روزنامه واشینگتنتایمز یکشنبه ۲۷ مهر در گزارشی نوشت در حالی که قدرتهای غربی بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه تهران را جشن گرفتهاند، تحلیلگران هشدار میدهند که بدون یک کارزار فشار چندجانبه، جمهوری اسلامی میتواند از اجرای واقعی این مجازاتها بگریزد.
آلمان، بریتانیا و فرانسه، از امضاکنندگان برجام، ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت سازمان ملل، روند ۳۰ روزه مکانیسم ماشه برای بازگشت تحریمهای این سازمان را فعال کردند.
این تحریمها شامل تحریمهای تسلیحاتی، محدودیت سفر دیپلماتیک، مسدودسازی داراییها و محدودیتهای گسترده بر برنامه هستهای ایران میشود.
واشینگتنتایمز نوشت که کارشناسان میگویند این تحریمها تاثیر چندانی بر فروش نفت ایران، منبع اصلی درآمد حکومت ایران، نخواهد داشت. چین بهعنوان یکی از مهمترین متحدان جمهوری اسلامی روزانه حدود ۱.۵ میلیون بشکه نفت از ایران وارد میکند، درآمدی که میلیاردها دلار برای تهران به ارمغان میآورد و به تامین بودجه پروژههای نظامی و فعالیتهای برونمرزی جمهوری اسلامی کمک میکند.
این روزنامه تاکید کرد که بهرغم سالها تلاش آمریکا و متحدانش برای ضربهزدن به صادرات نفت ایران، فروش نفت در سال جاری افزایش یافته است. بهنام بنطالبلو، مدیر برنامه ایران در بنیاد دفاع از دموکراسیها، به واشینگتنتایمز گفت: «در ماه سپتامبر صادرات به حدود دو میلیون بشکه در روز رسید. این نشاندهنده موفقیت تحریمها نیست. حالا سوال این است که آیا ایالات متحده با پشتوانه حقوقی جدید بینالمللی، اراده واقعی برای اجرای سیاست فشار حداکثری دارد یا نه؟»
به گفته او، جمهوری اسلامی تاکنون هیچ نشانهای از تغییر در سیاست صادرات نفت خود نشان نداده است. بر اساس دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، ایران در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۸۷ میلیون بشکه نفت صادر کرده که ۱۱ درصد بیش از سال قبل بوده و درآمدی بالغ بر ۴۳ میلیارد دلار کسب کرده است.
وزارت خزانهداری آمریکا، در چارچوب سیاست فشار حداکثری دولت ترامپ، در اکتبر تحریمهای تازهای علیه پالایشگاههای چینی و ناوگانهای سایه و کشتیهای ثبتنشده حامل محمولههای غیرقانونی اعمال کرد.
همکاری جمهوری اسلامی و روسیه
واشینگتنتایمز در ادامه بهنقل از کارشناسان هشدار داد که درآمد حاصل از فروش نفت به چین میتواند برای خرید تسلیحات و فناوریهای دفاعی از روسیه استفاده شود.
بهنوشته این روزنامه، با وجود آنکه تحریمهای سازمان ملل شامل تحریمهای تسلیحاتی سختگیرانه است، برخی معتقدند روسیه، بهدلیل جنگ اوکراین و احساس مصونیت از مجازات، ممکن است بیاعتنا به این محدودیتها عمل کند.
جاناتان سایه، پژوهشگر بنیاد دفاع از دموکراسیها، گفت: «روسیه فکر میکند میتواند این جنگ را ادامه دهد و هزینهاش را تحمل کند. پس فروش مقادیری تسلیحات به جمهوری اسلامی، در مقایسه با بقیه مسائل، دغدغه اصلی اروپا نخواهد بود.»
وزارت امور خارجه روسیه دهم مهرماه با انتشار بیانیهای اعلام کرد معاهده جامع راهبردی میان مسکو و تهران که در دیماه ۱۴۰۳ در کاخ کرملین از سوی ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان امضا شده بود، بهطور رسمی لازمالاجرا شده است.
این توافق شامل همکاریهای نظامی، آموزشی و حتی توسعه مشترک فناوری هستهای است، حوزهای که تحریمهای جدید سازمان ملل دقیقاً قصد محدودکردن آن را دارند.
تاسیسات غنیسازی اورانیوم ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه با آمریکا و اسرائیل در ژوئن نابود شد و تهران وعده داده آنها را بازسازی کند، اما بازگشت تحریمها میتواند دسترسی ایران به تجهیزات مورد نیاز را دشوار سازد.
لزوم هماهنگی آمریکا و اروپا
ریچارد نفیو، مدیر برنامه سیاست انرژی جهانی در دانشگاه کلمبیا، تاکید کرد که موفقیت فشارها منوط به هماهنگی کامل میان آمریکا و اروپا است.
او به واشینگتنتایمز گفت: «بخش عمدهی اثرگذاری تحریمها ممکن است در زمینه جلوگیری از اشاعه باشد، یعنی سختتر شدن دسترسی ایران به تجهیزات هستهای. اما چون دیگر ساختار قدرتمند سازمان ملل مثل گذشته وجود ندارد، بدون اراده و اجرای هماهنگ واشینگتن و اروپاییها، نتایج چشمگیری حاصل نمیشود.»
ایالات متحده و اسرائیل همچنان بر این موضعاند که ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد. هر دو کشور هشدار دادهاند که در صورتی که حکومت ایران برنامه هستهای خود را بازسازی کند، حملات هوایی بیشتری در راه خواهد بود.
اعتماد یکشنبه ۲۷ مهر در گزارشی با عنوان «خشونت و همسرکشی منجر به مرگ»، آمارها و اخبار سالهای اخیر در این زمینه را شوکهکننده خواند و نوشت: «تقریبا روزی نیست که در شبکههای اجتماعی در مواجهه با آن قرار نگیریم.»
این روزنامه با اشاره به کشته شدن حدود ۱۰ زن در ایران به دست مردان نزدیک خانواده خود از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا ۲۲ اردیبهشت افزود: «این آمارهای رسانهای تا همین حالا که تقویم به آخرین روزهای مهر نزدیک شده است، دستکم تا حدود پنج برابر نسبت به آن بازه زمانی افزایش یافته است.»
اعتماد در ادامه نوشت: «زنان کشتهشده اغلب قربانی چرخههای معیوب خشونت و روابط سمی خانوادگی و خلاهای قانونی و ضعف ساز و کارهای حمایتی در موقعیتهای آسیبزا هستند.»
روژان زارعی، راحله سیاوشی، شهلا کریمانی، زهرا قائمی و یک زن بلوچ در روستای قاسمآباد شهرستان خاش، برخی از زنان کشتهشده هستند که در این گزارش به آنها اشاره شده است.
در سالهای اخیر، موارد زنکشی در ایران افزایش یافته و بخش چشمگیری از آن ذیل عنوان «قتلهای ناموسی» رخ داده است.
در آخرین نمونه، رسانههای ایران ۲۴ مهر گزارش دادند مردی ۵۵ ساله در مشهد دختر ۲۹ ساله خود را به قتل رساند و پیکر او را پس از مثلهکردن به آتش کشید.
در روزهای اخیر کشته شدن زهرا قائمی، کارمند دانشگاه تهران، به دست همسرش نیز خبرساز شده بود.
سایت حقوق بشری ههنگاو ۱۷ مرداد نوشت در ماه ژوییه ۲۰۲۵، دستکم ۱۴ زن در شهرهای مختلف ایران به قتل رسیدند که بیشتر آنان قربانی خشونت از سوی نزدیکان خود، از جمله همسرانشان، شدند.
سایت حقوق بشری هرانا هشتم مرداد گزارش داد دستکم ۴۵ زن در ایران طی چهار ماه نخست سال جاری به دست مردان خانواده کشته شدند.
هرانا پیشتر گزارش داده بود در سال ۱۴۰۳، دستکم ۱۵۸ مورد قتل زنان و ۱۶ هزار و ۵۶۷ مورد خشونت خانگی علیه زنان به ثبت رسیده است.
در سالهای اخیر، افزایش موارد خشونت علیه زنان در ایران به یکی از معضلات جدی اجتماعی بدل شده، اما جمهوری اسلامی نهتنها سیاستی کارآمد برای مقابله با آن تدوین نکرده، بلکه با تعلل در تصویب لایحه منع خشونت علیه زنان و فقدان حمایت قانونی، عملا به تداوم این خشونت ساختاری دامن زده است.
مای ساتو، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، چهارم مهرماه در گزارشی با اشاره به موارد متعد زنکشی در ایران هشدار داد نبود قانون جامع علیه خشونت خانگی و جرمانگاری نشدن «تجاوز زناشویی»، زمینه را برای خشونت بیشتر علیه زنان فراهم کرده است.
صحراییان در نشست تخصصی سیاستگذاری بازپرداخت در نظام سلامت ایران گفت در سال ۱۳۸۰ حدود هشت هزار بیمار مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس (اماس) در کشور شناسایی شده بود، در حالی که اکنون این آمار بیش از ۱۱۰ هزار نفر است.
به گفته او، اکنون تنها در تهران بیش از ۳۵ هزار بیمار مبتلا به اماس شناسایی شده است.
صحراییان تاکید کرد برخلاف سایر بیماریهای مغز و اعصاب مانند آلزایمر یا سکته مغزی که بیشتر در سنین بالا بروز میکنند، اماس جوانان را درگیر میکند.
در بیماری اماس سلولهای ایمنی بدن به لایه عایق اطراف رشتههای عصبی حمله میکنند که در نهایت به اختلال در عملکرد آنها میانجامد. بسته به محل وقوع این حملات، علائم گوناگونی پدیدار میشوند که همین تنوع، اماس را به بیماری هزار چهره معروف کرده است.
اختلال بینایی، مشکلات حسی و فلج از جمله علائمی هستند که بیماران با آن دست و پنجه نرم میکنند.
رییس مرکز تحقیقات اماس دانشگاه علوم پزشکی تهران در ادامه سخنان خود با اشاره به مشکلات درمانی مبتلایان در ایران گفت هر روز درمانهای جدیدتر، داروهای پیشرفتهتر و تکنیکهای نوین تشخیصی به میدان میآیند و در نتیجه بیماران بهطور مداوم نیازمند پوششهای بیمهای بهروز و منعطف هستند.
صحراییان هشدار داد با این حال، در ایران هماهنگی لازم میان نهادهای تصمیمگیر در حوزه سلامت وجود ندارد.
او با اشاره به هزینههای سنگین آزمایشهای ضروری بیماران افزود فرد مبتلا به اماس برای پایش اثر دارو، باید بین ۷۰۰ هزار تا یک میلیون تومان پرداخت کند.
صحراییان از عقبماندگی در همگامی با معیارهای جهانی تشخیص و درمان ابراز نگرانی کرد و گفت ایران در این زمینه بهسرعت در حال فاصله گرفتن از دنیا است.
اماس یک بیماری چندعاملی محسوب میشود که هیچ محرک واحدی ندارد، بلکه چندین عامل باید با هم ترکیب شوند تا در نهایت به بیماری بینجامد.
در حالی که امروز در سطح بینالمللی معیارهای تشخیصی جدیدی برای بیماری اماس تدوین شده است، اما به گفته صحراییان، بیمههای ایران هنوز این معیارها را به رسمیت نمیشناسند و پوشش نمیدهند.
او با اشاره به خطاهای تشخیص اماس بهدلیل استفاده نکردن از پروتکلهای دقیق امآرآی گفت: «در موارد متعددی دیدهایم بیمارانی که اصلا اماس نداشتند و بهاشتباه تحت درمان قرار گرفتهاند.»
علت دقیق تبدیل سلولهای ایمنی به عوامل مخرب در بیماری اماس هنوز ناشناخته است.
مطالعات پیشین نشان دادهاند علاوه بر عوامل ژنتیکی، عوامل محیطی متعددی مانند کشیدن سیگار، کمبود ویتامین دی، برخی بیماریهای عفونی و بهویژه میکروارگانیسمهای موجود در روده در ابتلا به اماس دخیل هستند.
عراقچی یکشنبه ۲۷ مهر نمایش پهپاد شاهد در پارلمان بریتانیا را «تاسفبار» و برگزارکنندگان برنامه را «لابی اسرائیل» خواند.
اظهارات او با واکنش شماری از مدیران و دستاندرکاران سازمان اتحاد علیه ایران هستهای مواجه شد.
جب بوش، رییس این سازمان، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت عراقچی به نمایش پهپاد شاهد در پارلمان بریتانیا اعتراض دارد، زیرا جمهوری اسلامی ترجیح میدهد وانمود کند به دیپلماسی پایبند است، در حالی که در واقع یک «دولت تروریستی» است.
او افزود: «واقعا تاسفبرانگیز است که جمهوری اسلامی حامی شبهنظامیان تروریستی است و در سراسر جهان اسلحه پخش میکند، اما حتی قادر نیست برق و آب کافی برای مردم خود فراهم آورد.»
بوش تاکید کرد مردم ایران بهزودی «کشور بزرگ خود را از دست آیتاللهها پس خواهند گرفت».
اتحاد علیه ایران هستهای ۲۲ مهر برای نخستین بار لاشه یک پهپاد شاهد-۱۳۶ را در خاک اروپا نمایش داد و آن را «سلاحی با نقش محوری» در جنگ روسیه علیه اوکراین توصیف کرد.
تهران چند هزار فروند از این پهپاد را که در کارخانههای تسلیحاتی جمهوری اسلامی طراحی و ساخته شده است، در آغاز کارزار نظامی روسیه علیه اوکراین، در اختیار مسکو قرار داد.
روسیه سپس با مشارکت جمهوری اسلامی ساخت شاهد-۱۳۶ را در خاک خود آغاز کرد.
مدیرعامل اتحاد علیه ایران هستهای: مردم ایران کشورشان را از آیتاللهها پس میگیرند
مارک والاس، مدیرعامل سازمان اتحاد علیه ایران هستهای، با انتشار پیامی در ایکس نوشت عراقچی از نمایش پهپاد شاهد شاکی است، زیرا این سازمان چهره واقعی جمهوری اسلامی را بهعنوان «حامی اصلی تروریسم دولتی» برملا کرد.
والاس واکنش عراقچی را تاسفبار خواند و افزود حکومت ایران در حال تجربه افولی تاریخی است، زیرا جمهوری اسلامی از نیروهایی نیابتی حمایت میکند که اکنون بهشدت تضعیف شدهاند.
به گفته او، تهران پهپادهای انتحاری خود را به سراسر جهان فرستاده و شهروندان بیش از ۸۰ کشور، از آمریکا و بریتانیا تا اوکراین و عراق و سوریه و فراتر از آن، را کشته یا معلول کرده است.
مدیرعامل اتحاد علیه ایران هستهای خطاب به عراقچی گفت: «پهپاد شاهدی که در پارلمان بریتانیا نمایش داده شد، بهوضوح نشاندهنده خون روی دستان شماست.»
والاس اضافه کرد: «اشتباه نکنید؛ مردم قهرمان ایران کشورشان را بازپس میگیرند و آن را دوباره بزرگ خواهند ساخت... زن، زندگی، آزادی... درود بر اوکراین.»
سازمان اتحاد علیه ایران هستهای ۱۸ اردیبهشت نیز یک پهپاد شاهد-۱۳۶ ساخت جمهوری اسلامی را در کنگره آمریکا به نمایش گذاشته بود.
پیش از این هم در جریان همایش بزرگ محافظهکاران آمریکا در واشینگتن، یک پهپاد ساخت ایران که از سوی روسیه در جنگ اوکراین به کار گرفته شده بود، به نمایش درآمد.
نماینده پارلمان بریتانیا: تهران را با نمایش اسلحههای مرگبارش عصبانی کردیم
تام توگندات، نماینده پارلمان بریتانیا، با بازنشر پست عراقچی در ایکس نوشت: «به نظر میرسد رژیم ایران را با نمایش اسلحههای مرگبارشان در پارلمان بریتانیا عصبانی کردهایم.»
او به اتهام عراقچی علیه برگزارکنندگان این برنامه در خصوص ارتباط با اسرائیل پرداخت و بهطعنه افزود عراقچی از سازمان اتحاد علیه ایران هستهای که این برنامه را سازماندهی کرد، لهستان که در انتقال پهپاد یاری رساند، اوکراین که آن را سرنگون کرد و حتی روسیه که آن را شلیک کرد، انتقاد نمیکند.
توگندات ادامه داد: «خیر. برای عراقچی پاسخ همیشه یک چیز است: یهودیان.»
او که در دولت پیشین بریتانیا معاونت امنیت داخلی وزارت کشور را بر عهده داشت، کمک کرده بود تا لندن قانون امنیت ملی ۲۰۲۳ را تصویب کند.
این اقدام عملا تمام ساختار حکومتی ایران را در چارچوب تهدیدی امنیتی علیه بریتانیا تعریف میکند.
این چهره شاخص حزب محافظهکار بریتانیا همچنین گفت حاکمان مستبد جمهوری اسلامی باید بهجای کمک به روسیه و حوثیهای یمن برای کشتن دیگران، روی ایران متمرکز شوند؛ کشوری که در حال نابودی آن هستند.
توگندات مانند والاس، شعار «زن، زندگی، آزادی» را به فارسی در پست خود نوشت و افزود دستاندرکاران سازمان اتحاد علیه ایران هستهای و وزیر خارجه لهستان، تهدیدهای جمهوری اسلامی را افشا کردهاند و در این مسیر سکوت نخواهند کرد.
برادسکی: جمهوری اسلامی با نمایش دیپلماسی برای سپاه زمان و فضا میخرد
جیسون برادسکی، مدیر سیاستگذاری اتحاد علیه ایران هستهای، در ایکس نوشت علت ناراحتی عراقچی از نمایش پهپاد شاهد در پارلمان بریتانیا این است که این اقدام، «افسانهای» را از بین میبرد که او، محمدجواد ظریف و دیگر دستیاران خامنهای درباره «تعهد به دیپلماسی» ساختهاند.
او تاکید کرد جمهوری اسلامی متعهد به فریب دادن جهان است تا وانمود کند آماده دیپلماسی است، در حالی که در واقع برای «تروریستهای سپاه پاسداران» زمان و فضا میخرد.
برادسکی پهپادهای شاهد را «چهره واقعی جمهوری اسلامی» توصیف کرد.
رادوسواف سیکورسکی، وزیر خارجه لهستان، انتشار پیام عراقچی به زبان لهستانی را «خوشایند» خواند، اما در عینحال افزود: «بهتر بود در جریان تجاوز به اوکراین، پهپادها و مجوزهای تولید آنها را به روسیه نمیفروختند.»
او برای مردم ایران حکومتی را آرزو کرد که بهجای «صادرات انقلاب اسلامی» و غنیسازی اورانیوم، به «بازسازی تمدن پارسی» بپردازد که زمانی جهان را شگفتزده کرده بود.
