نشریه واشینگتنتایمز در یادداشتی با تمرکز بر تحولات همزمان در ونزوئلا و ایران نوشت رویدادهای هفته گذشته نشان داد چگونه در برخی مقاطع، تحولات چند دههای میتوانند در عرض چند روز رقم بخورند.
این روزنامه در تحلیلی که چهارشنبه ۱۷ دیماه منتشر شد نوشت که بازداشت نیکولاس مادورو، رییسجمهوری پیشین ونزوئلا، و انتقال او به ایالات متحده برای محاکمه، در کنار گسترش ناآرامیها و اعتراضات در ایران، بار دیگر بحث آینده جمهوری اسلامی را به صدر تحلیلهای سیاسی بازگردانده است.
واشینگتنتایمز با اشاره به عملیات نیروهای ویژه آمریکا برای بازداشت مادورو، این اقدام را با حمله ایالات متحده به پاناما در سال ۱۹۸۹ و بازداشت مانوئل نوریگا مقایسه کرد و نوشت واشینگتن اکنون بهطور علنی از اداره موقت ونزوئلا تا زمان برگزاری انتخابات آزاد سخن میگوید.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرده است ایالات متحده فروش نفت ونزوئلا به دیگر کشورها را آغاز خواهد کرد و تا زمان شکلگیری ساختار جدید سیاسی، نقش محوری در این کشور خواهد داشت.
با این حال، به نوشته واشینگتنتایمز، مخالفت دلسی رودریگز، رییسجمهوری موقت ونزوئلا، با این روند، آینده قدرت در این کشور را همچنان نامشخص نگه داشته است.
در بخش دیگری از این یادداشت، واشینگتنتایمز به تحولات ایران پرداخته و نوشته است همزمان با ناآرامیهای داخلی، اظهارات ترامپ درباره آمادگی آمریکا برای حمایت از معترضان ایرانی، توجه بسیاری را جلب کرده است.
ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال هشدار داده بود در صورت ادامه کشتار معترضان مسالمتآمیز، ایالات متحده آماده مداخله است.
این روزنامه مینویسد چنین اظهاراتی، هرچند بازتاب گستردهای یافته، اما هنوز مشخص نیست تا چه اندازه به اقدام عملی منجر خواهد شد.
به نوشته واشینگتنتایمز، اعتراضات در ایران با کشته شدن شماری از معترضان و اعضای سپاه پاسداران همراه بوده و برخی گزارشها حتی از تبدیل شدن اعتراضات به درگیریهای مسلحانه سخن گفتهاند.
با این حال، این روزنامه تاکید میکند که جمهوری اسلامی همچنان بر ساختارهای اصلی قدرت، بهویژه سپاه پاسداران، تسلط دارد؛ نهادی که نهتنها بازوی نظامی، بلکه ستون فقرات اقتصادی و سیاسی حکومت به شمار میرود.
واشینگتنتایمز همچنین به نقش چین اشاره کرده و نوشته است پکن که خریدار بخش عمده نفت صادراتی ایران است، نسبت به هرگونه تغییر ناگهانی در تهران بیتفاوت نخواهد بود.
به باور نویسنده یادداشت، این وابستگی اقتصادی به این معناست که تغییر رژیم در ایران صرفا یک مساله داخلی یا دوجانبه با آمریکا نیست، بلکه پیامدهای ژئوپلیتیکی گستردهای خواهد داشت.
در جمعبندی، واشینگتنتایمز مینویسد برخلاف ونزوئلا، تغییر حکومت در ایران بهسادگی یک عملیات خارجی یا فشار از بیرون نخواهد بود.
به نوشته این روزنامه، اگر قرار است جمهوری اسلامی سقوط کند، این تحول باید در نهایت از درون جامعه ایران رقم بخورد. کمک خارجی ممکن است نقش حمایتی داشته باشد، اما سرنوشت نهایی حکومت ایران به اراده و کنش خود ایرانیان گره خورده است.
این رسانه در گزارشی که چهارشنبه ۱۷ دی منتشر کرد نوشت؛ ویدیوهایی که طی ساعات اخیر منتشر شده نشان میدهد یک معترض در تهران بهطور نمادین نام یک خیابان را به نام ترامپ تغییر داده و در تصاویر دیگر، نوشتههای دستنویسی با مضمون «نگذارید ما را بکشند» دیده میشود.
بنا بر این گزارش، این پیامها در شرایطی منتشر شده که نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی دامنه عملیات خود را گسترش دادهاند و از گاز اشکآور و نیروهای مسلح در نزدیکی مراکز غیرنظامی مهم در تهران استفاده کردهاند.
در ادامه آمده است حضور نیروهای امنیتی در اطراف بیمارستانها، مراکز خرید و نقاط پررفتوآمد شهری افزایش یافته و برخورد با معترضان شدت گرفته است.
فاکسنیوز با اشاره به واکنشها در خارج از ایران نوشت شاهزاده رضا پهلوی، چهره مخالف جمهوری اسلامی، ناآرامیهای کنونی را «فرصتی تاریخی» برای پایان دادن به حاکمیت جمهوری اسلامی توصیف کرده است.
او در گفتوگویی تلویزیونی گفته است در سالهای گذشته هیچگاه شرایطی مشابه وضعیت کنونی در ایران وجود نداشته و سطح اعتراضات از نظر گستره و شدت، بیسابقه است.
به گفته شاهزاده رضا پهلوی، اعتراضات به بیش از ۱۰۰ شهر گسترش یافته و تحولات در بازارهای ایران، بهویژه بازار بزرگ تهران، نشانهای از تغییر مهم در موازنه اجتماعی به شمار میرود.
او همچنین از افزایش موارد ریزش در بدنه حکومت سخن گفته و تاکید کرده است که حکومت در مسیر فروپاشی قرار گرفته است.
فاکسنیوز همچنین به گزارشهای منتشرشده درباره تلفات انسانی اشاره کرد و نوشت بر اساس اعلام نهادهای حقوق بشری، از آغاز اعتراضات دستکم ۳۴ معترض کشته شدهاند و شمار بازداشتشدگان از دو هزار نفر فراتر رفته است.
مقامهای جمهوری اسلامی تاکنون آمار رسمی و بهروزشدهای درباره کشتهها و بازداشتها ارائه نکردهاند.
این رسانه افزود ویدیوهای تازهای از شهرهای مختلف ایران، از جمله شیراز و قزوین، نشان میدهد معترضان با روشن کردن آتش در خیابانها و سر دادن شعارهایی علیه علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، به اعتراضات ادامه میدهند.
در برخی شهرها نیز شعارهایی در خطاب به نیروهای انتظامی شنیده شده که از آنها میخواهد به مردم بپیوندند.
فاکسنیوز در پایان نوشت در کنار اعتراضات خیابانی، نشانههایی از نافرمانی مدنی و اعتصاب نیز دیده میشود؛ از جمله گزارشهایی درباره اعتصاب کارگران در پالایشگاه گاز پارس جنوبی و تعطیلی گسترده مغازهها در بازارهای تهران و تبریز.
این رسانه تاکید کرد ادامه اعتراضات و افزایش فشارهای امنیتی، ایران را وارد مرحلهای تازه و پرتنش کرده است.
به نوشته این رسانه، هرچند زمان دقیق سقوط حکومت ایران قابل پیشبینی نیست، اما تجربه تاریخی نشان میدهد یکی از مهمترین شاخصها برای سنجش تابآوری یک نظام، میزان وفاداری نیروهای امنیتی آن است؛ عاملی که اکنون در ایران بیش از گذشته زیر سوال رفته است.
این گزارش با اشاره به فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ مینویسد اگرچه آن رویداد برای بسیاری غیرمنتظره بود، اما نشانههای هشداردهندهای از پیش وجود داشت.
دیلیوایر با مقایسه شرایط امروز ایران و شوروی، تاکید میکند ایالات متحده و متحدانش باید از هماکنون برای سناریوی فروپاشی یا تضعیف شدید کنترل مرکزی در ایران برنامهریزی کنند؛ بهویژه برای تامین امنیت اورانیوم غنیشده، دیگر مواد هستهای، ذخایر سلاحهای شیمیایی و تسلیحات راهبردی که در صورت آشوب میتواند تهدیدی جدی برای منطقه و جهان باشد.
به نوشته دیلیوایر، برخلاف میخاییل گورباچف که در دوره بیثباتی شوروی با انتقال برخی تسلیحات هستهای تلاش کرد از سناریوهای خطرناک جلوگیری کند، رهبران جمهوری اسلامی چنین احتیاطی از خود نشان ندادهاند و احتمال از دست رفتن کنترل بر مواد و تسلیحات حساس در ایران جدی است.
این رسانه میافزاید پیشبینی سرنوشت اعتراضات همواره دشوار بوده و تاریخ نشان داده است که گاه سرکوب خونین به تثبیت حکومت میانجامد و گاه به شتاب گرفتن سقوط آن.
دیلیوایر در ادامه تاکید میکند عامل تعیینکننده، شکاف در صفوف نیروهای امنیتی است. به نوشته این رسانه، مواردی از ریزش و جدایی نیروهای درون ساختار حکومت ایران رخ داده که اگرچه عمدتا پنهان ماندهاند، اما میتوانند از جداییهای علنی نیز مخربتر باشند.
این گزارش همچنین مینویسد نفوذ گسترده اسرائیل در ساختارهای امنیتی ایران بدون همکاری نیروهای ناراضی درون حکومت ممکن نبود.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است جمهوری اسلامی همزمان با تشدید اعتراضات، بر شدت سرکوب افزوده و طی ماههای اخیر دهها هزار نفر را بازداشت کرده و موجی بیسابقه از اعدامها را به راه انداخته است.
در کنار این سرکوب، ناتوانی حکومت در تامین نیازهای اولیه مردم، از بحران شدید کمآبی و کمبود برق و گاز گرفته تا تعطیلی مکرر مدارس، فشار اجتماعی را افزایش داده است.
دیلیوایر همچنین به ساختار چندقومیتی ایران اشاره کرده و نوشته است برخلاف مرکز کشور، که کانون اصلی اعتراضات است، اقلیتهای قومی در استانهای مرزی هنوز بهطور گسترده وارد صحنه نشدهاند.
با این حال، به باور نویسنده گزارش، در صورت تغییر موازنه و شکلگیری چشماندازی روشنتر پس از جمهوری اسلامی، این مناطق میتوانند نقشی تعیینکننده ایفا کنند؛ همانگونه که جمهوریهای غیرروسی در فروپاشی شوروی نقش کلیدی داشتند.
در پایان، دیلیوایر هشدار میدهد که بروز ناگهانی آشوب در ایران میتواند پیامدهایی مشابه عراق و لیبی داشته باشد و بیثباتی ناشی از آن، امنیت منطقهای و جهانی را تهدید کند.
به همین دلیل، این رسانه نتیجه میگیرد که واشینگتن و متحدانش باید هرچه زودتر برای چنین سناریویی آماده شوند، زیرا تحولات ایران میتواند بسیار سریعتر از آنچه تصور میشود، وارد مرحلهای برگشتناپذیر شود.
مجموعه این ارزیابیها نشان میدهد اعتراضات کنونی، فراتر از یک بحران داخلی، به متغیری تاثیرگذار در معادلات منطقهای و بینالمللی تبدیل شده است.
در این میان، مرکز استیمسون در گزارشی اعلام کرده است جریان سریع اطلاعات از داخل ایران و گسترش بسیج میدانی، نشاندهنده افزایش توان جامعه برای عبور از محدودیتهای سانسور و ارتقای آگاهی عمومی در مناطق مختلف کشور است.
با این حال، این اندیشکده تاکید کرده که این شتاب اجتماعی هنوز به شکلگیری یک ساختار سازمانی منسجم و رهبری واحد که بتواند اعتراضات را در سطح ملی هماهنگ کند، منجر نشده است.
شورای روابط خارجی نیز با ارزیابی مشابهی، اعتراضات ایران را همزمان با اوج فشارهای اقتصادی دانسته و آن را بازتاب خشم اجتماعی معرفی کرده که از مطالبات معیشتی فراتر رفته و به حوزه سیاسی وارد شده است.
این شورا در عین حال تصریح کرده نبود رهبری واحد و انسجام تشکیلاتی، همچنان یکی از چالشهای اصلی این جنبش اعتراضی به شمار میرود. در چنین شرایطی، لحن و تهدیدهای ترامپ بهعنوان عامل فشار خارجی، بدون پرداختن به ریشههای بحران داخلی، پیچیدگی وضعیت را افزایش داده است.
بنیاد دفاع از دموکراسیها در ارزیابی تازهای اعلام کرده گزینههای محدود پیش روی حکومت ایران، بیانگر ناتوانی فزاینده در مهار خشم عمومی است.
به گفته این بنیاد، رهبری جمهوری اسلامی خود را میان فشار خیابان و تشدید تهدیدهای آمریکا به مداخله نظامی در محاصره میبیند؛ وضعیتی که دامنه مانور حکومت را محدود و مشروعیت آن را تضعیف میکند.
اندیشکده فروم خاورمیانه نیز هشدار داده است که فروپاشی احتمالی یک نظام سیاسی در کشوری به بزرگی ایران، روندی ساده نخواهد بود و میتواند به بازآرایی عمیق موازنههای منطقهای در خاورمیانه منجر شود.
با این حال، این سناریو بهدلیل نبود یک جایگزین سازمانیافته و خطر لغزش به سوی آشوب و درگیریهای تازه، بسیار پرریسک ارزیابی میشود.
همچنین به نظر میرسد دولت ایالات متحده درک روشنی از واکنشهای احتمالی در کشورهای منطقه و جوامع آنها ندارد.
شایان توجه است که اعتراضات ایران، چالشی بیسابقه برای حکومت از سال ۲۰۲۲ تاکنون به شمار میرود؛ نکتهای که کمیته یهودیان آمریکا نیز در گزارشی که دو روز پیش منتشر کرد، بر آن تاکید کرده است.
در این گزارش آمده مطالبات معترضان از حوزه اقتصادی فراتر رفته و وارد عرصه سیاسی شده، در حالی که اتکا به سرکوب امنیتی خطر تشدید تنش را افزایش میدهد، فشارهای داخلی و خارجی بر حکومت را بیشتر میکند و ثبات داخلی را به مخاطره میاندازد.
در بعد منطقهای و امنیتی، موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل ارزیابی یکپارچهای از آینده برنامه هستهای ایران منتشر کرده و به این نتیجه رسیده است که رکود کنونی در پرونده هستهای، تهران را در ماههای آینده ناگزیر به اتخاذ تصمیمهای سرنوشتساز خواهد کرد.
این وضعیت در شرایطی شکل گرفته که اختلاف با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، تقابل با واشینگتن و تهدیدهای مداوم از سوی تلآویو ادامه دارد. با توجه به محدود بودن گزینههای مذاکره، هرگونه راه حل برای بحران هستهای ایران در کوتاهمدت دور از دسترس به نظر میرسد.
به نوشته یدیعوت اخرونوت، اعتراضات ایران «در مقطع کنونی عامل اصلی شکلدهنده به تصمیمگیریها در اورشلیم» است.
این روزنامه به نقل از مقامهای ارشد اسرائیلی نوشته است سرنگونی یک حکومت در کشوری مانند ایران نیازمند همزمانی چندین عامل است و وضعیت هنوز به آن نقطه نرسیده، اما شرایط در حال تغییر اسرائیل را ناگزیر میکند برای تحولات غیرمنتظره و سناریوهای افراطی آماده بماند.
یدیعوت اخرونوت افزوده است اگر تحولات اخیر ایران نبود، تردید چندانی برای اجرای طرح حمله به حزبالله وجود نداشت؛ طرحی که پیشتر آماده شده و از نظر عملیاتی آماده اجرا ارزیابی میشود.
به نوشته این روزنامه، نتانیاهو عملا در این زمینه چراغ سبز را از رییسجمهوری آمریکا دریافت کرده و ارتش اسرائیل نیز اعلام کرده است آمادگیها کامل است و تصمیم نهایی بیش از هر چیز به زمانبندی بستگی دارد.
پس از پایان جنگ ۱۲روزه ژوئن سال گذشته، ایران و اسرائیل آتشبس با میانجیگری آمریکا را نه پایان درگیری، بلکه وقفهای موقت تلقی کردند. هرچند این آتشبس بیش از شش ماه دوام آورده، اما در سایه تحولات بیثباتکننده جهانی و افزایش فشار داخلی بر جمهوری اسلامی بهدلیل اعتراضات سراسری، شکنندهتر از همیشه به نظر میرسد.
مقامهای تهران و اورشلیم هر حرکت طرف مقابل را با حساسیت دنبال میکنند و همزمان با ارسال پیامهایی برای کاهش تنش، نگران یک محاسبه اشتباه هستند که میتواند به درگیریای بهمراتب ویرانگرتر منجر شود.
در همین چارچوب، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرده است که اسرائیل اجازه بازسازی توان موشکی یا احیای برنامه هستهای ایران را نخواهد داد؛ موضعی که با هشدار شورای دفاع تازهتاسیس ایران درباره اقدام پیشدستانه در صورت مشاهده تهدید پاسخ داده شد.
در حالی که گزارشهایی از تلاش اسرائیل برای استفاده از روسیه بهعنوان میانجی و ارسال پیام عدم تمایل به حمله منتشر شده، رهبران جمهوری اسلامی، از جمله علی خامنهای، این پیامها را غیرقابل اعتماد دانستهاند.
خامنهای اسرائیل را به فریبکاری متهم کرده و تحلیلگران هشدار دادهاند شکاف در برداشتها میان دو طرف، بزرگترین عامل خطر برای بروز یک محاسبه اشتباه است؛ وضعیتی که میتواند چرخه اقدام پیشدستانه متقابل را فعال کند.
این تنشهای خارجی در حالی جریان دارد که تهران همزمان با بحرانهای عمیق داخلی روبهرو است. اعتراضات گسترده، همراه با فشارهای اقتصادی و اقلیمی، موقعیت حکومت را تضعیف کرده و به گفته تحلیلگران، ممکن است برخی تندروها را به فکر استفاده از درگیری خارجی برای منحرف کردن افکار عمومی بیندازد.
با این حال، کارشناسانی مانند آرون دیوید میلر و بلایز میشتال چنین سناریویی را «اشتباه راهبردی» و حتی «خودکشیوار» توصیف میکنند و معتقدند هرگونه حمله خارجی نهتنها بحران داخلی را حل نخواهد کرد، بلکه خشم عمومی را تشدید کرده و پاسخ ویرانگر اسرائیل و احتمالا آمریکا را در پی خواهد داشت.
در این میان، پرسش اصلی همچنان باقی است: آیا ترس از محاسبه اشتباه، یکی از طرفین را به سمت اقدام نظامی سوق خواهد داد یا نه.
سندیکای اخبار یهود در تحلیلی درباره اعتراضها در ایران نوشت در بیش از یک دهه و نیم گذشته، با هر موج تازه اعتراض در ایران، این پرسش تکرار شده که آیا زمان پایان حاکمیت آیتاللهها فرا رسیده است یا نه.
با این حال، تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که امید به سقوط قریبالوقوع جمهوری اسلامی بارها با واقعیتهای میدانی در تضاد بوده است.
نظامی که پس از فروپاشی حکومت شاه در سال ۱۳۵۷ و با رهبری روحالله خمینی شکل گرفت، با وجود نارضایتی عمیق اجتماعی، توانسته از همه بحرانهای پیشین عبور کند.
اتکای مداوم به سپاه پاسداران و بسیج برای سرکوب خشن اعتراضات، این حکومت را بارها از لبه سقوط دور کرده است؛ هرچند ناکارآمدی ساختاری، بحرانهای فزاینده انرژی و آب، و هزینهکرد گسترده منابع ملی برای برنامه هستهای و حمایت از گروههای مسلح در خارج، بار دیگر آن را در موقعیتی شکننده قرار داده است.
تحولات اخیر، بهویژه موضعگیری صریح دولت دونالد ترامپ، این دوره از اعتراضات را از مقاطع پیشین متمایز کرده است. برخلاف سال ۱۳۸۸ یا خیزش ۱۴۰۱ پس از کشتهشدن مهسا امینی، واشینگتن اینبار به سکوت یا حمایت منفعلانه بسنده نکرده است.
ترامپ آشکارا هشدار داده که در صورت تداوم کشتار معترضان، آمریکا آماده واکنش خواهد بود. همزمان، اقدام ایالات متحده در بازداشت نیکولاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، نگاهها را متوجه سرنوشت دیکتاتورهای برکنارشده کرده است.
گزارشهایی درباره برنامهریزی احتمالی علی خامنهای برای خروج از کشور در صورت تشدید بحران نیز این برداشت را تقویت کرده که خود رهبران جمهوری اسلامی هم نسبت به دوام قدرتشان اطمینان کامل ندارند، هرچند در عمل همچنان با منطق حفظ قدرت رفتار میکنند.
با این همه، تحلیلگران هشدار میدهند که جمهوری اسلامی همچنان به دلایلی مشخص رژیمی خطرناک و مقاوم در برابر فروپاشی است.
بخش بزرگی از بدنه حاکمیت همچنان به ایدئولوژی اسلامگرایانه وفادار است و برخلاف رهبران ارشد، بسیاری از مجریان سرکوب راه گریزی برای حفظ جان و داراییهای خود ندارند؛ عاملی که آنها را به تداوم خشونت سوق میدهد.
تاریخ نشان داده است که حکومتهای استبدادی نه صرفا به دلیل بیرحمی، بلکه زمانی فرو میریزند که وفاداری نیروهای سرکوبگرشان از میان برود یا مشروعیت ایدئولوژیکشان فروبپاشد.
از این منظر، حتی با وجود حمایتهای لفظی خارجی، پایان حاکمیت آیتاللهها بیش از هر چیز به تحولی در درون ساختار قدرت و تغییر موضع بخشی از نیروهای مسلح وابسته است؛ در غیر این صورت، خوشبینی نسبت به پایان کابوس جمهوری اسلامی همچنان میتواند زودهنگام باشد.
در همین حال، بازتابهای اجتماعی اعتراضات نیز مورد توجه رسانهها قرار گرفته است. رسانه کان به نقل از یک شهروند تهران گزارش داده است که بحران شدید اقتصادی، سرکوب و تورم افسارگسیخته از عوامل اصلی ناآرامیها هستند و در عین حال بخشی از معترضان نگاه مثبتی به بنیامین نتانیاهو و حملات اسرائیل دارند
این معترض گفته است: «ما آب نداریم. برق نداریم. ما یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان هستیم، اما مردممان فقیرتریناند.»
او افزوده است مردم از رهبران حکومت میپرسند چرا ثروت میان خودشان تقسیم میشود و به حماس، حزبالله، نیروهای بسیج مردمی عراق، حوثیها و افغانستان کمک میشود، اما برای مردم ایران تنها پیام صبر و پرداخت مالیات باقی مانده است.
این شهروند معترض همچنین با اشاره به وضعیت اقتصادی گفته است: «تورم بسیار شدید است. دروغ میگویند و میگویند تورم ۳۰ درصد است، اما در واقع به ۲۰۰ درصد در سال میرسد و حکومت این را از مردم پنهان میکند.»
او در پایان تاکید کرده است: «ما اجازه جشن گرفتن و رقصیدن نداریم. ما کشوری ۹۰ میلیونی هستیم که همه زندانیاند.»
مجموع این ارزیابیها نشان میدهد اعتراضات کنونی ایران به بحرانی چندلایه تبدیل شده است؛ بحرانی که همزمان سیاست داخلی جمهوری اسلامی، محاسبات امنیتی اسرائیل، مواضع آمریکا و نگرانی بازیگران منطقهای را تحت تاثیر قرار داده و آیندهای پرابهام را پیش روی ایران و منطقه قرار داده است.
شهروندان و بازاریان معترض چهارشنبه ۱۷ دی در شماری از شهرهای ایران مانند املش، بابلسر، بجنورد، بندرعباس، پردنجان، تبریز، تهران، چابکسر، رشت، زنجان، سبزوار، سمنان، شهرکرد، شیراز، عسلویه، فسا، فلاورجان، قزوین، قم، قیدار، کرج، کرمان، کرمانشاه، گناباد، لاهیجان، لردگان، مشهد و نیشابور، تجمع و اعتصاب کردند.
در این تجمعهای اعتراضی شهروندان عمدتا شعارهایی مانند «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده»، «جاوید شاه»، «مرگ بر دیکتاتور»، «مرگ بر خامنهای»، «امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه»، «رضا شاه، روحت شاد» و «نه غزه نه لبنان، جانم فدای ایران» سر دادند.
کارگران پالایشگاه پارس جنوبی در عسلویه نیز در این روز به اعتصابات پیوستند.
شماری از این تجمعها نیز مربوط به اعتراضات دانشجویی در دانشگاه علم و هنر یزد، دانشگاه آزاد قم، دانشگاه مازندران در بابلسر، دانشگاه کرمانشاه و دانشگاه سمنان بود.
جمعی از دانشجویان دانشگاه هنر ایران در بیانیهای اعلام کردند: «ما دانشجویان دانشگاه هنر کنار مردم ایستادهایم، ما حق را فریاد میزنیم.»
گزارشها و ویدیوهایی نیز از حمله نیروهای سرکوبگر به مردم و ایستادگی و مقاومت معترضان در برابر آنان منتشر شد.
ماموران امنیتی در تهران گاز اشکآور به سمت معترضان شلیک کردند، در شیراز و لردگان چهارمحال و بختیاری به سمت معترضان حملهور شدند و به سوی آنان تیراندازی کردند.
مردم معترض در بازار دلاوران تهران پس از شلیک ماموران، ایستادگی کردند و به سمت ماموران هجوم بردند.
در مشهد نیز معترضان در برابر سرکوب ماموران ایستادگی کردند و آنها را به عقب راندند.
اختلال در اینترنت
با تداوم اعتراضات سراسری، دسترسی به اینترنت در شهرهای ایران محدود شد.
حساب فارسی وزارت امور خارجه آمریکا در شبکه ایکس با اشاره به قطع گسترده اینترنت و اختلالهای شدید ارتباطی، بهویژه در شهرهایی که اعتراضات خیزش ملی در جریان است، نوشت حتی ویپیانها و دیگر ابزارهای دور زدن سانسور نیز مسدود شدهاند و ارتباط بسیاری از ایرانیان با دنیای بیرون قطع شده است.
در این متن تاکید شده که قطع اینترنت، تلاشی آشکار برای سرکوب اطلاعات و خفه کردن اعتراضهاست، اما هرچقدر هم حکومت تلاش کند، نمیتواند اقدامات ظالمانه خود را از نگاه جهان پنهان کند.
حساب فارسی وزارت خارجه آمریکا در شبکه ایکس نوشت که جمهوری اسلامی چه نیازی دارد که صداها را خفه کند و حقیقت را پنهان نگه دارد؟
در روزهای اخیر همزمان با گسترش اعتراضات سراسری، دسترسی به اینترنت در برخی نقاط ایران محدود یا قطع شده است.
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، ۱۵ دی محدودیت و قطع اینترنت را بهدلیل اعتراضات سراسری در ایران تایید کرده بود.
حمایتهای بینالمللی ادامه دارد
واکنشها و حمایتهای بینالمللی از معترضان ایرانی در یازدهمین روز از این خیزش همچنمان ادامه دارد.
لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه، در مصاحبهای گفت اگر حکومت ایران به سرکوب معترضان ادامه دهد، دونالد ترامپ، دستور قتل علی خامنهای را صادر خواهد کرد.
مارکوین مالین، سناتور جمهوریخواه آمریکا، ضمن اعلام حمایت از تلاش مردم ایران برای «احیای آزادی» در کشورشان، تاکید کرد که حمایت از معترضان دموکراسیخواه به معنای مداخله نظامی ایالات متحده نیست.
ریک اسکات، سناتور جمهوریخواه آمریکا، نیز در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت: «قلبم واقعا با مردم ایران است» و افزود از «مردمی که فقط حقوق اولیه و حقوق انسانی میخواهند» حمایت میکند.
مارک دوبوویتز، مدیرعامل بنیاد دفاع از دموکراسیها و بن کوهن، تحلیلگر ارشد این اندیشکده، در یادداشتی با اشاره به خیزش ملی ایرانیان نوشتند جمهوری اسلامی بیش از هر زمان دیگری شکننده است و آمریکا باید فراتر از سیاست فشار حداکثری، از تلاش معترضان برای سرنگونی حکومت حمایت کند.
نوربرت روتگن، نماینده پارلمان آلمان، در حساب خود در شبکه ایکس در واکنش به خیزش ملی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی نوشت که مساله مردم ایران انتخاب بین آزادی و ترور است.
او تاکید کرد که رژیم جمهوری اسلامی بار دیگر با استفاده از وحشیانهترین خشونت علیه مردم خود، این ترور را به تصویر می کشد که حتی کودکان نیز از آن در امان نیستند.
همزمان، استرالیا با تداوم اعتراضات، از شهروندانش خواست فورا ایران را ترک کنند.
هشدار شاهزاده رضا پهلوی به نیروهای امنیتی و نظامی
شاهزاده رضا پهلوی در پیامی ویدیویی نیروهای مسلح و امنیتی جمهوری اسلامی را خطاب قرار داد و به آنان گفت اینک در معرض یک انتخاب تاریخی قرار دارند.
او از این نیروها پرسید در روزهای اعتراضات سرنوشتساز ایرانیان، آنان در کدام سوی تاریخ خواهند ایستاد: «در کنار جنایتکاران یا در کنار مردم؟»
شاهزاده رضا پهلوی سرنگونی رژیم سرکوبگر جمهوری اسلامی را حتمی خواند و تاکید کرد اکنون دیگر مساله فقط زمان سقوط آن است که زمانش از همیشه نزدیکتر است.
او خطاب به نیروهای امنیتی و نظامی افزود: «در این لحظههای سرنوشتساز از شما انتظار دارم که به آغوش ملت بازگردید و سلاح خود را نه برای شلیک به مردم، که برای حفاظت از آنها به کار گیرید. با این کار، نه تنها به وظیفه ملی خود عمل میکنید، که از آینده خود و خانوادههایتان نیز محافظت خواهید کرد.»
شاهزاده رضا پهلوی از ارتقای پلتفرم همکاری ملی به عنوان «کانال امن اعلام وفاداری به مردم» برای ارائه پاسخ فوری خبر داد و از این نیروها خواست اگر قبلا ثبتنام کردهاند و پاسخی نگرفتهاند، دوباره و تنها از طریق تنها راه امن یعنی اسکن کردن QR کد در زمان پخش زنده از تلوزیون ایراناینترنشنال اقدام کنند.
او تاکید کرد: «این آخرین فرصت شماست تا به ملت بپیوندید و سرنوشت خود را از کشتی در حال غرق شدن جمهوری اسلامی جدا کنید.»
شاهزاده رضا پهلوی در پایان بیانیه تصویری خود افزود: «سرکوبگران ملت و آنها که به سوی مردم گلوله میزنند، مطمئن باشند که شناسایی و مجازات خواهند شود. آنها که در کنار ملت ایران بایستند، مورد احترام و تجلیل ملی قرار خواهند گرفت.»
دهمین روز اعتراضات سراسری
سهشنبه ۱۶ دی نیز دهمین روز اعتراضات ایران با اعتصاب بازاریان، گسترش اعتراضات شبانه در دهها شهر، حضور پررنگ دانشجویان و واکنشهای سیاسی داخلی و بینالمللی همراه شده بود.
این اعتراضات از آبدانان تا تهران، از الوند تا مشهد، و از خیابان تا دانشگاه، اعتراضات همچنان ادامه یافت؛ در حالی که فراخوانها برای روزهای آینده و موضعگیری چهرههای سیاسی، چشمانداز روزهای پیشرو را پرتنشتر کرده است.
شاهزاده رضا پهلوی در پیامی خطاب به مردم اعلام کرد: «این پنجشنبه و جمعه، ۱۸ و ۱۹ دی، همزمان سر ساعت ۸ شب، همگی چه در خیابانها یا حتی از منازل خودتان شروع به سر دادن شعار کنید.»
در این روز، هفت حزب کردستان ایران در حمایت از اعتراضات سراسری و محکومیت «جنایات رژیم در کرمانشاه، ایلام و لرستان»، فراخوان مشترکی برای اعتصاب عمومی در کردستان و مناطق کردنشین در پنجشنبه ۱۸ دی صادر کردند.
سازمان حقوق بشر ایران استفاده از سلاح جنگی علیه معترضان و حمله به بیمارستانها را مصداق «جنایت بینالمللی» دانست و خواستار واکنش فوری جامعه جهانی شد.
شبکه همبستگی برای حقوق بشر در ایران نیز بر اتحاد فراگیر تمامی نیروهای سیاسی، صنفی و مدنی تاکید کرد.
از سوی دیگر، اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال حاکی است تاکنون حدود ۸۰۰ نفر از شبهنظامیان شیعه عراقی به ایران اعزام شدهاند که تقریبا همه آنها از اعضای کتائب حزبالله، النجباء، سیدالشهدا و بدر هستند.
آخرین تحولات مرتبط با اعتراضات سراسری در ایران را میتوانید در این پوشش زنده دنبال کنید.
