در پی تغییرات در کابینه بریتانیا، ایوت کوپر سیاستمداری که حامی ممنوعیت فعالیت گروههای تحت حمایت دولتهای خارجی از جمله سپاه پاسداران است، وزیر امور خارجه جدید این کشور شد. او از جمله سیاستمدارانی است که برای قرار گرفتن نام سپاه در لیست تروریستی تلاش کرده است.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، جمعه ۱۴ شهریور در یک تغییر و تحول گسترده، معاون و همچنین وزیران امور خارجه و کشور جدید را منصوب کرد؛ اقدامی که با هدف بازگرداندن اقتدار او پس از استعفای معاونش، انجام شد.
دیوید لمی که تا جمعه وزیر امور خارجه بریتانیا بود، بهعنوان معاون جدید نخستوزیر منصوب شد و همزمان مسئولیت وزارت دادگستری را نیز بر عهده گرفت.
تحولات گسترده در کابینه بریتانیا پس از آن صورت گرفت که آنجلا رینر، معاون سابق نخستوزیر، بهدلیل نپرداختن مالیات کافی از مقام کنارهگیری کرد.
شابانه محمود، که تاکنون وزیر دادگستری بوده، جایگزین کوپر در وزارت کشور خواهد شد و مسئولیتی را بر عهده میگیرد که شامل موضوع حساس مقابله با مهاجرت غیرقانونی است.
آمار رسمی دولت بریتانیا نشان میدهد شمار افرادی که در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ با قایقهای کوچک بهصورت غیرقانونی وارد این کشور شدند، نسبت به دوره مشابه سال گذشته ۴۸ درصد افزایش یافته است.
نخستوزیر بریتانیا همچنین وزیران جدیدی را در وزارتخانههای محیط زیست، کسبوکار، مسکن و کار و بازنشستگی منصوب کرد.
ایوت کوپر کیست؟
ایوت کوپر که جانشین دیوید لمی در سمت وزیر امور خارجه میشود، یک سیاستمدار ارشد بریتانیایی از حزب کارگر است که سالها در عرصه سیاست و دولت این کشور فعالیت داشته است.
او از چهرههای شناختهشده جناح میانه حزب کارگر به شمار میرود.
کوپر یکی از چهرههای ارشد حزب کارگر است که پیشتر در دولت گوردون براون، نخستوزیر سابق، نیز خدمت کرده است.
انتصاب او نوعی ارتقا محسوب میشود، بهویژه پس از آنکه مدیریت سیاستهای اغلب مورد انتقاد دولت در زمینه مقابله با مهاجرت غیرقانونی را بر عهده داشت.
کوپر وزیر کشور دولت کییر استارمر بود و در زمان مسئولیتش گفته بود دولت قصد دارد قوانینی جدید تدوین کند تا فعالیت گروههای تحت حمایت دولتهای خارجی از جمله سپاه پاسداران را در بریتانیا ممنوع کند.
در تازهترین گزارش دولت بریتانیا در پاسخ به گزارش کمیته اطلاعاتی و امنیتی پارلمان نیز به تهدیدهای جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران اشاره و اعلام شده بود مقابله با اسرائیل در «دیانای رژیم ایران» است.
افزایش تلاشهای مخرب جمهوری اسلامی در بریتانیا
در گزارشی که پنجشنبه ۱۹ تیر از سوی این کمیته (آیاسسی) منتشر شد، به افزایش چشمگیر تمایل تهران برای انجام «ترور، جاسوسی و حملات سایبری» در خاک بریتانیا اشاره و از دولت خواسته شده است تا در راهبرد خود نسبت به جمهوری اسلامی، «بازنگری اساسی» انجام دهد.
در این گزارش درباره تهدیدهای فزاینده جمهوری اسلامی در بریتانیا آمده است که حکومت ایران در سالهای اخیر، کارزاری گسترده برای ارعاب و تهدید شبکه ایراناینترنشنال به راه انداخته است.
بر اساس این گزارش، سرویس اطلاعاتی جمهوری اسلامی با اعمال فشار بر اعضای خانواده خبرنگاران این شبکه در داخل ایران و تهدید مستقیم خود خبرنگاران، تلاش کرده است مانع از ادامه فعالیت این رسانه شود.
لمی در آخرین روزهای وزارتش از جمهوری اسلامی خواست که ارزیابی واقعبینانهای از ضعف راهبردی خود داشته باشد.
او در تیرماه در پارلمان بریتانیا گفت: «ایران پدافند هوایی خود را از دست داده و تصور میکنم اسرائیلیها که بهدقت ایران را زیر نظر دارند، در صورت امکان برای تضعیف بیشتر توان هستهای ایران، دوباره دست به اقدام خواهند زد.»
او همچنین افزود که شاهد واکنش سریع یا حمایتی از سوی روسیه یا چین از ایران نبوده است.
شبکه امتیوی لبنان جمعه ۱۴ شهریور گزارش داد جلسه هیات وزیران لبنان که به موضوع «انحصار سلاح در دست دولت» اختصاص داشت به پایان رسیده است.
این جلسه با حضور رودولف هیکل، فرمانده ارتش، برگزار شد اما وزیران وابسته به حزبالله و جنبش امل در اعتراض جلسه را ترک کردند.
محمد حیدر، وزیر کار لبنان، در توضیح این اقدام گفت: «ما از دولت استعفا نکردهایم، فقط از این جلسه خارج شدیم چون از ابتدا خواستار یک استراتژی دفاع ملی بودیم. خروج ما موضعی سیاسی است و به احترام فرمانده ارتش صورت گرفت.»
او تاکید کرد هر تصمیمی که بدون حضور نمایندگان شیعیان لبنان گرفته شود «غیرمیثاقی» خواهد بود.
روزنامه الشرقالاوسط جمعه ۱۴ شهریور درباره مصوبه دولت لبنان برای خلع سلاح حزبالله، با اشاره به نفوذ جمهوری اسلامی در این کشور نوشت: «تصمیمهای اخیر هیات دولت لبنان به گفتمانی پایان داد که بیش از ۳۵ سال ادامه داشت و پوششی برای سلاح خارج از نهادهای رسمی بود؛ بازتابی از شرایط منطقهای و بینالمللی که لبنان را در دورههای مختلف تحت تأثیر قرار داده بود.»
نیویورکتایمز نیز جمعه ۱۴ شهریور گزارش داد که مقامهای آمریکایی به دولت لبنان هشدار دادهاند که اگر در خلع سلاح حزبالله تعلل کند ممکن است حمایت مالی ایالات متحده و کشورهای خلیج فارس را از دست بدهد و با خطر از سرگیری عملیات نظامی اسرائیل در خاک خود مواجه شود.
انتظار میرود ارتش لبنان در این جلسه طرحی شامل سازوکار عملی برای اجرای تصمیم دولت درباره حصر سلاح به نهادهای نظامی و امنیتی ارائه کند.
این تصمیم در ادامه مصوبه ۱۶ مرداد هیات دولت گرفته شده که بر اساس «سند سیاسی امنیتی» آمریکا برای تثبیت آتشبس میان اسرائیل و حزبالله، بر خلع سلاح گروههای مسلح در لبنان از جمله حزبالله تاکید کرده بود.
حزبالله در واکنش به آن تصمیم اعلام کرد دولت «خطای بزرگی» مرتکب شده و این مصوبه را بیاعتبار دانست. این گروه تاکید کرد بههیچوجه حاضر نیست سلاح خود را کنار بگذارد.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان سوم شهریور اعلام کرد این گروه مسلح تحت حمایت جمهوری اسلامی به سیاست خلع سلاح دولت لبنان تن نخواهد داد: «از سلاحی که ما را در برابر تجاوزات اسرائیل محافظت میکند، دست نخواهیم کشید.»
دبیرکل حزبالله با انتقاد از دولت لبنان اضافه کرد: «اگر دولت به شکل کنونی ادامه یابد، نمیتوان برای حفظ حاکمیت لبنان به آن اعتماد کرد.»
بر اساس توافق آتشبس هفتم آذر که با میانجیگری آمریکا امضا شد، قرار است حمل سلاح صرفا در اختیار ارتش و نیروهای امنیتی رسمی باشد.
این توافق همچنین شامل توقف درگیریها و عقبنشینی ارتش اسرائیل از مناطق اشغالی بود، هرچند اسرائیل پنج موقعیت را در جنوب لبنان حفظ کرده و همچنان به حملات هوایی روزانه به مواضع حزبالله ادامه میدهد.
بر اساس گزارشی که روزنامه نیویورکتایمز جمعه ۱۴ شهریور منتشر کرد هدف از عملیات نصب دستگاهی بود که بتواند ارتباطات کیم جونگاون، رهبر کرهشمالی، را رهگیری کند.
این اقدام در بحبوحه مذاکرات هستهای ترامپ و کیم میتوانست اطلاعات ارزشمندی برای آمریکا فراهم کند. اما ماموریت بهدلیل ریسک بسیار بالا نیازمند تایید مستقیم رییسجمهوری بود.
ترامپ ۹ تیر ۱۳۹۸ با حضور در منطقه غیرنظامی حائل بین دو کره، با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، دیدار کرد و ۲۰ گام در خاک کرهشمالی قدم گذاشت. او نخستین رییسجمهوری آمریکا است که در زمان قدرت وارد کرهشمالی شده است.
به نوشته نیویورکتایمز، نیروهای ویژه نیروی دریایی آمریکا (سیل تیم ۶)، همان واحدی که عملیات کشته شدن اسامه بنلادن را انجام داده بود، پس از ماهها تمرین در زمستان ۲۰۱۹ با دو زیردریایی کوچک از زیردریایی اتمی مادر جدا شد و در سواحل کرهشمالی به ساحل نزدیک شد.
نیروها با لباس غواصی و تجهیزات ویژه در تاریکی شب به ساحل رسیدند تا دستگاه را نصب کنند. اما عملیات با ظهور یک قایق کوچک کرهشمالی از دل تاریکی بههم ریخت.
چراغهای قایق سطح آب را جستوجو کرد و به نظر رسید که نیروهای آمریکایی دیده شدهاند. تیم ساحلی بدون امکان برقراری ارتباط با زیردریاییها تصمیم به شلیک گرفت.
در این تیراندازی همه سرنشینان قایق، که بنا به ارزیابیها صیادان غیرنظامی بودند، کشته شدند. نیروهای آمریکایی برای پنهانسازی اجساد را به دریا کشاندند و سپس عقبنشینی کردند.
بر اساس این گزارش، پس از تیراندازیها، زیردریایی اتمی آمریکا با ریسکی کمسابقه وارد آبهای کمعمق شد و تیم را سوار کرد. تمامی نیروهای آمریکایی سالم بازگشتند، اما دستگاه شنود نصب نشد و ماموریت شکست خورد.
منابع اطلاعاتی میگویند بلافاصله پس از حادثه، ماهوارههای آمریکا فعالیت گسترده نظامی کرهشمالی را در منطقه ثبت کردند.
با این حال، پیونگیانگ هیچ واکنش علنی نشان نداد و ماهها بعد آزمایشهای موشکی خود را از سر گرفت.
بر اساس گزارش نیویورکتایمز این ماموریت هرگز به اطلاع کمیتههای ناظر کنگره آمریکا نرسید؛ موضوعی که به گفته کارشناسان حقوقی میتواند نقض قانون تلقی شود. دولت ترامپ نیز یافتههای بازبینیهای داخلی را محرمانه نگه داشت.
عملیات نافرجام کرهشمالی یکی از نمونههای نادر افشا شده از ماموریتهای پرخطر نیروهای ویژه آمریکاست.
نیویورکتایمز یادآور شد که این نیروها علاوه بر موفقیتهای نمادینی چون کشتن بنلادن، در مواردی نیز با شکستهای پرهزینه در یمن، افغانستان و سومالی مواجه بوده است.
دولت جو بایدن پس از روی کار آمدن، در سال ۲۰۲۱ دستور انجام یک تحقیق مستقل درباره این پرونده را صادر کرد و نتایج آن به صورت محرمانه به کنگره گزارش شد.
اما جزئیات همچنان محرمانه باقی مانده است.
به گفته نیویورکتایمز این عملیات نشان میدهد که آمریکا برای پر کردن «نقاط کور اطلاعاتی» در قبال کرهشمالی تا چه اندازه دست به ریسکهای سنگین میزند؛ ریسکهایی که میتواند هر لحظه به یک بحران بینالمللی با کشوری مسلح به سلاح هستهای منجر شود.
به گزارش رویترز از واشینگتن، ترامپ جمعه ۱۴ شهریور با انتشار تصویری از شی جینپینگ، ولادیمیر پوتین و نارندرا مودی روسای جمهوری چین، روسیه و هند که در اجلاس چین در کنار هم ایستاده بودند، در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشیال، نوشت: «امیدوارم آیندهای طولانی و پررونق در کنار هم داشته باشند!»
سخنگوی وزارت امور خارجه هند در پاسخ به پرسش خبرنگاران در دهلینو گفت درباره این اظهارنظر نظری ندارد. نمایندگان چین و روسیه نیز بلافاصله پاسخی به درخواستها برای واکنش ندادند.
ترامپ ۱۲ شهریور و همزمان با برگزاری رژه پیروزی چین، در پستی در رسانه اجتماعی تروث سوشال که به نظر میرسد خطاب به رییسجمهوری چین نوشته شده، نوشت: «همزمان که علیه آمریکا تبانی میکنید، لطفا سلام گرم مرا به ولادیمیر پوتین و کیم جونگ اون برسانید.»
او گفت: «پرسش اصلی این است که آیا شی جین پینگ، رییسجمهوری چین، به میزان عظیم کمکها و خونی که آمریکا برای آزادی چین از اشغالگر خارجی پرداخت، اشاره خواهد کرد یا نه.»
ترامپ پیشتر همین هفته گفته بود از رفتار پوتین «بسیار ناامید» است اما درباره نزدیکی روسیه و چین نگرانی ندارد.
یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجی کاخ کرملین، در واکنش به موضعگیری ترامپ مبنی بر توطئه پوتین با شی و کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی علیه آمریکا، گفت شاید رییسجمهوری آمریکا در این مورد شوخی کرده باشد.
اوشاکوف به تلویزیون دولتی روسیه گفت: «میخواهم بگویم هیچکس توطئهای نکرده و هیچ نقشهای در کار نیست. هیچ یک از این سه رهبر حتی چنین فکری هم نکردهاند.»
شی این هفته میزبان بیش از ۲۰ رهبر کشورهای غیرغربی در اجلاس سازمان همکاری شانگهای در بندر تیانجین بود. پوتین و مودی در این نشست در حال دست دادن دیده شدند و سپس در کنار شی جینپینگ ایستادند.
گرمی روابط مودی با پکن در حالی رخ میدهد که روابط واشینگتن و دهلینو زیر فشار اختلافات تجاری و سیاسی رو به سردی گذاشته است.
نگرانی غرب از اجلاس شانگهای
مارک روته، دبیرکل ناتو نجشنبه ۱۳ شهریور هشدار داد که روسیه، چین، کره شمالی و جمهوری اسلامی، در حال تقویت همکاریهای دفاعی خود «در سطحی بیسابقه» هستند و این روند نشانهای از آمادگی آنها برای یک رویارویی بلندمدت با غرب است.
او با اشاره به تصاویر رژه نظامی اخیر چین در پکن گفت: «برخی ممکن است نگران آغاز یک رقابت تسلیحاتی جدید باشند اما هدف ما تحریک نیست؛ هدف ناتو حفاظت است.»
به دنبال انتشار گسترده این نقل قول، خطیبزاده گفت که چنین جملهای را ذکر نکرده است.
ویدیوی این مصاحبه تلویزیونی در صفحات رسانههای اجتماعی الاخباریه منتشر شده است.
خطیبزاده در این گفتوگو، حکومت ایران را «یک بازیگر مسئول» در منطقه خواند و گفت که جمهوری اسلامی «تلاش کرده منطقه وارد جنگ دیگری نشود».
او گفت: «از آنجا که همه احتمالات مطرح است و برخی نشانههای اولیه وجود دارد، ما ارزیابیهای دقیقی انجام میدهیم و اطلاعات را با دقت، در منطقه و خارج از آن تبادل میکنیم.»
خطیبزاده در ادامه صحبتهایش گفت که اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه به اهدافش نرسید و پس از «تجاوز به حاکمیت ایران»، «پاسخ قوی از سوی ایران» دریافت کرد: «در جنگ اخیر بهدلیل ترور فرماندهان، با یک چالش امنیتی مواجه شدیم اما توانستیم پس از ساعتی، زمام امور را بهدست بگیریم.»
او گفت که ایران در روزهای اول جنگ، این امکان را داشته «تا هر مکانی را در سرزمینهای اشغالی»، هدف حمله خود قرار دهد.
به گفته خطیبزاده، احتمال وقوع جنگ میان ایران و اسرائیل، بالاست: «جنگی که علیه ایران صورت گرفت، حقیقت روی زمین را بهخصوص در موضوع هستهای تغییر داد و آژانس بینالمللی انرژی اتمی قادر به حمایت از تاسیسات هستهای ایران نبود.»
در هفتههای اخیر گمانهزنیها درباره احتمال رویارویی نظامی مجدد جمهوری اسلامی و اسرائیل بالا گرفته است.
ژاک نریا، مقام پیشین سازمان اطلاعات نظامی اسرائیل، سوم شهریور هشدار داد دور دوم جنگ این کشور و جمهوری اسلامی در راه است.
یحیی رحیم صفوی، مشاور عالی علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، ۲۶ مرداد اعلام کرد که احتمالا دوباره میان حکومت ایران و اسرائیل جنگ رخ میدهد اما «پس از آن، ممکن است دیگر جنگی رخ ندهد».
۲۳ مرداد نیز دنیس سیترینوویچ، رییس پیشین بخش ایران در اداره اطلاعات ارتش اسرائیل، پیشبینی کرد جنگ جدید با ایران با شدت بالایی در خواهد گرفت.
تهران، اروپا و مذاکرات وین
از سوی دیگر، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی جمعه ۱۴ شهریور، یک روز پس از انتشار گزارش رسانههای خارجی درباره دیدار عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، با کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، برگزاری این دیدار را تایید کرد.
این وزارتخانه اعلام کرد که عراقچی در این دیدار از کالاس خواسته است «در انجام مسئولیتهای خود برای خنثیسازی تحرکات علیه دیپلماسی، نقشآفرینی کند».
در بیانیه وزارت امور خارجه همچنین آمده است که دو طرف برای ادامه رایزنیها در روزها و هفتههای آینده به توافق رسیدند.
همزمان، لارنس نورمن، خبرنگار والاستریت ژورنال، در حساب ایکس خود نوشت که هیاتی از ایران، جمعه برای مذاکرات با آژانس بینالمللی انرژی اتمی به وین خواهد رفت.
فرانسه، بریتانیا و آلمان ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت، از تصمیم خود برای آغاز فرآیند فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه تهران خبر دادند.
در پی این اقدام، مقامهای جمهوری اسلامی مواضعی دوگانه اتخاذ کردهاند؛ از یک سو احتمال خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) را مطرح کرده و از سوی دیگر از آمادگی تهران برای تداوم مسیر دیپلماتیک خبر دادهاند.
یسرائیل کاتز جمعه ۱۴ شهریور در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «میلههای دروازه جهنم در غزه گشوده شده است. وقتی این روند آغاز شود، دیگر متوقف نخواهد شد.»
او افزود: «عملیات ارتش اسرائیل تا زمانی ادامه خواهد یافت که قاتلان و متجاوزان حماس شرایط اسرائیل برای پایان جنگ، بهویژه آزادی همه گروگانها و خلع سلاح کامل را بپذیرند یا نابود شوند.»
دقایقی پس از این اعلامیه وزیر دفاع اسرائیل، ارتش این کشور یک برج بلندمرتبه در شهر غزه را هدف قرار داد و همزمان، برای یک ساختمان دیگر در شهر غزه نیز دستور تخلیه صادر کرد.
در روزهای اخیر، شدت گرفتن حملات ارتش اسرائیل در نوار غزه، بهویژه طرح تصرف شهر غزه، موجی از نگرانی را در میان فعالان و نهادهای حقوق بشری برانگیخته است.
با این حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، بیاعتنا به انتقادات، بر ادامه کارزار نظامی در غزه تاکید کرده است.
نتانیاهو ۱۰ شهریور در نشست کابینه امنیتی اسرائیل گفت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از او خواسته است «با تمام قوا» به مواضع حماس حمله کند.
طرح اسرائیل برای حمله به ساختمانهای مرتفع در غزه
ارتش اسرائیل اعلام کرد در روزهای آینده تعدادی از ساختمانهای بلند در شهر غزه را که به زیرساختهای عملیاتی حماس تبدیل شدهاند، هدف قرار خواهد داد.
طبق بررسیهای اطلاعاتی ارتش اسرائیل، حماس از این ساختمانها برای نصب دوربینها، موضع گرفتن تکتیرانداز و استقرار تسلیحات ضدتانک، پستهای دیدهبانی و مراکز فرماندهی و کنترل استفاده میکند.
همچنین در نزدیکی این ساختمانها شبکههای زیرزمینی حماس مستقر هستند که با هدف کمین علیه نیروهای اسرائیلی و فراهمسازی مسیرهای فرار احتمالی مورد استفاده قرار میگیرند.
۱۰ شهریور، مرکز امنیت و امور خارجی اورشلیم گزارش داد حماس خود را برای نبردی سرنوشتساز در شهر غزه و اردوگاههای آوارگان آماده میکند و حاضر به تسلیم نیست.
به گفته این اندیشکده، حتی در صورت سقوط این پایگاهها، جنگ چریکی حماس از تونلهای غزه ادامه خواهد یافت.
مخالفت با تخلیه شهر غزه
ارتش اسرائیل با صدور اطلاعیهای به فلسطینیان ساکن شهر غزه و جبالیا دستور داد برای در امان ماندن از درگیریها، راهی جنوب این باریکه شوند.
همزمان منابع اسرائیلی گزارش دادند حماس با اعمال فشار بر شهروندان غزه، مانع خروج آنان از مناطق شمالی میشود.
این گروه در نامهای خطاب به کارمندان نهادهای محلی، «ترک محل خدمت» را ممنوع دانست و تاکید کرد: «مطابق دستورالعملهای اداره کل نیروی انسانی و برای تضمین ادامه خدمات اضطراری در شمال نوار غزه، لازم است کارمندان در منطقه باقی بمانند و با طرح دشمن صهیونیستی برای تخلیه منطقه مقابله کنند.»
ارتش اسرائیل شامگاه ۱۳ شهریور خبر داد نیروهای این کشور کنترل ۴۰ درصد شهر غزه را به دست گرفتهاند.
با این حال، شبکه کان اسرائیل به نقل از یک مقام ارتش این کشور گزارش داد تصرف شهر غزه لزوما حماس را به عقبنشینی از مواضعش وادار نمیکند.
این مقام اسرائیلی تاکید کرد شهر غزه «اهمیتی نمادین» دارد.
پیشتر برخی گزارشها از مخالفت ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، با طرح تصرف شهر غزه حکایت داشتند.
اعضای حماس هفتم اکتبر ۲۰۲۳ با حمله به جنوب اسرائیل، حدود هزار و ۲۰۰ نفر را کشتند و بیش از ۲۵۰ تن را گروگان گرفتند.
اسرائیل در واکنش به این تهاجم، عملیات نظامی گستردهای را در نوار غزه آغاز کرد که بنا بر اعلام وزارت بهداشت حماس، تاکنون بیش از ۶۴ هزار کشته و ۱۶۱ هزار زخمی بر جای گذاشته است.
بر اساس آخرین برآوردهای مقامهای اسرائیلی، حدود ۲۰ گروگان دیگر در غزه در اسارت به سر میبرند و پیکر حدود ۳۰ گروگان نیز در اختیار حماس است.
