در حالی که نیروی هوایی آمریکا اعلام کرده که در نزدیکی ایران رزمایش برگزار خواهد کرد و گمانهزنیها در مورد احتمال حمله به ایران ادامه دارد، بنیامین نتانیاهو هشدار داد اگر جمهوری اسلامی به اسرائیل حمله کند، با پاسخی روبهرو خواهد شد که هرگز پیش از این ندیده است.
او سهشنبه هفتم بهمن ماه گفت اسرائیل تحولات را بهدقت دنبال میکند و مستقل از تصمیم ترامپ، برای هر سناریویی آماده است.
در همین زمینه ایالات متحده نیز اعلام کرد که در بحبوحه تنشهای جاری با ایران، در حال انجام یک رزمایش هوایی در خاورمیانه است.
فرماندهی نیروی هوایی نهم آمریکا، آفسنت، اعلام کرد که رزمایشی را برای «نشان دادن توانایی استقرار، پراکندگی و حفظ قدرت هوایی رزمی در سراسر حوزه مسئولیت فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام» انجام خواهد داد.
خبر این رزمایش یک روز پس از آن اعلام شد که سنتکام اعلام کرد ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن و کشتیهای جنگی همراه آن به آبهای خاورمیانه رسیدهاند.
به نوشته تایمز اسرائیل، ورود این گروه رزمی همزمان با گمانهزنیهای مداوم در مورد حمله ایالات متحده به ایران پس از سرکوب خونین اعتراضات ضدحکومتی که در آن هزاران نفر کشته شدند، صورت گرفته است.
این نشریه در گزارش خود به بیانیه شورای سردبیری ایراناینترنشنال اشاره کرد که بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان انقلاب ملی ایرانیان به دست نیروهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی کشته شدهاند.
بر اساس این گزارش، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، پیشتر تهران را تهدید کرده اما همچنین از تمایل خود برای مذاکره خبر داده است. جمهوری اسلامی هم در پاسخ تهدید کرده است که به اسرائیل و اهداف آمریکایی حمله خواهد کرد.
تایمز اسرائیل اشاره کرد که ورود گروه رزمی آبراهام لینکلن، قدرت آتش و قابلیتهای دفاعی موجود ایالات متحده در منطقه را افزایش میدهد و به ترامپ این امکان را میدهد که به ایران حمله کند.
سنتکام دوشنبه ششم بهمن اعلام کرد: «گروه رزمی ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در حال حاضر با هدف ارتقای امنیت و ثبات منطقهای، در خاورمیانه مستقر است.»
فرماندهی مرکزی ایالات متحده سهشنبه در بیانیهای در مورد رزمایش هوایی نیروی هوایی نهم آمریکا گفت که نیروهای این کشور «تیمهایی را به چندین مکان احتمالی اعزام و مراحل راهاندازی سریع، پرتاب و بازیابی را با بستههای پشتیبانی کوچک و کارآمد تأیید میکنند.»
سنتکام در این مورد اشاره کرد: «تمام فعالیتها را با تایید کشور میزبان و با هماهنگی نزدیک با مقامات هوانوردی غیرنظامی و نظامی، با تاکید بر ایمنی، دقت و احترام به حاکمیت ملی انجام خواهد داد.»
در بیانیه فرماندهی مرکزی ایالات متحده آمده است: «رزمایش برای افزایش قابلیت پراکندگی داراییها و پرسنل، تقویت مشارکتهای منطقهای و آمادگی برای اجرای واکنش انعطافپذیر در سراسر سنتکام طراحی شده است.»
در این بیانیه آمده است که این رزمایش به نیروی هوایی نهم اجازه میدهد «رویههای مربوط به جابجایی سریع پرسنل و هواپیماها؛ عملیات پراکنده در مکانهای احتمالی؛ پشتیبانی لجستیکی با حداقل ردپا؛ و فرماندهی و کنترل یکپارچه و چندملیتی بر یک منطقه عملیاتی بزرگ را تایید کند.»
روزنامه اورشلیمپست نیز در مورد این رزمایش هوایی اشاره کرد طرفین نظامی در گذشته از چنین رزمایشهایی به عنوان پوششی برای حمله غافلگیرانه به یک دشمن استفاده کردهاند، و نوشت ممکن است این رزمایش برای اعمال فشار عمومی بر رژیم ایران برای نوعی معامله یا امتیاز مورد نظر دولت ترامپ طراحی شده باشد.
به نوشته اورشلیمپست، درک فرانس، فرمانده نیروی هوایی نهم آمریکا، گفت واحدهای هوایی ما ثابت میکنند که میتوانند در شرایط دشوار - به طور ایمن، دقیق و در کنار شرکای ما - پروازهای عملیاتی و رزمی انجام دهند.
این روزنامه اضافه کرد رزمایش همچنین «توانایی ایالات متحده را برای همکاری با اسرائیل و شرکای عرب سنی آمریکا در دفاع در صورت حمله واشینگتن به تهران و در صورت حمله متقابل آیتاللهها به متحدان و پایگاههای آمریکا در منطقه افزایش میدهد.»
فرانس گفت: «این موضوع در مورد پایبندی ما به حفظ آمادگی رزمی نیروهای هوایی و اجرای منظم مورد نیاز برای در دسترس نگه داشتن نیروی هوایی در زمان و مکان مورد نیاز است.»
در چنین شرایطی مقامات سیاسی و نظامی اسرائیل نیز در روزهای اخیر اعلام کردهاند که برای هرنوع سناریویی آماده هستند.
دو مقام آمریکایی دوشنبه ششم بهمن به رویترز گفتند یک ناو هواپیمابر ایالات متحده و ناوهای همراه آن وارد خاورمیانه شدهاند. اقدامی که تواناییهای رییسجمهوری آمریکا را برای دفاع از نیروهای آمریکایی یا اقدام نظامی احتمالی علیه جمهوری اسلامی افزایش میدهد.
به گفته این مقامها، ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن همراه با چند ناوشکن مجهز به موشکهای هدایتشونده وارد منطقه خاورمیانه شدهاند. منطقهای که تحت فرماندهی ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، قرار دارد.
پیش از این، فاکسنیوز نیز از ورود ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن به آبهای حوزه سنتکام خبر داد و از قول یک مقام ارشد آمریکایی، با اشاره به افزایش سطح تهدید از سوی جمهوری اسلامی، نوشت که این ناو وارد آبهای تحت فرماندهی سنتکام در اقیانوس هند شده است.
ترامپ پنجشنبه گفته بود ایالات متحده یک «آرمادا» را به سمت ایران روانه کرده است، اما امیدوار است ناچار به استفاده از آن نشود.
همزمان با این تحولات، گیدون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، به کشتار گسترده معترضان در ایران اشاره کرد و گفت: «از هفتم اکتبر، محور شرارت به رهبری تهران تلاش کرده موجودیت دولت اسرائیل را از میان بردارد.»
به گفته سعار، رژیم آیتاللهها با خشونتی بیرحمانه مردم خود را، که برای آزادی به پا خاستهاند، به قتل میرساند.
از سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، هشدار داد هرگونه تلاش جمهوری اسلامی برای آسیب رساندن به اسرائیل «با پاسخی قاطع و تعیینکننده» روبهرو خواهد شد.
نتانیاهو گفت: «این یک اشتباه بسیار بزرگ خواهد بود. اشتباهی که یک بار آن هم زیاد است.»
او این اظهارات را در نشست ویژه پارلمان اسرائیل (کنست) که به افتخار ادی راما، نخستوزیر آلبانی برگزار شد، بیان کرد.
نتانیاهو همچنین گفت توافقهای عادیسازی بیشتری با کشورهای عربی و مسلمان در راه است.
اعزام ناوها از آسیا-اقیانوسیه و افزایش تنشها
ناوهای جنگی ایالات متحده، اوایل همین ماه از منطقه آسیا-اقیانوسیه به سوی ایران اعزام شدند؛ در حالی که تنشها میان تهران و واشینگتن پس از سرکوب اعتراضات سراسری در ایران افزایش یافت.
ترامپ پیشتر بارها تهدید کرده بود اگر ایران به کشتن معترضان ادامه دهد، مداخله خواهد کرد، اما اعتراضات در کشور از آن زمان فروکش کرده است. رییسجمهوری آمریکا گفت به او اطلاع دادهاند که روند کشتارها کاهش یافته و او باور دارد در حال حاضر برنامهای برای اعدام زندانیان وجود ندارد.
همزمان با افزایش احتمال حمله آمریکا و پس از رسیدن ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن به نزدیکی آبهای ایران، روزنامه اسرائیل هیوم فهرستی از بانک اهداف احتمالی آمریکا را منتشر کرد که شامل علی خامنهای، دیکتاتور تهران و شش فرمانده ارشد نظامی و شش مرکز حکومتی در قلب تهران است.
از سوی دیگر، اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال حاکی از آن است که بهدنبال ارزیابی مقامهای ارشد نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی درباره افزایش احتمال حمله آمریکا، دیکتاتور تهران در پناهگاهی ویژه و زیرزمینی شامل تونلهای تودرتو در پایتخت مخفی شده است.
انتقال جنگندهها و سامانههای پدافند هوایی
ارتش آمریکا در گذشته نیز در مقاطعی که تنشها میان تهران و واشینگتن بالا گرفته بود، نیروهای خود را در خاورمیانه افزایش داد. اقداماتی که اغلب ماهیت دفاعی داشتند.
سال گذشته میلادی و پیش از حملات ماه ژوئن (اول تیر ماه) به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی در نطنز، فردو و اصفهان، ارتش ایالات متحده یک افزایش گسترده نیرو در منطقه انجام داد.
رویترز نوشت علاوه بر ناو هواپیمابر و ناوهای جنگی همراه آن، پنتاگون همچنین در حال انتقال جنگندهها و سامانههای پدافند هوایی به خاورمیانه است.
ارتش آمریکا در آخر هفته اعلام کرد یک رزمایش در منطقه برگزار میکند «تا توانایی استقرار، پراکندگی و حفظ قدرت هوایی رزمی» را به نمایش بگذارد.
مقامهای آمریکایی در جریان دیدار برد کوپر، فرمانده سنتکام با مقامهای اسرائیلی، گفتهاند که برای آمادگی کامل بهمنظور نبردی همهجانبه با جمهوری اسلامی به زمان بیشتری نیاز دارند، اما منطق نظامی آنها انجام عملیات کوتاه، سریع و دقیق است.
واکنش تهران و موضع امارات متحده عربی
رویترز در ادامه گزارش خود درباره ورود ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن به خاورمیانه نوشت که یک مقام ارشد جمهوری اسلامی هفته گذشته گفته است تهران هرگونه حمله را به عنوان «یک جنگ تمامعیار علیه خود» در نظر خواهد گرفت.
در همین حال، امارات متحده عربی دوشنبه اعلام کرد اجازه نخواهد داد از حریم هوایی، خاک یا آبهای سرزمینی این کشور برای انجام هیچ اقدام نظامی خصمانهای علیه ایران استفاده شود.
پایگاه هوایی «الظفره» ارتش آمریکا در جنوب ابوظبی قرار دارد و از مراکز مهم نیروی هوایی آمریکا برای پشتیبانی از ماموریتهای کلیدی علیه داعش و همچنین عملیاتهای شناسایی در سراسر منطقه بوده است.
وزارت خارجه آمریکا بامداد دوشنبه ششم بهمن با انتشار بیانیهای اعلام کرد روبیو و سودانی در این تماس روند جاری رایزنیها در عراق برای تشکیل دولت آتی این کشور را مورد بررسی قرار دادند.
بر اساس این بیانیه، دو طرف اعلام کردند تعهد مشترکشان فراهم شدن شرایطی است که عراق بتواند بهطور کامل ظرفیتهایش را بهعنوان «نیرویی برای ثبات، شکوفایی و امنیت خاورمیانه» تحقق ببخشد.
روبیو تاکید کرد: «دولتی که تحت کنترل ایران باشد، نمیتواند منافع خود عراق را در اولویت قرار دهد، عراق را از درگیریهای منطقهای دور نگه دارد یا مشارکت دوجانبه و سودمند میان ایالات متحده و عراق را پیش ببرد.»
چهارم بهمن، ائتلاف احزاب سیاسی شیعه که اکثریت پارلمان عراق را در اختیار دارد، اعلام کرد نوری المالکی، نخستوزیر پیشین، را بهعنوان نامزد خود برای این سمت برگزیده است.
مالکی رهبری ائتلاف «دولت قانون» را بر عهده دارد و از روابط نزدیکی با جریانهای مورد حمایت جمهوری اسلامی برخوردار است.
خبرگزاری رویترز سوم بهمن گزارش داد آمریکا طی دو ماه گذشته به مقامهای ارشد عراق هشدار داده است در صورت مشارکت گروههای مسلح مورد حمایت تهران در دولت آینده، تحریمهایی علیه بغداد اعمال خواهد کرد.
قدردانی روبیو از عراق بهدلیل پذیرش زندانیان وابسته به داعش
روبیو در ادامه مکالمه خود با سودانی، از «ابتکار عمل و نقش رهبری» بغداد «در تسریع روند انتقال و نگهداری تروریستهای داعش در مراکز امن در عراق» بهدنبال ناآرامیهای اخیر در شمالشرق سوریه قدردانی کرد.
در روزهای اخیر، سرنوشت اعضای داعش که دارای تابعیت کشورهای دیگر هستند و اکنون در عراق نگهداری میشوند، به موضوعی بحثبرانگیز در محافل سیاسی و رسانهای تبدیل شده است.
روبیو و سودانی نیز درباره تلاشهای دیپلماتیک برای ترغیب کشورها به بازگرداندن اتباع خود از عراق و اجرای عدالت در مورد آنها گفتوگو کردند.
رویترز دوم بهمن گزارش داد ایالات متحده در روزهای آینده روند انتقال حداکثر ۷ هزار زندانی وابسته به داعش از زندانهای سوریه به عراق را به پایان میرساند.
روند انتقال زندانیان وابسته به داعش پس از تضعیف نیروهای تحت رهبری کُردها در شمال شرق سوریه آغاز شده است.
نگرانیها در این خصوص بهدنبال فرار حدود ۲۰۰ عضو ردهپایین داعش از زندان الشدادی در ۳۰ دی شدت گرفت. نیروهای دولتی سوریه توانستند شمار زیادی از آنها را مجددا بازداشت کنند.
ارتش اسرائیل در بیانیهای که نسخهای از آن در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، نوشت که در حملات یکشنبه پنجم بهمن به منطقه بازوریه در جنوب لبنان، محمد الحسینی، رییس واحد توپخانه حزبالله کشته شد.
ارتش اسرائیل مدعی است این فرد نقش مهمی در «طراحی و پیشبرد حملات» حزبالله علیه اسرائیل داشته و در ماههای اخیر در تلاشها «برای بازسازی و احیای توانمندیهای توپخانهای» حزبالله در جنوب لبنان مشارکت داشت.
به نقل از این بیانیه، الحسینی در کنار فعالیتهای نظامی خود، در یک مدرسه محلی بهعنوان معلم کار میکرد.
افزون بر این، در حملهای دیگر به منطقه بیرالسانسال در جنوب لبنان، جواد بسما، از اعضای حزبالله که به گفته ارتش اسرائیل «در یک مرکز تولید سلاح و تجهیزات نظامی فعالیت داشت» هدف قرار گرفت و کشته شد.
همچنین ارتش اسرائیل در یک «بهروزرسانی عملیاتی» اعلام کرد که ساختمانی در همین منطقه که نیروهای حزبالله از آن برای فعالیتهای خود استفاده میکردند، هدف حمله قرار گرفته و چندین موضع و زیرساخت نظامی متعلق به حزبالله در منطقه بقاع نیز بمباران شده است.
ارتش اسرائیل تاکید کرده است که فعالیت نیروهای حزبالله در این مناطق، نقض تفاهمات و توافقهای آتشبس میان اسرائیل و لبنان محسوب میشود.
این نهاد نظامی همچنین اعلام کرده است که به عملیات خود برای «از میان برداشتن هرگونه تهدید علیه اسرائیل» ادامه خواهد داد.
در ماههای گذشته، ارتش اسرائیل بارها مواضع، انبارهای تسلیحاتی و فرماندهان میدانی حزبالله را هدف حملات هوایی قرار داده و اعلام کرده است که هدف این عملیاتها جلوگیری از تقویت توان نظامی این گروه و ایجاد بازدارندگی در مرز شمالی اسرائیل است.
بر اساس آماری که خبرگزاری فرانسه با استناد به دادههای وزارت بهداشت لبنان تهیه کرده، از زمان اجرای آتشبس اسرائیل و حزبالله در سال ۲۰۲۴، نزدیک به ۳۴۰ نفر در حملات هوایی اسرائیل در لبنان کشته شدهاند.
توافق آتشبس بر توقف درگیریها، عقبنشینی حزبالله به شمال رود لیتانی و در نهایت خلع سلاح این گروه در سراسر لبنان، و همچنین خروج ارتش اسرائیل از مواضعی تاکید دارد که طی یک سال پیش از آن اسرائیل به آنها پیشروی کرده بود.
ارتش اسرائیل ۱۲ دی در بیانیهای اعلام کرد برخی مواضع حزبالله، از جمله یک مرکز آموزشی یگان رضوان، را در جنوب لبنان هدف قرار داده است.
به گفته ارتش اسرائیل یگان رضوان حزبالله از این مکان برای آموزش نیروهای خود با هدف برنامهریزی و اجرای حملات علیه ارتش و غیرنظامیان اسرائیلی بهره میگرفت.
در مورد دیگر پیش از حملات پنجم بهمن، ارتش اسرائیل اعلام کرده بود که در حملهای هوایی به منطقه جویا در جنوب لبنان، زکریا یحیی الحاج، از اعضای ارشد حزبالله، را کشت. در بیانیه ارتش اسرائیل تاکید شده بود که فرد کشتهشده در فعالسازی نیروها در ساختارهای امنیتی لبنان و سرکوب منتقدان حزبالله نقش داشته است.
در مقابل، طی ماههای گذشته، حزبالله نیز با شلیک موشک و پهپاد به مواضع اسرائیلی، بر ادامه «معادله بازدارندگی» تاکید کرده و در برابر خلع سلاح بهشدت مخالفت کرده است.
این تحولات در حالی رخ میدهد که بسیاری از جریانهای سیاسی و بخش قابل توجهی از افکار عمومی لبنان نگراناند که ادامه درگیریها میان حزبالله و اسرائیل که با آغاز جنگ غزه بار دیگر شدت گرفته بود، لبنان را وارد جنگی کند که توان تحمل هزینههای آن را ندارد.
به همین دلیل، موضوع نقش نظامی حزبالله و مساله خلع سلاح این گروه بار دیگر به یکی از مناقشهبرانگیز در سیاست داخلی لبنان تبدیل شده است.
به گزارش اسرائیلهیوم، اسرائیل با وجود هزینههای سیاسی و امنیتی، تصمیم درستی گرفته که در مقطع کنونی در کنار آمریکا بایستد. این روزنامه تاکید میکند امتیازهایی که اسرائیل ناچار است در این مسیر بپذیرد «تلخ» هستند، اما گزینه جایگزین—یعنی گسست از واشینگتن—بهمراتب پرهزینهتر خواهد بود؛ بهویژه در آستانه احتمال حمله به ایران و فرصتی کمسابقه برای تضعیف یا حتی فروپاشی حاکمیت آیتاللهها.
اسرائیلهیوم مینویسد هرگونه شکاف میان تلآویو و دولت آمریکا در شرایط فعلی میتواند پیامدهای منفی گستردهای در تمام جبههها داشته باشد؛ از ایران گرفته تا سوریه، لبنان، کرانه باختری و غزه. بهنوشته این روزنامه، چنین شکافی حتی از منظر سیاسی نیز میتواند به زیان بنیامین نتانیاهو تمام شود.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که تحولات اخیر در نوار غزه—از جمله بازگشایی گذرگاه رفح، تداوم کنترل حماس بر مناطق کلیدی و نقشآفرینی بازیگران نزدیک به دشمنان اسرائیل در سازوکارهای آینده—نشان میدهد که اسرائیل هنوز به پیروزی کامل دست نیافته و به همین دلیل، نیازمند هماهنگی راهبردی با آمریکا در سطح منطقهای است.
ایران در اولویت مطلق
اسرائیلهیوم تاکید میکند که در اولویتبندی راهبردی فعلی، ایران در صدر همه پروندهها قرار دارد و سایر تحولات منطقهای از این مساله تأثیر میپذیرند. بهنوشته این روزنامه، در حالی که طی روزهای اخیر موجی از شایعات درباره «نزدیکی لحظه تعیینکننده» در اسرائیل مطرح شده، هنوز اقدام عملی رخ نداده است؛ اما آمریکا در حال افزایش نیروها و توان اطلاعاتی خود در منطقه است.
این گزارش با اشاره به تجربههای گذشته میافزاید که نمیتوان احتمال تماسها و گفتوگوهای پشتپرده را نیز نادیده گرفت. از نگاه اسرائیلهیوم، برای ایران مذاکره تقریباً تنها راه جلوگیری از حمله نظامی و کاهش فشار تحریمها تنها مسیر خروج از بحران اقتصادی عمیق کنونی است.
شرط اسرائیل برای مذاکره
اسرائیلهیوم مینویسد در صورت آغاز مذاکرات، امید اصلی در تلآویو آن است که آمریکا دو اصل کلیدی را رعایت کند: نخست، تعیین چارچوب زمانی مشخص برای گفتوگوها بهمنظور جلوگیری از وقتکشی همیشگی تهران؛ و دوم، واداشتن ایران به پذیرش یک «توافق رؤیایی» که شامل کنار گذاشتن کامل برنامه هستهای و موشکی این کشور باشد.
به باور نویسنده این تحلیل، اسرائیل در مقطع کنونی ترجیح میدهد تحولات را «از حاشیه زمین» دنبال کند؛ همزمان آمادگی دفاعی خود را حفظ کرده و برای احتمال اقدام تهاجمی نیز آماده باشد. با این حال، ابتکار عمل فعلاً در دست آمریکا قرار دارد.
سناریوهای پرخطر پیشرو
این روزنامه هشدار میدهد که یکی از سناریوهای محتمل، اقدام پیشدستانه ایران از طریق شلیک موشک به متحدان آمریکا در منطقه—از جمله اسرائیل—است؛ هرچند اسرائیلهیوم این گزینه را از منظر منافع ایران «کمفایده» میداند. بهنوشته این تحلیل، چنین اقدامی آمریکا را ناچار به حملهای گستردهتر خواهد کرد و اسرائیل را نیز بهطور مستقیم وارد کارزار نظامی میسازد؛ با هدف تکمیل آنچه در درگیریهای خرداد گذشته ناتمام مانده بود.
ایرانِ پس از بحران
در بخش پایانی، اسرائیلهیوم به بحثهای در جریان در محافل اطلاعاتی و پژوهشی جهان درباره «ایرانِ روز بعد» میپردازد. بهنوشته این روزنامه، هنوز چهرهای که بتواند قدرت کافی برای کنترل کشور را در دست بگیرد، شناسایی نشده است. اگرچه [شاهزاده] رضا پهلوی با فراخوانهای اخیر خود توانست بخشی از افکار عمومی را به حرکت درآورد، اما از نگاه بسیاری از تحلیلگران، نقش او بیش از آنکه اجرایی باشد، نمادین است.
