جمهوری اسلامی ایران هشدار داده در صورت اقدام سه کشور اروپایی برای فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل، همکاریهای جاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی بهطور کامل تحت تاثیر قرار خواهد گرفت و احتمالاً متوقف میشود.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه حکومت ایران، چهارشنبه در گفتوگو با تلویزیون دولتی اعلام کرد: «اگر این اقدام انجام شود، مسیر تعاملی که اکنون با آژانس باز کردهایم نیز بهطور کامل متأثر شده و احتمالاً متوقف خواهد شد.»
این هشدار در حالی مطرح میشود که فرانسه، بریتانیا و آلمان طی روزهای اخیر بهصورت جدی احتمال فعالسازی سازوکار بازگشت خودکار تحریمها را مطرح کردهاند؛ اقدامی که میتواند فشارهای دیپلماتیک بر تهران را بهشدت افزایش دهد.
در همین رابطه خبرگزاری رویترز به نقل از چهار دیپلمات غربی گزارش داد که بریتانیا، فرانسه و آلمان احتمالا از روز پنجشنبه روند فعالسازی مکانیسم ماشه را آغاز میکنند اما امیدوارند تهران ظرف ۳۰ روز تعهداتی درخصوص برنامه هستهای خود ارائه دهد که آنها را قانع کند که اقدام عملی را تعویق اندازند.
اکسیوس نیز به نقل از یک منبع آگاه از نشست ژنو نوشت جمهوری اسلامی در مذاکرات با اروپا «هیچ خروجی ملموس و دقیقی روی میز نگذاشته» و در را به روی امکان تمدید ضربالاجل برای «مکانیسم ماشه» بسته، و راه برای بازگرداندن تحریمها را هموار کرده است.
یک دیپلمات اروپایی در توضیح تصمیم برای فعالکردن «مکانیسم ماشه» گفت: «رهبران تروئیکای اروپا معتقدند ایران سالها بهطور آشکار تعهدات خود در توافق هستهای ۲۰۱۵ را نقض کرده و هیچ اقدام ملموسی برای رفع این وضعیت انجام نداده است.»
او افزود: «فعالکردن مکانیسم ماشه بهمعنای پایان دیپلماسی نخواهد بود. تروئیکای اروپا همچنان آماده تعامل با ایران در هفتههای آینده تا زمان اجرای تحریمهای سازمان ملل باقی میماند.»
در همین حال، مقامات ایران اعلام کردند با متحدان خود، چین و روسیه، در تلاش است تا مانع از بازگشت تحریمهای سازمان ملل شود.
غریبآبادی با اشاره به موضعگیری مشترک روسیه و چین در نشست اخیر شورای امنیت سازمان ملل گفت: «برای طرفهای اروپایی روشن کردیم که اگر بخواهند از این مسیر سوءاستفاده کنند و به حسننیت و تلاشهای دیپلماتیک ایران بیاعتنایی نشان دهند، جمهوری اسلامی ایران واکنش لازم را نشان خواهد داد. در صورت ارسال نامه از سوی آنها، ایران نیز اخطارها و اقدامات متقابل خود را به شورای امنیت ارائه خواهد کرد.»
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پیشتر گفته بود که بازرسان آژانس بار دیگر وارد ایران شدهاند، اما تصریح کرد که هنوز توافقی برای دسترسی به سایتهای حساس غنیسازی که پیش از حملات آمریکا و اسرائیل در ژوئن هدف قرار گرفته بودند، وجود ندارد.
پس از جنگ ۱۲روزه میان حکومت ایران و اسرائیل در سال جاری، تهران همکاری با آژانس را متوقف کرد و از آن زمان تاکنون اعلام کرده است که همکاریهای آتی با آژانس در «شکلی جدید» خواهد بود.
بهروز کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران نیز با تایید حضور بازرسان آژانس در نیروگاه هستهای بوشهر، گفت که هدف از این حضور، نظارت بر فرایند تعویض سوخت در این نیروگاه است. با این حال، اشارهای به اجازه دسترسی بازرسان به سایتهای نطنز و فردو – که در جریان جنگ هدف قرار گرفتند – نکرد.
این تحولات در حالی رخ میدهد که تنشها میان حکومت ایران و سه کشور اروپایی بر سر آینده برنامه هستهای تهران، بار دیگر شدت گرفته است.
کشورهای غربی میگویند پیشرفت برنامه هستهای ایران فراتر از نیازهای غیرنظامی است، اما تهران این اتهام را رد میکند. روند فعال کردن مکانیسم ماشه در سازمان ملل ۳۰ روز به طول میانجامد و اگر این اقدام انجام گیرد تحریمهای گسترده سازمان ملل در حوزههای مالی، بانکی، انرژی و دفاعی ایران دوباره برقرار میشود.
سه کشور اروپایی پیشنهاد کردهاند در صورت ازسرگیری کامل بازرسیهای سازمان ملل و آغاز گفتوگو با آمریکا، اجرای روند ماشه تا شش ماه به تعویق بیفتد. این بازرسیها قرار است همچنین درباره ذخایر بزرگ اورانیوم غنیشده ایران که از زمان حملات اسرائیل و آمریکا اطلاعی از آن در دست نیست، شفافسازی کند.
طبق گزارش آژانس، ایران تا پیش از حملات ۲۳ خرداد اسرائیل، اورانیوم را تا خلوص ۶۰ درصد غنی کرده و به میزان کافی برای ساخت شش سلاح هستهای (در صورت پالایش بیشتر تا حدود ۹۰ درصد) ذخیره داشته است. هرچند ساخت واقعی یک سلاح زمانبر است و آژانس تاکید کرده نمیتواند صلحآمیز بودن کامل برنامه هستهای ایران را تضمین کند، اما شواهد معتبری از وجود پروژه تسلیحاتی هماهنگ در جمهوری اسلامی ندارد.
ایران و آمریکا پیش از جنگ ۱۲ روزه پنج دور مذاکره برگزار کرده بودند. یکی از دیپلماتها به رویترز گفت جمهوری اسلامی در نشست سهشنبه با سه کشور اروپایی نشانههایی از آمادگی برای ازسرگیری گفتوگو با واشینگتن نشان داد.
یک منبع ایرانی نیز، با تکرار سخنان عباس عراقچی گفت تهران تنها در صورتی به مذاکرات بازمیگردد که «آمریکا تضمین دهد در طول گفتوگوها هیچ حمله نظامی صورت نگیرد.»
او در این بیانیه تاکید کرد که «اخاذی هستهای جمهوری اسلامی دهههاست که جهان را گروگان گرفته است» و افزود: «زمان اعتماد و فرصت دادن به بزرگترین حامی دولتی تروریسم گذشته و لحظه پاسخگو کردن آن، اکنون است.»
شاهزاده پهلوی با اشاره به گزارشهای منتشرشده درباره سوءاستفاده جمهوری اسلامی از مذاکرات جاری با سه کشور اروپایی هشدار داد که تهران با ایجاد تاخیر و سردرگمی، در تلاش برای خرید زمان و پیشبرد جاهطلبیهای هستهای خود است. او گفت: «با وجود اعطای یک فرصت دیگر که شایستگیاش را نداشت تا واقعیت را آشکار کند، رژیم همچنان غنیسازی اورانیوم را رها نکرده و مانع بازرسیها میشود.»
در بخش دیگری از این بیانیه، شاهزاده رضا پهلوی نسبت به گزارشهایی که از «تلاش رژیم ایران برای دستیابی به سلاح هستهای» از منابع خارجی حکایت دارند، ابراز نگرانی کرد و افزود: «جمهوری اسلامی بار دیگر به جهان نشان میدهد که تروریسم در ذات آن است و با دنیای آزاد هیچگونه سازگاری ندارد.»
او خطاب به دولتهای اروپایی عضو برجام گفت: «انتظار تغییر رفتار مخرب رژیم نهتنها اتلاف وقت است بلکه تهدیدی غیرقابل قبول علیه سه کشور اروپایی و تمام ملتهای صلحدوست به شمار میآید.»
در پایان، شاهزاده رضا پهلوی با اشاره به گزارشهایی مبنی بر تغییر رویکرد در لندن، پاریس و برلین، تاکید کرد: «ما دلگرم شدهایم که آلمان، بریتانیا و فرانسه دریافتهاند رژیم با یک جلسه دیگر تغییر ماهیت نخواهد داد. بنابراین باید بدون هیچگونه تاخیر، تحریمها را دوباره فعال کنند. هر زمان اضافی تنها به جمهوری اسلامی کمک میکند، نه به مردم ایران و نه به دنیای آزاد.»
این بیانیه در حالی منتشر شده است که خبرگزاری رویترز به نقل از چهار دیپلمات غربی گزارش داد که بریتانیا، فرانسه و آلمان احتمالا از روز پنجشنبه روند فعالسازی مکانیسم ماشه را آغاز میکنند اما امیدوارند تهران ظرف ۳۰ روز تعهداتی درخصوص برنامه هستهای خود ارائه دهد که آنها را قانع کند که اقدام عملی را تعویق اندازند.
در این گزارش آمده سه کشور اروپایی روز سهشنبه با نمایندگان جمهوری اسلامی دیدار کردند تا دیپلماسی هستهای را پیش از آنکه مهلت فعالسازی مکانیسم ماشه در اواسط اکتبر منقضی شود، احیا کنند.
سه دیپلمات اروپایی و یک دیپلمات غربی به رویترز گفتند گفتوگوهای سهشنبه با ایران تعهدات کافی و ملموسی به همراه نداشت، هرچند هنوز امکان ادامه دیپلماسی در هفتههای آینده وجود دارد.
حکومت ایران و آمریکا پیش از جنگ ۱۲ روزه پنج دور مذاکره برگزار کرده بودند. یکی از دیپلماتها به رویترز گفت جمهوری اسلامی در نشست سهشنبه با سه کشور اروپایی نشانههایی از آمادگی برای ازسرگیری گفتوگو با واشینگتن نشان داد.
یک منبع ایرانی نیز، با تکرار سخنان عباس عراقچی گفت تهران تنها در صورتی به مذاکرات بازمیگردد که «آمریکا تضمین دهد در طول گفتوگوها هیچ حمله نظامی صورت نگیرد.»
در همین رابطه رسانههای دولتی ایران نیز چهارشنبه پنجم شهریور گزارش دادند بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای نخستینبار پس از تعلیق همکاریهای تهران در پی حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه، وارد ایران شدهاند.
شماری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی ورود بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران را محکوم و تهدید کردند که علیه دولت مسعود پزشکیان اعلام جرم خواهند کرد.
او چهارشنبه پنجم شهریور در واشینگتن به خبرنگاران گفت: «هیچچیز این تصور را رد نمیکند که مواد هستهای همانجا که بوده باقی مانده است.»
گروسی درباره بازرسی از سایتهای آسیبدیده گفت: «کار ما آغاز شده اما هنوز به نقطهای که میخواهم نرسیدهایم؛ و این را پنهان نمیکنم.»
مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی ، بار دیگر از تهران خواست به تعهدات قانونی خود برای ازسرگیری نظارت بینالمللی عمل کند.
از زمان جنگ ۱۲ روزه، مکان ۴۰۸ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالای ایران مشخص نشده است؛ تهران پیشتر به بازرسان اطلاع داده بود آماده است این مواد نزدیک به سطح لازم برای ساخت سلاح هستهای را به مکانی اعلامنشده منتقل کند. نبود اطلاعات درباره محل یا وضعیت این ذخایر، تردیدها را درباره اینکه آیا حملات واقعاً توان هستهای ایران را نابود کرده افزایش داده است.
جمهوری اسلامی میگوید که خطرات شیمیایی و پرتوی در سایتهای بمبارانشده از سوی آمریکا و اسرائیل مانع ازسرگیری بازرسیهای آژانس است. با این حال، به گفته دیپلماتهای مطلع، تهران اخیرا پیشنهاد داده امکان بازدید از تاسیسات آسیبندیده ـ مانند نیروگاه هستهای بوشهر ـ ممکن است بهزودی فراهم شود، اما دسترسی به مجتمع اصلی سوخت هستهای کشور همچنان ممنوع است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت اگرچه تهران هنوز همکاری با آژانس را قطع نکرده، اما شیوه تعامل در آینده «مانند گذشته نخواهد بود».
گروسی چهارشنبه با شماری از مقامهای آمریکایی، از جمله مارکو روبیو، وزیر امور خارجه و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ در خاورمیانه دیدار کرد.
این دیدارها همزمان با افزایش نگرانیها درباره ناتوانی آژانس در حسابرسی از ذخایر اورانیوم غنیشده ایران و نیز هشدار سه کشور اروپایی به فعال کردن مکانیسم ماشه برای بازگرداندن همه تحریمهای سازمان ملل علیه ایران صورت گرفت.
بلومبرگ بهنقل از سه دیپلمات مطلع گزارش داد که تلاش اخیر یکی از بازرسان ارشد آژانس برای جلب موافقت جمهوری اسلامی به منظور ازسرگیری نظارت، پس از جنگ ۱۲روزه ایران و اسرائیل در ژوئن، ناکام مانده است. این دیپلماتها که خواستند نامشان فاش نشود، افزودند آژانس نسبت به بازگشت بازرسان به ایران پس از اخراج آنها در جریان این جنگ، روزبهروز بدبینتر میشود؛ امری که عملاً نظارت بینالمللی بر دامنه و هدف توانمندی هستهای جمهوری اسلامی را متوقف کرده است.
دیدارهای مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی با مقامات دولت ترامپ در حالی انجام گرفته که برگزار میشود که مهلت سه کشور اروپایی برای فعال کردن مکانیسم ماشه و بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران رو به پایان است.
خبرگزاری رویترز به نقل از چهار دیپلمات غربی گزارش داد که بریتانیا، فرانسه و آلمان احتمالا از روز پنجشنبه روند فعالسازی مکانیسم ماشه را آغاز میکنند اما امیدوارند تهران ظرف ۳۰ روز تعهداتی درخصوص برنامه هستهای خود ارائه دهد که آنها را قانع کند که اقدام عملی را تعویق اندازند.
در این گزارش آمده سه کشور اروپایی روز سهشنبه با نمایندگان جمهوری اسلامی دیدار کردند تا دیپلماسی هستهای را پیش از آنکه مهلت فعالسازی مکانیسم ماشه در اواسط اکتبر منقضی شود، احیا کنند.
سه دیپلمات اروپایی و یک دیپلمات غربی به رویترز گفتند گفتوگوهای سهشنبه با ایران تعهدات کافی و ملموسی به همراه نداشت، هرچند هنوز امکان ادامه دیپلماسی در هفتههای آینده وجود دارد.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه پنج شهریور به نقل از چهار دیپلمات غربی گزارش داد که بریتانیا، فرانسه و آلمان احتمالا از روز پنجشنبه روند فعالسازی مکانیسم ماشه را آغاز میکنند اما امیدوارند تهران ظرف ۳۰ روز تعهداتی درخصوص برنامه هستهای خود ارائه دهد که آنها را قانع کند که اقدام عملی را تعویق اندازند.
در این گزارش آمده سه کشور اروپایی روز سهشنبه با نمایندگان جمهوری اسلامی دیدار کردند تا دیپلماسی هستهای را پیش از آنکه مهلت فعالسازی مکانیسم ماشه در اواسط اکتبر منقضی شود، احیا کنند.
سه دیپلمات اروپایی و یک دیپلمات غربی به رویترز گفتند گفتوگوهای سهشنبه با ایران تعهدات کافی و ملموسی به همراه نداشت، هرچند هنوز امکان ادامه دیپلماسی در هفتههای آینده وجود دارد.
در این گزارش آمده سه کشور اروپایی روز سهشنبه با نمایندگان جمهوری اسلامی دیدار کردند تا دیپلماسی هستهای را پیش از آنکه مهلت فعالسازی مکانیسم ماشه در اواسط اکتبر منقضی شود، احیا کنند.
سه دیپلمات اروپایی و یک دیپلمات غربی به رویترز گفتند گفتوگوهای سهشنبه با ایران تعهدات کافی و ملموسی به همراه نداشت، هرچند هنوز امکان ادامه دیپلماسی در هفتههای آینده وجود دارد.
غرب، جمهوری اسلامی را متهم میکند که توافق هستهای ۲۰۱۵ با قدرتهای جهانی، موسوم به برجام، را نقض کرده است؛ توافقی که با هدف جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای منعقد شد.
کشورهای غربی میگویند پیشرفت برنامه هستهای ایران فراتر از نیازهای غیرنظامی است، اما تهران این اتهام را رد میکند. روند فعال کردن مکانیسم ماشه در سازمان ملل ۳۰ روز به طول میانجامد و اگر این اقدام انجام گیرد تحریمهای گسترده سازمان ملل در حوزههای مالی، بانکی، انرژی و دفاعی ایران دوباره برقرار میشود.
یک دیپلمات غربی که نخواست نامش فاش شود، گفت: «مذاکرات واقعی زمانی آغاز خواهد شد که نامه به شورای امنیت ارسال شود.»
سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان اعلام کرد فعال کردن روند ماشه همچنان یکی از گزینههای سه کشور اروپایی است.
تهران هشدار داده است در صورت بازگرداندن تحریمها «پاسخ سختی» خواهد داد.
بازگشت بازرسان هستهای
رسانههای دولتی ایران چهارشنبه پنجم شهریور گزارش دادند بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای نخستینبار پس از تعلیق همکاریهای تهران در پی حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه، وارد ایران شدهاند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، سهشنبه چهارم شهریور گفت که نخستین تیم بازرسان به ایران رفته، اما هنوز توافقی درباره دامنه فعالیت آنها یا دسترسیشان به تاسیسات هستهای حاصل نشده است.
شماری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی ورود بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران را محکوم و تهدیسد کردند که علیه دولت مسعود پزشکیان اعلام جرم خواهند کرد.
عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی گفت که ورود بازرسان آژانس به ایران، با تصمیم شورای عالی امنیت ملی انجام شده است.
او گفت حضور این بازرسان در ایران، «صرفا برای نظارت بر تعویض سوخت نیروگاه بوشهر» صورت گرفته است.
عراقچی تاکید کرد: «هیچ توافق جدیدی بین ایران و آژانس هنوز نهایی نشده است.»
موضوع حضور نمایندگان آژانس در ایران، در جلسه علنی چهارشنبه پنجم شهریور مجلس شورای اسلامی حاشیهساز شد و درگیری لفظی محمدتقی نقدعلی، نماینده خمینیشهر با محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی را در پی داشت.
نقدعلی گفت مصوبه مجلس برای حضور بازرسان آژانس انرژی اتمی در کشور باید رعایت شود و کسی که خلاف آن عمل کند «مجرم» است.
قالیباف تذکر او را «خارج از دستور و برخلاف آییننامه داخلی» خواند و گفت قانون الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس رعایت شده است.
سه کشور اروپایی یشنهاد کردهاند در صورت ازسرگیری کامل بازرسیهای سازمان ملل و آغاز گفتوگو با آمریکا، اجرای روند ماشه تا شش ماه به تعویق بیفتد. این بازرسیها قرار است همچنین درباره ذخایر بزرگ اورانیوم غنیشده ایران که از زمان حملات اسرائیل و آمریکا اطلاعی از آن در دست نیست، شفافسازی کند.
طبق گزارش آژانس، ایران تا پیش از حملات ۲۳ خرداد اسرائیل، اورانیوم را تا خلوص ۶۰ درصد غنی کرده و به میزان کافی برای ساخت شش سلاح هستهای (در صورت پالایش بیشتر تا حدود ۹۰ درصد) ذخیره داشته است. هرچند ساخت واقعی یک سلاح زمانبر است و آژانس تاکید کرده نمیتواند صلحآمیز بودن کامل برنامه هستهای ایران را تضمین کند، اما شواهد معتبری از وجود پروژه تسلیحاتی هماهنگ در جمهوری اسلامی ندارد.
ایران و آمریکا پیش از جنگ ۱۲ روزه پنج دور مذاکره برگزار کرده بودند. یکی از دیپلماتها به رویترز گفت جمهوری اسلامی در نشست سهشنبه با سه کشور اروپایی نشانههایی از آمادگی برای ازسرگیری گفتوگو با واشینگتن نشان داد.
یک منبع ایرانی نیز، با تکرار سخنان عباس عراقچی گفت تهران تنها در صورتی به مذاکرات بازمیگردد که «آمریکا تضمین دهد در طول گفتوگوها هیچ حمله نظامی صورت نگیرد.»
موضوع حضور نمایندگان آژانس در ایران، در جلسه علنی چهارشنبه پنجم شهریور مجلس شورای اسلامی حاشیهساز شد و درگیری لفظی محمدتقی نقدعلی، نماینده خمینیشهر با محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی را در پی داشت.
نقدعلی گفت مصوبه مجلس برای حضور بازرسان آژانس انرژی اتمی در کشور باید رعایت شود و کسی که خلاف آن عمل کند «مجرم» است.
قالیباف تذکر او را «خارج از دستور و برخلاف آییننامه داخلی» خواند و گفت قانون الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس رعایت شده است.
با اینحال واکنش شماری از نمایندگان ادامه یافت و کامران غضنفری، نماینده تهران، گفت قالیباف میگوید با تایید شورای عالی امنیت ملی، برای ورود بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به مراکز هستهای اجازه داده شده است.
او ورود بازرسان آژانس به ایران را «نقض صریح قانون تعلیق همکاری» جمهوری اسلامی با این نهاد خواند.
غضنفری هشدار داد علیه پزشکیان اعلام جرم خواهد شد.
حضور بازرسان در ایران
همزمان، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی خبر داد که ورود بازرسان آژانس به ایران، با تصمیم شورای عالی امنیت ملی انجام شده است.
او گفت حضور این بازرسان در ایران، «صرفا برای نظارت بر تعویض سوخت نیروگاه بوشهر» صورت گرفته است.
عراقچی تاکید کرد: «هیچ توافق جدیدی بین ایران و آژانس "هنوز" نهایی نشده است.»
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، چهارم شهریور در مصاحبه با فاکس نیوز اعلام کرد نخستین تیم بازرسان این نهاد پس از ماهها وقفه به ایران بازگشته است.
به گفته او، بازرسان آژانس در شرایط جنگی ایران را ترک کردند.
گروسی تاکید کرد که با وجود این، ایران بهعنوان عضو معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای «موظف به پذیرش بازرسیها» است و بدون آن، «هیچ مذاکره جدیای شکل نخواهد گرفت».
متهم شدن آژانس به جاسوسی
امیرحسین ثابتی، نماینده تهران، پنج شهریور در واکنش به این مصاحبه در صحن مجلس گفت: «جاسوسان آژانس در قالب بازرس به ایران آمدهاند.»
او خطاب به علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، گفت: «زمان جنگ گفتید که وقتی جنگ تمام شود به حساب گروسی میرسیم اما ظاهرا الان گروسی دارد به حساب ما میرسد.»
علاوه بر لاریجانی، برخی دیگر از مقامات جمهوری اسلامی نیز پس از جنگ ۱۲ روزه، گروسی را تهدید کردند.
والاستریت ژورنال چهارم شهریور گزارش داد گروسی پس از دریافت تهدید مشخص از سوی جمهوری اسلامی، اخیرا تحت حفاظت ۲۴ ساعته نیروهای ویژه اتریش قرار گرفته است.
ثابتی در بخش دیگری از نطق خود، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی را خطاب قرار داد و گفت: «من متن توافقنامه شما با آژانس را خواندم. این متن فاجعه است. اگر دروغ است خواهشا تکذیب کنید.»
او افزود: «توافق عراقچی با آژانس، جنگ بعدی را قطعی میکند. امنیت ملی ما شوخی نیست.»
طرح این سخنان در شرایطی است که چهارم شهریور، آخرین دور مذاکرات هستهای میان ایران و سه کشور اروپایی در ژنو بدون نتیجه مشخص پایان یافت.
بر اساس گزارشها، اروپاییها شرط کردهاند از سرگیری بازرسیهای آژانس، ارائه گزارش دقیق درباره ذخایر اورانیوم غنیشده و ورود به روند دیپلماتیک با آمریکا، باید محقق شود.
این دیپلمات افزود بازرسیها تنها شامل تاسیسات هستهای خواهد بود که تحت تاثیر حملات آمریکا و اسرائیل قرار نگرفتهاند.
به نوشته آسوشیتدپرس، این تحول که جمهوری اسلامی در حال بررسی بازگشت نسبی به همکاری با آژانس است، نخستین نشانه جدی پس از ماهها بنبست محسوب میشود.
از زمان جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل و حملات هوایی آمریکا به برخی از سایتهای حساس اتمی، تهران تمام همکاریها با آژانس را متوقف کرده و جامعه جهانی عملاً در تاریکی قرار گرفته است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، سهشنبه در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز تایید کرد که نخستین گروه بازرسان وارد ایران شدهاند و مذاکرات برای تعیین سازوکار عملی از سرگیری بازرسیها ادامه دارد.
گروسی تاکید کرد حضور بازرسان برای هرگونه گفتوگوی جدی درباره آینده برنامه هستهای ایران حیاتی است.
اروپاییها نیز که در هفتههای اخیر تلاش داشتند راهی برای جلوگیری از فعال شدن «مکانیسم ماشه» بیابند، این اقدام تهران را نشانهای از جدی گرفتن تهدید بازگشت تحریمهای سازمان ملل ارزیابی کردهاند.
بر اساس توافقی که ابتدای سال میان واشینگتن و سه کشور اروپایی حاصل شد، اگر جمهوری اسلامی تا پایان اوت به تعهدات مشخصی از جمله پذیرش بازرسیها عمل نکند، روند بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل که پیش از برجام اعمال شده بود، آغاز خواهد شد.
آسوشیتدپرس نوشت کشورهای اروپایی پس از بمباران تاسیسات اتمی ایران از سوی اسرائیل و آمریکا، نگرانی عمیقی نسبت به وضعیت ذخایر اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در ایران پیدا کردهاند. این ذخایر در آستانه سطح تسلیحاتی قرار دارد و نبود نظارت آژانس باعث شده ارزیابی دقیق از حجم و حتی مکان آن امکانپذیر نباشد.
یک دیپلمات غربی به آسوشیتدپرس گفت که بازگشت نسبی بازرسان، اگرچه محدود به سایتهایی است که آسیب ندیدهاند، اما میتواند زمینهساز تفاهمهای بعدی باشد.
او تاکید کرد: «تا زمانی که دسترسی کامل برقرار نشود، نگرانیها درباره ابعاد نظامی احتمالی برنامه هستهای ایران برطرف نخواهد شد.»
جمهوری اسلامی همچنان تاکید میکند که برنامه هستهایاش صلحآمیز است و بر اساس انپیتی، حق استفاده از انرژی هستهای را دارد.
با این حال، به گزارش آسوشیتدپرس، دیپلماتهای اروپایی میگویند سطح بالای غنیسازی و نبود شفافیت، عملاً اعتماد جامعه جهانی را از بین برده است.
در همین حال، روسیه و چین پیشنویس قطعنامهای را در شورای امنیت مطرح کردهاند تا زمان انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت که در آن به مکانیسم ماشه نیز پرداخته شده، تا بهار آینده تمدید شود.
آسوشیتدپرس در گزارش خود تاکید کرده که بعید است این طرح در میان ۱۵ عضو شورا حمایت کافی کسب کند، زیرا اشارهای به شروط اروپاییها در قبال ایران ندارد.
یک تحلیلگر امور هستهای به این خبرگزاری گفت: «جمهوری اسلامی با این اقدام در واقع میخواهد زمان بخرد و فشار اروپا را کم کند. اما اگر توافق جامعتری حاصل نشود، بازگشت تحریمها اجتنابناپذیر است.»
