تولسی گابارد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، در کنفرانس ژئوپلیتیک و امنیت جهانی منامه در بحرین، با اشاره به اینکه رییس آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرده که اخیرا در تاسیسات هستهای ایران تحرکات تازهای مشاهده شده است، گفت وضعیت جمهوری اسلامی همچنان نگرانکننده است.
به گزارش رسانههای بینالمللی از منامه، تولسی گابارد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، در نشست امنیتی سالانه «گفتوگوی منامه» اعلام کرد که دولت دونالد ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوری خود، سیاست تغییر رژیم و ملتسازی را کنار گذاشته و اکنون تمرکز اصلی واشینگتن بر ثبات منطقهای، مهار تنشهای خاورمیانه و کنترل فعالیتهای هستهای ایران قرار دارد.
او گفت بخشی از این تغییر رویکرد شامل تلاش برای پایان دادن به جنگ ۱۲روزه اسرائیل و حکومت ایران، پس از حملات هوایی آمریکا به تأسیسات هستهای ایران و نیز حفظ آتشبس شکننده در غزه است.
تغییر رویکرد سیاست خارجی آمریکا
مدیر اطلاعات ملی ایالات متحده در اظهارات خود تایید کرد که استراتژی پیشین واشینگتن مبنی بر سرنگونی دولتها و بازسازی کشورهای بحرانزده، در دولت ترامپ متوقف شده است. این موضع در ادامه سخنان رئیسجمهوری آمریکا در سفر امسال او به خاورمیانه مطرح شده است.
به گفته گابارد، سیاست سنتی ایالات متحده برای ترویج دموکراسی و حقوق بشر اکنون جای خود را به رویکردی داده است که بر «رفاه اقتصادی و ثبات منطقهای» تمرکز دارد.
نتیجه تغییر رژیم، دشمنان بیشتر و تهدیدات بزرگتر بود
گابارد با انتقاد از رویکرد گذشته واشینگتن گفت: «برای دههها، سیاست خارجی ما در چرخهای بیپایان از تغییر رژیم و ملتسازی گرفتار بود — رویکردی که شامل سرنگونی دولتها، تحمیل نظام حکمرانی خود بر دیگران و مداخله در درگیریهایی بود که درک اندکی از آن داشتیم. نتیجه آن، هزینههای تریلیونی، جانهای بیشمار از دسترفته و در بسیاری موارد، ایجاد تهدیدات امنیتی بزرگتر بود.»
او افزود: «مسیر [تازه] پیشِرو ساده یا کوتاه نخواهد بود، اما رئیسجمهوری عمیقاً به ادامه این مسیر متعهد است.»
چالشهای باقیمانده در خاورمیانه
گابارد هشدار داد که آتشبس میان اسرائیل و حماس در غزه هنوز بسیار شکننده است و حکومت ایران همچنان یکی از مهمترین نگرانیهای امنیتی آمریکاست. او با اشاره به گزارش اخیر آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت: «نشانههایی از تحرکات تازه در تأسیسات هستهای ایران مشاهده شده است.»
حاشیه نشست منامه
در حاشیه این اجلاس، دولت بحرین ویزای خبرنگار خبرگزاری آسوشیتدپرس را که برای پوشش نشست صادر شده بود، لغو کرد. این تصمیم ساعاتی پس از انتشار گزارشی درباره اعتصاب غذای عبدالهادی الخواجه، فعال سرشناس زندانی بحرینی، اتخاذ شد؛ موضوعی که انتقادهای بینالمللی از وضعیت حقوق بشر در بحرین را دوباره مطرح کرده است.
پایگاه خبری هیل نیز تلاش کرده تایید این خبر را از کاخسفید و پنتاگون دریافت کند.
بر اساس گزارشها، ارزیابی پنتاگون نشان میدهد ارسال تاماهاوکها تاثیر منفی بر ذخایر تسلیحاتی ایالات متحده نخواهد داشت و ستاد مشترک نیز اخیراً ارزیابیای به کاخسفید ارائه کرده بود که متحدان اروپایی معتقدند دلیلی قوی برای خودداری از ارسال این موشکها وجود ندارد. با این حال، دو مقام اروپایی به سیانان گفتهاند مخالفت ناگهانی رئیسجمهوری ترامپ با اعطای موشکها موجب شگفتی شده است.
تردید کاخسفید و واکنش زلنسکی
منابع گزارش دادهاند که ترامپ پیش از دیدار با زلنسکی در ۱۷ اکتبر گفته بود «دادن چنین سلاحهایی آسان نیست» و ظاهراً در آن دیدار اعلام کرده که فعلاً موشکهای تاماهاوک را در اختیار اوکراین قرار نخواهد داد. زلنسکی اما در هفتههای بعد این بحث را «سرمایهگذاری بزرگ در دیپلماسی» خواند و گفت که نشان دادن موضوع تسلیحات دوربرد باعث شد روسیه اهمیت تاماهاوکها را جدی بگیرد.
زلنسکی مدعی است که ندادن این موشکها موجب کاهش انگیزه مسکو برای مذاکره شده است و توانایی اوکراین در «ضربهزدن در عمق» را کلیدی برای پیشبرد روند صلح توصیف کرد.
قابلیتها و پیامدهای نظامی
کارشناسان نظامی به نشریه هیل گفتهاند موشکهای تاماهاوک با پرواز در ارتفاع پایین و سرعت شبهزیرصوت برای گریز از رادار طراحی شدهاند و در صورت تحویل میتوانند برد و توان هدفگیری اوکراین را برای ضربه زدن به پایگاههای نظامی و تأسیسات انرژی در عمق خاک روسیه بهطور محسوسی افزایش دهند.
هشدارهای روسیه
مسکو هشدار داده که ارسال تاماهاوکها به اوکراین را یک «تشدید چشمگیر» در سطح درگیری تلقی خواهد کرد. گزارشها همچنین میگویند کرملین هماکنون از موشکهای ساخت داخل، مهمات از کرهشمالی و پهپادهای ایران در عملیاتهای خود استفاده میکند.
رییسپیشین صداوسیمای جمهوری اسلامی پنجشنبه هشتم آبان در گفتوگو با سایت «خبر فوری» با تاکید بر لزوم «نگاه به درون کشور» و «تغییر ساختار در نظام حکمرانی یا انقلاب در حکمرانی» افزود حتی اگر در همین شرایط فعلی مذاکره با آمریکا نتیجه دهد و بتوانیم نفتمان را به راحتی بفروشیم و پولهای بلوکه شده ما بازگردد، «به نتیجه مطلوب نخواهیم رسید» و «به نفع مردم هزینه نخواهد شد.»
سرافراز در مورد پرونده هستهای جمهوری اسلامی نیز گفت که در شرایط فعلی، ابهام هستهای «قطعا به نفع ما نیست و باید تغییر رویکرد بدهیم» زیرا تحریمهای سازمان ملل برگشته است.
او اشاره کرد که اگر جمهوری اسلامی بخواهد همین مسیر فعلی را ادامه دهد، این بار فقط با آمریکا مواجه نخواهد بود زیرا حتی اروپا و برخی از کشورهای منطقه نیز همراه آمریکا خواهند بود و «این به نفع ما نیست.»
در همین ارتباط، جمعه نهم آبان اعلام شد که جان هرلی، معاون وزارت خزانهداری آمریکا در امور تروریسم و اطلاعات مالی، سفر خود به خاورمیانه و اروپا را آغاز خواهد کرد. هدف از این سفر، افزایش فشار بر جمهوری اسلامی عنوان شده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، هرلی در این سفر خواستار افزایش فشار بر جمهوری اسلامی ایران در چارچوب کمپین فشار حداکثری دولت دونالد ترامپ خواهد شد.
قرار است هرلی به اسرائیل، امارات متحده عربی، ترکیه و لبنان سفر کند. این نخستین سفر او به خاورمیانه از زمان تصدی این سمت به شمار میرود.
در بیانیه وزارت خزانهداری آمریکا، بهنقل از جان هرلی گفته شده است: «مشتاق دیدار با شرکایمان هستم تا تلاشهای خود را برای محروم کردن تهران و نیروهای نیابتیاش از دسترسی به منابع مالی مورد نیاز برای دور زدن تحریمها، تامین خشونت و برهمزدن ثبات منطقه هماهنگ کنیم.»
سرافراز تاکید کرد که بحث در مورد دستیابی به سلاح هستهای، شرایط بازدارندگی ایجاد نخواهد کرد.
قدرتهای غربی، حکومت ایران را متهم میکنند که هدف پنهانیاش دستیابی به توانایی ساخت سلاح هستهای از طریق غنیسازی اورانیوم با خلوص بالا است؛ سطحی که فراتر از نیازهای یک برنامه هستهای غیرنظامی توصیف میشود. جمهوری اسلامی میگوید برنامه هستهایاش کاملاً برای اهداف غیرنظامی و تولید برق است.
سرافراز در این گفتوگو در مورد گروههای نیابتی جمهوری اسلامی مانند حماس، حزبالله و حوثیها نیز گفت که «آنها دیگر در موقعیتی نیستند که به ایران کمک کنند و شاهد آن هستیم که یکی پس از دیگری تضعیف شده و یا از رده خارج میشوند.»
او اشاره کرد که این گروهها که در گذشته قدرتمند بودند، نتوانستند کاری انجام دهند و «عمق استراتژیک» را برای جمهوری اسلامی فراهم کنند.
سرافراز در بخش دیگری از این گفتوگو خواستار تجدیدنظر در سیاست خارجی و در قبال سه قدرت بزرگ جهانی؛ آمریکا، چین و روسیه شد.
او گفت که این سه کشور خواستار وجود یک ایران ضعیف هستند که تابع سیاست آنها باشد و در مورد آمریکا افزود که هدف واشینگتن این نیست که یک ایران قوی و مستقل در منطقه باشد و خواستار ایرانی است که بتواند با استفاده از آن در منطقه بازی کند.
سرافراز در ادامه خواستار ایجاد موازنه منفی و مثبت شد، به این شکل که به این سه کشور وابسته نشد و در عین حال، از منافع رابطه با آنها استفاده کرد.
او افزود که اقتصاد نابسامان کنونی ایران «گروگان سیاست خارجی شده است» و این وضع باید از راه تغییرات ساختاری دگرگون شود.
سرافراز در مورد شرایط داخلی ایران نیز بر لزوم اصلاحات اساسی و ساختاری و نه تغییر دولت و «رییسجمهوری» تاکید کرد و خواستار مشارکت دادن واقعی مردم در ساختار سیاسی شد.
این سخنان در شرایطی ابراز شد که مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل درامور ایران، در نشست ۸ آبان کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک با هشدار درباره «وخامت بیسابقه وضعیت حقوق بشر» در ایران اعلام کرد جمهوری اسلامی پس از حملات نظامی اسرائیل در خرداد، با اجرای اعدامهای گسترده، سرکوب فرامرزی و محدودسازی شدید جامعه مدنی، مسیر «جنایت علیه بشریت» را در پیش گرفته است.
کارشناسان سازمان ملل نیز تاکید کردند مقامهای جمهوری اسلامی ممکن است به دلیل صدور احکام اعدام و سرکوب سیستماتیک با اتهام جنایت علیه بشریت روبهرو شوند.
اختلال گسترده در پروازها
این کمبود نیرو بزرگترین بحران از زمان آغاز تعطیلی دولت محسوب میشود. به گفته مقامهای اداره هوانوردی فدرال، منطقه نیویورک بدترین وضعیت را دارد؛ جایی که حدود ۸۰ درصد از کنترلکنندههای پرواز از کار بازماندهاند. پیامد این وضعیت، تاخیر پروازها در فرودگاههای آستین، نیوآرک و نشویل بوده است.
دادههای اداره هوانوردی نشان میدهد که حداقل ۹ مرکز کنترل پرواز روز جمعه با کمبود نیرو مواجه بودهاند و احتمال میرود این وضعیت باعث تاخیر بیشتر در فرودگاههای منطقه هیوستون و دالاس شود. میانگین تاخیر پروازها در نشویل ۶۱ دقیقه، در آستین ۵۰ دقیقه و در نیآارک بیش از ۱۰۰ دقیقه گزارش شده است.
تا نیمهشب جمعه، وبسایت رهگیری پرواز «فلایتاِوِر» اعلام کرد بیش از ۲۲۰۰ پرواز در آمریکا با تاخیر و دستکم ۳۰۰ پرواز لغو شدهاند.
هشدار وزارت حملونقل آمریکا
وزیر حملونقل ایالات متحده، شان دافی، در گفتوگویی با شبکه فاکسنیوز هشدار داد که اختلالات پروازی در روزهای آینده افزایش خواهد یافت. او گفت: «با نزدیک شدن به آخر هفته و هفته بعد از آن، شاهد آشفتگیهای بیشتری در فضای هوایی کشور خواهیم بود.»
پنجشنبه نیز کمبود نیرو در بخش کنترل ترافیک باعث تاخیر در فرودگاههای اورلاندو، دالاس/فورت ورث و واشینگتن شد؛ طبق دادههای فلایتاِوِر، در آن روز بیش از ۷۳۰۰ پرواز تاخیر داشتند و ۱۲۵۰ پرواز لغو شدند.
تاثیر تعطیلی دولت فدرال
تعطیلی دولت فدرال که از اول اکتبر آغاز شده، موجب شده ۱۳ هزار کنترلکننده هوایی و ۵۰ هزار مامور اداره امنیت حملونقل (تیاسای) بدون حقوق به کار ادامه دهند. وزارت حملونقل اعلام کرده این تعطیلی بهطور مستقیم موجب تاخیرهای گسترده و اختلال در هزاران پرواز شده است.
چهار شرکت بزرگ هواپیمایی – دلتا، یونایتد، ساوتوست و امریکن ایرلاینز – از کنگره خواستهاند هرچه سریعتر لایحه بودجه موقت را برای بازگشایی دولت تصویب کند.
در حالی که جمهوریخواهان خواستار تصویب «لایحه پاک» بدون شروط سیاسی هستند، دموکراتها تاکید دارند که باید درباره تمدید یارانههای بیمه درمانی که در پایان سال منقضی میشود، گفتوگو شود.
بحران مزمن در سیستم هوانوردی
به گفته مقامهای اداره هوانوردی فدرال، این تعطیلی بحرانی، کمبود مزمن نیرو در سیستم هوانوردی را تشدید کرده است. اداره هوانوردی پیش از آغاز تعطیلی نیز حدود ۳۵۰۰ کنترلکننده کمتر از سطح هدفگذاریشده در اختیار داشت و بسیاری از نیروها مجبور بودند شش روز در هفته و با اضافهکاری اجباری کار کنند.
کارشناسان هشدار دادهاند در صورت تداوم تعطیلی دولت، احتمال تکرار آشفتگیهای مشابه بحران ۳۵ روزه سال ۲۰۱۹ وجود دارد؛ بحرانی که در نهایت دولت وقت را وادار به پایان تعطیلی کرد.
ولکر تورک جمعه نهم آبان خواستار تحقیق در مورد این حملات شد.
شبکه خبری سیانان در مورد موضع تورک نوشت به نظر میرسد این نخستین مورد از محکومیت حملات ایالات متحده از سوی یک نهاد وابسته به سازمان ملل متحد باشد.
راوینا شمداسانی، سخنگوی دفتر تورک، جمعه در یک نشست خبری در سازمان ملل متحد به نقل از او گفت که این حملات و هزینههای انسانی رو به افزایش آنها «غیرقابل قبول» است.
بر اساس این گزارش، تورک خواستار آن شد که ایالات متحده چنین حملاتی را متوقف کند و تمام اقدامات لازم را برای «جلوگیری از کشتار غیرقانونی سرنشینان این قایقها» انجام دهد.
تاکنون دستکم ۶۱ نفر در حملات دریایی ایالات متحده به قاچاقچیان مظنون در آبهای دریایی کارائیب و اقیانوس آرام کشته شدهاند.
شمداسانی همچنین گفت که تورک معتقد است حملات هوایی ایالات متحده به قایقها در کارائیب و اقیانوس آرام، «نقض قوانین بینالمللی حقوق بشر» است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، حملات به قایقها را اقدامی ضروری برای جلوگیری از ورود مواد مخدر به این کشور دانسته است.
شمداسانی با اشاره به توضیحات ایالات متحده درباره این حملات، که آن را بخشی از یک کارزار ضدتروریسم و مقابله با قاچاق مواد مخدر توصیف کرده بود، گفت: کشورهای جهان از مدتها پیش توافق کردهاند که مبارزه با قاچاق مواد مخدر در حوزه اجرای قانون قرار دارد و باید تحت «محدودیتهای سختگیرانهای» در بهکارگیری نیروی قهریه انجام شود.
او افزود استفاده عمدی از نیروی قهریه فقط به عنوان آخرین راه حل علیه کسی که «تهدید قریبالوقوعی برای زندگی» محسوب میشود، مجاز است. «در غیر این صورت، به منزله نقض حق حیات و قتلهای فراقضایی خواهد بود.»
به نوشته سیانان، حملات و حضور فزاینده ارتش ایالات متحده در نزدیکی ونزوئلا، باعث افزایش نگرانیها در مورد اقدام دولت ترامپ برای سرنگونی نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، شده است. مادورو در ایالات متحده با اتهامات تروریسم و مواد مخدر مواجه شده است.
ترامپ جمعه به این پرسش که آیا حملات زمینی در ونزوئلا را مد نظر قرار داده است، پاسخ منفی داد اما جزئیات بیشتری در این مورد ارائه نداد.
پیشتر روزنامه والاستریت ژورنال پنجشنبه هشتم آبان به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده بود که دولت ترامپ اهدافی برای حمله در ونزوئلا شناسایی کرده که شامل تاسیسات نظامی مورد استفاده برای قاچاق مواد مخدر است.
مقامهای آمریکایی، تصمیم احتمالی برای آغاز حملات هوایی را «پیامی مستقیم» به نیکلاس مادورو، رهبر ونزوئلا، مبنی بر «فرا رسیدن زمان کنارهگیری» عنوان کردهاند.
در مقابل، مادورو در نامههایی جداگانه به رهبران روسیه، چین و ایران خواستار ارسال تجهیزات نظامی و کمکهای دفاعی این کشورها برای مقابله با آنچه «تهاجم قریبالوقوع آمریکا» خوانده، شده است.
