در پی سخنان علی خامنهای درباره رد پیشنهاد گفتوگوی مستقیم با دونالد ترامپ، کاخ سفید اعلام کرد که درهای دیپلماسی هنوز بسته نیست، اما تاکید کرد تا زمانی که رهبران جمهوری اسلامی «تروریسم را کنار نگذارند و حق موجودیت اسرائیل را به رسمیت نشناسند»، صلحی در خاورمیانه متصور نخواهد بود.
به گزارش ایران اینترنشنال، پس از آنکه علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پیشنهاد گفتوگوی مستقیم دونالد ترامپ را «تحمیل سیاسی» و نه یک «توافق واقعی» توصیف کرد، مقامهای آمریکایی با تاکید بر رویکرد دیپلماتیک دولت ترامپ، از تهران خواستند مسیر خود را تغییر دهد.
اظهارات خامنهای در شرایطی مطرح شد که استیو ویتکاف، نماینده ترامپ در امور خاورمیانه، ۲۸ مهر تایید کرد واشینگتن تماسهایی از مقامهای جمهوری اسلامی دریافت کرده و در پی آن است که «یک راهحل دیپلماتیک بلندمدت» در این زمینه بیابد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز ۲۸ مهر گفت تماسهای «با واسطه» میان ایران و آمریکا «کم و بیش» برقرار است اما فعلا خبری از مذاکرات تهران و واشینگتن نیست.
خامنهای در بخشی از سخنرانی خود با لحنی تحقیرآمیز، ترامپ را «فاقد صلاحیت گفتوگو» خواند و او را به دلیل اعتراضهای داخلی در آمریکا به تمسخر گرفت و گفت: «بهتر است او ابتدا میلیونها معترض در کشور خودش را آرام کند.»
در پاسخ به این اظهارات، یکی از مقامات کاخ سفید در پاسخ کتبی به پرسشهای ایران اینترنشنال گفت: «همانطور که رئیسجمهوری تاکید کرده است، حتی در برابر ایران — رژیمی که موجب مرگ و بیثباتی در خاورمیانه شده — دست همکاری و دوستی همچنان دراز است. اما هیچ اقدامی به اندازه آنکه رهبران ایران تروریسم را کنار بگذارند و حق موجودیت اسرائیل را به رسمیت بشناسند، برای صلح در منطقه مؤثر نخواهد بود.»
این مقام آمریکایی همچنین تاکید کرد که «رئیسجمهوری ترامپ همواره روشن گفته است: بزرگترین دولت حامی تروریسم در جهان هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد.»
اظهارات تکراری خامنهای روز دوشنبه ۲۸ مهر در حالی مطرح شده که گزارشهای نهادهای حقوق بشری از افزایش شدید اعدامها در ایران خبر میدهد. بر اساس گزارش این گروهها، از آغاز سال جاری میلادی تاکنون، همزمان با ادامه سرکوب معترضان و فعالان مدنی، بیش از ۱۱۰۰ نفر در ایران اعدام شدهاند.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، اظهارات دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درباره نابود شدن برنامه هستهای حکومت ایران را «خیال» خوانده بود.
ترامپ تاکنون بارها اعلام کرده در پی حملات ایالات متحده به سایتهای نطنز، فردو و اصفهان در جریان جنگ ۱۲ روزه، برنامه هستهای جمهوری اسلامی نابود شده است.
رییسجمهوری آمریکا ۲۷ مهر در آخرین اظهار نظر خود، بمباران تاسیسات هستهای ایران از سوی بمبافکنهای بی-۲ را یکی از «زیباترین عملیات نظامی» تاریخ خواند و گفت نابودی توان هستهای باعث شد جمهوری اسلامی دیگر «قلدر خاورمیانه» نباشد.
موسسه «علوم و امنیت بینالملل» با انتشار تصاویر ماهوارهای جدید نشان میدهد در محل سابق سایت «طالَقان-۲» از میانه سال ۲۰۲۵ ساختوساز وسیعی آغاز و چندین سازه قوسیشکل بر فونداسیونهای تازهریختهشده برپا شده است.
فعالیت عمرانی در محل سابق ساختمان «طالَقان-۲» از اواسط ماه مه ۲۰۲۵ آغاز شد و تصاویر ۲۰ مه پوشش موقت سیاهرنگی را بر بقایای سازه نشان میدهد. تا ۱۲ ژوئن ۲۰۲۵ عملیات آمادهسازی زمین و ریختن فونداسیون در جلو آن سازه موقت ثبت شد و در ادامه روند ساخت ادامه یافت؛ این محل در جریان «جنگ ۱۲ روزه» بمباران نشده بود.
تا ۳۰ اوت ۲۰۲۵، یک سازه بزرگ قوسیشکل تقریباً ۴۵ در ۱۷ متر بر فراز سازه موقت در حال احداث بود و دو سازه کوچکتر قوسی (حدود ۲۰ در ۷ متر) نیز در دو طرف و در جلو فونداسیونها ساخته شدهاند. تصاویر ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۵ نشان میدهد سازه قوسی سوم نیز افزوده شده و پیشرفت سازههای دیگر ادامه یافته است.
طراحی زمینپوش و چیدمان این دو سازه جانبی بهگونهای است که در صورت پوشش با خاک بتوانند نقش «بونکر» ایمنی را ایفا کنند و در پشتی یک «تله انفجاری» (blast trap) برای کاهش اثر موج انفجار پیشبینی شده به نظر میرسد. همچنین حدود ۲۰۰ متر شرق مجموعه، در امتداد جاده پیرامونی شرقی و مشرف به ساختمان «طالَقان-۱»، ساختوساز یک تأسیسات پشتیبان با کارکرد نامشخص مشاهده شده که از ماه مه ۲۰۲۵ در حال اجرا است.
به نوشته محققان موسسه «علوم و امنیت بینالملل»، هدف دقیق این پروژه از تصاویر ماهوارهای بهتنهایی قابل تعیین نیست و ممکن است مقاصد غیرهستهای نیز در میان گزینهها باشد؛ با این حال فعالیت در محل سابق یکی از سایتهای مرتبط با برنامه «آماد» — که پیشتر به توسعه زیرساختهای مرتبط با تسلیحات هستهای نسبت داده شده بود — موجب بروز نگرانی شده است.
مؤسسهای که تصاویر و تحلیلها را منتشر کرده میگوید هرچند شواهد مستقیمی دال بر انجام فعالیتهای مرتبط با تسلیحات هستهای وجود ندارد، اما لازم است بررسی شود آیا این تدارکات میتواند بازسازی «اتاق آزمایش انفجاری» یا از سرگیری تولید مواد منفجره پلاستیکی از نوع PETN از جمله اهداف آن باشد؛ ظرفیتهایی که پیشتر در چارچوب برنامه آماد گزارش شده بودند.
تحلیلگران این مؤسسه احتمال دادهاند که ساختمان بزرگ ممکن است برای برپایی مجدد فعالیتهایی چون آزمایشهای انفجاری یا تولید مواد منفجره طراحی شده باشد و دو سازه کوچکتر برای کنترل، تشخیص یا پشتیبانی فرایندهای تست/تولید مورد استفاده قرار گیرند. همچنین با توجه به سقفهای قوسی، احتمال دارد در مراحل بعدی تمام سازهها با خاک پوشانده شوند تا کاربریشان بهصورت بونکر تقویت شود و در برابر حملات هوایی آینده تابآوری بیشتری پیدا کنند؛ در این صورت سازههای جانبی میتوانند نقش ورودیها یا تلههای کاهش اثر انفجار را ایفا کنند.
محققان تاکید میکنند که برای نتیجهگیری دقیقتر نیاز به اطلاعات بیشتر و بررسیهای تکمیلی هست و اعلام کردهاند که پایش ماهوارهای این سایت را ادامه خواهند داد و هرگونه تغییر مشهود را گزارش خواهند کرد. در غیاب دادههای تکمیلی، سؤال اصلی همچنان پابرجاست: آیا این ساختمانها صرفاً پروژههای عمرانی غیرهستهایاند یا نشانهای از تلاش برای احیای بخشهایی از ظرفیتهای مرتبط با تسلیحات گذشته؟
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۲۸ مهر در گزارشی نوشت قاضی الیس با اشاره به دستور خود در تاریخ ۹ اکتبر، که ماموران را ملزم میکرد پیش از استفاده از گاز اشکآور یا سلاحهای ضد شورش، هشدار دهند و لباسهای دارای نشان شناسایی بپوشند، گفت نگران نقض این دستور است.
او جمعه گذشته نیز دستور داده بود مامورانی که به دوربینهای بدنپوش مجهز هستند، هنگام عملیات یا برخورد با مردم، حتما آنها را روشن کنند.
در جلسه دوشنبه، قاضی از کایل هارویك، معاون فرمانده عملیات اداره گمرک و حفاظت مرزی، درباره درگیریهای اخیر با مردم و معترضان پرسید؛ از جمله حادثهای که یک مامور فدرال اسلحه خود را به سمت گروهی از رهگذران مقابل یک بستنیفروشی نشانه گرفته بود.
الیس گفت: «میتوانید درک کنید چرا نگرانم؟ چنین اقدامی ممکن است نوعی استفاده از زور باشد که با سطح تهدید هیچ تناسبی ندارد.»
هارویك جزئیاتی از این حادثه نداشت، اما از اقدامات ماموران در موارد دیگر دفاع کرد و گفت استفاده از گاز اشکآور برای متفرق کردن معترضان در برخی شرایط «موجه» بوده است.
در هفتههای اخیر، درگیری میان معترضان و ماموران اداره مهاجرت و گمرک (آیس) پس از آغاز طرح جدید سرکوب مهاجران از سوی ترامپ افزایش یافته است.
رییسجمهوری آمریکا همچنین دستور اعزام نیروهای گارد ملی از جمله صدها سرباز اهل تگزاس به منطقه شیکاگو را صادر کرده است؛ اقدامی که منتقدان آن را بخشی از سیاست ترامپ برای اعزام نیروهای نظامی به شهرهای تحت اداره دموکراتها میدانند.
یک قاضی فدرال بطور موقت این اعزام را متوقف کرده، اما وزارت دادگستری از دیوان عالی خواسته است تا این حکم را تعلیق کند.
ترامپ بارها شیکاگو را شهری «آلوده به جرم و خشونت» توصیف کرده، ادعایی که با آمار رسمی همخوان نیست؛ چرا که نرخ قتل در این شهر طی چند سال گذشته کاهش چشمگیری داشته، هرچند هنوز بالاتر از میانگین سایر شهرهای بزرگ آمریکاست.
جیبی پریتزکر، فرماندار ایالت ایلینوی، ترامپ را متهم کرده است که عمدا با تحریک ناآرامیها در پی توجیه مداخله فدرال است.
در جریان این سرکوبها، ماموران فدرال از تاکتیکهای تهاجمی از جمله ورود به ساختمانهای مسکونی با استفاده از بالگردهای نظامی استفاده کردهاند.
جلسه دوشنبه بخشی از رسیدگی به شکایت جمعی معترضان و روزنامهنگاران علیه ترامپ، پم باندی، دادستان کل، کریستی نوم وزیر امنیت داخلی و دیگر مقامهای فدرال بود.
شاکیان میگویند هدف عملیات فدرال، «سرکوب و ارعاب عمدی معترضان» بوده است.
پیش از جلسه، قاضی الیس به دو حادثه مشخص اشاره کرده بود که به گفته او نگرانکنندهاند.
در ۱۲ اکتبر ماموران به سمت گروهی از ساکنان که در حال تماشای بازداشت یک مرد بودند، گاز اشکآور شلیک کردند؛ و در حادثهای دیگر، ماموران به عمد به خودرویی که دو مظنون در آن بودند برخورد کردند و سپس با پرتاب نارنجک دودزا و گلولههای فلفلی، جمعیت معترضان را متفرق کردند.
ویدیوهایی در شبکههای اجتماعی نشان میدهد یک زن و مرد همراه نوزادشان در میان ابر گاز اشکآور فرار میکنند. رویترز نتوانست صحت این ویدیوها را تایید کند.
هارویك در پاسخ به قاضی گفت در هر دو مورد، ماموران پیش از اقدام هشدار دادهاند و «در چارچوب مقررات» عمل کردهاند.
همزمان وزارت خارجه کلمبیا سفیر خود در واشینگتن را برای مشورت فراخواند.
وزارت خارجه کلمبیا دوشنبه ۲۸ مهر در بیانیهای اعلام کرد: «هیچ کشوری حق ندارد در امور داخلی کلمبیا دخالت کند.»
اظهارات ترامپ درباره رییسجمهوری کلمبیا در حالی مطرح شد که چند ساعت پیشتر، پنتاگون از حمله نیروهای آمریکایی به یک شناور در آبهای کارائیب خبر داده بود که به گفته آنها «با یک گروه شورشی کلمبیایی» مرتبط بوده است.
اما دولت بوگوتا روایت متفاوتی دارد: پترو گفته است قایق هدفگرفتهشده متعلق به «یک خانواده ماهیگیر فقیر» بوده و «هیچ ارتباطی با شورشیان یا قاچاق مواد مخدر نداشته» است.
اکنون روابط ایالات متحده و کلمبیا، دو متحد قدیمی در آمریکای لاتین، وارد یکی از پرتنشترین دورانهای خود در دهههای اخیر شده است.
از همکاری استراتژیک تا بحران لفظی
در دو دهه گذشته، همکاری نظامی و ضد مواد مخدر آمریکا و کلمبیا، یکی از ستونهای اصلی سیاست واشینگتن در آمریکای لاتین بوده است.
برنامه «پلن کلمبیا» که در سال ۲۰۰۰ آغاز شد، میلیاردها دلار کمک مالی و نظامی برای مبارزه با کارتلهای کوکائین فراهم کرد.
با انتخاب پِترو در سال ۲۰۲۲ بهعنوان نخستین رییسجمهوری چپگرای کلمبیا، رویکرد این کشور نسبت به «جنگ علیه مواد مخدر» تغییر کرد.
پترو بارها گفته بود سیاستهای سنتی آمریکا در این زمینه شکستخورده است و باید رویکردی «اجتماعی و اقتصادی» برای کاهش کشت کوکا اتخاذ شود.
همین مواضع، از وقتی که ترامپ در ژانویه ۲۰۲۵ دوباره به قدرت بازگشت، روابط او را با کاخ سفید پرتنش کرد.
آغاز درگیری: حمله نظامی و اتهام سیاسی
بحران فعلی با حمله دریایی ایالات متحده در نزدیکی سواحل کارائیب آغاز شد.
پنتاگون اعلام کرد که هدف عملیات، یک شناور مرتبط با شورشیان سابق فارک (FARC) بوده که پس از توافق صلح ۲۰۱۶ بخشی از آنها به قاچاق مواد مخدر روی آوردهاند.
به گفته مقامهای آمریکایی، این شناور حامل مقادیر زیادی کوکائین بوده و نیروهای آمریکایی با «هماهنگی منطقهای» وارد عمل شدهاند.
در مقابل، دولت بوگوتا میگوید هیچ هماهنگیای صورت نگرفته و عملیات بدون اطلاع کلمبیا انجام شده است. اقدامی که نقض آشکار حاکمیت ملی این کشور محسوب میشود.
پس از آن بود که ترامپ در پاسخ به انتقادات پترو، او را «رهبر قاچاق مواد مخدر غیرقانونی» نامید و اعلام کرد دولت کلمبیا «چشم خود را بر تولید مواد مخدر بسته است».
این اظهارات با واکنش تند بوگوتا روبهرو شد. وزارت خارجه کلمبیا در بیانیهای رسمی گفت سخنان ربیسجمهوری آمریکا «بیاساس، توهینآمیز و مداخلهگرانه» است و «روابط تاریخی دو کشور را به خطر میاندازد».
بازارهای مالی هم بیدرنگ واکنش نشان دادند. ارزش پِسوی کلمبیا حدود ۱.۴ درصد در برابر دلار سقوط کرد و شاخص بورس بوگوتا نزدیک به دو درصد افت داشت.
تحلیلگران بانک جیپی مورگان گفتهاند تهدید تعرفههای آمریکا میتواند صادرات کلمبیا، بهویژه قهوه و نفت را که عمدتا به بازار ایالات متحده وابسته هستند، با خطر جدی روبهرو کند.
نگاه تحلیلگران؛ سیاست خارجی یا نمایش انتخاباتی؟
تحلیلگران در واشینگتن معتقدند این اقدام ترامپ هم بُعد سیاسی داخلی دارد و هم اهداف ژئوپلیتیک منطقهای را دنبال میکند.
به گفته جیسون مارکز، پژوهشگر شورای روابط خارجی آمریکا، «ترامپ با برجستهکردن موضوع مواد مخدر و مقصر دانستن دولت چپگرای پترو میخواهد پایگاه محافظهکار خود را در آستانه انتخابات میاندورهای تقویت کند».
از سوی دیگر، برخی کارشناسان در آمریکای لاتین میگویند ترامپ با افزایش تعرفهها و فشار نظامی، در تلاش است نفوذ چین در آمریکای جنوبی را مهار کند.
در دو سال گذشته، پکن سرمایهگذاریهای بزرگی در بخش انرژی و زیرساختهای کلمبیا انجام داده است. موضوعی که واشینگتن آن را با نگرانی دنبال میکند.
پیامدهای منطقهای
واکنش کشورهای منطقه نسبت به این بحران دوگانه بوده است. ونزوئلا سکوت کرده اما رسانههای دولتی آن از موضع پترو حمایت کردهاند.
برزیل و مکزیک، هر دو خواستار «گفتوگو و احترام متقابل» میان دو کشور شدند.
در خود کلمبیا، مخالفان پترو دولت ترامپ را متهم به «قلدری» کردند؛ در حالی که برخی از منتقدان داخلی رییسجمهوری کلمبیا هشدار دادند واکنشهای تند او ممکن است منافع اقتصادی کشور را به خطر بیندازد.
چشمانداز آینده
کارشناسان پیشبینی میکنند در صورت اجرای تعرفههای جدید، ارزش صادرات کلمبیا به آمریکا بهشدت آسیب ببیند، چرا که ایالات متحده بزرگترین شریک تجاری این کشور است.
از سوی دیگر، قطع کمکهای ضد مواد مخدر میتواند پروژههای مشترک در زمینه آموزش، فناوری و امنیت را مختل کند.
با این حال، دولت پترو اعلام کرده حاضر نیست «در برابر تهدید تسلیم شود».
وزیر خارجه این کشور گفته است: «کلمبیا شریک آمریکاست نه تابع آن.»
کاخ سفید از اظهار نظر رسمی بیشتر خودداری کرد اما سخنگوی شورای امنیت ملی گفت ایالات متحده «به همکاری با ملت کلمبیا در چارچوب احترام متقابل ادامه خواهد داد».
در نهایت، بحران جاری یادآور این واقعیت است که روابط ایالات متحده با متحدان سنتیاش در نیمکره غربی، در دوره دوم به قدرت رسیدن ترامپ وارد مرحلهای غیرقابل پیشبینی شده است.
مرحلهای که در آن زبان دیپلماسی جای خود را به تهدیدهای تعرفهای و حملات لفظی داده است.
لاریجانی دوشنبه ۲۸ مهر در نشست خبری با قاسم الاعرجی، دبیر شورای امنیت ملی عراق، گفت: «همانطور که آقای [عباس] عراقچی پیشتر اعلام کرده بودند اگر مکانیسم ماشه فعال شود، ایران در توافق تجدیدنظر خواهد کرد؛ این اتفاق افتاده و توافق قاهره دیگر برای ما وجود ندارد.»
او افزود: «اروپاییها میخواستند ماشه را فعال نکنند اما عملا این کار را انجام دادند.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، دوشنبه با اشاره به فعالسازی مکانیسم ماشه اعلام کرد در سطح شورای امنیت هیچ تصمیمی برای بازگشت تحریمها علیه ایران اتخاذ نشده است.
بقایی در پاسخ به این پرسش که آیا مصر میانجی اختلافات جمهوری اسلامی و آمریکاست، گفت تماسها بین دو طرف با واسطه «کم و بیش» برقرار است اما: «نمیتوان چنین نتیجهگیری کرد که تهران در آستانه یک روند مذاکراتی با واشینگتن قرار دارد.»
لاریجانی: گروسی کار خود را کرده!
لاریجانی درباره گزارش آینده رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به شورای حکام گفت: «آقای گروسی کار خود را کرده است و گزارشهایش دیگر تاثیری نخواهد داشت.»
گروسی ۲۷ مهر در مصاحبه با روزنامه سوئیسی «نویه زوریخر سایتونگ» اعلام کرد جمهوری اسلامی عمده ذخایر اورانیوم غنیشده خود را در تاسیسات هستهای اصفهان، فردو و تا حدی نیز در نطنز نگهداری میکند که بازرسان آژانس اجازه دسترسی به آنها را ندارند.
لاریجانی، پیش از آنکه مجددا بهعنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شود، ۲۹ خرداد آشکارا گروسی را تهدید کرد و گفت که تهران «به حساب او» خواهد رسید.
او دو روز بعد نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «جنگ تمام شود به حساب گروسی خواهیم رسید.»
اروپا و آمریکا یا روسیه و چین؟
دبیر شورای عالی امنیت ملی درباره روابط تهران با روسیه و چین نیز گفت: «ایران با این دو کشور روابط راهبردی دارد و اخیرا آقای [مسعود] پزشکیان نیز توافقنامه همکاری راهبردی با روسیه را امضا کردهاند.»
او با اشاره به اقدام اروپا در فعالسازی مکانیسم ماشه گفت: «اروپاییها چون میدانستند روسیه در آستانه ریاست شورای امنیت است، عجله کردند و از لج روسیه مکانیسم ماشه را فعال کردند؛ در حالی که هیچکدام از مراحل قانونی طی نشده بود.»
به گفته لاریجانی، مسکو و پکن هم معتقدند فعال شدن ماشه «مبنای حقوقی ندارد» و بازگشت تحریمها علیه ایران را قابل قبول نمیدانند.
سخنان لاریجانی در حالی بیان شده که آلمان، بریتانیا و فرانسه، از امضاکنندگان برجام، ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت سازمان ملل، روند ۳۰ روزه مکانیسم ماشه برای بازگشت تحریمهای این سازمان را فعال کردند.
با پایان مهلت پیشبینیشده در قطعنامه شورای امنیت، از ششم مهر همه تحریمهای پیشین این نهاد جهانی علیه تهران دوباره برقرار شدند.
آلمان، بریتانیا و فرانسه، از امضاکنندگان برجام، ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت سازمان ملل، روند ۳۰ روزه مکانیسم ماشه برای بازگشت تحریمهای این سازمان را فعال کردند.
این تحریمها شامل تحریمهای تسلیحاتی، محدودیت سفر دیپلماتیک، مسدودسازی داراییها و محدودیتهای گسترده بر برنامه هستهای ایران میشود.
واشینگتنتایمز نوشت که کارشناسان میگویند این تحریمها تاثیر چندانی بر فروش نفت ایران، منبع اصلی درآمد حکومت ایران، نخواهد داشت. چین بهعنوان یکی از مهمترین متحدان جمهوری اسلامی روزانه حدود ۱.۵ میلیون بشکه نفت از ایران وارد میکند، درآمدی که میلیاردها دلار برای تهران به ارمغان میآورد و به تامین بودجه پروژههای نظامی و فعالیتهای برونمرزی جمهوری اسلامی کمک میکند.
این روزنامه تاکید کرد که بهرغم سالها تلاش آمریکا و متحدانش برای ضربهزدن به صادرات نفت ایران، فروش نفت در سال جاری افزایش یافته است. بهنام بنطالبلو، مدیر برنامه ایران در بنیاد دفاع از دموکراسیها، به واشینگتنتایمز گفت: «در ماه سپتامبر صادرات به حدود دو میلیون بشکه در روز رسید. این نشاندهنده موفقیت تحریمها نیست. حالا سوال این است که آیا ایالات متحده با پشتوانه حقوقی جدید بینالمللی، اراده واقعی برای اجرای سیاست فشار حداکثری دارد یا نه؟»
به گفته او، جمهوری اسلامی تاکنون هیچ نشانهای از تغییر در سیاست صادرات نفت خود نشان نداده است. بر اساس دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، ایران در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۸۷ میلیون بشکه نفت صادر کرده که ۱۱ درصد بیش از سال قبل بوده و درآمدی بالغ بر ۴۳ میلیارد دلار کسب کرده است.
وزارت خزانهداری آمریکا، در چارچوب سیاست فشار حداکثری دولت ترامپ، در اکتبر تحریمهای تازهای علیه پالایشگاههای چینی و ناوگانهای سایه و کشتیهای ثبتنشده حامل محمولههای غیرقانونی اعمال کرد.
همکاری جمهوری اسلامی و روسیه
واشینگتنتایمز در ادامه بهنقل از کارشناسان هشدار داد که درآمد حاصل از فروش نفت به چین میتواند برای خرید تسلیحات و فناوریهای دفاعی از روسیه استفاده شود.
بهنوشته این روزنامه، با وجود آنکه تحریمهای سازمان ملل شامل تحریمهای تسلیحاتی سختگیرانه است، برخی معتقدند روسیه، بهدلیل جنگ اوکراین و احساس مصونیت از مجازات، ممکن است بیاعتنا به این محدودیتها عمل کند.
جاناتان سایه، پژوهشگر بنیاد دفاع از دموکراسیها، گفت: «روسیه فکر میکند میتواند این جنگ را ادامه دهد و هزینهاش را تحمل کند. پس فروش مقادیری تسلیحات به جمهوری اسلامی، در مقایسه با بقیه مسائل، دغدغه اصلی اروپا نخواهد بود.»
وزارت امور خارجه روسیه دهم مهرماه با انتشار بیانیهای اعلام کرد معاهده جامع راهبردی میان مسکو و تهران که در دیماه ۱۴۰۳ در کاخ کرملین از سوی ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان امضا شده بود، بهطور رسمی لازمالاجرا شده است.
این توافق شامل همکاریهای نظامی، آموزشی و حتی توسعه مشترک فناوری هستهای است، حوزهای که تحریمهای جدید سازمان ملل دقیقاً قصد محدودکردن آن را دارند.
تاسیسات غنیسازی اورانیوم ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه با آمریکا و اسرائیل در ژوئن نابود شد و تهران وعده داده آنها را بازسازی کند، اما بازگشت تحریمها میتواند دسترسی ایران به تجهیزات مورد نیاز را دشوار سازد.
لزوم هماهنگی آمریکا و اروپا
ریچارد نفیو، مدیر برنامه سیاست انرژی جهانی در دانشگاه کلمبیا، تاکید کرد که موفقیت فشارها منوط به هماهنگی کامل میان آمریکا و اروپا است.
او به واشینگتنتایمز گفت: «بخش عمدهی اثرگذاری تحریمها ممکن است در زمینه جلوگیری از اشاعه باشد، یعنی سختتر شدن دسترسی ایران به تجهیزات هستهای. اما چون دیگر ساختار قدرتمند سازمان ملل مثل گذشته وجود ندارد، بدون اراده و اجرای هماهنگ واشینگتن و اروپاییها، نتایج چشمگیری حاصل نمیشود.»
ایالات متحده و اسرائیل همچنان بر این موضعاند که ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد. هر دو کشور هشدار دادهاند که در صورتی که حکومت ایران برنامه هستهای خود را بازسازی کند، حملات هوایی بیشتری در راه خواهد بود.
