اتحادیه اروپا جمعه ۱۹ دی در بیانیهای با ابراز همبستگی با مردم ایران و مطالبات مشروع آنها برای زندگی بهتر، آزادی و کرامت، اعلام کرد وضعیت ایران را با نگرانی جدی دنبال میکند.
اتحادیه اروپا ضمن محکوم کردن استفاده از خشونت، بازداشتهای خودسرانه و اقدامات تهدیدآمیز نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی علیه معترضان، خواستار آزادسازی فوری همه کسانی شد که بیگناه هستند و تنها بهخاطر اعمال حقوق بنیادین خود بازداشت شدهاند.
در این بیانیه از مقامات جمهوری اسلامی خواسته شد که به تعهدات بینالمللی خود احترام بگذارند و حقوق آزادی بیان، آزادی تجمع مسالمتآمیز و آزادی انجمنها را بهطور کامل رعایت کنند.
اتحادیه اروپا همچنین تأکید کرد باید دسترسی به اطلاعات تضمین شود و خواستار آن شد که اینترنت برای همه دوباره برقرار شود تا مردم بتوانند آزادانه به اطلاعات دسترسی داشته باشند.
فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران جمعه ۱۹ دی با انتشار بیانیهای اعلام کرد: «قطعی گسترده اینترنت در ایران در بحبوحه اعتراضات سراسری، حملهای عمدی به آزادی مطبوعات است و روزنامهنگاران و مردم را از دسترسی به اطلاعات حیاتی محروم میکند.»
آنتونی بلانگر، دبیرکل فدراسیون روزنامهنگاران، در این بیانیه گفت: «روزنامهنگاران از انجام کار خود منع میشوند، منابع خبری ساکت میشوند و در زمان ناآرامیهای ملی، مردم از اطلاعات حیاتی محروم میشوند.»
او افزود: «ما از مقامات ایران میخواهیم که فوراً دسترسی کامل به اینترنت را برقرار کنند تا روزنامهنگاران بتوانند آزادانه گزارش دهند و مردم بتوانند حق خود را برای دسترسی به اطلاعات به طور کامل اعمال کنند.»
در بخشی از بیانیه فدراسیون آمده است: «اختلالات اینترنتی، کاهش سرعت، قطعهای متناوب و محدودیت در سرویسهای ویپیان، توانایی روزنامهنگاران برای گزارشدهی مستقل و امن را به شدت محدود کرده است.»
فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران تأکید کرد که این اقدامات، مشابه محدودیتهای اینترنت در جریان اعتراضات سراسری سالهای گذشته است و «بخشی از تلاش سیستماتیک برای سرکوب رسانههای مستقل در دورههای ناآرامیهای سیاسی محسوب میشود.»
فدراسیون از مقامات جمهوری اسلامی خواست که فوراً دسترسی کامل به اینترنت را برقرار کنند و اطمینان دهند که روزنامهنگاران میتوانند بدون تهدید یا سانسور، به کار خود ادامه دهند.
آیکون پرچم ایران در شبکه اجتماعی ایکس از جمعه ۱۹ دی به پرچم شیروخورشید تغییر کرد.
نیکیتا بیر، رییس بخش محصولات ایکس، پیشتر اعلام کرده بود که این شبکه اجتماعی در حال اعمال تغییر در ایموجی پرچم ایران است و این تغییر بهزودی در نسخه وب اجرایی خواهد شد.
به گفته بیر، این تصمیم پس از درخواست یکی از کاربران ایکس اتخاذ شد. این کاربر در پیامی خطاب به ایلان ماسک و نیکیتا بیر خواستار «بهروزرسانی ایموجی پرچم ایران» شده بود.
بیر در پاسخ نوشت که این تغییر «در حال انجام» است و لینکی به بهروزرسانی ثبتشده در یکی از پروژههای ایکس منتشر کرد.
رییس بخش محصولات ایکس همچنین گفت این تغییر احتمالا از فردا در نسخه وب این شبکه اجتماعی فعال خواهد شد.
رسانههای بینالمللی در پوشش روز دوم فراخوان سراسری شاهزاده رضا پهلوی گزارش دادند که با وجود تهدیدهای مستقیم علی خامنهای، قطع گسترده اینترنت و هشدار مقامهای قضایی درباره مجازاتهای سنگین، معترضان در شهرهای مختلف ایران بار دیگر به خیابانها آمدند.
ویدیوهای رسیده از داخل ایران، با وجود اختلال شدید اینترنت و قطع تماسهای بینالمللی، نشان میدهد که معترضان در تهران، کرج، اصفهان، شیراز، سنندج، رشت و سایر شهرها روز جمعه و بهویژه در شامگاه جمعه ۱۹ دی بار دیگر به خیابانها آمدند.
این حضور دوباره در حالی رقم خورد که دیکتاتور تهران ساعاتی پیشتر معترضان را «آشوبگر» و «مزدور» خوانده و خواستار برخورد قاطع با آنان شده بود؛ موضعی که بهسرعت در تیتر و تحلیل رسانههای جهانی بازتاب یافت.
تهدیدها مردم را متوقف نکرد
بخش قابل توجهی از رسانههای بینالمللی، از جمله اکونومیست، گاردین و اسکای نیوز در گزارشهای جمعه ۱۹ دی خود تاکید کردند که تهدیدهای آشکار رهبر جمهوری اسلامی و تشدید سرکوب نهتنها مانع اعتراضات نشد، بلکه حضور مردم در خیابانها را معنادارتر کرد.
این رسانهها نوشتند ادامه اعتراضات پس از سخنان خامنهای نشان میدهد که شکاف میان حکومت و جامعه عمیقتر از آن است که با ادبیات امنیتی و ارعاب پر شود.
گزینههای حکومت رو به پایان است
نشریه اکونومیست در تحلیل ۱۹ دی خود نوشت که تداوم اعتراضات، بهویژه پس از قطع اینترنت تهدیدهای رهبر جمهوری اسلامی، نشان میدهد حکومت ایران وارد مرحلهای شده که ابزارهایش برای مهار بحران محدودتر از گذشته است.
این نشریه تاکید کرد که نه سرکوب گسترده و نه امتیازهای مقطعی اقتصادی، تاکنون نتوانسته خشم عمومی را فروبنشاند و ادامه اعتراضات در شرایط امنیتی، نشانهای از عمق نارضایتی اجتماعی است.
اکونومیست با اشاره به شعارهای آشکار سیاسی در خیابانها نوشت که اعتراضات اخیر دیگر تنها واکنشی به فشار اقتصادی نیست، بلکه به چالشی مستقیم علیه ساختار قدرت تبدیل شده است.
گاردین نیز نوشت افزایش شدت برخوردها و تهدیدهای قضایی، مانع بازگشت مردم به خانهها نشد و حضور دوباره معترضان در خیابانها نشان میدهد جنبش اعتراضی وارد فاز پایدارتری شده است.
قطع اینترنت؛ نگرانی از سرکوب در «تاریکی»
یکی از محورهای اصلی پوشش رسانههای بینالمللی، قطع سراسری اینترنت در ایران است. اسکای نیوز با تیتر «حکومت تهدید به مرگ میکند»؛ گزارش داد که این اقدام حکومت، علاوه بر مختلکردن ارتباط معترضان، امکان اطلاعرسانی مستقل را نیز بهشدت کاهش داده و نگرانیها درباره پنهانماندن سرکوب را افزایش داده است.
این شبکه بریتانیایی به نقل از نهادهای پایش اینترنت و یک پژوهشگر در اندیشکده واشینگتن نوشت که قطع اینترنت میتواند «جهان را از دیدن اعتراضات» محروم کند و همزمان «پوششی» برای خشونت نیروهای امنیتی ایجاد کند.
بیبیسی انگلیسی نیز در گزارشهای خود نوشت که اختلال اینترنت، کار راستیآزمایی را دشوار کرده، اما شواهد موجود نشان میدهد اعتراضات در چندین شهر ایران ادامه دارد.
سخنان خامنهای در قاب رسانههای غربی
سخنان خامنهای در روز جمعه، یکی از پربازتابترین موضوعات خبری جمعه ۱۹ دی بود. واشینگتنپست در این خصوص نوشت که رهبر جمهوری اسلامی با نسبتدادن اعتراضات به «دشمنان خارجی»، تلاش کرد روایت امنیتی حکومت را تقویت کند؛ اما همزمان ادامه حضور مردم در خیابانها نشان میدهد این روایت برای بخش بزرگی از جامعه پذیرفتنی نیست.
این روزنامه آمریکایی همچنین به همزمانی سخنان خامنهای با قطع اینترنت و افزایش گزارشها از کشتهشدن معترضان اشاره کرد و نوشت که این ترکیب، فشار بینالمللی بر تهران را تشدید میکند.
در اروپا، واکنشها ترکیبی از هشدار سیاسی و نگاه تاریخی است. یودونیوز انگلیسی با انتشار تصاویر رسیده از ایران، فضای اعتراضات را با لحظات تاریخی تغییرات بزرگ در اروپا، از جمله روزهای منتهی به سقوط دیوار برلین، مقایسه کرد و نوشت تداوم حضور مردم در خیابانها، حتی در شرایط قطع ارتباطات، پیام روشنی درباره عمق نارضایتی اجتماعی دارد.
همزمان، مقامهای اروپایی در اظهارنظرهایی خواستار خویشتنداری نیروهای امنیتی ایران و احترام به حق اعتراض مردم شدند.
جرقهای که به بحران سیاسی تبدیل شد
تحلیلهای رسانهای بارها به نقش بحران اقتصادی و سقوط ارزش ریال در شکلگیری اعتراضات اشاره کردند. وبسایت فارین پالیسی در گزارشی نوشت که سقوط ارزش ریال و فشار بیسابقه بر معیشت مردم، جرقه اصلی اعتراضات بود، اما آنچه امروز در خیابانها دیده میشود، عبور جامعه از مطالبات اقتصادی است.
به نوشته این نشریه، سرعت عبور اعتراضات از مقوله معیشت و ادامه آن پس از تهدیدهای مستقیم رهبر جمهوری اسلامی نشان میدهد شکاف میان حکومت و مردم از سطح سیاستهای اقتصادی فراتر رفته و به بحران مشروعیت رسیده است.
مرور پوشش رسانههای بینالمللی در سیزدهمین روز اعتراضات مردم در ایران و دومین روز فراخوان شاهزاده رضا پهلوی نشان میدهد روایت غالب حاکی از ادامه اعتراضات با وجود سرکوب و قطع اینترنت، تغییر ماهیت مطالبات از ماهیت اقتصادی به سیاسی و قرارگرفتن حکومت ایران در موقعیتی که گزینههایش برای مدیریت بحران محدودتر از هر زمان دیگری است.
رسانههای بینالمللی تداوم حضور مردم در خیابانها را نشانه فرسایش ابزارهای سرکوب و ورود بحران ایران به مرحلهای تازه ارزیابی کردند.
دونالد ترامپ جمعه اعلام کرد که آمریکا در صورت شروع کشتار مردم از سوی جمهوری اسلامی وارد عمل خواهد شد.
رییسجمهوری آمریکا گفت: «ما وضعیت را با دقت بسیار زیادی زیر نظر داریم. من بهصراحت و با قاطعیت گفتهام که اگر آنها شروع به کشتن مردم کنند، همانطور که در گذشته کردهاند، ما وارد عمل خواهیم شد. ما آنها را بسیار سخت، درست از جایی که بیشترین درد را دارد، هدف قرار خواهیم داد.»
او افزود: «این به معنای اعزام نیروهای زمینی نیست، اما به معنای ضربه زدن بسیار سخت به آنها در نقطهای است که بیشترین درد را دارد.»
ترامپ گفت: «آنچه اکنون در ایران در حال رخ دادن است، واقعا شگفتانگیز است. تماشای آن حیرتانگیز است. آنها عملکرد بسیار بدی داشتهاند. با مردم خود بسیار بد رفتار کردهاند و حالا دارند تاوانش را پس میدهند. پس باید دید چه اتفاقی خواهد افتاد.»
