قوه قضاییه: مسیر پرونده عفو تتلو از اعدام، با عفو اخیر متفاوت است
قوه قضاییه جمهوری اسلامی روز سهشنبه خبر داد «عفو معیاری» در سالروز تولد پیامبر اسلام شامل بسیاری از محکومان شده اما این عفو شامل امیرحسین مقصودلو و محکومانی که جرائم آنها «مستوجب مجازات حد» است، نمیشود.
قوه قضاییه اعلام کرد مسیر پرونده عفو تتلو از حکم اعدام، مسیری غیر از «عفو معیاری» اخیر است.
پیشتر اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضائیه جمهوری اسلامی، گفته بود که بعد از احراز «توبه» پرونده تتلو برای بررسی امکان عفو به ریاست قوه قضائیه ارسال شده و تصمیم نهایی پس از نظر رهبری مشخص خواهد شد.
روز سهشنبه رسانههای ایران خبر دادند که امیرحسین مقصودلو، خواننده معروف به «تتلو» قرار است به مناسبت «شب میلاد پیامبر اسلام» مورد عفو رهبر جمهوری اسلامی قرار گیرد.
پس از آنکه رافائل گروسی اعلام کرد توافق آژانس با وزیر خارجه جمهوری اسلامی مبتنی بر بازگشت بازرسان به همه تاسیسات اتمی و گزارش درباره مراکز مورد حمله خواهد بود، عباس عراقچی گفت که همکاریها دیگر نمیتواند مانند گذشته ادامه یابد و باید چارچوب جدیدی برای آن تعریف شود.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، چهارشنبه ۱۹ شهریور در روایتی متفاوت از مدیرکل آژانس درباره توافقی که در قاهره امضا شد، گفت: «بر اساس این توافق باید تاکید کنم که هیچ دسترسی به بازرسین آژانس داده نمیشود؛ مگر در مورد نیروگاه بوشهر که بهدلیل تعویض سوخت و بنا به مصوبه شورای عالی امنیت ملی از قبل در جریان بوده و همچنان ادامه دارد.»
عراقچی افزود: «نفس این توافق هیچ دسترسی تازهای را ایجاد نمیکند.»
این در حالی است که گروسی پیشتر گفته بود که این توافق شامل همه تاسیسات و مراکز در ایران میشود و همچنین گزارشدهی الزامی درباره همه تأسیسات مورد حمله قرار گرفته، از جمله مواد هستهای موجود در آنها را نیز در نظر میگیرد.
مدیرکل آژانس گفته بود که برای این منظور، ایران از رویههای داخلی تازهتصویبشده خود پیروی خواهد کرد و این راه را برای بازرسیها و دسترسیهای لازم باز خواهد کرد.
از سوی دیگر، لارنس نورمن، خبرنگار والاستریتژورنال، با انتشار بخشهایی از توافق گروسی و عراقچی نوشت نهتنها هیچ ضربالاجل یا مهلتی برای بازگشت بازرسان به سایتهای هستهای آسیبدیده وجود ندارد، بلکه هیچ ضربالاجل یا جدول زمانیای نیز برای ارائه گزارشهای ویژه ایران درباره نطنز، فردو، اصفهان و ذخایر اورانیوم تعیین نشده است.
خبرنگار والاستریتژورنال به نقل از منبعی نوشت که روشن نیست که توافق عراقچی و گروسی ایران را متعهد به انجام کاری مورد توجه کرده باشد.
همزمان یک دیپلمات ارشد اروپایی گفت مگر آنکه ضربالاجلهای روشنی برای اقدامات جمهوری اسلامی در جهت اجازه بازگشت بازرسان تعیین شود، بعید است این اقدامات برای قانع کردن دولتهای اروپایی به عدم بازاعمال تحریمها کافی باشد.
یک دیپلمات فرانسوی نیز به خبرگزاری فرانسه گفت که جمهوری اسلامی باید با بازرسی از تاسیسات هستهای خود موافقت کند.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ۱۸ شهریور پس از مذاکره با مدیرکل آژانس از رسیدن به توافق با این نهاد خبر داد و با اشاره به محدودیتهایی که مجلس برای همکاری با آژانس مشخص کرده، اعلام کرد: «گامهای عملی توافقشده کاملا با قانون مجلس منطبق است، به نگرانیهای امنیتی ما پاسخ میدهد و چارچوبی برای استمرار همکاری فراهم میکند.»
واکنشهای داخلی در ایران
با وجود اظهارات عباس عراقچی، بهنظر میرسد طیفی از نیروهای مخالف توافق با آژانس بینالمللی انرژی اتمی در جمهوری اسلامی، روایت مدیرکل آژانس از توافق امضاشده در قاهره را پذیرفتهاند و نسبت به آن واکنش نشان دادهاند.
محمود نبویان، نماینده مجلس، با انتقاد از هرگونه توافق میان عراقچی و گروسی، گفت این توافق به هیچوجه مورد قبول نیست.
او در اظهاراتش گروسی را «جاسوس» و «منحوس» توصیف کرد و او را مسبب کشتهشدن صدها تن از «فرماندهان، دانشمندان و هموطنان» دانست و بدون ارائه جزئیات بیشتر، بر رد هر نوع توافق احتمالی با آژانس تاکید کرد.
حمید رسایی، نماینده مجلس، نیز با بیان اینکه توافق عراقچی با آژانس قاعدتا بر اساس چارچوبهای تعیین شده شورای عالی امنیت ملی است، نوشت: «پیش از این توافق، باید اطلاعرسانی لازم توسط نهادهای داخلی صورت میگرفت تا روایت اول در اختیار دشمنان ما نباشد!»
گروسی ۱۷ شهریور در نشست شورای حکام آژانس هشدار داد وقت زیادی برای همکاری هستهای با تهران باقی نمانده است.
او در عین حال اظهار امیدواری کرد با از سرگیری بازرسیها از سایتهای اتمی جمهوری اسلامی، امکان حملات نظامی به ایران هم از بین برود.
در این شرایط دو روایت متفاوت از یک تفاهم، یکی با تاکید بر بازگشت بازرسیها و گزارشدهی درباره همه تاسیسات و دیگری با نفی هرگونه دسترسی تازه، پرونده روابط جمهوری اسلامی با آژانس را در هالهای از ابهام فرو برده است.
بنیامین نتانیاهو با اشاره به عملیات نظامی کشورش گفت که عنوان «جنایت جنگی» یک «تحریف حقیقت» است و افزود: «همهٔ رهبران ایران و رهبران گروههای جهادی مختلف به جنایتهای جنگی متهم هستند، اما اسرائیل، تنها دموکراسی است که برای پرهیز از آسیب به غیرنظامیان اینهمه کار میکند.»
او گفت: «میشود آنقدر اتهام برایشان ردیف کرد که از اینجا تا دور دنیا را پر کند. با این حال در سراسر جهان از آنها استقبال میشود، مورد احترام قرار میگیرند. این مضحک است.»
او افزود: «ما داریم یک جنگ هفتجبههای را علیه ایران—رژیمی آدمکش که خواستار نابودی ماست—و همهٔ نیابتیهایش میجنگیم… اما جبههٔ هشتم، جنگِ اطلاعاتی است.»
نتانیاهو اشاره کرد: «صدراعظم آلمان هم علناً گفت که دارید کاری میکنید که ما باید برای حفاظت از خودمان انجام دهیم؛ مثل جلوگیری از توسعهٔ موشکهای بالستیک توسط ایران که میتوانند به آلمان، واشینگتن یا نیویورک برسند.»
نخستوزیر اسرائیل گفت: «اگر محور ایران دوباره خود را بسازد و سلاحهای مرگبارِ کشتارجمعی و ابزار رسیدن به هر شهر در ایالات متحده و غرب را تولید کند، آیندهای تیره در پیش خواهد بود… اما ما برای همهٔ شما میجنگیم و پیروز خواهیم شد.»
وزارت خارجه استرالیا در پاسخ به پرسش خبرنگار ایراناینترنشنال درباره اظهارات اخیر سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در مصاحبهای تلویزیونی، تاکید کرد که حکومت ایران هدایت حملات جنایی علیه جامعه یهودیان استرالیا را بر عهده داشته است.
وزارت خارجه استرالیا در بیانیه خود اعلام کرد: «دولت استرالیا پس از یافتههای سازمان امنیت و اطلاعات استرالیا مبنی بر اینکه جمهوری اسلامی حملات جنایی علیه جامعه یهودیان استرالیا را هدایت کرده است، اقدامات قاطعانهای انجام داد.»
این بیانیه همچنین تاکید کرد که کانبرا «هیچگونه تلاش از سوی دولتهای خارجی برای بهکارگیری خشونت در استرالیا را تحمل نخواهد کرد».
واکنش وزارت خارجه استرالیا پس از آن ابراز شد که اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در گفتوگو با کانال ۹ تلویزیون استرالیا گزارشها را درباره آزار و رصد ایرانیان معترض در استرالیا رد کرد.
او در واکنش به گزارش کمیته تحقیق سنای استرالیا درباره اقدامات جمهوری اسلامی در خاک این کشور گفت: «ما هر گونه گزارش یا ادعایی درباره نظارت یا کنترل بر شهروندان خود در استرالیا را بهطور قاطع رد میکنیم.»
بقایی همچنین اخراج احمد صادقی، سفیر جمهوری اسلامی از کانبرا را «نتیجه توطئه موساد» دانست.
سفیر جمهوری اسلامی که از سوی دولت استرالیا «عنصر نامطلوب» اعلام شد، هفتم شهریور و هنگام ترک این کشور اتهامات مطرحشده مبنی بر نقش تهران در آتشسوزی عمدی در سیدنی و ملبورن را «سوءتفاهم و بیاساس» خواند.
از سوی دیگر بقایی گفت که تهران در واکنش به اقدام استرالیا، «خویشتنداری» کرده است.
تصمیم به اخراج سفیر حکومت ایران پس از تحقیقات سازمان اطلاعات و امنیت استرالیا اتخاذ شد و این نخستین بار در ۸۰ سال گذشته بود که دولت استرالیا یک سفیر را از این کشور اخراج کرد.
در پی اخراج سفیر حکومت ایران از استرالیا بهدلیل ارتباط سپاه پاسداران با حملات اخیر در این کشور، روزنامه گاردین نوشت که جامعه ایرانیان استرالیا ضمن استقبال از این اقدام، نگرانی عمیق خود را نسبت به امنیت خانوادههایشان در ایران، ابراز کردند.
بقایی اما نقش تهران در حملات یهودستیزانه در استرالیا را «بیاساس» توصیف کرد و تصمیم دولت استرالیا را «تأسفبرانگیز» خواند.
چهارم شهریور، آنتونی آلبانیز، نخستوزیر استرالیا اعلام کرد که در پی اثبات نقش جمهوری اسلامی در دستکم دو حمله یهودستیزانه، سفیر جمهوری اسلامی را از این کشور اخراج کرده، فعالیت سفارت استرالیا در تهران را به حالت تعلیق درآورده و قصد دارد سپاه پاسداران را در فهرست گروههای تروریستی قرار دهد.
او دو «حمله تروریستی» علیه کنیسه آداس اسرائیل در ملبورن و رستوران لوئیس کانتیننتال در سیدنی را «تجاوزهایی خارقالعاده و خطرناک» خواند و گفت: «جمهوری اسلامی احتمالا حملات بیشتری در خاک استرالیا پیاده کرده است.»
الیور نورث، افسر پیشین نیروی دریایی آمریکا و مشاور امنیت ملی دولت رونالد ریگان، و فان هال، منشی او در دهه ۱۹۸۰، ماه گذشته چهار دهه پس از آنکه در کانون رسوایی «ایران-کنترا» قرار گرفتند، با یکدیگر در ویرجینیا ازدواج کردند.
روزنامه واشینگتنپست سهشنبه ۱۸ شهریور گزارش داد که بر اساس گواهی ازدواج، این دو در ۲۷ اوت در شهرستان آرلینگتون طی مراسمی مدنی که دین اس. وُرچستر، قاضی بازنشسته دادگاه منطقهای ویرجینیا، آن را اجرا کرد، به عقد یکدیگر درآمدند.
نورث ۸۱ ساله و هال ۶۵ ساله تاکنون به درخواستها برای اظهار نظر پاسخ ندادهاند.
نقش در ماجرای ایران-کنترا
در جریان ماجرای رسوایی آمیزی که به نام «ایران- کنترا» شهرت یافت، نورث بهعنوان سرهنگ دوم تفنگداران دریایی و مشاور شورای امنیت ملی با شهادت خود در کنگره، توجه افکار عمومی را جلب کرد.
او متهم شده بود که در فروش تسلیحات آمریکایی به جمهوری اسلامی برای آزادی گروگانهای آمریکایی در لبنان نقش داشته است؛ سود این معاملات پنهانی نیز برای حمایت از شورشیان راستگرای نیکاراگوئه (کنتراها) که علیه دولت چپگرای این کشور میجنگیدند، هزینه میشد. کنگره در سال ۱۹۸۴ کمک نظامی به کنتراها را قطع کرده بود.
نورث، که کهنهسرباز جنگ ویتنام بود، در جلسات کنگره با یونیفورم نظامی و نشانهای افتخار حاضر شد و برای بسیاری از محافظهکاران به قهرمان بدل شد. منتقدان اما او را به گمراه کردن کنگره متهم کردند.
فان هال، منشی وفادار نورث، اعتراف کرد که اسناد را در لباس خود پنهان کرده و مدارک را برای حفاظت از رییسش خرد کرده است. او که گاهی بهعنوان مدل نیمهوقت کار میکرد، در آن سالها زیر نظر رسانهها و عکاسان قرار داشت.
نورث در شهادت سال ۱۹۸۷ خود با اشاره به شایعات درباره رابطه با هال گفت: «خداوند به منشی من زیبایی داده است و مردم پچپچ میکنند که شاید نورث رابطهای پنهانی داشته، اما نورث از روز ازدواج به همسرش وفادار بوده است.»
زندگی شخصی و خانوادگی
نورث با الیزابت استوارت نورث، همسرش به مدت ۵۶ سال زندگی کرد و از او چهار فرزند دارد. الیزابت در نوامبر گذشته در ۸۰ سالگی درگذشت. فان هال نیز در دهه ۱۹۹۰ با دنی سوگِرمن، مدیر گروه موسیقی «دورز»، ازدواج کرد. سوگرمن در سال ۲۰۰۵ در اثر سرطان ریه درگذشت. هال گفته بود که همسرش او را به مصرف کوکائین کشاند و پس از اوردوز در سال ۱۹۹۴ به برنامه ترک اعتیاد پیوست و مدتی در یک مرکز بازپروری زندگی کرد.
سارا کاتز، یکی از دختران نورث، در مصاحبهای گفت او و خواهر و برادرانش «از رابطه پدر با فان هال اطلاعی نداشتند» و در مراسم ازدواج او نیز حضور نداشتند.
سارا کاتز افزود: «امیدواریم این اتفاق بر رابطه ما با پدرمان تاثیری نگذارد. ما همچنان در حال سوگواری برای مادرم هستیم.»
محکومیتها و فعالیتهای بعدی
نورث در سال ۱۹۸۹ به جرم نابودی اسناد رسمی، دریافت غیرقانونی سیستم امنیتی منزل و ارائه گزارش نادرست به کنگره درباره فروش سلاح به ایران محکوم شد. او به دو سال آزادی مشروط و ۱۲۰۰ ساعت خدمت اجتماعی محکوم شد، اما پرونده بعداً مختومه اعلام شد. نورث گفته است که پس از آن خود را «کاملاً تبرئهشده» میداند.
او در سالهای بعد بهعنوان نویسنده، رییس انجمن ملی اسلحه و مفسر محافظهکار فعالیت کرد و مدتی نیز برنامهای تلویزیونی با عنوان «داستانهای جنگ با الیور نورث» در شبکه فاکس نیوز اجرا کرد.
وزارت خارجه استرالیا در بیانیهای به ایراناینترنشنال گفت: «دولت استرالیا پس از یافتههای سازمان امنیت و اطلاعات مبنی بر اینکه جمهوری اسلامی حملات جنایی علیه جامعه یهودیان استرالیا را هدایت کرده است، اقدامات قاطعانهای انجام داد.»
در این بیانیه آمده: «استرالیا هیچگونه تلاش از سوی دولتهای خارجی برای بهکارگیری خشونت در استرالیا را تحمل نخواهد کرد.»
این واکنش پس از آن صورت گرفت که بقایی یکشنبه و در گفتوگو با کانال ۹ استرالیا گزارشها درباره آزار و رصد ایرانیان معترض در استرالیا را رد کرد و اخراج احمد صادقی، سفیر جمهوری اسلامی، از کانبرا را نتیجه «توطئه موساد» دانست.
او همچنین نقش تهران در حملات یهودستیزانه در استرالیا را «بیاساس» توصیف کرد و تصمیم دولت استرالیا را «تاسفبرانگیز» خواند.