رویترز بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد که آژانس از هیچ یک از تاسیسات اتمی ایران که مورد حمله نظامی اسرائیل و آمریکا در جنگ ۱۲ روزه قرار گرفتند، بازدید نکرده است. آژانس تاکید کرد که پنج ماه است که به مواد هستهای ایران دسترسی ندارد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، ۱۹ آبان اعلام کرد که حکومت ایران همچنان عضو پیمان منع گسترش سلاحهای اتمی (انپیتی) است و هفته گذشته بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی از چند مرکز هستهای ایران بازدید کردند.
شاخص کیفی هوا، چهارشنبه ۲۱ آبان در آبادان به ۱۶۰، اندیمشک به ۱۵۸، اهواز به ۱۹۸، دزفول به ۱۵۸، دشت آزادگان به ۱۹۵، شادگان به ۱۵۸، شوشتر به ۱۷۱، ماهشهر به ۱۶۷، ملاثانی به ۱۸۴ و هویزه به ۱۸۹ میکروگرم بر مترمکعب رسید و این شهرها در وضعیت قرمز (ناسالم) قرار دارند.
شاخص کیفیت هوا (AQI) به پنج دسته اصلی تقسیم میشود: از صفر تا ۵۰ هوا پاک، از ۵۱ تا ۱۰۰ قابل قبول، از ۱۰۱ تا ۱۵۰ ناسالم برای گروههای حساس، از ۱۵۱ تا ۲۰۰ ناسالم برای همه گروهها، از ۲۰۱ تا ۳۰۰ بسیار ناسالم و از ۳۰۱ تا ۵۰۰ خطرناک است.
این شاخص در شهرهای آغاجری ۱۳۲، امیدیه ۱۱۵، ایذه ۱۰۴، بهبهان ۱۴۱ و هندیجان ۱۰۲ میکروگرم بر مترمکعب بوده که همگی در محدوده نارنجی و ناسالم برای گروههای حساس قرار دارند.
در این شرایط، توصیه میشود افراد دارای بیماریهای قلبی یا ریوی، سالمندان و کودکان از انجام فعالیتهای سنگین یا طولانیمدت در فضای باز خودداری کنند.
آلودگی مراکز برخی استانها
شاخص آلودگی هوا در خرمآباد ۱۷۱ و در زاهدان ۱۶۷ اعلام شده که حاکی از شرایط ناسالم برای همه گروههاست.
این شاخص در اصفهان ۱۴۵، همدان ۱۲۱، کرمانشاه ۱۱۴، ایلام ۱۱۳، کرج و بوشهر ۱۰۹، مشهد ۱۰۷، شیراز و اراک ۱۰۴، تبریز ۱۰۳ و بجنورد ۱۰۲ گزارش شده که حاکی از وضعیت ناسالم برای گروههای حساس (نارنجی) است.
وضعیت هوا در استان تهران
در تهران، هوای صبح چهارشنبه ۲۱ آبان با شاخص ۹۴ در وضعیت زرد و قابل قبول قرار داشت و میانگین ۲۴ ساعته شاخص، ۹۸ گزارش شد.
با وجود این، اسلامشهر با ۱۴۴، قرچک با ۱۰۸ و پیشوا با ۱۰۳، در وضعیت نارنجی قرار گرفتهاند و باقرشهر، ملارد و بهارستان با شاخص ۱۵۲ تا ۱۶۹، در وضعیت قرمز گزارش شدهاند.
از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون، تهران شش روز هوای پاک، ۱۲۲ روز قابل قبول، ۹۶ روز ناسالم برای گروههای حساس، هشت روز ناسالم، دو روز بسیار ناسالم و دو روز خطرناک را تجربه کرده است.
جان خوزستانیها در خطر است
فرهاد سلطانی، سرپرست معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور اهواز، با اشاره به وضعیت آلودگی هوا گفت: «میزان مراجعه بیماران به بیمارستانها در مهرماه امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۵ تا ۲۰ درصد و در آبانماه ۲۰ تا ۲۵ درصد افزایش یافته است.»
او افزود: «غلظت آلایندهها در پاییز امسال نسبت به سال گذشته بیشتر شده و این روند میتواند آسیبهای جدی به سلامت مردم، بهویژه کودکان، سالمندان و گروههای پرخطر، وارد کند.»
به گفته معاونت درمانی دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور، شدت آلودگی در اهواز و خوزستان به حدی است که تمام مردم درگیر عوارض آن شدهاند: «اگر رودربایستی کنار گذاشته نشود و اقدامی فوری انجام نگیرد، زیانهای طولانیمدتی بر سلامت مردم تحمیل خواهد شد.»
سلطانی با تاکید بر تشکیل کارگروه ویژه برای بررسی و تصمیمگیری درباره آلودگی هوای خوزستان گفت: «باید فکر عاجلی برای حل این مشکل شود تا شرایط بهبود یابد و مردم کمتر در معرض آسیب قرار بگیرند.»
او با اشاره به ازدحام مراجعهکنندگان و فرسودگی نیروهای بیمارستانها اظهار کرد: «آلودگی هوا، خوزستان را بهتنهایی گرفتار کرده و نیازمند پیگیری جدی محلی است. آلایندهها میتوانند رشد کودکان را مختل کرده و در بزرگسالی زمینه ابتلا به بیماریهای مزمن را فراهم کنند.»
سلطانی در پایان هشدار داد: «ادامه این وضعیت میتواند زمینهساز بیماریهایی مانند سرطان و مشکلات مزمن ریوی شود و آثار ماندگاری بر سلامت مردم خوزستان بر جای بگذارد.»
دفتر گلوب چهارشنبه ۲۱ آبان درباره این دیدار به ایراناینترنشنال اعلام کرد او مطابق روند معمول، در کنفرانسی بینالمللی با افراد دیگر سر میز مذاکره نشسته بود، اما با قلاسی ملاقات انفرادی نداشت.
در این اطلاعیه آمده که گلوب از ایرانی بودن این زن اطلاعی نداشت و داشتن روسری بر سر، الزاما کشور مبدا فرد را مشخص نمیکند.
چند روز پیش تصاویری از حضور فرحناز قلاسی، معاون سازمان ملی استاندارد ایران، در اجلاس سالانه سازمان جهانی استاندارد (ایزو) در کشور روآندا منتشر اما ساعاتی بعد از سایت جهانی ایزو حذف شد.
دفتر گلوب از حذف این تصویر اظهار بیاطلاعی کرد.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، در واکنش به انتشار و سپس حذف این تصاویر نوشت عکسهای دیگر نشست همچنان روی سایت ایزو دیده میشود.
فارس این دیدار را «بیسابقه و مشکوک» خواند و نوشت دیدار در شرایط پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل صورت گرفت.
فارس اشاره کرد که خواهر رییس سازمان ملی استاندارد جمهوری اسلامی، از کشتهشدگان حملات اسرائیل بوده است.
پیش از این نیز برخی دیگر رسانههای وابسته به حکومت به «حجاب» فرحناز قلاسی در این نشست انتقاد کرده بودند.
خبرگزاری فارس اشاره کرد که طبق قانون مقابله با اقدامات «خصمانه» اسرائیل، هرگونه تعامل یا تبادل اطلاعات با نهادها و افراد رسمی و غیررسمی وابسته به اسرائیل ممنوع است و مجازات حبس تعزیزی و انفصال دائم از خدمات دولتی دارد.
مراوده با اسرائیل علاوه بر اینکه در حوزه سیاست «خط قرمز» جمهوری اسلامی است، بلکه حکومت هنرمندان و ورزشکاران را نیز طی ۴۷ سال اخیر از هر شکل رقابت یا همکاری با شهروندان اسرائیلی منع کرده است.
شمار قابل توجهی از ورزشکاران ایرانی در سالهای گذشته با بهانههای مختلف مجبور به انصراف یا کنار کشیدن از مسابقات برای خودداری از مواجهه با اسرائیل شدهاند.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، شهریور ۱۴۰۰ گفته بود ورزشکار ایرانی نمیتواند «به خاطر یک مدال» با نماینده اسرائیل دست بدهد و «عملا او را به رسمیت بشناسد».
در حالی که هشدارها درباره جیرهبندی و حتی «تخلیه تهران» در صورت تداوم خشکسالی، نگرانیها از تشدید بحران آب را دوچندان کرده است، ایراناینترنشنال از مخاطبان خود پرسید در شهر یا محله خود، کمبود آب را چطور تجربه میکنند.
پیامهای مردمی دریافتی از نقاط مختلف ایران در چهارشنبه ۲۱ آبان نشان میدهد کمبود آب گسترهای چشمگیر یافته است.
یکی از مخاطبان از استان یزد نوشت «فشار آب دستکم ۵۰ درصد کم شده است» و شهروندی از خراسان جنوبی گفت در بیرجند آب «به طور پیوسته» قطع میشود.
یکی دیگر از ساکنان ایران از آسیب به تجهیزات ساختمانی و پکیج خانگی در پی نوسان فشار آب خبر داد: «چند روز اخیر سیستم پکیج ما آسیب دیده و برنامه عادی زندگیمان به هم ریخته است.»
در روزهای اخیر، ابعاد تازهای از بحران کمآبی در ایران آشکار شده و این وضعیت زنگ خطر جدی را برای زندگی روزمره مردم و تداوم فعالیت بسیاری از صنایع به صدا درآورده است.
شرایط بحرانی جنوب
بر اساس پیامهای مخاطبان ایراناینترنشنال، در جنوب کشور نیز شرایط بحرانی است.
یک شهروند ساکن اهواز گفت: «اینجا آب آنقدر املاح و ناخالصی دارد که شامپو و صابون دیگر کف نمیکنند.»
دیگری افزود: «فشار آب در کارون اهواز کم شده. بعدازظهر تا غروب و بعضی وقتها تا آخر شب آب قطع است.»
شهروندی ساکن شهرستانی مرزی در اردبیل نیز یادآوری کرد مشکل تامین آب شرب برای آنها بسیار قدیمیتر بوده و چندین سال است که آب را شش ماه تمام از کوهسار و رودخانههای اطراف آن تهیه میکنند.
او توضیح داد که از صبح تا ظهر برای «دو دبه ۳۰ لیتری» در صف میایستند و هزینه کلانی برای حمل آب میدهند؛ در حالی که لولهکشی این منطقه در گذشته به گفته او «به لطف شهبانو فرح پهلوی» انجام شده بود و آب شیرین همیشه در دسترس بود.
پیشتر نیز شهروندان به ایراناینترنشنال گفته بودند در بسیاری از شهرهای ایران، با قطع شبانه و افت شدید فشار آب روبهرو هستند.
تهران آب ندارد
گزارشهای جدید حاکی از تداوم کمبود و قطع آب در مناطق مختلف تهران است.
یکی از شهروندان ساکن منطقه پیروزی گفت: «هفتهای چهار روز آب نداریم.»
مخاطبی از لواسان نیز گفت از زمان جنگ ۱۲ روزه، هر شب از ساعت ۱۱ تا پنج صبح آب قطع میشود.
دیگران از آلودگی آب و ناچار بودن به جوشاندن آن برای آشامیدن گفتند.
اما از جنوب و غرب کشور نیز وضعیت مشابهی گزارش میشود.
شهروندی از برازجان استان بوشهر نوشت: «دو روز آب نداریم، روز بعد که میآید فقط مخزنمان پر میشود و دوباره قطع میشود.»
در میان این پیامها، برخی نوشتند که چون از «منبع» استفاده میکنند، متوجه قطع آب نمیشوند اما اغلب از قطع و افت فشار مکرر گلایه داشتند.
واکنشها به هشدار پزشکیان برای تخلیه تهران
بحران آب در هفتههای اخیر، در سطح سیاستگذاری کشور نیز به موضوعی جنجالی تبدیل شده است.
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی مسعود پزشکیان، چهارشنبه ۲۱ آبان در حاشیه جلسه هیات دولت گفت هدف از سخنان اخیر رییسجمهوری درباره «تخلیه تهران» هشدار دادن در مورد «اهمیت تامین آب» پایتخت بوده است.
پزشکیان ۱۵ آبان گفت اگر در آذرماه باران نبارد، آب در تهران جیرهبندی خواهد شد و اگر باز هم باران نبارد، باید برای تخلیه تهران اقدام کرد.
این اظهارات با واکنش منفی برخی نمایندگان مجلس روبهرو شد.
محمد جلالی، عضو کمیسیون کشاورزی مجلس، ۲۱ آبان با تایید خشکسالی و کمآبی، هشدار پزشکیان را «نامناسب» دانست و گفت مسئولان نباید «دل مردم را خالی و تنش ایجاد کنند».
او افزود: «راهی جز باریدن باران برای حل بحران آب نداریم؛ تا زمانی که بارندگی موثر در کشور نباشد، چارهای جز کاهش مصرف و کاهش فشار آب در ساعاتی از شبانهروز نیست.»
این نماینده مجلس راهکار رفع بحران بیآبی را «فرهنگسازی برای کاهش مصرف آب» از سوی مردم خواند تا دولت بتواند به «شرایط بهتری در زمینه منابع آبی در دسترس» برسد.
مقامهای جمهوری اسلامی بارها مسئولیت ناکارآمدی حکومت در مدیریت بحران آب را گردن مردم انداختهاند و خواهان صرفهجویی شدهاند.
وزیر نیرو شهروندان را به قطع برق تهدید کرد
وزیر نیرو ۲۱ آبان با تهدید گروهی از شهروندان با مصرف «زیاد» آب، گفت: «من نقشه دارم اگر اینها حرف گوش نکنند برقشان را قطع کنیم.»
علیآبادی وعده داد با استفاده از چاههای شهرداری و «بارورسازی ابرها» کمبود آب شرب تهران را مدیریت کند.
او گفت: «شهرداری تهران تعدادی چاه در اختیار دارد که برخی از آنها برای شرب مناسب است و در حال در اختیار گرفتن آنها هستیم. اگر همه مردم پایینتر از الگوی مصرف، مصرف کنند اوضاع سامان مییابد.»
تقلیل بحران خشکسالی و فقدان مدیریت منابع به «کاهش مصرف» از سوی مقامها در شرایطی است که گزارشهای منابع رسمی نشان میدهند ورودی آب به سدهای کشور ۴۳ درصد کاهش یافته و ذخایر حیاتی در پایینترین سطح سالهای اخیر قرار دارد.
تحلیل کارشناسان و پیامهای مردمی از سراسر کشور نشان میدهد مساله دیگر فقط «مصرف زیاد» نیست؛ بلکه بحرانی عمیق در مدیریت منابع، فرسودگی زیرساختها و بیاعتمادی عمومی نسبت به وعدههای حکومتی در حال گسترش است.
اکونومیست در مقالهای که ۲۱ آبان منتشر شد، حملات به جمهوری اسلامی در جنگ با اسرائیل را نشانه فروپاشی «امپراتوری روحانیون» در منطقه دانست و نوشت جنگهای اخیر خاورمیانه هم دگرگونکنندهاند و هم ناتمام ماندهاند.
این نشریه درباره احتمال درگیری دوباره حکومت ایران و اسرائیل نوشت: «اگر جنگ دوم رخ دهد، اسرائیل احتمالا برای سرنگونی حکومت اقدام خواهد کرد، اما اگر ایران باور کند اسرائیل قصد تغییر رژیم دارد، ممکن است به همسایگانش در خلیج فارس حمله کند و ترامپ را ناگزیر کند میان مهار اسرائیل و خطر بیثباتی در کشورهای عرب متحد آمریکا یکی را برگزیند.»
این نشریه درباره نقش جمهوری اسلامی و آمریکا در منطقه هم نوشت: «اگر ترامپ بلندترین صدای تغییر باشد، [حکومت] ایران نیروی اصلی تداوم [وضع موجود] است.»
در هفتههای اخیر اظهارنظرهای مختلفی درباره احتمال وقوع دوباره جنگ بین ایران و اسرائیل منتشر شده است. یک مقام امنیتی اسرائیل ۱۹ آبان اعلام کرد ارتش این کشور خود را برای سناریویی از جنگ آماده میکند که ممکن است بیش از ۱۲ روز ادامه پیدا کند. یک مقام ارشد اسرائیلی نیز گفت این کشور باید هدف سرنگونی جمهوری اسلامی تا پایان دوره ترامپ را در دستور کار قرار دهد.
علی خامنهای و توازنی که بر هم خورد
اکونومیست با اشاره به این که «علی خامنهای دههها تلاش کرده تا در مرز جنگ و صلح با اسرائیل و در آستانه ساخت بمب هستهای بماند» نوشت: «این توازن شکست خورده است، اما خامنهای که اکنون ۸۶ سال دارد، به نظر نمیرسد مسیر خود را تغییر دهد. این وظیفه بر عهده جانشین او خواهد بود.»
اورشلیمپست نیز در یک یادداشت تحلیلی درباره تلاش اسرائیل برای تغییر حکومت جمهوری اسلامی به همراه آمریکا پیش از پایان دولت دونالد ترامپ، نوشت که ممکن است پس از مرگ علی خامنهای و بنبست بر سر جانشینی او، آمریکا و اسرائیل با «مهارت و ظرافت» بتوانند از فرصت تغییر حکومت استفاده کنند.
اورشلیمپست نوشت که کشتن، بازداشت یا کنار زدن خامنهای یا جانشینش بهتنهایی به سرنگونی حکومت نخواهد انجامید و چهبسا با واکنشهای داخلی، اوضاع را پیچیدهتر کند. این روزنامه افزود اگر خامنهای بهمرگ طبیعی بمیرد، احتمال بروز هرجومرج و رقابت میان گروههای رقیب بهطور طبیعی وجود دارد.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۲۰ آبان در سخنرانی خود در صحن علنی مجلس شورای اسلامی گفت در جریان جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی با اسرائیل، او نگران آسیبدیدن خامنهای بوده است چرا که باور داشته در صورت کشتهشدن «رهبری» در حمله اسرائیل، در داخل حکومت درگیری درست میشد و دیگر نیازی به حمله اسرائیل نبود.
