دفتر دادستانی کل جمهوری اسلامی ایرانیان خارج از کشور را تهدید کرد در صورت آنچه «همکاری با دشمن» خوانده، با مصادره اموال و مجازاتهایی از جمله اعدام روبهرو خواهند شد. در این بیانیه، هرگونه فعالیت اطلاعاتی برای اسرائیل، آمریکا یا دیگر کشورهای متخاصم مصداق این اتهام دانسته شده است.
این شناور در ۱۴ اسفند، بهدلیل آنچه «نقص فنی در موتور» عنوان شد، با ۲۰۸ نفر از پرسنل نیروی دریایی ــ شامل ۵۳ افسر و ۸۴ دانشجوی افسری ــ در بندر کلمبو پهلو گرفت.
با این حال، مقام سابق نیروی دریایی سریلانکا فاش کرد درخواست ناو بوشهر برای دریافت کمکهای بشردوستانه به بهانه خرابی موتور، در حقیقت پوششی برای «فرار دستهجمعی» خدمه بوده است.
او افزود این تصمیم خدمه از فروپاشی عمیق اعتماد آنان به جمهوری اسلامی در بحبوحه جنگ کنونی در ایران سرچشمه میگیرد.
به گفته او، غرق شدن ناوشکن «دنا» به دست یک زیردریایی آمریکایی این بیاعتمادی را بیشتر کرد؛ رخدادی که به خدمه نشان میداد جمهوری اسلامی به جان و سرنوشت نیروهای خود توجهی ندارد.
این منبع آگاه در ادامه گفت تمامی ۲۰۸ ملوان کشتی را ترک کردهاند، به پایگاه نیروی دریایی «ولیسارا» منتقل شدهاند و اکنون تحت نظارت مقامات امنیتی سریلانکا قرار دارند.
در همین حال، کشتی آیریس بوشهر نیز توقیف و برای نگهداری به بندر ترینکومالی منتقل شده است.
بر اساس این گزارش، هرچند به نمایندگان سفارت جمهوری اسلامی اجازه داده شده با ملوانان دیدار حضوری داشته باشند، اما حکومت ایران در اقدامی تنبیهی از ارائه هرگونه خدمات کنسولی به آنان خودداری کرده است.
درهمین حال، رییسجمهوری و دیگر مقامهای ارشد سریلانکا اعلام کردهاند تا زمانی که جنگ کنونی در ایران ادامه داشته باشد و جمهوری اسلامی بر سر کار باشد، نه ملوانان و نه کشتی به ایران بازگردانده نخواهند شد.
ناوشکن «دنا» که در حال بازگشت از تمرین دریایی بینالمللی «میلان ۲۰۲۶» در هند بود، ۱۳ اسفند در حدود ۴۰ کیلومتری جنوب این کشور در اقیانوس هند هدف اژدر زیردریایی آمریکا قرار گرفت و غرق شد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، چهارشنبه ۱۳ اسفند ماه به خبرنگاران گفت که «یک زیردریایی آمریکایی، یک ناوشکن ایرانی را در آبهای بینالمللی غرق کرده است.»
این نخستین بار پس از جنگ جهانی دوم است که یک زیردریایی آمریکایی با شلیک اژدر یک کشتی جنگی را هدف قرار میدهد.
یک منبع مطلع و مرتبط با بازماندگان این ناوشکن به ایراناینترنشنال گفت پیش از غرق شدن ناوشکن «دنا» در نزدیکی سواحل سریلانکا، آمریکا دو بار به خدمه این ناو هشدار داده بود آن را ترک کنند، اما فرمانده ناو اجازه خروج نیروها را نداد و این موضوع به درگیری میان برخی خدمه و فرمانده انجامید.
مقامات قضایی بندر گاله سریلانکا، پنجشنبه ۱۴ اسفند اعلام کردند که اجساد ۸۴ نفر از خدمه این کشتی از آب گرفته شدهاند و در پزشکی قانونی بیمارستانی در بندر گاله نگهداری میشوند.
به گفته مقامات سریلانکایی، ۳۲ نفر دیگر از خدمه ناوشکن دنا که مجروح شدهاند، در بیمارستانی در بندر گاله بستری شدهاند.
سرنوشت ناو لاوان
در همین حال خبرگزاری رویترز گزارش داد هند در اقدامی که مقامهای این کشور آن را «انساندوستانه» توصیف کردهاند، به یک ناو جنگی حکومت ایران اجازه داد در بندر کوچی در جنوب هند پهلو بگیرد؛ اقدامی که همزمان با حمله آمریکا به یک ناو دیگر نیروی دریایی جمهوری اسلامی در نزدیکی سریلانکا رخ داد.
بر اساس این گزارش، ناو لاوان چهارشنبه در بندر کوچی پهلو گرفت؛ همان روزی که یک زیردریایی آمریکایی ناوچه ایرانی دنا را هدف قرار داد و غرق کرد. یک منبع دولتی هند به رویترز گفت این پهلوگیری پس از درخواست فوری تهران انجام شده است.
سوبرامانیام جایشانکار، وزیر امور خارجه هند، در نشست سالانه گفت کشتی لاوان به همراه دو شناور دیگر در مسیر حضور در یک بازبینی ناوگان دریایی قرار داشتند اما در جریان تحولات جنگی اخیر گرفتار شدند. او تاکید کرد تصمیم دهلینو برای پذیرش این کشتی از منظر ملاحظات انسانی گرفته شده است.
جایشانکار گفت: «ما این موضوع را از دیدگاه انسانی بررسی کردیم، جدا از مسائل حقوقی که ممکن بود مطرح باشد. فکر میکنم کار درستی انجام دادیم.»
به گفته وبسایت خبری موسسه نیروی دریایی آمریکا، کشتی لاوان یک شناور آبی-خاکی برای عملیات پیادهسازی نیرو است.
بر اساس این گزارش، ۱۸۳ خدمه ناو لاوان در تاسیسات نیروی دریایی هند در بندر کوچی اسکان داده شدهاند.
در روزهای گذشته، اولویت آمریکا مهار توان دریایی جمهوری اسلامی و بازگرداندن امنیت به تنگه هرمز بود. در جریان این عملیات، ۴۲ فروند از کشتیهای نیروی دریایی جمهوری اسلامی نابود شد. واشینگتن همچنین یک برنامه بیمه اتکایی ۲۰ میلیارد دلاری برای کاهش ریسک حملونقل در تنگه هرمز معرفی کرد.
در این حین، حملات جمهوری اسلامی علیه تاسیسات زیرساختی و نفتی در کشورهای همسایه، موجب مختل شدن استخراج در عراق، عربستان و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس شد، و در مواردی خسارتهای انسانی برجای گذاشت.
افزون بر این، اظهارات تند مقامات جمهوری اسلامی، تنشها را تا جایی شدت داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شدت دادن به اقدامات نظامی را پاسخی به «رفتار بد» جمهوری اسلامی خواند.
از شامگاه شنبه ۱۶ اسفند، دور تازه حملات گسترده به ذخایر سوخت در کلانشهرها آغاز شده است. بررسیهای مقدماتی نشان میدهد که آسیبهای وارد شده و ادامه حملات مشابه میتواند پیامدهایی فراتر از تضعیف توان نظامی داشته باشد. شبکه تامین و توزیع بنزین و گازوییل، نقشی کلیدی در حملونقل، زنجیره تامین کالا و فعالیت صنایع دارد و هرگونه اختلال در آن میتواند به افزایش قیمتها و تشدید تورم منجر شود.
طبق تخمینهای موجود، مخازن سوخت مناطق اطراف تهران نزدیک به یک چهارم ذخایر ایران را تشکیل میدهد. این در حالیست که در روزهای گذشته، زیرساختهای نفتی کشور نیز در حملات آمریکا و اسرائیل آسیب دیده و این موضوع، اهمیت ذخایر سوخت را بیش از پیش بالا برده بود.
در شرایطی که اقتصاد ایران با محدودیتهای ارزی، تحریمها و فشارهای ساختاری مواجه است، هدف قرار گرفتن زیرساخت سوخت را میتوان پایانی بر نمایش مقامهای جمهوری اسلامی برای تحت کنترل جلوه دادن اوضاع دانست.
از منظر راهبردی، انتقال میدان تقابل از تاسیسات نظامی به زیرساخت انرژی، همچنین نشاندهنده تمایل دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای به سرانجام رساندن جنگ در اسرع وقت است.
با مرور رفتارهای جمهوری اسلامی در روزهای گذشته میتوان نتیجه گرفت که راهبردها آنها بر این فرض استوار است که با توجه به تجربیات پیشین در عراق و افغانستان، و همینطور فشارهای سیاسی، آمریکا تمایلی به استفاده از نیروی زمینی ندارد. در این چارچوب، تهران میکوشد با حملات پهپادی کمهزینه و پراکنده، امنیت کشورهای همسایه را مختل کند و با هدف قرار دادن زیرساختهای آنها، بهطور غیرمستقیم آمریکا را برای ترک مخاصمه تحت فشار بگذارد.
این در حالی است که بر اساس اطلاعات منتشر شده، دولت آمریکا در حال بررسی گزینه اعزام نیروهای زمینی به ایران است. یکی از طرحهایی که در اختیار رییسجمهوری آمریکا قرار دارد و از سوی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا و متحدان اسرائیلی طراحی شده، اعزام واحدهای عملیات ویژه به داخل ایران برای تصرف اورانیوم و نابودی تاسیسات کلیدی هستهای است.
در دو روز گذشته، حملات جمهوری اسلامی علیه تاسیسات نفتی در کشورهای همسایه، تنشهای منطقهای را افزایش داده است. این اقدامات از منظر واشینگتن تهدیدی علیه ثبات بازارهای منطقهای و امنیت شرکای آمریکا تلقی میشود.
همزمان، اظهارات تند برخی مقامهای جمهوری اسلامی علیه رییسجمهوری آمریکا، فضای سیاسی تقابل را تشدید کرده است. در چنین بستری، کاخ سفید واکنش خود را در قالب ضربات فزاینده نظامی، افزایش تولید مهمات و بررسی گزینههای گستردهتر تنظیم کرده است.
در چنین شرایطی، تصمیم ترامپ، تحت فشار گذاشتن نقطه ضعف جمهوری اسلامی یعنی توان اقتصادی و تابآوری داخلی است. چنین رویکردی دامنه فشار را به سطح معیشتی و اجتماعی گسترش میدهد و هزینه ادامه جنگ را برای تهران بالا میبرد.
