رضا حاجیکریم، رییس فدراسیون صنعت آب به سایت دیدهبان ایران گفت: «جیرهبندی آب در تهران باید خیلی زودتر از این شروع میشد.» او ادامه داد: «اینکه گفته میشود در سدهای تامینکننده آب تهران پنج درصد ذخیره وجود دارد، چندان واقعی نیست و واقعیت کمی ترسناکتر از آمارهای رسمی است.»
رییس فدراسیون صنعت آب افزود: «انتقال آب از طالقان، نمیتواند تهران را نجات دهد و وقتی در طالقان بارندگی نداشتیم، آبی وجود ندارد که سد را پر کند. اکنون سد طالقان هم در معرض خشکی کامل قرار دارد.»
مراسم حکومتی رونمایی از مجسمه تازه میدان انقلاب در تهران با عنوان «مقابل ایرانیان دوباره زانو میزنید» شامگاه جمعه ۱۶ آبان بدون اعمال محدودیت پوشش و حجاب اجباری برای حامیان و شرکتکنندگان در مراسم برگزار شد.
این اولین بار نیست که مراسم حکومتی بدون در نظر گرفتن هنجارهای مورد حمایت جمهوری اسلامی به ویژه حجاب اجباری برگزار میشود.
حکومت در سالهای اخیر بارها از این ترفند در برگزاری برنامههای ویژه همچون تشییع جنازه قاسم سلیمانی و راهپیماییهای ۲۲ بهمن در کلانشهرها استفاده کرده تا تصویری متفاوت از اعمال فشارش در خیابانها و کوچههای شهر به نمایش بگذارد.
تنها دو روز پیش از این مراسم، اسدالله جعفری، رییس کل دادگستری استان اصفهان، حجاب اختیاری زنان را «رفتار هنجارشکنانه» توصیف کرد و بر «لزوم پیشگیری از ناهنجاریهای اجتماعی» تاکید کرد.
او خواستار برخورد با زنانی شد که تن به حجاب اجباری نمیدهند.
جعفری ۱۵ آبان گفت: «عدهای با انجام رفتارهای هنجارشکنانه و تظاهر به آن، عفت عمومی را جریحهدار میکنند و چون این افراد مرتکب امر خلاف قانون میشوند، اعمالشان مصداق جرم مشهود است و ضابطان قضایی باید به وظیفه قانونی خود عمل کنند.»
این مقام قضایی جمهوری اسلامی تاکید کرد: «در مسیر پیشگیری از آسیبها و ناهنجاریهای اجتماعی، رفتارها و برخوردها باید در چارچوب شرع و قانون تعریف شود و یکی از مهمترین مصداقهای آن رعایت زیست عفیفانه در جامعه است و هیچکس نباید از این موضوع استفاده ابزاری کند.»
همزمان، عبدالله جوادی آملی، مرجع تقلید شیعه، درباره حجاب اجباری گفت: «در زمان جاهلیت برخی زنان در روستاها بهدلیل محدودیتها و شرایط اجتماعی نمیتوانستند حجاب کامل را رعایت کنند. حوزه و دانشگاه موظف به تعلیم هستند اما رسالت اصلیشان جهلزدایی است. مسجدها و حسینیهها نیز علاوه بر تبلیغ، موظف به تعلیماند اما ماموریت اصلی آنها نیز جهلزدایی است.»
نماینده خامنهای چه میگوید؟
حسین شریعتمداری، نماینده علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در روزنامه کیهان، ۱۴ آبان مشکلات معیشتی و بیاعتنایی به حجاب اجباری را «از یک آبشخور» دانست و تاکید کرد: «با مروری هرچند گذرا بر آنچه در عرصه اقتصاد کشور در جریان است، به وضوح میتوان دید که مروجان کشف حجاب -و نه فریبخوردگان- و تحمیلکنندگان سختی معیشت به مردم، آبشخور واحدی دارند و هر دو طیف، کمر به دشمنی و کینهتوزی با مردم و نظام بستهاند.»
شریعتمداری، ۱۰ آبان نیز از گسترش سرپیچی زنان از حجاب اجباری ابراز نگرانی کرد و نوشت که «پدیده خانمانبرانداز و عفتسوز کشف حجاب» به «نیمهعریانی» کشیده شده است.
او تاکید کرد: «نکته در خور توجه و نگرانکننده، این است که برخی از آنها در تاکید بر مقابله با نیمهعریانی به ممنوعیت کشف حجاب اشارهای نمیکنند؛ انگار که پدیده کشف حجاب از ممنوعیت دینی و قانونی و انسانی خارج گردیده و پذیرفته شده است و فقط باید مراقب بود که این پدیده به عریانی و نیمهعریانی منجر نشود.»
نظر کمیسیون فرهنگی مجلس چیست؟
احمد راستینه، سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی، ۱۱ آبان به خبرگزاری ایلنا گفت مخالفان اجرای حجاب اجباری به دنبال این هستند که «همان ابتذالی که در غرب خانواده را فروپاشید»، در جامعه ایرانی ترویج شود و با این ابتذال، «فروپاشی خانواده به عنوان مهمترین رکن فرهنگ ایرانی-اسلامی» اتفاق بیفتد.
او افزود: «همه مسئولان باید بدانند مسئله حجاب اهمیتش به خانواده و حراست از خانواده بازمیگردد.»
نقل قولی که تکذیب شد
محمدرضا باهنر، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، ۱۱ مهر در نشستی با رسانهها گفت: «عدهای دنبال این بودند که حجاب باید اجباری باشد. من از روز اول اعتقادی به حجاب اجباری نداشته و ندارم.»
او اعلام کرد لایحه حجاب دیگر از «نظر حقوقی و قانونی قابل پیگیری نیست» و «هیچ الزام یا جریمه نقدی و کیفری درباره حجاب وجود ندارد».
در پی این اظهارات، محسن دهنوی، سخنگوی مجمع تشخیص مصلحت نظام، ۱۹ مهر در حساب خود در ایکس نوشت: «مواضع باهنر ارتباطی با مواضع رسمی مجمع یا جایگاه حقوقی آنان ندارد.»
باهنر چند روز بعد ضمن عقبنشینی از سخنان خود، حجاب را «ضرورتی اجتماعی» خواند و خواستار مجازات مخالفان حجاب اجباری شد.
در هفتههای گذشته، گزارشهای متعددی از پلمب واحدهای صنفی از جمله کافهها و رستورانها در شهرهای مختلف به دلایلی مانند رعایت نکردن حجاب اجباری منتشر شده است.
فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ضمن تاکید بر اینکه تمامی واحدهای صنفی و اماکن عمومی در ایران ملزم به رعایت حجاب هستند، آنها را به تعطیلی یا پلمب تهدید کرد.
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه، شنبه ۱۷ آبان نوشت: «ظاهرا علیرغم انکار چندباره مسئولان، فرآیند جیرهبندی آب در تهران آغاز شده و شهروندان تهرانی در برخی مناطق پایتخت شبها از داشتن آب محروم هستند.»
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، با اشاره به جیرهبندی و قطع شبانه آب در تهران، گزارش داد که محدودیتهای آبی در پایتخت، «حدود ۱۰ روزی است که در سکوت خبری آغاز شده» است.
این رسانه اضافه کرد: «چند روزی است که در سطح تهران و شهرستانهای استان، قطعیهای چندساعته آب در برخی محلات گزارش شده که بیشتر این قطعیها مربوط به ساعات پایانی شب است.»
این رسانه وابسته به سپاه پاسداران افزود: «مردم در یک بلاتکلیفی در مورد زمانهای قطع آب بهسر میبرند و صفهای انتظار سامانه فوریتهای آب در لحظه به ۶۰ تا ۷۰ نفر میرسد.»
روزنامه «هفت صبح» نیز گزارش داد قطع ناگهانی آب شرب در برخی مناطق تهران به مدت پنج تا شش ساعت در شب انجام شده و بدون اطلاع قبلی یا اعلام رسمی بوده است.
بر اساس این گزارش، با افت فشار عمومی و کاهش منابع آبی سطحی و زیرزمینی، شرایط پایداری شبکه تامین آب در شهر تهران بهصورت قابل توجهی با اختلال مواجه شده است.
روزنامه هفت صبح افزود که این اتفاق با توجه به طولانی بودن زمان آن میتواند خانوارهایی را که مجهز به منبع آب هستند نیز به چالش بکشد.
افزایش نارضایتی عمومی
به نوشته رسانهها در ایران، وضعیت کنونی موجب افزایش نارضایتی عمومی شده است.
روزنامه هفت صبح نوشت که شهروندان از عدم اطلاعرسانی مناسب پیش از قطع آب ابراز نارضایتی کردهاند و گفتهاند پمپ و تانکر هم بیاثر بوده است.
این روزنامه به نقل از شهروندان تهرانی نوشت: «وقتی شب آب قطع میشود، نمیدانیم کی دوباره آب وصل میشود و نمیتوانیم برنامهریزی برای مصرف آب داشته باشیم و تانکر آب هم به سرعت خالی میشود.»
۱۵ آبان، مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم، با اشاره به بحران منابع آبی هشدار داد که اگر در آذرماه باران نبارد، آب در تهران جیرهبندی خواهد شد و اگر باز هم باران نبارد، باید تهران را تخلیه کرد.
همزمان با بحران آب در بسیاری از استانهای ایران، مدیرکل آبفای استان تهران گفت وضعیت آبی پایتخت «قرمز و نگرانکننده» است.
هشدار درباره اختلال در بهداشت فردی و افزایش هزینهها
هفت صبح هشدار داد که قطع و جیرهبندی آب آن هم بدون اطلاع عمومی میتواند موجب اختلال در انجام امور روزمره خانوارها شود؛ از جمله در شستوشو، بهداشت فردی و فعالیتهای خانگی که نیاز به آب دارند.
این اتفاق همچنین باعث نگرانی بابت سلامت عمومی و رعایت بهداشت در واحدهای مسکونی و مجتمعها و فشار بیشتر بر خدمات جایگزین آب (مانند تانکر یا مخزن) میشود که در این شرایط ممکن است ناکافی باشند یا با هزینه بیشتر همراه شوند.
این روزنامه در ادامه گزارش خود نوشت که در زمینه پیامدهای روانی و اجتماعی این شیوه از قطعی نیز شهروندان احساس میکنند از قبل مطلع نشدهاند و اعتماد به اطلاعرسانی مسئولان کاهش یافته است.
پیشتر محمدرضا کاویانپور، رییس موسسه تحقیقات آب، اعلام کرد از ابتدای پاییز هیچ بارشی در تهران رخ نداده و پیشبینیها نشان میدهند این روند تا پایان پاییز نیز ادامه خواهد داشت.
کاویانپور ۱۶ آبان تاکید کرد نباید با امید به تغییر احتمالی این وضعیت، ریسک کرد و لازم است برای شرایط بحرانی و کمآبی جدی در پایتخت آماده شد.
روزنامه جوان، وابسته به سپاه پاسداران، در یادداشتی با انتقاد از سیاست دولت مسعود پزشکیان در زمینه حل مشکلات و با اشاره به بحران آب نوشت: «از مسئولان اجرایی انتظار نمیرود درباره بحران خشکسالی و جیرهبندی آب و حتی تخلیه تهران، چنان افراط کنند که دل ملت را خالی کند.»
این یادداشت در پی سخنان پزشکیان درباره کمبود آب منتشر شد؛ پزشکیان پنجشنبه ۱۵ آبان با اشاره به بحران منابع آبی هشدار داد که اگر در آذرماه باران نبارد آب در تهران جیرهبندی خواهد شد و اگر باز هم باران نبارد، باید تهران را تخلیه کرد.
او افزود: «اگر بعد از جیرهبندی آب، باز هم باران نیاید دیگر اصلا آب نداریم و باید تهران را خالی کنند.»
جوان نوشت: «چرا باید به گونهای اظهرنظر شود که گویی برنامهای برای کنترل بحران کم آبی ندارد؟ دشمن همچنان در کمین است تا از هر حادثه یا اظهارنظر نسنجیدهای موج آفرینی رسانهای کند.»
روزنامه کیهان، زیر نظر نماینده علی خامنهای، نیز در همین زمینه نوشت که سخنان پزشکیان «از یکسو موجی از یأس و ناامیدی را به جامعه تزریق میکند و از سوی دیگر زبان دشمنان تابلودار و گوش خوابانیده جمهوری اسلامی ایران را به شماتت باز کرده و پیامی از ضعف و ناتوانی را به آنها مخابره میکند.»
همچنین خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، جمعه ۱۶ آبان نوشت: «در شرایطی که جامعه همزمان با برخی مشکلات اقتصادی روبهرو است، مردم بیش از هر زمان دیگری به آرامش و اطمینان خاطر نیاز دارند.»
فارس خواستار آن شد که نحوه طرح بحران آب در سطح عمومی «با دقت و ملاحظه همراه باشد» و افزود جامعهای که هر روز با انبوهی از اخبار اقتصادی، سیاسی و بینالمللی مواجه است، بیش از هر زمان به «سخن متعادل و اطمینانبخش از زبان رییسجمهوری نیاز دارد.»
این خبرگزاری همچنین نوشت تاکید بر بحرانی بودن شرایط بدون طرح نقشه راه، ممکن است «دستاویزی برای سوءاستفاده رسانههای معاند شود و اعتماد عمومی را تضعیف کند.»
طرح «غیرعملی و شبیه جوک»
به گزارش سایت «رویداد۲۴»، حسین آخانی، استاد دانشگاه تهران و فعال محیطزیست، در واکنش به هشدار درباره احتمال تخلیه تهران، این طرح را «غیرعملی و شبیه جوک» توصیف کرد.
او با اشاره به اجرای «استراتژی تخلیه تدریجی تهران» گفت که بحران آب تنها با اعتماد عمومی، اصلاح سیاستها و توقف بارگذاری جمعیت قابل مهار است، نه با انتقال میلیونها شهروند به شهرهای دیگر.
در همین حال، کانال تلگرامی مجمع فعالان اقتصادی خطاب به پزشکیان نوشت: «۱۵میلیون نفر به کجا بروند آقای پزشکیان؟ تهران بزرگترین کلان شهر خاورمیانه است. تخلیه حتی موقت این شهر یعنی تامین مسکن این ۱۵ میلیون نفر در نقاط دیگری از ایران! شغل این افراد چه خواهد شد؟ مدارس فرزاندانشان کجاست؟ چگونه میخواهی حمل و نقل این افراد را تا شهرهای دیگر و در داخل همان شهر مدیریت کنی؟ چگونه میخواهی مایحتاج روزانه آنها و لجستیک این موضوع را مدیریت کنی؟ و از همه مهمتر از کجا میخواهی آب مصرفی این ۱۵ میلیون نفر را در شهر دیگری تامین کنی؟»
قطع ناگهانی آب شرب در برخی مناطق تهران
همزمان با بحران آب در بسیاری از استانهای ایران، محسن اردکانی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران، پنجشنبه گفت وضعیت منابع سطحی آب در پایتخت «در شرایط قرمز و بسیار شکننده» قرار دارد.
به گزارش خبرگزاری آنا، «قطع چندساعته آب در نقاط مختلف تهران، آن هم در شرایط کاهش منابع آبی، به یکی از چالشهای جدی مدیریت شهری بدل شده است.»
این رسانه جمعه نوشت: در روزهای اخیر، شهروندان تهرانی از «قطع ناگهانی آب شرب در برخی مناطق پایتخت به مدت ۵ تا ۶ ساعت» در ساعات شب خبر دادهاند.
بر اساس آمار رسمی شرکت مدیریت منابع آب، ایران از ابتدای سال آبی جاری (اول مهرماه) تا سوم آبانماه، یعنی در ۳۳ روز، شاهد ۲.۳ میلیمتر بارش بوده و ۲۱ استان از مجموع ۳۱ استان کشور هیچ بارشی نداشتهاند.
با کاهش آب سدهای کرج و تهران به کمترین میزان در ۶۰ سال اخیر و خشک شدن چاههای مشهد، بیآبی در ایران به یکی از بحرانیترین شرایط خود رسیده است. در این وضعیت و با وجود انتقادهای جدی از حکمرانی جمهوری اسلامی در حوزه آب، مسئولان استانی از احتمال جیرهبندی و لزوم صرفهجویی میگویند.
اردکانی با تاکید بر اینکه تاکنون هیچ بارندگیای در سال آبی جدید در تهران ثبت نشده است، گفت امسال ششمین خشکسالی پیاپی در تهران است و سال آبی گذشته نیز کمبارشترین سال یک قرن اخیر بوده است.
او افزود: «سال گذشته و در زمان مشابه، میزان بارش در تهران ۲۰ میلیمتر بوده و در دوره مشابه درازمدت بهطور میانگین ۳۰ میلیمتر بارش در تهران ثبت شده اما در حال حاضر این مقدار به صفر رسیده است.»
بهزاد پارسا، مدیرعامل شرکت آب منطقهای تهران، ۱۱ آبان اعلام کرد در حال حاضر تنها ۱۴ میلیون مترمکعب آب پشت سد کرج (امیرکبیر) ذخیره شده و این سد تنها تا دو هفته دیگر میتواند آب شرب تهران را تامین کند.
او گفت ورودی آب به سدهای تهران نسبت به سال آبی گذشته ۴۳ درصد کاهش یافته است.
اردکانی همچنین بر لزوم صرفهجویی آب تاکید کرد و گفت که اگر شهروندان تهران بتوانند علاوه بر ۱۰ درصد صرفهجویی که از ابتدای سال انجام دادهاند، ۱۰ درصد صرفهجویی بیشتر داشته باشند، «میتوان از بحران فعلی عبور کرد».
در ماههای گذشته و همزمان با تشدید بحران آب، مقامهای جمهوری اسلامی بارها تقصیر را متوجه مردم کرده و با هشدار درباره کاهش ذخایر سدها، شهروندان را به «صرفهجویی» فراخواندهاند.
بر اساس آمار رسمی شرکت مدیریت منابع آب، ایران از ابتدای سال آبی جاری (اول مهرماه) تا سوم آبانماه، یعنی در ۳۳ روز، شاهد ۲.۳ میلیمتر بارش بوده و ۲۱ استان از مجموع ۳۱ استان کشور هیچ بارشی نداشتهاند.
