برگزاری انتخابات عراق در فضایی صورت می‌گیرد که بی‌اعتمادی عمومی، تحریم جریان صدر و رقابت شدید ایران و آمریکا بر آن سایه انداخته است؛ رأی‌گیری‌ای که بیش از تعیین ترکیب پارلمان، آزمونی برای مشروعیت نظام سیاسی و توان بغداد در عبور از بحران‌های انباشته کشور است.
رای‌گیری از صبح سه‌شنبه ۲۰ آبان در سراسر عراق آغاز شد و قرار است ساعت ۱۸ به وقت محلی به پایان برسد.
انتخابات پارلمانی عراق که برای تعیین ۳۲۹ کرسی مجلس نمایندگان برگزار می‌شود، در ظاهر یک فرایند معمول دموکراتیک است اما در واقع در بستری از شکاف‌های ساختاری انجام می‌شود. این انتخابات ششمین انتخابات سراسری عراق پس از ۲۰۰۳ است، اما برخلاف دوره‌های پیشین، نشانه‌های امید به اصلاحات چشمگیر کمتر از همیشه دیده می‌شود.
رای‌گیری ویژه نیروهای امنیتی و آوارگان چند روز قبل انجام شد. طبق اعلام مقامات، بیش از ۲۱ میلیون نفر کارت رای‌گیری دریافت کرده‌اند، اما انتظار مشارکت قابل توجه در این انتخابات وجود ندارد. در بسیاری از شهرها، افکار عمومی انتخابات را نه فرصتی برای تغییر، بلکه تکرار همان نظم سیاسی کهنه می‌دانند.
تحریم جریان صدر؛ ضربه‌ای که فضای رای‌گیری را تغییر داد
یکی از مهم‌ترین عوامل شکل‌دهنده انتخابات امسال، غیبت پر صدای جریان صدر است. مقتدی صدر که در یک دهه گذشته بارها مسیر تشکیل دولت در عراق را تغییر داده، این بار تصمیم گرفت رقابت را به‌طور کامل تحریم کند.
این تحریم تنها یک بیانیه سیاسی نبود؛ وزن اجتماعی و انتخاباتی صدر به‌حدی است که عدم حضور او می‌تواند آرایش کل پارلمان را تغییر دهد و مشروعیت نظام سیاسی را با پرسش‌های جدی مواجه کند.
بسیاری از ناظران معتقدند بخش قابل‌توجهی از رای‌دهندگان سنتی صدر پای صندوق نرفته‌اند و این امر می‌تواند به سود گروه‌هایی تمام شود که شبکه‌های سازمان‌یافته‌تر و نفوذ بیشتری در ساختار دولت دارند. غیبت جریان صدر همچنین احتمال اعتراض‌های پس از انتخابات را افزایش می‌دهد، زیرا بخشی از جامعه ممکن است دولت جدید را بازتاب‌دهنده اراده مردم ندانند.
افکار عمومی ناامید؛ چرا عراقی‌ها دیگر به صندوق رای اعتماد ندارند؟
زمینه اجتماعی انتخابات روز ۲۰ آبان بیش از هر چیز در سایه نارضایتی عمیق و انباشته‌شده مردم شکل گرفته است. فساد گسترده در دستگاه‌های دولتی، قطعی مداوم برق، بحران آب، بیکاری جوانان و ناتوانی دولت‌های پیاپی در بهبود خدمات عمومی باعث شده که بسیاری از عراقی‌ها صندوق رای را راه‌حل مشکلات خود ندانند.
جنبش اعتراضی «تشرین» در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ نقطه عطفی در این بی‌اعتمادی بود. جوانانی که آن زمان برای اصلاحات به خیابان آمدند، اکنون بخش بزرگی از رای‌دهندگان بالقوه‌اند اما تجربه سال‌های گذشته نشان داده این اعتراض‌ها نتیجه ملموسی در ساختار قدرت نداشته است. از نگاه بسیاری از شهروندان، انتخابات بیشتر یک جابه‌جایی صوری بین احزاب تثبیت‌شده است تا فرصتی برای تولد سیاستمداران تازه یا تغییر واقعی.
نظام سیاسی عراق چگونه کار می‌کند؟
برای درک اینکه چرا بسیاری از عراقی‌ها به انتخابات بدبین‌اند، باید به چارچوب سیاسی کشور نگاه کرد. از سال ۲۰۰۳ تاکنون، ساختار قدرت بر اساس سهمیه‌بندی قومی و مذهبی تعریف شده است؛ شیعیان، سنی‌ها و کردها هر کدام سهم مشخصی از قدرت دارند و هیچ دولتی بدون ائتلاف پیچیده میان این سه قطب تشکیل نمی‌شود. نتیجه این الگو، شکل‌گیری دولت‌هایی شکننده و ائتلاف‌هایی کوتاه‌مدت است که بیشتر درگیر حفظ تعادل‌های درونی‌اند تا حل مشکلات مردم.
در چنین مدلی، پارلمان‌های جدید معمولا نتوانسته‌اند اصلاحات ساختاری انجام دهند و اغلب به ادامه مسیر دولت‌های قبلی منتهی شده‌اند. انتخابات امسال نیز از این قاعده مستثنا نیست و بعید است نتیجه آن بتواند این الگوی سخت‌جان را تغییر دهد.
تاثیر منطقه؛ نقش ایران، آمریکا و تنش‌های جدید خاورمیانه
انتخابات سه‌شنبه تنها یک رویداد داخلی نیست. عراق یکی از حساس‌ترین میدان‌های رقابت ایران و ایالات متحده است و نتیجه رای‌گیری می‌تواند میزان نفوذ هر یک از این دو قدرت را افزایش یا کاهش دهد. علاوه بر این رقابت، جنگ‌های منطقه‌ای اخیر از جمله تحولات لبنان، تنش‌های فزاینده ایران و اسرائیل، و تغییرات پس از سقوط حکومت بشار اسد در سوریه، همگی عراق را به صحنه‌ای شکننده‌تر تبدیل کرده‌اند.
یکی از مسائل کلیدی پیش‌روی دولت آینده، نحوه تعامل با نیروهای حشد شعبی و گروه‌های مسلح نزدیک به ایران است؛ موضوعی که نه‌تنها بر امنیت داخلی بلکه بر سیاست خارجی عراق نیز اثر مستقیم دارد.
از سوی دیگر، حضور نیروهای آمریکایی و آینده روابط بغداد و واشینگتن همچنان از چالش‌های اصلی سیاستگذاران عراقی خواهد بود.
چالش دولت آینده؛ از خدمات عمومی تا بحران‌های اقلیمی
هر حزبی که در نهایت ائتلاف بزرگ دولت را هدایت کند، با مجموعه‌ای از چالش‌های فوری و بلندمدت روبه‌رو خواهد شد.
بحران خدمات عمومی همچنان مطالبه اول مردم است. قطعی برق، کمبود آب، آلودگی ناشی از نفت‌سوزی و زیرساخت‌های فرسوده در بسیاری از استان‌ها زندگی روزمره را مختل کرده است. در کنار این بحران‌ها، عراق با تهدیدهای اقلیمی جدی شامل خشک‌سالی، کاهش سطح آب دجله و فرات و مهاجرت داخلی ناشی از تغییرات آب‌وهوایی مواجه است.
دولت آینده مجبور خواهد بود در زمانی کوتاه تصمیم‌های بزرگی بگیرد، در حالی که با ائتلافی شکننده و فشار گروه‌های مسلح روبه‌روست. تجربه دولت‌های پیشین نشان داده که هم‌زمانی این بحران‌ها با ساختار قدرت مبتنی بر سهمیه‌بندی، کارآمدی هر دولتی را به شدت محدود می‌کند.
اگر مشارکت پایین باشد چه رخ می‌دهد؟
یکی از مهم‌ترین پرسش‌های انتخابات فعلی، میزان مشارکت نهایی است. در انتخابات گذشته، مشارکت به پایین‌ترین حد از سال ۲۰۰۵ رسید و بسیاری از تحلیلگران انتظار دارند روند نزولی ادامه یابد.
مشارکت پایین می‌تواند نتیجه انتخابات را از نظر اجتماعی بی‌اعتبار و دولت آینده را با بحرانی فوری در مشروعیت روبه‌رو کند. اگر ترکیب پارلمان جدید از دل مشارکت کم بیرون بیاید، احتمال اعتراض‌های مردمی و افزایش شکاف میان دولت و جامعه بالا می‌رود. همچنین تحریم جریان صدر این خطر را تشدید می‌کند که بخش بزرگی از جامعه احساس کند در شکل‌دهی به دولت آینده سهمی نداشته است.
انتخابات سه‌شنبه چه معنایی برای فردای عراق دارد؟
با وجود تمام فشارها و تردیدها، انتخابات سه‌شنبه همچنان یکی از مهم‌ترین ابزارهای انتقال مسالمت‌آمیز قدرت در عراق است. اما آنچه این انتخابات را سرنوشت‌ساز می‌کند، نه تنها شمار کرسی‌هایی است که هر حزب به دست می‌آورد، بلکه میزان توان دولت آینده برای پاسخ به بحران‌های انباشته کشور است.
اگر دولت جدید نتواند خدمات عمومی را بهبود بخشد، نقش گروه‌های مسلح را مهار کند و از رقابت‌های منطقه‌ای فاصله بگیرد، احتمال دارد عراق دوباره وارد چرخه‌ای از بن‌بست سیاسی شود؛ چرخه‌ای که در چهار سال گذشته بارها تکرار شده است. اما اگر دولت آینده حتی گام‌هایی محدود اما واقعی در اصلاحات بردارد، ممکن است اعتماد ازدست‌رفته بخشی از جامعه دوباره احیا شود.
آینده عراق، مانند گذشته‌اش، وابسته به توازن ظریفی میان سیاست، امنیت و مطالبات اجتماعی است؛ توازنی که انتخابات امروز تنها نخستین آزمون آن خواهد بود.
دانشمندان بریتانیایی مطالعه‌ای برای بررسی این موضوع آغاز کرده‌اند که آیا آلودگی هوا می‌تواند باعث زوال عقل شود؟ این پژوهش، می‌تواند به توسعه داروهای جدیدی برای مقابله با پیشرفت بیماری‌هایی مانند آلزایمر منجر شود.
گاردین روز یک‌شنبه ۲۹ مهر در گزارشی نوشت دانشمندان بریتانیایی در آستانه راه‌اندازی پروژه تحقیقاتی چشمگیری هستند که نشان می‌دهد هوایی که تنفس می‌کنیم چگونه می‌تواند بر مغز ما تاثیر بگذارد.
به گفته دانشمندان، این تحقیق برای درک یک مشکل پزشکی مهم، یعنی چگونگی تاثیر آلودگی هوا بر بروز زوال عقل، حیاتی است.
در سال‌های اخیر، دانشمندان دریافتند که آلودگی هوا یکی از خطرناک‌ترین تهدیدها برای سلامت انسان است و نشان داده‌اند که این آلودگی در بروز سرطان، بیماری‌های قلبی، دیابت و بسیاری از مشکلات بهداشتی دیگر نقش دارد.
اکنون دانشمندان در موسسه فرانسیس کریک (Francis Crick) قرار است به بررسی ارتباط آلودگی هوا با پدیده زوال عصبی بپردازند.
این پروژه تحقیقاتی با عنوان «سرعت» (Rapid) که از سوی خیریه «مقابله با زوال عقل» تامین مالی شده است، از روز دوشنبه ۳۰ مهر به‌طور رسمی آغاز خواهد شد.
ذرات کوچک آلاینده چطور منجر به زوال عقل می‌شوند؟
پروژه سرعت شامل بررسی دقیق فرآیندهایی است که ذرات کوچک آلاینده می‌توانند منجر به زوال عقل شوند.
این تحقیق می‌تواند بینشی کلی درباره چگونگی تاثیر ذرات معلق در هوا بر بروز بیماری‌ها ارائه دهد و همچنین به توسعه داروهای جدید برای مقابله با پیشرفت شرایطی مانند بیماری آلزایمر کمک کند.
پروفسور چارلز سوانتون، معاون مدیر بالینی موسسه کرک و از مدیران این پروژه گفت: «آلودگی هوا معمولا با زوال عقل مرتبط نیست. با این حال، اپیدمیولوژیست‌ها به‌تازگی دریافته‌اند که ذرات موجود در هوا کاملا با خطر بیماری‌های نورودژنراتیو (زوال عصبی) مرتبط هستند.»
او افزود: «ما می‌خواهیم دقیقا بفهمیم که چگونه ذرات ریز در هوا می‌توانند تاثیرات عمیقی بر مغز ما داشته باشند و از این دانش برای توسعه داروهای جدیدی برای درمان زوال عقل استفاده کنیم.»
یک نوع کلیدی از آلودگی هوا، شامل معلق‌های ریز ذرات جامد و قطرات مایع است.
این ذرات از اگزوز خودروها و کامیون‌ها، کارخانه‌ها، گرد و غبار، گرده‌ها، آتش‌فشان‌ها، آتش‌سوزی‌های جنگلی و منابع دیگر تولید می‌شوند و به‌عنوان ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری یا به‌طور ساده PM2/5 شناخته می‌شوند.
این ذرات دارای قطری کمتر از ۲.۵ میلیونیم متر هستند که حدود ۳۰ برابر نازک‌تر از موی انسان است و به‌قدری کوچک‌اند که می‌توانند به عمق بدن انسان نفوذ کنند.
در مورد زوال عقل، پی‌ام۲.۵ها هنگام تنفس و از طریق پیاز بویایی (olfactory bulb) وارد مغز می‌شوند.
پیاز بویایی یک ساختار عصبی در مغز است که در بالای حفره بینی قرار دارد و سیگنال‌های بویایی را از گیرنده‌های موجود در بینی دریافت کرده و پردازش می‌کند. این بخش، نقش مهمی در درک و تشخیص بوها دارد.
به گفته پروفسور سوانتون، به نظر می‌رسد که پی‌ام۲.۵ها در مغز، از سوی سلول‌های ایمنی در سیستم عصبی مرکزی جذب می‌شوند و پس از آن است که احتمالا زوال عصبی آغاز می‌شود.
با این حال، این که این فرآیند چگونه پیش می‌رود و منجر به زوال عقل می‌شود، هنوز روشن نیست.
درک دقیق این فرایند، یکی از اهداف اصلی پروژه سرعت است تا بفهمیم چگونه پی‌ام۲.۵ها موجب تشکیل توده‌هایی در بافت مغز می‌شوند که نشانه مشخص بیماری آلزایمر است.
سونیا گاندی، رییس آزمایشگاه زیست‌شناسی زوال عصبی در موسسه کرک و دانشگاه کالج لندن گفت: «ما شواهد خوبی از ارتباط بین قرارگیری در معرض ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری و بیماری‌های مغزی مانند آلزایمر و پارکینسون داریم. اما هنوز نمی‌دانیم که آیا این ذرات واقعا زوال عصبی را به‌طور مستقیم تحریک می‌کنند یا تنها فرایندی را که در افراد آسیب‌پذیر در حال وقوع است، تسریع می‌کنند.»
پژوهشگران موسسه کرک بر این باورند که آلودگی هوا از طریق سه مکانیسم مختلف می‌تواند باعث زوال عقل شود؛ بر اساس یکی از این مکانیسم‌ها، ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری ممکن است به‌طور مستقیم فرآیند تجمع پروتئین‌ها را در مغز تسریع کنند و باعث بروز آلزایمر شوند.
به عبارت دیگر، ممکن است ورود ذرات معلق با توانایی مغز در پاکسازی توده‌های پروتئینی تداخل ایجاد کند.
به بیانی ساده، این ذرات ۲.۵ میکرومتری با سیستم پاکسازی سلول‌های بدن تداخل دارند و باعث می‌شوند حذف پروتئین‌های عامل بیماری‌هایی مانند آلزایمر، دشوارتر شود.
سومین نظریه این است که پی‌ام۲.۵ها به وسیله سلول‌های ایمنی مغز به نام میکروگلیا جذب و احتمالا باعث می‌شوند که این سلول‌ها، واکنشی التهابی را ایجاد و آغاز زوال عقل را تسریع کنند.
پژوهشگران برای تشخیص اینکه کدام مکانیسم در بروز زوال عقل نقش دارد، بر آزمایش‌های درون‌کشتگاهی روی سلول‌های بنیادی انسانی و همچنین مدل‌های حیوانی تمرکز خواهند کرد.
سونیا گاندی در همین زمینه گفت: «زمانی که این مکانیسم‌ها را با جزییات بیشتری درک کنیم، می‌توانیم از این دانش برای توسعه درمان‌هایی استفاده کنیم که تاثیر آلودگی‌های هوا را کاهش دهند.»
او اظهار امیدواری کرد که شاید روزی، بتوانیم از اثرات محیط بر بیماری‌های مغزی پیشگیری کنیم.
یافته‌های یک پژوهش جدید با موضوع تغییرات آب و هوایی نشان داد که قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض دمای شدید با افت شناختی، بیماری‌های کلیوی و سرطان پوست مرتبط است و امواج گرما می‌تواند مشکلات سلامت روان و شیوع بیماری‌های عفونی را تشدید کند.
این تحقیق که از سوی پژوهشگران دانشگاه بریستول بریتانیا انجام شد، شامل نظرات دانشمندان برجسته آب و هوا، هواشناسان و پزشکان بهداشت عمومی است.
بر اساس یافته‌های این پژوهش، قرار گرفتن طولانی‌مدت در دمای شدید ارتباط مستقیمی با زوال شناختی، بیماری کلیوی، سرطان پوست و گسترش بیماری‌های عفونی دارد.
دان میچل، نویسنده اصلی این پژوهش، اعلام کرد محققان از برخی «پیوندهای قوی» میان این بیماری‌ها و امواج گرما آگاه هستند و این امر «موجب نگرانی قابل توجهی» شده است.
سخنگوی دانشگاه بریستول گفت: «در حالی که تاثیر منفی تغییرات آب و هوایی بر سلامت قلب و ریه به طور گسترده‌ای شناخته شده، این تحقیق تصویر جامع‌تری از پیامدهای مرتبط ارائه می‌دهد.»
کارشناسان دریافتند که «تکرار و افزایش تغییرات آب و هوایی، مانند موج گرما و سیل، مشکلات سلامت روانی و گسترش بیماری‌های عفونی را تشدید می‌کند.»
زنگ خطر بیماری‌های پنهان
این مطالعه همچنین نشان می‌دهد که قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض گرما می‌تواند خواب را مختل کند که این امر با زوال شناختی، بیماری آلزایمر و زوال عقل مرتبط است.
هوای سرد نیز ممکن است منجر به صدمات جسمی، مانند زمین خوردن یا تضعیف سلامت روانی، از جمله گوشه‌گیری شود و درد مفاصل و بی‌تحرکی را بر اثر نشستن و دراز کشیدن بیش از حد افزایش دهد.
میچل، استاد علوم آب و هوا در دانشگاه بریستول گفت: «این تحقیق عمدتا عوارض بالقوه بسیار جدی ناشی از قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض تغییرات آب و هوایی را نشان می‌دهد که تاکنون در ارزیابی‌های مشابه به آن پرداخته نشده است.»
او افزود که اطلاعات کافی در مورد اینکه چگونه دماهای گرم‌تر یا سیل مداوم ممکن است با بیماری‌های مختلف مرتبط باشد، وجود ندارد.
با این حال، این پژوهشگر تاکید کرد که فشار گرمایی مداوم و چندساله احتمالا بیماری‌های زمینه‌ای مانند بیماری‌های کلیوی را تشدید می‌کند اما برای تعیین اثرات بلندمدت آن، باید تحقیقات بیشتری انجام شود.
میچل ادامه داد: «با استفاده از نمونه بریتانیا ما زمینه را برای تجزیه و تحلیل کامل و جهانی ارتباط میان تغییرات آب و هوایی و سلامت فراهم کرده‌ایم.»
یونیس لو، یکی دیگر از نویسندگان این تحقیق گفت که گام‌های بعدی شامل تجزیه و تحلیل داده‌های بلندمدت بیشتر در کنار «عوامل دیگری است که در طول زمان بر سلامتی تاثیر می‌گذارند».
تغییرات اقلیمی ناشی از تغییر درازمدت میانگین دمای زمین است که شرایط آب و هوایی را عوض می‌کند.
در طول یک دهه گذشته، دمای زمین به طور متوسط حدود ۱.۲ درجه سانتیگراد گرم‌تر از اواخر قرن ۱۹ بوده است.
اکنون تایید شده که گرمایش جهانی در دوره ۱۲ ماهه بین فوریه ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴ از ۱.۵ درجه سانتیگراد فراتر رفته است.
پیامدهای افزایش دما که به دلیل تغییرات آب و هوایی ناشی از فعالیت‌های انسان رخ داده، با پدیده ال‌نینو تشدید و باعث شده سال ۲۰۲۳ گرم‌ترین سال ثبت شده در تاریخ باشد.