سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد که تهران آماده است سطح غنیسازی اورانیوم خود را به ۳.۶۷ درصد، یعنی سقف تعیینشده در برجام کاهش دهد؛ مشروط بر آنکه توافقی کلی حاصل شود که حق ایران را برای غنیسازی اورانیوم در داخل کشور تضمین کند.
اسماعیل بقائی در گفتوگویی با روزنامه گاردین که دوشنبه دهم شهریور منتشر شد، با اشاره به سابقه حضور بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی در ایران، اضافه کرد: «اعتماد میان بازرسان تسلیحاتی آژانس بینالمللی انرژی اتمی و ایران به شدت کاهش یافته و نگرانی واقعی وجود دارد که اطلاعات جمعآوریشده در سایتها بهوسیله آژانس در نهایت به اسرائیل منتقل شود.»
پس از جنگ اخیر میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، مقامات تهران حملات خود را به آژانس بینالمللی انرژی اتمی تشدید کردهاند.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی افزود: «اگر مجلس در پاسخ به اعمال مجدد تحریمهای سازمان ملل از سوی اروپا، قانونی را برای خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) تصویب کند، دولت ایران از نظر قانون اساسی قادر به جلوگیری از خروج ایران از این پیمان نیست.»
او ضمن انتقاد از کشورهای اروپایی گفت: «اروپاییها همان چیزی را انجام میدهند که دونالد ترامپ به آنها دیکته کرده است. نقش اروپا رو به کاهش است.»
بقائی گفت: «به نوعی همه کشورهای اروپایی آنچه اسرائیل انجام داد را تایید کردند و به احتمال زیاد اطلاعاتی نیز در اختیار این کشور قرار دادند.»
تهدید به خروج از انپیتی
همزمان با انتشار این مصاحبه بقائی، کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد: «امیدواریم اروپاییها از همان فرآیند ۲۰ تا ۳۰ روزه اسنپبک که خودشان مطرح میکنند، برای اصلاح اشتباهشان استفاده کنند.»
او تهدید کرد اگر اروپاییها «به سمت بازگرداندن تحریمها بروند، جمهوری اسلامی واکنش متناسب نشان خواهد داد».
مقامات جمهوری اسلامی پیوسته تهدید کردهاند که تهران ممکن است از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) خارج شود.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در این زمینه گفت: «ما آمادهایم زیرا این موضوع به شأن و حاکمیت ما مربوط است. تصور میکنم همانطور که شما در بریتانیا هنگام حمله آلمان نازی روحیه مقاومت داشتید، ما هم همین روحیه را داریم؛ چون میدانیم این جنگی که در میانه مذاکرات بر ما تحمیل شد، بسیار ناعادلانه بود.»
ششم شهریور، فرانسه، بریتانیا و آلمان با اعلام آغاز روند فعال شدن مکانیسم ماشه، از جمهوری اسلامی خواستند در مهلت ۳۰ روزه این مکانیسم برای تعویق تحریمها، به مذاکرات هستهای با آمریکا بازگردد و با آژانس بینالمللی انرژی اتمی همکاری کامل کند.
بقائی اما در گفتوگو با گاردین، شروط اروپا را «نشانهای از عدم جدیت و نبود حسن نیت» توصیف کرد.
سه کشور اروپایی و کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، با اشاره به آغاز روند بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی اعلام کردهاند که این اقدام به معنای پایان دیپلماسی نیست اما تاکید کردهاند: «اکنون توپ در زمین تهران است.»
مقامهای جمهوری اسلامی وعده دادهاند که تهران به اقدام سه کشور اروپایی در فعالسازی مکانیسم ماشه، «پاسخ مقتضی» خواهد داد.
در این بیانیه که دوشنبه ۱۰ شهریور در وبسایت هرانا منتشر شد، امضاکنندگان تاکید کردند: «حق حیات، حقی جهانشمول است و صدور این احکام مغایر معیارهای انسانی و حقوق بشری است.»
آنها همچنین نوشتند که آثار «حکمرانی مستبدانه» هر روز آشکارتر شده و ناکارآمدی در عرصههای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی، عینیت بیشتری پیدا کرده است.
امضاکنندگان بیانیه با «مخالفت قاطع و صریح با احکام اعدام در حال و آینده»، اعتراض شدید خود را به حکم اعدام محمدی، عزیزی و مرادی اعلام کردند.
آنها از «تمامی مجامع بینالمللی و وجدانهای بیدار» خواستند برای توقف این روند «اقدام فوری و واکنش عملی» نشان دهند.
محمدی با حکم درویشگفتار در شعبه اول دادگاه انقلاب رشت، مرادی، با حکم ابوالقاسم صلواتی و عزیزی با حکم ایمان افشاری در دادگاه انقلاب تهران با اتهام «بغی» به اعدام محکوم شدهاند.
احکام اعدام صادر شده برای این زندانیان سیاسی در ماههای گذشته با اعتراضات گسترده داخلی و بینالمللی همراه شده است.
صدور احکام برای «تزریق اعتماد به نفس به دستگاه سرکوب»
زندانیان سیاسی امضاکننده این بیانیه تاکید کردند که حکومت به جای پاسخگویی به بحرانهای متعدد، «چاره کار را در تشدید فشار و سرکوب و صدور احکامی با ماهیت سرکوبگرانه میداند؛ با هدف القای ترس و وحشت برای پیشگیری از اعتراضات فراگیر مردمی و تزریق اعتماد بهنفس به دستگاه سرکوب نظام».
آنها افزودند: «حقوق بشر حقوقی است جهانشمول و سنخیت عام با تمام جوامع و کشورها دارد. ماده سوم اعلامیه جهانی حقوق بشر، حق حیات را بهعنوان یکی از حقوق غیرقابل سلب به رسمیت شناخته است و سلب این حق در اکثر جوامع بشری امری مذموم و تهی از عقلانیت و مدنیت تلقی میشود.»
این بیانیه به امضای زندانیانی از جمله مطلب احمدیان، محمدحسن پوره، داوود رضوی، فواد فتحی، مهران رئوف، محمد نجفی، مرتضی صیدی، سیامک امینی، سیامک ابراهیمی، سعید احمدی دلجو، خشایار سفیدی، محسن قشقایی، اسماعیل اسلامی، محمدعلی محمودی، رضا اهتمامی، مهدی فراحی شاندیز، سید محمدرضا فقیهی، شهریار براتی، اصغر امیرلو، بهنام مهاجر، طاهر حاجقربان و محمدحسین سهرابیفرد رسیده است.
همچنین شاهین ذوقیتبار، عبدالله اردشیرعلیجانی، پیام باستانی، یوسف سیگاری، مهران شاملو، حسین شهسواری، حسن عمیدی، محمدمهدی محمدی رهبر، وحید قدیرزاده، مرسل کتابی، سجاد ایماننژاد، آزاد پیکریفر، یاسین ویسی، امین سخنور، مهدی همتی، وحید سرخگل، میثم غلامی، فرهاد احمدینژاد، مهدی زرگر، امید بهرامی، فرزاد عزیزی و امید پیکری نیز از دیگر امضاکنندگان این بیانیه هستند.
در حال حاضر حدود ۷۰ زندانی در زندانهای سراسر ایران، از جمله محمدی، عزیزی و مرادی، با اتهامات سیاسی در خطر تایید حکم اعدام یا اجرای آن قرار دارند.
سیانان دوشنبه ۱۰ شهریور به نقل از سازماندهندگان این کارزار گزارش داد نزدیک به ۲۰۰ رسانه از ۵۰ کشور در این اعتراض شرکت خواهند کرد؛ روزنامهها صفحات اول خود را سیاه خواهند کرد، شبکههای تلویزیونی و رادیویی برنامههای خود را قطع خواهند کرد و رسانههای آنلاین صفحات اصلی خود را به این موضوع اختصاص خواهند داد.
این اعتراض از سوی سازمان «گزارشگران بدون مرز»، «آواز» (Avaaz) و «فدراسیون بینالمللی خبرنگاران» هماهنگ شده است.
هدف از این کارزار، جلب توجه جامعه جهانی به افزایش آمار خبرنگاران کشتهشده در جریان جنگ اسرائیل و حماس در غزه است.
جنگ کنونی غزه پس از حمله بیسابقه حماس به اسرائیل در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد که در جریان آن هزار و ۲۰۰ نفر کشته و ۲۵۰ تن دیگر گروگان گرفته شدند.
فدراسیون بینالمللی خبرنگاران اعلام کرد از این تاریخ تاکنون دستکم ۲۱۰ خبرنگار در غزه کشته شدهاند و این آمار، این جنگ را کشندهترین درگیری در تاریخ مدرن برای خبرنگاران کرده است.
این سازمان افزود که اسرائیل رسانههای بینالمللی را از «گزارش آزادانه در غزه منع کرده و خبرنگاران فلسطینی مجبور هستند زیر آتش گزارش دهند».
مدیرکل سازمان گزارشگران بدون مرز نیز گفت: «با این سرعت که خبرنگاران در غزه بهدست نیروهای اسرائیلی کشته میشوند، بهزودی هیچکس برای اطلاعرسانی به جهان باقی نخواهد ماند. این تنها جنگ با غزه نیست، بلکه جنگ با خود روزنامهنگاری است.»
تیبو بروتن افزود: «خبرنگاران کشته میشوند، هدف قرار میگیرند و بدنام میشوند. بدون آنها، چه کسی از قحطی گزارش خواهد داد؟ چه کسی جنایات جنگی را افشا خواهد کرد؟ چه کسی نسلکشیها را محکوم خواهد کرد؟»
این اعتراض پس از کشته شدن چندین خبرنگار برجسته فلسطینی در غزه برگزار میشود.
اوایل ماه اوت، اسرائیل چند نفر از کارکنان شبکه خبری الجزیره را نیز در حملهای به شهر غزه کشت. این اتفاق تنها چند روز پس از آن افتاد که کابینه امنیتی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، برنامهای برای تصرف این شهر را تصویب کرد.
در میان کشتهشدگان، انس الشریف، یکی از شناختهشدهترین خبرنگاران فلسطینی در غزه بود. او به دلیل پوشش روزانه خود از این جنگ و پیامدهای انسانی آن، به یک نام آشنا در جهان عرب تبدیل شده بود اما اسرائیل تصویر او را در کنار رهبران حماس منتشر کرد.
هفته گذشته، پنج خبرنگار دیگر در حملات متوالی به بیمارستان ناصر در شهر خان یونس کشته شدند.
پس از اولین حمله به بیمارستان، مردم برای درمان مجروحان شتافتند و خبرنگاران برای گزارش دادن به محل رفتند که اسرائیل دوباره حمله کرد.
نتانیاهو این حادثه را «یک اشتباه تراژیک» توصیف و بابت وقوع آن ابراز تاسف کرد.
پائتونگتارن شیناواترا، هفتم شهریور به دلیل تخلف اخلاقی از سوی دادگاه قانون اساسی تایلند برکنار شد.
از آن زمان، دو حزب رقیب این کشور در پارلمان در تلاش برای به دست آوردن آرای حیاتی حزب مردم، بزرگترین حزب پارلمان این کشور، هستند.
این حزب اپوزیسیون به هیچ دولتی نخواهد پیوست اما با در اختیار داشتن نزدیک به یکسوم کرسیهای پارلمان، نقش تعیینکنندهای در انتخاب نخستوزیر دارد.
نمایندگان حزب مردم دهم شهریور گرد هم آمدند تا مزایای حمایت از حزب حاکم «فو تای» شیناواترا یا «بومجایتای» را بررسی کنند.
بومجایتای که چندی پیش از ائتلاف حاکم جدا شد، اکنون جداگانه بهدنبال کسب قدرت است.
پریت واچاراسیندهو، سخنگوی حزب مردم، گفت که در روز جاری تبادل نظر گستردهای انجام شد و حزب، ۱۱ شهریور دوباره تشکیل جلسه خواهد داد.
او در پاسخ به این پرسش که آیا دو اردوگاه، شرایط حزب شامل برگزاری همهپرسی برای اصلاح قانون اساسی و انحلال پارلمان ظرف چهار ماه را خواهند پذیرفت، گفت: «صریح بگویم، ما به هیچکدام اعتماد نداریم.»
تداوم بحران سیاسی
پائتونگتارن ۳۹ ساله، ششمین نخستوزیر از خانواده میلیاردر شیناواترا و دومین نخستوزیر در عرض یک سال گذشته بود که از سوی ارتش یا دستگاه قضایی کنار گذاشته شد.
حزب فو تای که از سوی تاکسین شیناواترا، پدر ثروتمند پائتونگتارن بنیانگذاری شد، زمانی حزب حاکم بود اما اکنون با وظیفه دشوار حفظ ائتلافی روبهروست که حمایت عمومی را از دست داده است.
این امر فرصت چانهزنی را برای حزب بومجایتای و آنوتین چانویرکول، رهبر آن، فراهم کرده است.
قرار است پارلمان از چهارشنبه ۱۲ شهریور نشست ویژهای برگزار کند.
دبیرکل پارلمان، دهم شهریور به خبرگزاری رویترز گفت اگر احزاب برای معرفی نامزد آماده باشند، امکان رایگیری برای نخستوزیر جدید در همین هفته وجود دارد.
با توجه به اینکه هیچ گروهی تضمین رای ندارد و مذاکرات هنوز در جریان است، روند انتخاب نخستوزیر میتواند طولانی شود و محدودیتی زمانی برای تشکیل دولت جدید وجود ندارد.
با تغییر منافع سیاسی و با وجود منابع مالی کلان، امکان تغییر جهت وفاداریها امکانپذیر است که این امر چشمانداز بنبست سیاسی را افزایش میدهد.
این رویدادها در حالی رخ میدهد که اقتصاد دومین کشور بزرگ جنوب شرق آسیا با رشد ضعیف و آیندهای تیره مواجه است.
تمرکز توجهها بر حزب مردم
در روزهای پیش رو، تمرکز همچنان بر حزب بسیار محبوب «مردم» خواهد بود.
این حزب نسخه بازآفرینیشده از حزب موو فوروارد است که در انتخابات ۲۰۲۳ با شعارها علیه قدرت سنتی در این کشور پیروز شد.
با این حال نمایندگان همسو با ارتش طرفدار سلطنت این حزب را از قدرت کنار گذاشتند.
رهبران دو حزب دیگر بهطور جداگانه با رهبران حزب مردم دیدار کردهاند و هر دو گفتهاند آمادهاند شرایط این حزب را بپذیرند.
فومتام وچایچای، نخستوزیر موقت از حزب فو تای، نهم شهریور گفت تایلند در یک بحران سیاسی است و نیاز به یافتن راهحلی مشترک وجود دارد.
خبرگزاری دولتی ایرنا گزارش داد در جریان این دیدار که دوشنبه ۱۰ شهریور برگزار شد، روسایجمهوری روسیه و جمهوری اسلامی تاکید کردند که اجرایی شدن توافقنامه جامع بلندمدت میان ایران و روسیه، زمینهساز افزایش روابط و گسترش همکاریهای فیمابین است.
پیشنهاد پوتین برای انتشار اوراق قرضه مشترک از سوی اعضای سازمان همکاری شانگهای
رییسجمهوری روسیه پیشنهاد داد کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای اوراق قرضه مشترک منتشر کنند؛ اقدامی که میتواند به تعمیق چشمگیر همکاریهای اقتصادی این بلوک بینجامد.
پوتین دوشنبه در سخنرانی خود در اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای در بندر تیانجین چین گفت: «ما از انتشار اوراق قرضه مشترک کشورهای عضو حمایت میکنیم.»
رییسجمهوری روسیه همچنین ایده ایجاد یک نظام پرداخت مشترک برای تسویه مبادلات تجاری را مطرح کرد.
سازمان همکاری شانگهای که در سال ۲۰۰۱ تشکیل شد، جانشین «گروه شانگهای پنج» به شمار میرود؛ ائتلافی که در سال ۱۹۹۶ با حضور چین، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان شکل گرفته بود.
هند، پاکستان، ایران، بلاروس و ازبکستان نیز در سالهای اخیر به عضویت سازمان همکاری شانگهای درآمدهاند.
پوتین در ادامه اظهارات خود از ضرورت «ایجاد زیرساختهای اختصاصی پرداخت، تسویه و سپردهگذاری» و «تشکیل بانکی برای پروژههای مشترک سرمایهگذاری» سخن گفت.
او تاکید کرد: «تمام این اقدامات کارآمدی مبادلات اقتصادی ما را افزایش میدهد و آنها را از نوسانات محیط خارجی مصون میسازد.»
به گفته رییسجمهوری روسیه، اقتصاد کشورهای عضو سازمان شانگهای در سال ۲۰۲۴ بهطور میانگین پنج درصد رشد داشتهاند.
پس از اعمال تحریمهای غرب علیه نظامهای پرداخت و برخی بانکهای چینی که موجب اختلال در مبادلات تجاری روسیه پس از تهاجم سال ۲۰۲۲ به اوکراین شد، مسکو بهدنبال سازوکارهای تسویهای است که وابسته به دلار و یورو نباشند.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، نیز ۱۰ شهریور در سخنرانی خود در اجلاس شانگهای، خواستار «کاهش وابستگی به دلار» و «گسترش تسویه با ارزهای ملی» در مبادلات تجاری میان اعضای این سازمان شد.
در پایان نشست سازمان همکاری شانگهای ۲۴ سند امضا شد و کشورهای عضو راهبرد توسعه همکاری شانگهای تا سال ۲۰۳۵ را تصویب کردند.
تفاهمات با ترامپ در نشست آلاسکا زمینهساز صلح اوکراین است
رییسجمهوری روسیه در ادامه سخنرانی خود در اجلاس سران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای اعلام کرد «تفاهمات» بهدستآمده با دونالد ترامپ، همتای آمریکایی او، در نشست آلاسکا، راه را برای رسیدن به صلح در اوکراین هموار میکند
پوتین گفت جزییات نشست آلاسکا را در دیدارهای دوجانبه به اطلاع رهبران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای میرساند.
او همچنین از تلاشهای چین و هند برای حل مناقشه اوکراین قدردانی کرد.
پوتین و ترامپ ۲۴ مرداد در آلاسکا دیدار و در خصوص راههای پایان دادن به جنگ اوکراین گفتوگو کردند.
این نشست در ابتدا موجی از امیدواری نسبت به خاتمه این منازعه مرگبار ایجاد کرد، اما خودداری پوتین از دیدار و مذاکره مستقیم با ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، بهمنظور حل و فصل اختلافات موجب شد این امیدواریها بهتدریج جای خود را به تردید و بدبینی بسپارند.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، پیشتر هشدار داد اگر پوتین تا ۱۰ شهریور موافقت خود را برای دیدار با زلنسکی اعلام نکند، به معنای آن خواهد بود که ترامپ را «بازی داده است».
پوتین: برای حل مناقشه اوکراین باید ریشههای بحران برطرف شود
رییسجمهوری روسیه در ادامه گفت مسکو بر این اصل پایبند است که هیچ کشوری نمیتواند «امنیت خود را به بهای تضعیف امنیت کشور دیگر تامین کند».
پوتین افزود: «بحران اوکراین نتیجه تهاجم [روسیه] نبود، بلکه در پی کودتایی در کییف بهوجود آمد که از سوی متحدان غربی اوکراین حمایت شد.»
او تاکید کرد برای خاتمه مناقشه اوکراین، باید «ریشههای بحران» برطرف و «توازن امنیتی» در منطقه برقرار شود.
پوتین تاکید کرد: «اصول سازمان ملل متحد از جمله احترام به حاکمیت کشورها همچنان معتبر و خدشهناپذیر است.»
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان تاکنون، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است. از زمان آغاز جنگ کنونی، روسیه حدود یک پنجم از خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.
اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، ۹ شهریور اعلام کرد اروپا «طرحی دقیق» برای اعزام نیرو به اوکراین تدوین کرده و با واشینگتن بر سر ارائه تضمینهای امنیتی به کییف به توافق رسیده است.
این در حالی است که پایگاه خبری اکسیوس هشتم شهریور گزارش داده بود کاخ سفید از عدم پیشرفت در روند صلح پس از نشست آلاسکا ناراضی است و ترامپ بهطور جدی گزینه تعلیق تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین را در دست بررسی دارد.
