شماری از شهروندان در شهرستان سامان در استان چهارمحال و بختیاری، از عصر سهشنبه ۱۰ دیماه، در خیابان حضور داشتند. معترضان شعارهایی از جمله «پهلوی برمیگرده» و «آخوند باید گم بشه» سردادند.
آنها همچنین خواستار پیوستن دیگر شهروندان به اعتراضات شدند.
احزاب کردستان ایران در بیانیه خود با اشاره به موج جدید اعتراضات سراسری در ایران، آن را یک «نه» آشکار، بلند و همگانی به جمهوریاسلامی و واکنش به «تمامی مصیبتهایی» خواندهاند است که «جمهوریاسلامی در طول دوره حاکمیت خود بر ملتهای ایران تحمیل کرده است».
در این بیانیه گفته شده هدف این خیزش در ایران و کردستان «بازپسگیری حقوق و آزادی، بازگرداندن کرامت انسانی و پایان دادن به سیاست انکار، محرومسازی، کشتار، ترور وتبعیضهای ملی و فرهنگی است».
صدور این فراخوان در شرایطی صورت گرفته که اعتراضات سراسری در ایران وارد دهمین روز خود شده و گزارشهای متعددی از سرکوب شدید معترضان، تیراندازی نیروهای حکومتی، بازداشتهای گسترده و کشته و زخمی شدن شهروندان در استانهای مختلف کشور منتشر شده است.
این ۷ حزب کردستان ایران در بیانیه خود یادآوری کردهاند که کردستان در ۴۷ سال گذشته «همواره پیشگام وخطشکن این «نه» گفتن بوده و به سنگری تسخیرناپذیربرای آزادیخواهی و مبارزه علیه رژیم جمهوریاسلامی تبدیل شده است».
در بیانیه این احزاب با اشاره به جنبش ژینا و بحران بزرگی که اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» برای مشروعیت داخلی وبینالمللی جمهوریاسلامی درست کرد، تاکید شده که بروز دوباره اعتراضات در نشان میدهد که «اخگر این خیزش همچنان شعلهور است».
در متن فراخوان، اعتصاب عمومی نهتنها اقدامی اعتراضی، بلکه بخشی از سنت مبارزاتی کردستان معرفی شده است؛ سنتی که در دهههای گذشته بارها در واکنش به سرکوب و خشونت حکومتی به کار گرفته شده است.
در متن فراخوان این احزاب آمده است: «ما سرکوب تظاهرات و بازداشت مردم معترض و حقطلب در ایران و کردستان، را که سیاست همیشگی رژیم جمهوری اسلامی است، قویا محکوم میکنیم.»
اعتصاب عمومی؛ نه بزرگ به جمهوریاسلامی
در این بیانیه، با تاکید بر اهمیت اعتصاب عمومی گفته شده کردستان «بار دیگر نه بزرگ دیگری به رژیم جمهوری اسلامی میگوید و بر حقوق خود که شامل آزادی، برابری و احترام به کرامت انسانی است پافشاری میکند.»
این احزاب همچنین با خطاب قرار دادن سایر احزاب سیاسی و سازمانهای مدنی ایران، خواستار همصدایی و اتحاد در برابر آنچه «جنایات رژیم جمهوری اسلامی» خواندهاند، شدهاند و از آنها خواستهاند به این فراخوان بپیوندند.
آنها تاکید کردهاند که گسترش اعتراضات و پیوند میان جنبشهای اعتراضی در مناطق مختلف کشور میتواند نقش تعیینکنندهای در تداوم و تقویت این موج اعتراضی ایفا کند.
«حزب دموکرات کردستان ایران»، «حزب کومله کردستان ایران، «حزب حیات آزاد کردستان (پژاک)»، «کومله، سازمان کردستانی حزب کمونیست ایران»، «کومله زحمتکشان کردستان»، «حزب آزادی کردستان (پاک)» و «سازمان خبات کردستان ایران»، هفت حزبی هستند که این فراخوان را امضا کردهاند.
سنت اعتصاب سیاسی در کردستان
کردستان در واکنش به سرکوب، بازداشتها، احکام اعدام یا در همراهی با موجهای اعتراضی سراسری، در دهههای اخیر بارها وارد اعتصاب عمومی شده است.
یکی از نقاط عطف این سنت، پس از اعدام فرزاد کمانگر، شیرین علمهولی، فرهاد وکیلی، علی حیدریان و مهدی اسلامیان رخ داد. پنجشنبه ۲۳ اردیبهشت گزارشهایی از اعتصاب و تعطیلی بازار در شهرهای مختلف کردستان و کرمانشاه و شماری از شهرهای کردنشین آذربایجان غربی در منتشر شد.
اعتـصاب ۲۱ شهریور ۱۳۹۷ نیز یکی از گستردهترین نمونههای اعتصاب کردستان در سالهای اخیر است. این اعتصاب در اعتراض به اعدام رامین حسینپناهی، زانیار مرادی و لقمان مرادی و در فضای پرتنش آن مقطع شکل گرفت.
در جریان خیزش «زن، زندگی، آزادی» از پاییز ۱۴۰۱ هم فراخوانهای اعتصاب عمومی در کردستان و مناطق کردنشین بارها تکرار شد و در مقاطع مختلف، «مرکز همکاری احزاب کردستان ایران» و همچنین برخی احزاب بهصورت جداگانه یا مشترک از مردم خواستند با تعطیلی بازار و کسبوکارها به اعتراضات بپیوندند.
فراخوان تازه برای اعتصاب عمومی در پنجشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴ در امتداد همین الگو منتشر شده است.
به گزارش خبرگزاری هرانا، دهمین روز اعتراضات سراسری در حالی رقم خورد که طی ۱۰ روز گذشته دستکم ۲۸۵ نقطه در ۹۲ شهر از ۲۷ استان کشور شاهد تجمعات اعتراضی، اعتصابهای صنفی یا کنشهای خیابانی بوده است. بنا بر این گزارش، همزمان ۲۲ دانشگاه نیز صحنه اعتراضات دانشجویی بودهاند.
بر اساس دادههای منتشر شده توسط هرانا، در جریان این اعتراضات دستکم ۳۶ نفر جان خود را از دست دادهاند که چهار نفر از آنان زیر ۱۸ سال بودهاند. در میان جانباختگان، دو نفر نیز از نیروهای امنیتی–انتظامی گزارش شدهاند. هویت محمدرضا کرمی، احسان آقاجانی و علی گلفروش بهعنوان جانباختگان تازه در ۲۴ ساعت گذشته برای هرانا احراز شده است. همچنین دهها مورد مجروحیت در میان معترضان ثبت شده که عمدتاً بر اثر شلیک گلولههای ساچمهای و پلاستیکی بوده است.
در روز دهم، سهشنبه ۱۶ دی، تجمعات اعتراضی در شهرهایی از جمله تهران، مشهد، شیراز، قزوین، بندرعباس، ایلام، زنجان، بروجرد، مرودشت، بابل و شهرکرد گزارش شده است. یکی از مهمترین نمودهای اعتراضات این روز، اعتصاب گسترده بازاریان تهران بود. به گفته هرانا، بخشهایی از بازار بزرگ تهران از جمله بازار طلا و ارز، پارچه، کفاشها و لوازم خانگی بهطور کامل یا نیمهتعطیل بود. این اعتصاب که بدون فراخوان رسمی و بهصورت خودجوش شکل گرفت، در اعتراض به نوسان شدید نرخ ارز، افزایش قیمت طلا، رکود بازار و کاهش قدرت خرید انجام شد.
در پی این اعتصاب، حضور نیروهای امنیتی و انتظامی در ورودیهای بازار و چهارراههای اطراف افزایش یافت و در برخی نقاط از شکلگیری تجمع جلوگیری شد. با این حال، تعطیلی گسترده مغازهها موجب اختلال محسوس در فعالیت روزانه بازار شد و از سوی ناظران بهعنوان نشانهای از پیوند نارضایتیهای اقتصادی با اعتراضات خیابانی ارزیابی شده است.
گزارش هرانا هم از تداوم برخوردهای خشونتآمیز نیروهای امنیتی در شهرهای مختلف خبر میدهد. استفاده از گاز اشکآور، تیراندازی با سلاح ساچمهای و حمله مستقیم به معترضان از جمله روشهای سرکوب ثبتشده در شبانهروز گذشته بوده است. در عین حال، هرانا تاکید کرده که روایتهای رسمی مقامات درباره برخی جانباختگان با شهادتهای عینی و گزارشهای غیررسمی همخوانی کامل ندارد و همچنان در حال راستیآزمایی است.
یکی از تحولات نگرانکننده روزهای اخیر، کشیدهشدن سرکوب به مراکز درمانی است. بر اساس این گزارش، نیروهای امنیتی شامگاه ۱۳ دیماه به بیمارستان خمینی ایلام وارد شدند و تلاش کردند شماری از مجروحان اعتراضات شهرستان ملکشاهی را بازداشت کنند. به گفته شاهدان، در جریان این اقدام، گاز اشکآور در فضای بیمارستان شلیک شد که موجب ایجاد وضعیت اضطراری و بروز مشکلات تنفسی برای برخی بیماران شد. وزارت بهداشت جمهوری اسلامی اعلام کرده است که این موضوع به دستور وزیر بهداشت در دست بررسی فوری قرار گرفته است.
همچنین گزارشهایی از ورود نیروهای امنیتی به بیمارستان سینا تهران در روز ۱۶ دیماه منتشر شده است. بنا بر این گزارشها، تعدادی از مجروحان اعتراضات در داخل یا اطراف این بیمارستان بازداشت شدهاند؛ رخدادی که به گفته شاهدان باعث ایجاد فضای رعب و اختلال در روند درمان بیماران شده است. تا زمان تنظیم این گزارش، توضیح رسمی شفافی درباره این موارد ارائه نشده است.
در حوزه بازداشتها، هرانا اعلام کرده است که طی ۱۰ روز اعتراضات، دستکم ۲,۰۷۶ شهروند بازداشت شدهاند؛ آماری که به گفته این نهاد حقوق بشری، حداقل تعداد بازداشتهاست و رقم واقعی میتواند بهمراتب بالاتر باشد. تنها در روز دهم، بازداشت یا تایید بازداشت ۸۷۸ نفر گزارش شده است. از جمله، حدود ۲۰۰ زن به زندان کچویی کرج و ۵۰۰ مرد به ندامتگاه مرکزی کرج منتقل شدهاند.
هرانا همچنین از انتشار دستکم ۱۵ ویدیوی «اعترافات اجباری» بازداشتشدگان در رسانههای رسمی یا نزدیک به نهادهای امنیتی خبر داده است؛ ویدیوهایی که به گفته این نهاد، شرایط ضبط و صحت اظهارات مطرحشده در آنها نامشخص است.
این گزارش در حالی منتشر میشود که تداوم اعتراضات، افزایش شمار جانباختگان و ورود نیروهای امنیتی به بیمارستانها، نگرانیها درباره وضعیت حقوق بشر و امنیت شهروندان در ایران را بهطور چشمگیری افزایش داده است.
