حمیدرضا حاجیبابایی، نایب رییس مجلس، در واکنش به بازگشت تحریمها در پی فعالسازی مکانیسم ماشه، گفت جمهوری اسلامی اعمال فشار و تهدید از سوی آمریکا و کشورهای اروپایی را نمیپذیرد.
او با بیان اینکه «آمریکا و سه کشور اروپایی با اعمال زور و یکجانبهگرایی مسیر دیپلماسی را مسدود کردند»، گفت جمهوری اسلامی «مسیر مقتدرانه» خود را ادامه خواهد داد و همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی و غنیسازی اورانیوم «قانونی» ادامه خواهد یافت.
حمید رسایی، نماینده تهران در مجلس با اشاره به فعال شدن مکانیسم ماشه، در شبکه ایکس نوشت که وزارت خارجه باید سفرای بریتانیا، فرانسه و آلمان را از ایران اخراج میکرد.
او افزود: «عراقچی مکانیسم ماشه را معادل حمله نظامی دانست. آیا به سفرای کشورهایی که به ما حمله نظامی کردهاند، اجازه حضور در کشور میدهید؟»
محمدرضا باقرزاده، عضو موسسه آموزشی «امام خمینی» با اشاره به فعال شدن مکانیسم ماشه گفت: «میتوان با ایجاد بحران اطلاعاتی و بلاتکلیفی در فضای بینالمللی، اثر تحریمها و فشارها را کاهش داد.»
او افزود: «یکی از راهکارهای ما ایجاد شکاف اطلاعاتی و بحران دیپلماتیک برای طرف مقابل است.»
فرانسیسکو گاردونو، رییس وقت موسسه ملی مهاجرت مکزیک، در موزه مکزیکوسیتی و در برابر بازماندگان و بستگان قربانیان گفت: «عمیقترین عذرخواهی خود را بابت رنج و آسیبی که به شما و خانوادههایتان وارد شد، ابراز میکنم. زندگی شما برای همیشه تغییر کرده است.»
این عذرخواهی عمومی بخشی از توافقی جنجالی در دادگاه است که در آن قاضی در ژانویه سال جاری میلادی تصمیم گرفت اتهامات علیه گاردونو را به شرط رعایت چند تعهد از جمله شرکت در دورههای حقوق بشر و عذرخواهی علنی، تعلیق کند.
گروههای مدافع حقوق مهاجران با این تصمیم مخالفت کرده و آن را ناکافی دانستهاند.
یکی از بدترین فجایع مهاجران در مکزیک
آتشسوزی در ماه مارس ۲۰۲۳ در مرکز بازداشت سیوداد خوآرز، توجه جهانی را جلب کرد و بار دیگر اتهامهای دیرینه درباره «فساد و شرایط غیرانسانی در مراکز مهاجرتی مکزیک» را پررنگ ساخت.
مقامهای مکزیکی گفتهاند این حادثه زمانی آغاز شد که دو مهاجر برای اعتراض به شرایط بازداشت، تشکی را آتش زدند.
تصاویر دوربینهای مداربسته نشان دادند که نگهبانان هنگام پر شدن فضا از دود، محل را ترک کردند و هیچ اقدامی برای باز کردن سلولها انجام ندادند.
آندرس مانوئل لوپز اوبرادور، رییسجمهوری وقت، گفته بود فردی که کلید سلولها را در اختیار داشت در آن لحظه در محل حضور نداشت.
دادستانها مقامهای ارشد مهاجرت را به «بیتوجهی به مسئولیت حفاظت و مراقبت از افراد و تاسیسات» متهم کردند و گفتند که این پرونده نشاندهنده «الگوی بیمسئولیتی» در سیستم است.
غرامت، ادامه پرونده و صدای بازماندگان
دولت مکزیک برای خانواده هر یک از ۴۰ قربانی و نیز افراد مجروح، مبلغی حدود ۳.۵ میلیون پزو (معادل ۱۹۰ هزار دلار) پرداخت کرده است.
با این حال، دادستانی همچنان پرونده دو مهاجر ونزوئلایی متهم به برافروختن آتش و نیز ۱۰ مقام پیشین موسسه ملی مهاجرت و نیروهای امنیتی خصوصی را دنبال میکند.
چهار نهاد حقوق بشری در بیانیهای تاکید کردند عذرخواهی گاردونو «گامی نمادین» برای جبران خسارت است اما «بهمعنای تبرئه یا پشیمانی واقعی نیست»؛ نه خواستههای قربانیان برای عدالت را برطرف میکند و نه تضمین میدهد چنین فجایعی دوباره رخ ندهد.
استفان آراگون، مهاجر ونزوئلایی که از این آتشسوزی جان به در برده، گفته است هنوز از مشکلات شدید ریوی و تنفسی رنج میبرد: «یک عذرخواهی عمومی سلامتی من را برنمیگرداند. ما به کمک نیاز داریم.»
مسعود پزشکیان که پس از حضور در مجمع عمومی سازمان ملل، شنبه پنجم مهر عازم تهران شد، در جمع خبرنگاران با بیان اینکه «آنها [آمریکاییها] میخواهند همه اورانیوم غنیشده خود را به آنها بدهیم و در عوض به ما سه ماه فرصت بدهند»، این پیشنهاد را «غیر قابل قبول» توصیف و تصریح کرد: «اگر قرار باشد بین خواستههای غیرمنطقی آمریکاییها و اسنپبک یکی را انتخاب کنیم، انتخاب ما اسنپبک است.»
این سخنان در حالی بیان شد که چهار روز پیش، اول مهرماه، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در کنفرانس خبری هفتگی خود تاکید کرد اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی «در جایی مدفون شده» و دسترسی به آن وجود ندارد.
با وجود پوشش گسترده رسانههای رسمی درباره مذاکرات جمهوری اسلامی با طرفهای اروپایی برای توافق درباره عدم فعال شدن مکانیسم ماشه، نشریه صبح صادق، ۲۹ تیر در تحلیلی پیشبینی کرده بود مکانیسم ماشه فعال خواهد شد.
این نشریه روزانه معاونت سیاسی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در آن زمان ضمن توصیه به خودداری مقامات از «امیدسازی»، پیشنهاد داده بود مقامهای دولتی، «آمادهسازی روانی جامعه» برای مقابله با تبعات شدید اقتصادی فعال شدن مکانیسم ماشه را در پیش گیرند.
دلار پنجشنبه ۲۷ شهریور در بازار آزاد ایران، ۹۹ هزار تومان قیمت داشت.
یک روز پس از عدم تصویب پیشنویس قطعنامه کره جنوبی درباره تعلیق بازگشت تحریمها، قیمت دلار شنبه ۲۹ شهریور به حدود ۱۰۴ هزار تومان رسید.
شنبه پنجم مهر، یک روز پس از تصویب نشدن قطعنامه پیشنهادی چین و روسیه برای توقف فعالسازی مکانیسم ماشه، قیمت دلار در بازار تهران از ۱۱۳ هزار تومان نیز گذشت.
به این ترتیب، طی حدود یک هفته، قیمت دلار در بازار آزاد تهران، حدود ۱۵ هزار تومان افزایش یافت.
رییس دولت جمهوری اسلامی، پیش از بازگشت از ایالات متحده، با بیان اینکه «آنها چند ماه دیگر درخواست دیگری مطرح خواهند کرد و میگویند که میخواهیم مکانیسم ماشه را آغاز کنیم»، گفت: «با توجه به اینکه مردم عزیز ایران به کشور، تمامیت ارضی، عزت و سربلندی خود اعتقاد دارند و همچنین، ارتباطاتی که با همسایگان، کشورهای گروه بریکس و سازمان همکاریهای شانگهای داریم، از این وضع خارج خواهیم شد.»
تیر ۱۴۰۳، اصلاحطلبان، شهروندان ایرانی را «برای دور کردن سایه تحریم و جنگ از ایران در صورت پیروز شدن سعید جلیلی در انتخابات ریاستجمهوری»، به شرکت در انتخابات و رای دادن به پزشکیان تشویق کردند.
پزشکیان ضمن انتقاد از جریانی که «تندرو» میخواند، با وعده رفع تحریمها و احیای برجام، در انتخابات نامزد شد.
اگرچه او اکنون بر مقاومت در برابر غرب تاکید میکند اما تا زمانی که اصلاحطلبان به مذاکرات امید داشتند، مواضع متفاوتی اتخاذ میکرد.
رییس دولت جمهوری اسلامی، حدود ۴۰ روز پیش (۱۹ مرداد ماه)، در انتقاد از مخالفان مذاکره، با بیان اینکه «تصور نمیکنم با دعوا به جایی برسیم» تصریح کرد: «حرف نمیزنی؟ [نمیخواهی مذاکره کنی؟] خب میخواهی چه کار کنی؟ میخواهی بجنگی؟! خب آمد زد و رفت؛ الان برویم درست کنیم دوباره میآید میزند.»
