در حالیکه بسیاری از شهروندان از قطع مکرر، افت فشار و آلودگی آب در نقاط مختلف کشور خبر میدهند، عباس علیآبادی، وزیر نیرو، شهروندان را تهدید کرد که اگر مصرف آب «بالا» داشته باشند، برق خانههایشان قطع میشود.
در حالی که هشدارها درباره جیرهبندی و حتی «تخلیه تهران» در صورت تداوم خشکسالی، نگرانیها از تشدید بحران آب را دوچندان کرده است، ایراناینترنشنال از مخاطبان خود پرسید در شهر یا محله خود، کمبود آب را چطور تجربه میکنند.
پیامهای مردمی دریافتی از نقاط مختلف ایران در چهارشنبه ۲۱ آبان نشان میدهد کمبود آب گسترهای چشمگیر یافته است.
یکی از مخاطبان از استان یزد نوشت «فشار آب دستکم ۵۰ درصد کم شده است» و شهروندی از خراسان جنوبی گفت در بیرجند آب «به طور پیوسته» قطع میشود.
یکی دیگر از ساکنان ایران از آسیب به تجهیزات ساختمانی و پکیج خانگی در پی نوسان فشار آب خبر داد: «چند روز اخیر سیستم پکیج ما آسیب دیده و برنامه عادی زندگیمان به هم ریخته است.»
در روزهای اخیر، ابعاد تازهای از بحران کمآبی در ایران آشکار شده و این وضعیت زنگ خطر جدی را برای زندگی روزمره مردم و تداوم فعالیت بسیاری از صنایع به صدا درآورده است.
شرایط بحرانی جنوب
بر اساس پیامهای مخاطبان ایراناینترنشنال، در جنوب کشور نیز شرایط بحرانی است.
یک شهروند ساکن اهواز گفت: «اینجا آب آنقدر املاح و ناخالصی دارد که شامپو و صابون دیگر کف نمیکنند.»
دیگری افزود: «فشار آب در کارون اهواز کم شده. بعدازظهر تا غروب و بعضی وقتها تا آخر شب آب قطع است.»
شهروندی ساکن شهرستانی مرزی در اردبیل نیز یادآوری کرد مشکل تامین آب شرب برای آنها بسیار قدیمیتر بوده و چندین سال است که آب را شش ماه تمام از کوهسار و رودخانههای اطراف آن تهیه میکنند.
او توضیح داد که از صبح تا ظهر برای «دو دبه ۳۰ لیتری» در صف میایستند و هزینه کلانی برای حمل آب میدهند؛ در حالی که لولهکشی این منطقه در گذشته به گفته او «به لطف شهبانو فرح پهلوی» انجام شده بود و آب شیرین همیشه در دسترس بود.
پیشتر نیز شهروندان به ایراناینترنشنال گفته بودند در بسیاری از شهرهای ایران، با قطع شبانه و افت شدید فشار آب روبهرو هستند.
تهران آب ندارد
گزارشهای جدید حاکی از تداوم کمبود و قطع آب در مناطق مختلف تهران است.
یکی از شهروندان ساکن منطقه پیروزی گفت: «هفتهای چهار روز آب نداریم.»
مخاطبی از لواسان نیز گفت از زمان جنگ ۱۲ روزه، هر شب از ساعت ۱۱ تا پنج صبح آب قطع میشود.
دیگران از آلودگی آب و ناچار بودن به جوشاندن آن برای آشامیدن گفتند.
اما از جنوب و غرب کشور نیز وضعیت مشابهی گزارش میشود.
شهروندی از برازجان استان بوشهر نوشت: «دو روز آب نداریم، روز بعد که میآید فقط مخزنمان پر میشود و دوباره قطع میشود.»
در میان این پیامها، برخی نوشتند که چون از «منبع» استفاده میکنند، متوجه قطع آب نمیشوند اما اغلب از قطع و افت فشار مکرر گلایه داشتند.
واکنشها به هشدار پزشکیان برای تخلیه تهران
بحران آب در هفتههای اخیر، در سطح سیاستگذاری کشور نیز به موضوعی جنجالی تبدیل شده است.
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی مسعود پزشکیان، چهارشنبه ۲۱ آبان در حاشیه جلسه هیات دولت گفت هدف از سخنان اخیر رییسجمهوری درباره «تخلیه تهران» هشدار دادن در مورد «اهمیت تامین آب» پایتخت بوده است.
پزشکیان ۱۵ آبان گفت اگر در آذرماه باران نبارد، آب در تهران جیرهبندی خواهد شد و اگر باز هم باران نبارد، باید برای تخلیه تهران اقدام کرد.
این اظهارات با واکنش منفی برخی نمایندگان مجلس روبهرو شد.
محمد جلالی، عضو کمیسیون کشاورزی مجلس، ۲۱ آبان با تایید خشکسالی و کمآبی، هشدار پزشکیان را «نامناسب» دانست و گفت مسئولان نباید «دل مردم را خالی و تنش ایجاد کنند».
او افزود: «راهی جز باریدن باران برای حل بحران آب نداریم؛ تا زمانی که بارندگی موثر در کشور نباشد، چارهای جز کاهش مصرف و کاهش فشار آب در ساعاتی از شبانهروز نیست.»
این نماینده مجلس راهکار رفع بحران بیآبی را «فرهنگسازی برای کاهش مصرف آب» از سوی مردم خواند تا دولت بتواند به «شرایط بهتری در زمینه منابع آبی در دسترس» برسد.
مقامهای جمهوری اسلامی بارها مسئولیت ناکارآمدی حکومت در مدیریت بحران آب را گردن مردم انداختهاند و خواهان صرفهجویی شدهاند.
وزیر نیرو شهروندان را به قطع برق تهدید کرد
وزیر نیرو ۲۱ آبان با تهدید گروهی از شهروندان با مصرف «زیاد» آب، گفت: «من نقشه دارم اگر اینها حرف گوش نکنند برقشان را قطع کنیم.»
علیآبادی وعده داد با استفاده از چاههای شهرداری و «بارورسازی ابرها» کمبود آب شرب تهران را مدیریت کند.
او گفت: «شهرداری تهران تعدادی چاه در اختیار دارد که برخی از آنها برای شرب مناسب است و در حال در اختیار گرفتن آنها هستیم. اگر همه مردم پایینتر از الگوی مصرف، مصرف کنند اوضاع سامان مییابد.»
تقلیل بحران خشکسالی و فقدان مدیریت منابع به «کاهش مصرف» از سوی مقامها در شرایطی است که گزارشهای منابع رسمی نشان میدهند ورودی آب به سدهای کشور ۴۳ درصد کاهش یافته و ذخایر حیاتی در پایینترین سطح سالهای اخیر قرار دارد.
تحلیل کارشناسان و پیامهای مردمی از سراسر کشور نشان میدهد مساله دیگر فقط «مصرف زیاد» نیست؛ بلکه بحرانی عمیق در مدیریت منابع، فرسودگی زیرساختها و بیاعتمادی عمومی نسبت به وعدههای حکومتی در حال گسترش است.
اکونومیست در مقالهای که ۲۱ آبان منتشر شد، حملات به جمهوری اسلامی در جنگ با اسرائیل را نشانه فروپاشی «امپراتوری روحانیون» در منطقه دانست و نوشت جنگهای اخیر خاورمیانه هم دگرگونکنندهاند و هم ناتمام ماندهاند.
این نشریه درباره احتمال درگیری دوباره حکومت ایران و اسرائیل نوشت: «اگر جنگ دوم رخ دهد، اسرائیل احتمالا برای سرنگونی حکومت اقدام خواهد کرد، اما اگر ایران باور کند اسرائیل قصد تغییر رژیم دارد، ممکن است به همسایگانش در خلیج فارس حمله کند و ترامپ را ناگزیر کند میان مهار اسرائیل و خطر بیثباتی در کشورهای عرب متحد آمریکا یکی را برگزیند.»
این نشریه درباره نقش جمهوری اسلامی و آمریکا در منطقه هم نوشت: «اگر ترامپ بلندترین صدای تغییر باشد، [حکومت] ایران نیروی اصلی تداوم [وضع موجود] است.»
در هفتههای اخیر اظهارنظرهای مختلفی درباره احتمال وقوع دوباره جنگ بین ایران و اسرائیل منتشر شده است. یک مقام امنیتی اسرائیل ۱۹ آبان اعلام کرد ارتش این کشور خود را برای سناریویی از جنگ آماده میکند که ممکن است بیش از ۱۲ روز ادامه پیدا کند. یک مقام ارشد اسرائیلی نیز گفت این کشور باید هدف سرنگونی جمهوری اسلامی تا پایان دوره ترامپ را در دستور کار قرار دهد.
علی خامنهای و توازنی که بر هم خورد
اکونومیست با اشاره به این که «علی خامنهای دههها تلاش کرده تا در مرز جنگ و صلح با اسرائیل و در آستانه ساخت بمب هستهای بماند» نوشت: «این توازن شکست خورده است، اما خامنهای که اکنون ۸۶ سال دارد، به نظر نمیرسد مسیر خود را تغییر دهد. این وظیفه بر عهده جانشین او خواهد بود.»
اورشلیمپست نیز در یک یادداشت تحلیلی درباره تلاش اسرائیل برای تغییر حکومت جمهوری اسلامی به همراه آمریکا پیش از پایان دولت دونالد ترامپ، نوشت که ممکن است پس از مرگ علی خامنهای و بنبست بر سر جانشینی او، آمریکا و اسرائیل با «مهارت و ظرافت» بتوانند از فرصت تغییر حکومت استفاده کنند.
اورشلیمپست نوشت که کشتن، بازداشت یا کنار زدن خامنهای یا جانشینش بهتنهایی به سرنگونی حکومت نخواهد انجامید و چهبسا با واکنشهای داخلی، اوضاع را پیچیدهتر کند. این روزنامه افزود اگر خامنهای بهمرگ طبیعی بمیرد، احتمال بروز هرجومرج و رقابت میان گروههای رقیب بهطور طبیعی وجود دارد.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۲۰ آبان در سخنرانی خود در صحن علنی مجلس شورای اسلامی گفت در جریان جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی با اسرائیل، او نگران آسیبدیدن خامنهای بوده است چرا که باور داشته در صورت کشتهشدن «رهبری» در حمله اسرائیل، در داخل حکومت درگیری درست میشد و دیگر نیازی به حمله اسرائیل نبود.
زیباکلام با اشاره به تکرار شعار «مرگ بر آمریکا» در اظهارات مقامهای ایران، گفت: «یک عمری مرگ بر آمریکا گفتید و هر کاری توانستید برای نابودی اسرائیل کردید.»
او در حالی به تلاش تهران برای ساخت بمب اتمی اشاره کرد که رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۱۵ آبان اعلام کرد با وجود حملات اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هستهای در ایران، جمهوری اسلامی همچنان بهاندازه کافی اورانیوم غنیشده با درصد بالا و دانش فنی لازم برای ساخت سلاح هستهای را در اختیار دارد.
گروسی افزود: «برای بازسازی آن پایه صنعتی و فناورانه، ایران به زمان نیاز دارد. کارشناسان تخمین میزنند این روند یک سال یا بیشتر طول بکشد.»
پیش از این و در ۱۲ آبان، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در مصاحبه با سیبیاسنیوز گفت: «کلید صلح خاورمیانه درهمکوبیدن توان بالقوه هستهای ایران بود.»
ترامپ اشاره کرد که مطمئن است توان هستهای جمهوری اسلامی برای ساخت بمب اتم از بین رفته است.
بالماسکه تهران
زیباکلام همچنین مراسم حکومتی اخیر با موضوع «مقاومت» و رونمایی از یک مجسمه در میدان انقلاب تهران را «بالماسکه» خواند و به طعنه گفت: «عظمت شما در آن بالماسکه بود که راه انداختید.»
اشاره او به مراسم حکومتی رونمایی از مجسمه تازه میدان انقلاب در تهران بود که ۱۶ آبان با عنوان «مقابل ایرانیان دوباره زانو میزنید»، بدون اعمال محدودیت پوشش و حجاب اجباری برای حامیان و شرکتکنندگان در مراسم، برگزار شد.
علی مطهری، نایب رییس پیشین مجلس، ۲۰ آبان با اشاره به این نمایش خیابانی شهرداری تهران، در اینستاگرام نوشت: «سند زانو زدن والرین امپراتور روم در مقابل شاپور اول ساسانی تصویری است که پس از پیروزی به دستور شاپور در نقش رستم پدید آمده و این حادثه در عالم واقع رخ نداده است.»
او افزود: «علاوه بر این، رفتار شاپور با اسیر خود والرین ناجوانمردانه و همراه با شکنجه بوده است. لذا ساختن مجسمه از یک امر تخیلی و نصب آن در میدان انقلاب تهران یک کار ناصواب به نظر میرسد. ضمن اینکه این کار تعصب نژادی را زنده میکند و طرف مقابل را هم تشویق به مقابله به مثل درباره شکستهای ایران باستان از روم و یونان قدیم میکند.»
مذاکرات جعلی؟
زیباکلام همچنین گفت که نان جمهوری اسلامی در آمریکاستیزی است: «اگر آن را از شما بگیرند هیچ چیزی ندارید به مردم بگویید.»
سخنان زیباکلام مبنی بر آمریکاستیزی و «مذاکرات جعلی» در جمهوری اسلامی، یادآور اظهارات علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی است که پیش از این مذاکره با آمریکا را «بیفایده و زیانبار» دانسته و هرگونه گفتوگو با واشینگتن را ممنوع اعلام کرده است.
این در حالی است که ۱۵ آبان، رییسجمهوری ایالات متحده در دیدار با رهبران کشورهای آسیای مرکزی گفت جمهوری اسلامی از کاخ سفید پرسیده که آیا ممکن است تحریمها برداشته شود یا نه.
ترامپ افزود مایل است که به این تقاضاها گوش دهد و بهگفته او، امکان رفع این تحریمها وجود دارد.
۱۳ آبان، حساب وزارت خارجه آمریکا به زبان فارسی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایالات متحده همچنان مصمم به ترویج دیپلماسی، پاسخگویی و آرمانهای مردم ایران برای آیندهای روشنتر است.»
رویداد۲۴ چهارشنبه ۲۱ آبان از کاهش شدید اعتماد عمومی در ایران خبر داد و نوشت: «پایین بودن رتبه دولت فعلی در مقایسه با دولتهای پیشین الزاما به معنای عملکرد ضعیفتر نیست، بلکه بازتابی از شرایط اقتصادی و اجتماعی امروز کشور است.»
این پایگاه خبری افزود نظرسنجیها «بیش از آنکه ابزار ارزیابی دولت باشند، آینهای از احساس عمومی جامعه نسبت به حاکمیت هستند».
در ماههای گذشته، تشدید مشکلات اقتصادی، نقض گسترده حقوق بشر، تداوم سیاستهای سرکوبگرانه، بحرانهای زیستمحیطی، کمبود آب و برق و آلودگی شدید هوا، موجی از نارضایتی عمومی را در سراسر کشور برانگیخته و جمهوری اسلامی را با یکی از جدیترین بحرانهای مشروعیت در سالهای اخیر روبهرو کرده است.
موسسه گمان (گروه مطالعات افکارسنجی ایرانیان)، ۱۴ آبان گزارش داد بر اساس نتایج آخرین پیمایش این موسسه، میزان گرایش به «براندازی نظام جمهوری اسلامی» نسبت به سال گذشته شش درصد افزایش یافته است.
مقام دولت پزشکیان به نارضایتی شدید مردم اذعان کرد
محمدجواد جوادی یگانه، مشاور اجتماعی و رییس مرکز ارتباطات مردمی نهاد ریاستجمهوری، ۲۱ آبان با انتشار پستی در اینستاگرام، یافتههای نظرسنجی ایسپا مبنی بر نارضایتی گسترده مردم از شرایط موجود را تایید کرد و نوشت: «ادراک از نارضایتی مردم و ابعاد و علل آن، مقدمه حل مساله است، و نظرسنجی بعدی معیار حل مساله.»
به گفته او، دولت مسعود پزشکیان معتقد است «وقتی مردم ناراضی هستند، پس مشکل از عملکرد ماست» و به همین دلیل، «بهدنبال تفسیر نتایج، تغییر گویهها یا مرکز نظرسنجی، یا حتی تغییر جامعه با تغییر شیوه نمونهگیری نیست».
جوادی یگانه افزود پیمایش ایسپا به سفارش مرکز ارتباطات مردمی ریاستجمهوری تاکنون برای ۱۶ استان مقصد سفر پزشکیان، بهصورت تلفنی و با ۵۰۰ نمونه شهری و روستایی انجام شده است.
پزشکیان ۲۰ آبان در سخنانی در مجلس اذعان کرده بود: «در نظرسنجیها مردم از دولت ناراضی هستند.»
مردادماه، یافتههای نظرسنجی روزنامه دنیای اقتصاد حاکی از آن بود که ۷۲ درصد مردم از عملکرد دولت پزشکیان ناراضیاند و ۸۹ درصد با سیاستهای اقتصادی آن مخالف هستند.
مقایسه محبوبیت دولتهای مختلف جمهوری اسلامی
رویداد۲۴ در ادامه گزارش داد نتایج نظرسنجی اخیر ایسپا محرمانه بوده و جزییات آن تاکنون بهصورت عمومی منتشر نشده است.
این رسانه به نقل از منابع آگاه از یافتههای این پیمایش نوشت در میان دولتهای پس از انقلاب ۵۷، دولت محمود احمدینژاد بیشترین میزان رضایت عمومی را به خود اختصاص داده و پس از آن بهترتیب دولتهای ابراهیم رئیسی، محمد خاتمی، اکبر هاشمی رفسنجانی، میرحسین موسوی و حسن روحانی قرار دارند.
بر اساس این گزارش، دولت پزشکیان پایینترین سطح رضایت مردمی را در میان همه دولتهای جمهوری اسلامی کسب کرده است.
رویداد۲۴ در عین حال خاطرنشان کرد در این نظرسنجی، «دادههای تهران و سایر نقاط کشور با هم متفاوت است و محبوبیت دولت احمدینژاد در تهران پایینتر است».
روزنامه اورشلیمپست سهشنبه ۲۰ آبان در یادداشتی نوشت که کشتن، بازداشت یا حذف خامنهای یا جانشین او بهتنهایی «حتی نزدیک به سرنگونی حکومت هم نخواهد بود» و ممکن است کار را بهدلیل واکنشها در ایران، دشوارتر کند؛ در حالی که اگر خامنهای به مرگ طبیعی بمیرد، هرجومرج طبیعی و رقابت میان گروههای رقیب ممکن است خودبهخود رخ دهد.
این رسانه اسرائیلی اضافه کرد: «با توجه به بسیج، کنترل اینترنت و نفوذ عمیق سپاه پاسداران در همه عرصههای اهرمهای سیاسی و اقتصادی ایران، این حکومت بدون ترکیبی از یک جنبش اعتراضی گسترده و دستکم یک فرمانده ارشد ارتش که بتواند نیروهایش را پشت معترضان و علیه بسیج سازماندهی کند، بسیار دشوار سرنگون خواهد شد.»
مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم، ۲۰ آبان در سخنرانی خود در صحن علنی مجلس شورای اسلامی گفت در جریان جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی با اسرائیل، او نگران آسیبدیدن خامنهای بوده است چرا که باور داشته در صورت کشتهشدن «رهبری» در حمله اسرائیل، در داخل حکومت درگیری درست میشد و دیگر نیازی به حمله اسرائیل نبود.
او افزود: «ستون خیمه انقلاب، رهبری است. ما میتوانیم با هم اختلاف داشته باشیم اما کسی هست که درباره اختلافات میگوید این نه یا آن نه. تمام شد و رفت.»
به گفته پزشکیان، جامعه سیاسی ایران هنوز «گفتوگو با همدیگر را خوب یاد نگرفته» و بهجای بحث، بهراحتی یکدیگر را محکوم و متهم میکنند.
او گفت در چنین شرایطی وجود رهبر جمهوری اسلامی عامل اصلی جلوگیری از شکاف و بحران داخلی است.
مرگ با هزار زخم
اورشلیمپست در ادامه نوشت در دوران نخستوزیری نفتالی بنت در اسرائیل، دولت، ارتش و موساد، عملیاتی را در دهها حوزه زندگی بهراه انداختند که بهطور غیررسمی «مرگ با هزار زخم» نامیده میشد تا از برخی از همان تکنیکهای بلندمدتی که آمریکا برای تضعیف اتحاد شوروی بهکار گرفت، برای تضعیف حکومت ایران استفاده کند.
این تحلیل اشاره کرد نهفقط خامنهای، بلکه سپاه پاسداران - در همه اجزایش - باید تضعیف شود و با دیگر نیروهای طبیعی محلی ایرانی جایگزین شود تا براندازی حکومت، «بهمعنای حذف همه اجزایی که بهشدت ضداسرائیل و ضدغرب هستند»، ممکن شود.
در ماههای گذشته شماری از مقامهای اسرائیل در اظهار نظرهای مختلف، رهبر جمهوری اسلامی را به مرگ تهدید کردهاند.
در پی تهدیدهای اسرائیل به کشتن خامنهای، او در پیامی از مخفیگاه که سوم مهرماه در رسانههای ایران منتشر شد، بر ادامه نبرد تا مرگ تاکید کرد و «شهادت» را پاداش «مجاهدت» خواند.
شبکه ۱۳ اسرائیل، ۲۴ شهریور گزارش داد در جلسهای که شامگاه ۲۲ خرداد با حضور مقامهای دولتی و نظامی اسرائیل برگزار شد، یافتن فرصتی برای کشتن خامنهای و بیثبات کردن جمهوری اسلامی مورد بررسی قرار گرفته بود.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۲۷ خرداد اعلام کرد از محل اختفای خامنهای آگاه است اما «فعلا» قصد کشتن او را ندارد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نیز ۲۶ خرداد درباره احتمال هدف قرار دادن رهبر جمهوری اسلامی به ایراناینترنشنال گفت: «وارد جزییات نمیشوم تا همه چیز باز باقی بماند.»
