حمله به زیرساخت سوخت، سیگنال واشینگتن برای گسترش عملیات علیه جمهوری اسلامی
ترامپ، همزمان با حمله به زیرساخت سوخت در کلانشهرها و اعلام اینکه برنامههایی برای گسترش عملیات دارد، سیگنال ورود به مرحلهای تازه از تقابل را صادر کرد.
ترامپ، همزمان با حمله به زیرساخت سوخت در کلانشهرها و اعلام اینکه برنامههایی برای گسترش عملیات دارد، سیگنال ورود به مرحلهای تازه از تقابل را صادر کرد.
در روزهای گذشته، اولویت آمریکا مهار توان دریایی جمهوری اسلامی و بازگرداندن امنیت به تنگه هرمز بود. در جریان این عملیات، ۴۲ فروند از کشتیهای نیروی دریایی جمهوری اسلامی نابود شد. واشینگتن همچنین یک برنامه بیمه اتکایی ۲۰ میلیارد دلاری برای کاهش ریسک حملونقل در تنگه هرمز معرفی کرد.
در این حین، حملات جمهوری اسلامی علیه تاسیسات زیرساختی و نفتی در کشورهای همسایه، موجب مختل شدن استخراج در عراق، عربستان و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس شد، و در مواردی خسارتهای انسانی برجای گذاشت.
افزون بر این، اظهارات تند مقامات جمهوری اسلامی، تنشها را تا جایی شدت داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شدت دادن به اقدامات نظامی را پاسخی به «رفتار بد» جمهوری اسلامی خواند.
از شامگاه شنبه ۱۶ اسفند، دور تازه حملات گسترده به ذخایر سوخت در کلانشهرها آغاز شده است. بررسیهای مقدماتی نشان میدهد که آسیبهای وارد شده و ادامه حملات مشابه میتواند پیامدهایی فراتر از تضعیف توان نظامی داشته باشد. شبکه تامین و توزیع بنزین و گازوییل، نقشی کلیدی در حملونقل، زنجیره تامین کالا و فعالیت صنایع دارد و هرگونه اختلال در آن میتواند به افزایش قیمتها و تشدید تورم منجر شود.
طبق تخمینهای موجود، مخازن سوخت مناطق اطراف تهران نزدیک به یک چهارم ذخایر ایران را تشکیل میدهد. این در حالیست که در روزهای گذشته، زیرساختهای نفتی کشور نیز در حملات آمریکا و اسرائیل آسیب دیده و این موضوع، اهمیت ذخایر سوخت را بیش از پیش بالا برده بود.
در شرایطی که اقتصاد ایران با محدودیتهای ارزی، تحریمها و فشارهای ساختاری مواجه است، هدف قرار گرفتن زیرساخت سوخت را میتوان پایانی بر نمایش مقامهای جمهوری اسلامی برای تحت کنترل جلوه دادن اوضاع دانست.
از منظر راهبردی، انتقال میدان تقابل از تاسیسات نظامی به زیرساخت انرژی، همچنین نشاندهنده تمایل دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای به سرانجام رساندن جنگ در اسرع وقت است.
با مرور رفتارهای جمهوری اسلامی در روزهای گذشته میتوان نتیجه گرفت که راهبردها آنها بر این فرض استوار است که با توجه به تجربیات پیشین در عراق و افغانستان، و همینطور فشارهای سیاسی، آمریکا تمایلی به استفاده از نیروی زمینی ندارد. در این چارچوب، تهران میکوشد با حملات پهپادی کمهزینه و پراکنده، امنیت کشورهای همسایه را مختل کند و با هدف قرار دادن زیرساختهای آنها، بهطور غیرمستقیم آمریکا را برای ترک مخاصمه تحت فشار بگذارد.
این در حالی است که بر اساس اطلاعات منتشر شده، دولت آمریکا در حال بررسی گزینه اعزام نیروهای زمینی به ایران است. یکی از طرحهایی که در اختیار رییسجمهوری آمریکا قرار دارد و از سوی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا و متحدان اسرائیلی طراحی شده، اعزام واحدهای عملیات ویژه به داخل ایران برای تصرف اورانیوم و نابودی تاسیسات کلیدی هستهای است.
در دو روز گذشته، حملات جمهوری اسلامی علیه تاسیسات نفتی در کشورهای همسایه، تنشهای منطقهای را افزایش داده است. این اقدامات از منظر واشینگتن تهدیدی علیه ثبات بازارهای منطقهای و امنیت شرکای آمریکا تلقی میشود.
همزمان، اظهارات تند برخی مقامهای جمهوری اسلامی علیه رییسجمهوری آمریکا، فضای سیاسی تقابل را تشدید کرده است. در چنین بستری، کاخ سفید واکنش خود را در قالب ضربات فزاینده نظامی، افزایش تولید مهمات و بررسی گزینههای گستردهتر تنظیم کرده است.
در چنین شرایطی، تصمیم ترامپ، تحت فشار گذاشتن نقطه ضعف جمهوری اسلامی یعنی توان اقتصادی و تابآوری داخلی است. چنین رویکردی دامنه فشار را به سطح معیشتی و اجتماعی گسترش میدهد و هزینه ادامه جنگ را برای تهران بالا میبرد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
