روزنامه واشینگتنپست گزارش داد سازمان اطلاعات مرکزی ایالات متحده (سیا) در یک برنامه محرمانه ۱۰ ساله، بذرهای اصلاحشده خشخاش را بهطور پنهانی در افغانستان پراکنده تا کیفیت و اثرگذاری محصول آن را کاهش دهد.
به گزارش واشینگتنپست، این بذرهای ویژه گیاهانی تولید میکردند که تقریبا هیچیک از ترکیبات لازم برای تولید هروئین را در خود نداشتند.
۱۴ منبع آگاه از جزییات فعالیتهای سازمان سیا در افغانستان در مصاحبه با این روزنامه به شرط ناشناس ماندن، وجود این طرح محرمانه را تایید کردند.
این برنامه که پیشتر هرگز علنی نشده بود، بخشی پنهان از جنگ دو دههای آمریکا در افغانستان و نیز گوشهای از تلاشهای پرچالش واشینگتن برای مقابله با تجارت جهانی مواد مخدر، از آمریکای لاتین تا آسیا، به شمار میآید.
این گزارش در شرایطی منتشر میشود که ارتش آمریکا در هفتههای اخیر عملیات خود را برای مقابله با شبکههای قاچاق مواد مخدر در آبهای بینالمللی، بهویژه در نزدیکی ونزوئلا، شدت بخشیده است.
این اقدامات در راستای تحقق یکی از وعدههای انتخاباتی دونالد ترامپ صورت میگیرد؛ او در آن زمان بر مقابله با کارتلها و جلوگیری از ورود مواد مخدر به ایالات متحده تاکید کرده بود.
چرا سیا روی مهار کشت خشخاش در افغانستان متمرکز شد؟
واشینگتنپست در ادامه نوشت در اوایل دهه ۲۰۰۰، گسترش تجارت تریاک در افغانستان به مانعی بزرگ در مسیر تحقق اهداف ایالات متحده تبدیل شده بود. آن هم در شرایطی که نیروهای آمریکایی همزمان برای سرکوب طالبان، مقابله با «گروههای تروریستی» و تثبیت دولت متزلزل مورد حمایت غرب، تلاش میکردند.
بر اساس این گزارش، هروئین تولیدی افغانستان به فساد در دولت حامد کرزی و مناطق مختلف کشور دامن میزد، بخشی از هزینه سلاح و تجهیزات طالبان را تامین میکرد و اصلیترین منبع عرضه هروئین جهان، بهویژه برای اروپا و جمهوریهای سابق شوروی، محسوب میشد.
در آن سالها، کشورهای غربی و نهادهای مختلف دولت آمریکا بر سر یافتن راهی برای مهار کشت خشخاش، بدون ضربه زدن به حمایت روستاییان از دولت کرزی، درگیر اختلاف و کشمکش جدی بودند.
هر طرف راهکاری متفاوت پیشنهاد میکرد: برخی بر تخریب مستقیم مزارع یا سمپاشی هوایی تاکید داشتند، گروهی دیگر خرید کل محصول و انتقال آن به خارج برای استفاده دارویی را مطرح میکردند.
این در حالی بود که سازمان سیا در همان مقطع، بهطور جداگانه برنامه محرمانه خود را برای مختل کردن زنجیره تولید هروئین در افغانستان اجرا میکرد. طرحی که «مرکز جرایم و مواد مخدر» این سازمان با بودجهای فراوان بر آن نظارت داشت.
به گفته سه منبع آگاه، پخش هوایی بذرهای دستکاریشده خشخاش از پاییز ۲۰۰۴ آغاز شد. این عملیات دستکم یکبار به حالت تعلیق درآمد و سرانجام حدود سال ۲۰۱۵ به پایان رسید.
منابع مطلع اضافه کردند ماموران مخفی که در ابتدا از هواپیماهای سی-۱۳۰ بریتانیایی بهره میبردند، برای جلوگیری از شناسایی، ماموریتهای خود را شبانه انجام دادند و میلیاردها بذر اصلاحشده را بر مزارع گسترده خشخاش افغانستان پراکندند.
این عملیات در دو ولایت ننگرهار و هلمند، از اصلیترین مناطق کشت خشخاش، انجام گرفت.
فناوری مورد استفاده در بذرهای دستکاریشده
واشینگتنپست در ادامه گزارش خود نوشت بر اساس اطلاعات موجود، این بذرها از طریق «ویرایش ژن» دستکاری نشده بودند، چرا که این فناوری در آن زمان هنوز بهطور گسترده قابل استفاده نبود.
این روزنامه افزود طی چند سال کشت، انتخاب و پرورش مداوم، سویهای از خشخاش به دست آمد که مقدار بسیار کمتری از آلکالوئیدهای مورد نیاز برای تولید هروئین را در خود داشت.
به گفته یک منبع مطلع، پرورش این گونه چند سال به طول انجامید و از طریق تلاقی دادن آن با بذرهای طبیعی خشخاش انجام شد.
هدف از عملیات سازمان سیا این بود که گیاهان حاصل از بذرهای پخششده با گونههای بومی تلاقی کنند و بهمرور به گونه غالب بدل شوند. فرآیندی که میتوانست قدرت و کیفیت کلی محصول خشخاش را کاهش دهد.
به گزارش واشینگتنپست، دولت کرزی در زمان شروع این طرح از سوی سیا در جریان قرار نگرفته بود. اینکه مقامهای افغان بعدها از وجود چنین برنامهای باخبر شدند یا نه، همچنان روشن نیست.
مقامهای غربی اذعان دارند که تلاشهای بینالمللی برای مهار مواد مخدر در افغانستان به نتیجه نرسید.
اختلافات میان نهادهای مختلف آمریکا، نبود هماهنگی با متحدانی مانند بریتانیا، حمایت مقطعی دولت کرزی و جایگاه ریشهدار کشت خشخاش در زندگی اقتصادی و فرهنگی روستاییان، عملا این برنامه را از همان ابتدا ناکام گذاشته بود.
پنتاگون نیز بارها از مشارکت جدیتر در جنگ مواد مخدر سر باز زد و استدلال کرد که ورود به این عرصه تمرکز ارتش را از ماموریت اصلیاش، مبارزه با طالبان و نابودی گروههای اسلامگرا، منحرف میکند.
با این حال، چند مقام پیشین سیا و وزارت خارجه آمریکا میگویند طرح مخفیانه سیا برای پخش بذر و کاهش کیفیت محصول خشخاش افغانستان در مقطعی اثرگذار بود. اما این برنامه هزینه بسیار سنگینی داشت و بخش عمده بودجه عملیاتی «مرکز جرایم و مواد مخدر» سیا را به خود اختصاص داد.
ساویا پنجشنبه ۲۲ آبان در بیانیهای گفت واشینگتن مشتاق همکاری با دولت آینده عراق برای «تعمیق مشارکت استراتژیک دو طرف» است.
او افزود: «آمریکا بهطور جدی به حمایت از حاکمیت عراق، پیشبرد تلاشهای اصلاحات و کاهش مداخلات خارجی و گروههای مسلح متعهد میماند.»
نتایج اولیه و پیشتازی سودانی
نتایج اولیه انتخابات پارلمانی عراق نشان میدهد ائتلاف محمد شیاع السودانی، نخستوزیر کنونی این کشور، پیروز انتخابات است. هنوز مشخص نیست که او برای دوره دوم نیز در مقام نخستوزیر باقی خواهد ماند یا نه.
تلویزیون دولتی عراق به نقل از کمیسیون عالی انتخابات این کشور اعلام کرد حدود ۱۲ میلیون رای در سراسر عراق شمرده شده و فهرست انتخاباتی السودانی با عنوان «بازسازی و توسعه» بیش از یک میلیون و ۳۰۰ هزار رای به دست آورده است.
السودانی در صورت توافق و اجماع احزاب شیعه برای دومین دوره به عنوان نخستوزیر انتخاب میشود. پیشبینی میشود مذاکرات برای تشکیل دولت ماهها طول بکشد.
بر اساس توافق تقسیم قدرتی که پس از سرنگونی رژیم صدام حسین برقرار شد، نخستوزیر باید از اکثریت شیعه کشور باشد، رییس پارلمان باید از اهلسنت انتخاب شود و سمت ریاستجمهوری که نقشی تشریفاتی به شمار میآید به کردها اختصاص دارد.
السودانی در سال ۲۰۲۲ بهعنوان گزینهای مصالحهای از سوی رهبران سیاسی عراق برگزیده شد تا بنبستی را که پس از انتخابات پیشین در خصوص نحوه تشکیل دولت ایجاد شده بود، برطرف کند.
او برای این دوره از انتخابات چندین حزب شیعه را گرد هم آورد و کارزارش را با تمرکز بر بهبود خدمات، مبارزه با فساد و تحکیم اقتدار دولت پیش بُرد.
السودانی در بیش از سه سال گذشته توانست امنیت و ثبات داخلی عراق را تا حد زیادی تقویت کند. از دیگر دستآوردهای او برقراری توازنی نسبی در رابطه این کشور با آمریکا و متحدان عرب از یک سو و جمهوری اسلامی از سوی دیگر است.
تحلیلگران معتقدند او در مصون نگه داشتن کشورش از پیامدهای حمله حماس به اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۳ و جنگ ۱۲روزه میان اسرائیل و آمریکا با جمهوری اسلامی نقش موثری ایفا کرد.
رقیب اصلی السودانی در این انتخابات ائتلاف دولت قانون، به رهبری نوری المالکی، نخستوزیر سابق عراق بود.
پس از تایید نتایج توسط کمیسیون انتخابات عراق و دیوان عالی این کشور، پارلمان جدید با ۳۲۹ عضو برای انتخاب رییس، معاونان و سپس رییسجمهوری تشکیل جلسه میدهد. وظیفه تشکیل دولت به بزرگترین بلوک واگذار میشوود.
نامزد ۳۰ روز فرصت دارد تا برای کابینه رای اعتماد بگیرد. این مرحله معمولا چالشبرانگیز است و ممکن است مدتها به درازا بکشد.
باراک پنجشنبه ۲۲ آبان با اشاره به سفر احمد الشرع، رییسجمهوری سوریه، به واشینگتن و دیدارش با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفت آنان بر این باور مشترک تاکید کردند که زمان «جایگزینی بیگانگی با تعامل» فرا رسیده و باید به سوریه و مردم آن، یک فرصت واقعی برای نوسازی داده شود.
باراک با اشاره به جزییات این ملاقات گفت: «در دفتر بیضی شکل (کاخ سفید) شاهد تعهد الشرع به ترامپ برای پیوستن به ائتلاف ضد داعش بودیم. ائتلافی که به عنوان یک چارچوب تاریخی، گذار سوریه از یک منبع تروریسم به یک شریک ضد تروریسم را نشان میدهد؛ تعهدی برای بازسازی، همکاری و کمک به ثبات کل منطقه.»
الشرع ۲۰ آبان در گفتوگو با واشینگتنپست مذاکرات با اسرائیل را «دشوار اما در جریان» توصیف کرد و گفت دولت آمریکا باور دارد سوریه شایسته فرصتی برای به دست آوردن ثبات، بازسازی اقتصاد و حفظ تمامیت ارضی خود است: «اسرائیل همیشه ادعا کرده که نگرانیهایی از بابت سوریه دارد چون از تهدید شبهنظامیان حکومت ایران و حزبالله لبنان میترسد اما ما همان کسانی هستیم که آن نیروها را از سوریه بیرون راندیم. پیشرویهای اسرائیل در سوریه ناشی از نگرانیهای امنیتی نیست.»
رییسجمهوری دوره انتقالی سوریه آذر ۱۴۰۳ گفته بود مخالفان با ساقط کردن بشار اسد، پروژه جمهوری اسلامی در منطقه را ۴۰ سال به عقب بازگرداندند.
فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه همچنین از ترسیم مرحله بعدی چارچوب همکاری آمریکا، ترکیه و روسیه خبر داد و محورهای آن را اعلام کرد: «ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) در ساختار جدید سوریه، مسائل مرزی لبنان، تعریف مجدد روابط ترکیه، سوریه، اسرائیل و تقویت هماهنگیهایی که پایه آتشبس اسرائیل و حماس را شکل داده است.»
لغو قانون سزار
باراک افزود گام بعدی در دادن یک فرصت واقعی به سوریه، لغو کامل قانون سزار است و از کنگره خواست این کار را انجام دهد.
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۹ آبان و همزمان با ملاقات رهبران دو کشور اعلام کرد اجرای تحریمهای «قانون سزار» علیه سوریه را برای ۱۸۰ روز به حالت تعلیق درآورده؛ اما این تعلیق شامل معاملات مرتبط با روسیه و جمهوری اسلامی نمیشود.
لغو کامل قانون تحریمهای سزار (Caesar Sanctions Act) نیازمند رای کنگره است.
به گفته وزارت خزانهداری آمریکا، جمهوری اسلامی و متحدانش مشمول استثنا از تحریمها نخواهند بود و هرگونه معامله با نهادهای ایرانی یا مرتبط با تهران، همچنان تحت تحریم باقی میماند.
قانون سزار مجموعهای از تحریمهای سختگیرانه است که در سال ۲۰۲۰ تصویب شد و هدف آن اعمال فشار اقتصادی بر حکومت اسد بهدلیل «جنایتهای جنگی و نقض گسترده حقوق بشر» عنوان شد.
برآورد بانک جهانی نشان میدهد بازسازی سوریه پس از ۱۴ سال جنگ، بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار هزینه خواهد داشت.
طبق این مصوبه، دولت فدرال تا ۳۰ ژانویه سال آینده تامین مالی خواهد شد تا کنگره در این مدت درباره طرح بلندمدت بودجه سال مالی ۲۰۲۶ به توافق برسد.
مجلس نمایندگان ایالات متحده شامگاه چهارشنبه ۲۱ آبان، با ۲۲۲ رای موافق در برابر ۲۰۹ رای مخالف، طرح تامین مالی دولت را تصویب کرد. به این ترتیب، دولت فدرال پس از ۴۳ روز تعطیلی بازگشایی میشود و پرداخت حقوق کارمندان و کمکهای غذایی برای گروههای کمدرآمد به حالت عادی باز میگردد.
مجلس نمایندگان که در کنترل جمهوریخواهان است، این طرح را با حمایت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به تصویب رساند. پشتیبانی ترامپ باعث شد حزب جمهوریخواه در برابر مخالفت شدید دموکراتها یکپارچه باقی بماند.
با امضای رییسجمهوری این مصوبه به قانون تبدیل شد و بهسرعت برای اجرا به وزارتخانهها و دستگاههای دولتی ابلاغ میشود.
هرچند دولت بهطور رسمی بلافاصله پس از ابلاغ این حکم بازگشایی خواهد شد، اما پیشبینی میشود بازگشت به شرایط عادی پس از بیش از ۴۰ روز تعطیلی چندین روز زمان ببرد.
با بازگشایی دولت بودجه برنامه کمک تغذیه دولت برای گروههای کمدرآمد موسوم به اسنپ که بیش از ۴۲ میلیون شهروند از آن برای خرید مواد غذایی استفاده میکنند، تا سپتامبر آینده تمدید شد.
همجنین، کارمندان دولت که از اوایل اکتبر به مرخصی اجباری و بدون حقوق فرستاده شده بودند، به کار باز میگردند و حقوق معوقهشان را دریافت میکنند.
شکست دموکراتها در تمدید یارانه بیمه سلامت
دموکراتها از آنچه شکست تلاش سنا برای تمدید یارانههای بیمه درمانی میدانند، ابراز خشم کردند.
طرحی که به تعطیلی دولت پایان میدهد، پیشتر در سنا به تصویب رسیده بود. این طرح بودجه دولت را تا ۳۰ ژانویه سال آینده تمدید میکند و در نتیجه آن، حدود ۱.۸ تریلیون دلار دیگر به بدهی ۳۸ تریلیون دلاری ایالات متحده اضافه خواهد شد.
دیوید شویکرت، نماینده جمهوریخواه ایالت آریزونا عملکرد کنگره در قبال تعطیلی دولت را به ماجراهای بیهدف و طنزآمیز «ساینفلد» سریال محبوب دهه ۱۹۹۰ تشبیه کرد و گفت «انگار در یکی از قسمتهای این سریال زندگی کردهام. ۴۰ روز وقت صرف کردیم و هنوز هم نمیدانم داستان از چه قرار بود.»
او افزود: «فکر میکردم همهچیز ظرف ۴۸ ساعت تمام میشود؛ هر کس حرفش را میزند، کمی قهر میکند، و بعد همه برمیگردیم سر کارمان. اما اینطور نشد.»
اختلاف بر سر بیمه درمانی
این رایگیری تنها هشت روز پس از پیروزی دموکراتها در چند انتخابات ایالتی برگزار شد. اعضای این حزب امیدوار بودند این پیروزیها به افزایش شانس آنها برای تمدید یارانههای بیمه درمانی کمک کند؛ یارانههایی که در پایان سال منقضی میشوند.
هرچند در توافق جدید قرار است سنا در دسامبر دوباره این موضوع را به رای بگذارد، اما مایک جانسون، رییس مجلس نمایندگان، چنین وعدهای برای برگزاری رایگیری در مجلس نمایندگان نداده است.
مایکی شِریل، نماینده دموکرات نیوجرسی که هفته گذشته به عنوان فرماندار آینده این ایالت انتخاب شد، در آخرین سخنرانی خود پیش از استعفا از مجلس گفت: «به همکارانم میگویم نگذارید این مجلس تبدیل به مُهری تشریفاتی برای دولتی شود که غذای کودکان را قطع و بیمه درمانی را حذف میکند. به مردم کشورم میگویم: استوار بمانید و کشتی را رها نکنید.»
با وجود درگیری شدید دو حزب، هیچیک پیروز قطعی این مناقشه نبود. نظرسنجی مشترک رویترز و ایپسوس نشان داد ۵۰ درصد مردم آمریکا جمهوریخواهان را مسئول تعطیلی دولت میدانند و ۴۷ درصد دموکراتها را.
رایگیری روز چهارشنبه نخستین جلسه رسمی مجلس نمایندگان از اواسط سپتامبر بود؛ وقفهای طولانی که جمهوریخواهان آن را فرصتی برای فشار بر دموکراتها عنوان کرده بودند. بازگشت مجلس همچنین آغازگر شمارش معکوس برای رایگیری درباره انتشار کامل اسناد غیرمحرمانه مرتبط با جفری اپستین بود؛ موضوعی که مایک جانسون، رییس مجلس نمایندگان و دونالد ترامپ تاکنون با آن مخالفت کردهاند.
جانسون روز چهارشنبه آدلیتا گریهالوا، نماینده جدید آریزونا از حزب دموکرات، را که در انتخابات میاندورهای سپتامبر به جای پدرش رائول گریهالوا انتخاب شد، سوگند داد.
او ساعاتی پس از آنکه دموکراتها دسته تازهای از ایمیلهای اپستین را منتشر کردند، آخرین امضا را برای درخواست رایگیری درباره انتشار اسناد پرونده اپستین ثبت کرد.
به این ترتیب، مجلس پس از تصویب بودجه و انجام وظیفه قانونی خود در تامین مالی دولت، بار دیگر ممکن است درگیر بررسی پرونده اپستین شود؛ پروندهای که زندگی و مرگ او در سال ۲۰۱۹ در زندان فدرال، نظریههای توطئه فراوانی بهدنبال داشت.
بند تازه درباره پرونده ششم ژانویه
طرح مصوب همچنین بندی دارد که به هشت سناتور جمهوریخواه اجازه میدهد برای نقض حریم خصوصیشان در جریان تحقیقات فدرال درباره حمله ششم ژانویه ۲۰۲۱ به کنگره، از وزارت دادگستری شکایت کنند.
این قانون، حتی برای مواردی که در گذشته رخ داده، دریافت اطلاعات تماس سناتورها بدون اطلاع قبلی را غیرقانونی میکند و به آنان اجازه میدهد برای دریافت تا ۵۰۰ هزار دلار غرامت، بههمراه هزینه وکالت و سایر مخارج، علیه دولت طرح دعوی کنند.
