هرگونه توافقی بین دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین پس از نشست روز جمعه آنها در آلاسکا با توجه به درخواستهای پوتین میتواند اوکراین را پس از سه سال جنگ خونین و طاقتفرسا برای بقا، در موقعیت بسیار سخت قرار دهد.
به گزارش رویترز، پوتین در دیدار با ترامپ، طرحی برای پایان جنگ اوکراین ارائه کرده که شامل مبادله سرزمین، ممنوعیت پیوستن اوکراین به ناتو، تضمینهای امنیتی و شناسایی حاکمیت روسیه بر کریمه است.
بر اساس اطلاعاتی که منابع مطلع در اختیار خبرگزاری رویترز قرار دادهاند، در این طرح، روسیه حاضر است بخشهای کوچکی از مناطق اشغالی در شمال اوکراین (استانهای سومی و خارکیف) را واگذار کند، در حالی که اوکراین در مقابل باید بهطور کامل از استانهای دونتسک و لوهانسک عقبنشینی کند. در عوض، روسیه متعهد میشود خطوط جبهه در استانهای جنوبی خرسون و زاپوریژیا را تثبیت کند.
شبکه اسکای نیوز بریتانیا در گزارشی با اشاره به درخواستهای پوتین، به این موضوع پرداخته که توافق بین روسای جمهور روسیه و آمریکا در روزهای آینده چه معنایی میتواند برای میدان نبرد داشته باشد.
آیا اوکراین مجبور به واگذاری خاک به روسیه خواهد شد؟
به نوشته اسکای نیوز، در حالی که نگرش ترامپ به مقاومت اوکراین احتمالا با نگاه به اظهارات اخیرش مساعدتر به نظر میرسد، هنوز هم این احتمال وجود دارد که از کییف خواسته شود به عنوان بخشی از هرگونه توافق با روسیه، خاک خود را واگذار کند.
مسکو بر چهار استان (منطقه) اوکراین متمرکز شده است: لوهانسک و دونتسک (دونباس)، زاپوریژیا و خرسون.
نیروهای پوتین تقریبا تمام لوهانسک را کنترل میکنند، اما حدود ۳۰٪ از بقیه مناطق در دست اوکراینیها باقی مانده که به شدت مورد مناقشه هستند.
متیو ساویل، مدیر علوم نظامی در اندیشکده RUSI، به اسکای نیوز گفت: «سرعت پیشروی روسیه در ماه گذشته افزایش یافته، اما اگرچه آنها در حال پیشروی هستند، با سرعت فعلی، تصرف تمام این قلمرو هنوز سالها (سه یا بیشتر) طول خواهد کشید.»
او میگوید اگر روسیه سعی کند بقیه دونباس را به عنوان بخشی از مذاکرات به دست آورد، «تعجبآور نخواهد بود»؛ چیزی که برای اوکراین «بسیار نامطلوب» است و میتواند آنها را در آینده آسیبپذیر کند.
مایکل کلارک، تحلیلگر نظامی، گفت که امر این ممکن است «فعلا» پوتین را راضی کند، اما بسیاری معتقدند که او برای تصرف بقیه اوکراین -احتمالا پس از اتمام ریاست جمهوری ترامپ- باز خواهد گشت.
ولودیمیر زلنسکی، رییس جمهوری اوکراین، پیشتر چنین امتیازی را رد کرده و گفته او حق ندارد از قلمرو اوکراین دست بکشد و دونباس «سکوی پرشی برای تهاجم جدید آینده» روسیه خواهد بود.
آیا روسیه مجبور به بازگرداندن بخشی از خاک اوکراین خواهد شد؟
به نظر میرسد کاخ سفید تصور میکند که این موضوع ممکن است، هرچند وضعیت بسیار نامشخص است.
ساویل افزود: «اوکراینیها ممکن است بخواهند با حذف تهاجمهای روسیه به سومی و نزدیک خارکیف، وضعیت را در شمال متعادل کنند. اما با توجه به اینکه نیروگاه هستهای زاپوریژیا چقدر به نیازهای برق اوکراین کمک میکند، پس گرفتن کنترلش برای اوکراین از اهمیت بیشتری برخوردار است.»
همچنین ممکن است روسیه مایل به عقبنشینی از مناطقی از منطقه خرسون باشد.
کلارک گفت ممکن است که اوکراین بتوانند نیروگاه را پس بگیرند، اما روسیه احتمالا اصرار دارد که دسترسی به کریمه را از طریق زمینی حفظ کند.
این بدان معناست که شهرهای ماریوپل و ملیتوپول با تمام عواقبی که برای ساکنان آنجا دارد، در دست روسیه باقی خواهند ماند.
آتشبس در امتداد خط مقدم؟
کلارک به اسکای نیوز گفت که اجلاس آلاسکا «مطمئنا صلح ایجاد نخواهد کرد، اما اگر پوتین تصمیم به انعطافپذیری بگیرد، ممکن است آتشبس برقرار شود». او افزود پوتین تاکنون هیچ انعطافپذیری نشان نداده است.
کلارک گفت آتشبس در امتداد خط مقدم «نتیجهای شگفتانگیز» خواهد بود.
با این حال، او شک دارد که این اتفاق بیفتد. به گفته این تحلیلگر نظامی، یک نتیجه مطلوب میتواند این باشد که دو طرف با آتشبس که (به عنوان مثال) از دو هفته دیگر آغاز میشود، موافقت کنند و در صورت نقض آن از سوی روسیه یا اوکراین، ایالات متحده تهدید به تحریم کند.
در خود اجلاس هیچ توافقی حاصل نشد، اما انتظار میرود ترامپ و پوتین در روزها و هفتههای آینده به صحبتهای خود ادامه دهند.
این اعتصاب سراسری از صبح یکشنبه ۲۶ مرداد و برای نشان دادن اعتراض خانواده گروگانها به تصمیم دولت اسرائیل برای گسترش جنگ و عملیات تصرف شهر غزه، به جای دستیابی به توافقی برای بازگرداندن گروگانها آغاز شد.
پلیس اعلام کرد تاکنون ۳۲ معترض را در جریان تظاهرات سراسری و مسدودسازی جادهها بازداشت کرده است.
به گفته مقامهای انتظامی، ۱۱ نفر از بازداشتشدگان در تلآویو دستگیر شدند؛ جایی که معترضان «نظم عمومی را بر هم زدند و بهطور جدی آزادی تردد در جادهها را مختل کردند». پلیس این اعتراض را غیرقانونی خوانده است.
پلیس همچنین برای متفرق کردن معترضانی که بزرگراه اصلی اورشلیم را مسدود کردهاند، از ماشین آبپاش استفاده کرد.
معترضان در راستای این حرکت اعتراضی، صبح یکشنبه برخی از بزرگراههای اصلی در مرکز اسرائیل را مسدود و در برخی مسیرها آتش روشن کردند.
این مسدودسازیها همزمان با نخستین روز کاری هفته (در اسرائیل) و ساعت رفتوآمد صبحگاهی انجام شد.
پلیس اعلام کرد اکنون همه جادهها دوباره باز شدهاند. با این حال، در اورشلیم معترضان همچنان تونل اصلی در مسیر بزرگراه شماره ۱۶ منتهی به پایتخت را مسدود کردهاند.
بستن جادهها در سالهای اخیر به یکی از شیوههای رایج اعتراض در اسرائیل تبدیل شده است.
خانوادههای گروگانها از دولت خواستهاند به جای گسترش جنگ، با توافقی جامع جنگ را پایان دهد و همه ۵۰ گروگان باقیمانده را آزاد کند.
انجمن خانوادههای گروگانها و مفقودشدگان اعلام کرد اعضایش دوشنبه ۲۷ مرداد در مرز غزه و در نزدیکترین نقطه به محل نگهداری گروگانها چادر میزنند.
این کمپ اعتراضی با نام «ایستگاه ۵۰» برپا میشود.
پیشبینی میشود دستکم ۲۰ نفر از گروگانها هنوز زنده باشند.
اعتصاب سراسری معترضان نیز با حمایت هزاران کسبوکار، مقام محلی و شماری از اتحادیهها همراه شده است.
انتظار میرود میدان گروگانها در تلآویو شاهد حضور یک میلیون نفر باشد.
انجمن خانوادههای گروگانها و مفقودشدگان اسرائیلی شامگاه شنبه اعلام کرده بود انتظار دارد علاوه بر تلآویو، دهها هزار نفر دیگر نیز در صدها نقطه دیگر اسرائیل به برنامههای اعتراضی بپیوندند.
برای آغاز روز اعتصاب و اعتراض، فعالان مدنی در چهارراههای مختلف اسرائیل مستقر شدند و روبانهای زرد میان رهگذران توزیع کردند.
به گفته برگزارکنندگان، این اعتصاب در طول روز با تظاهرات و اقداماتی در ۴۰۰ نقطه سراسر کشور ادامه خواهد یافت.
این برنامه شامل برپایی نمایشگاه عکاسی و سخنرانی بستگان گروگانها خواهد بود. حرکت اعتراضی هدفمند شهروندان با برگزاری یک تجمع بزرگ در مقابل ستاد نظامی کریا تلآویو در شامگاه یکشنبه به اوج خواهد رسید.
از سوی دیگر، چند ده نفر از معترضان در برابر خانه ران درمر، وزیر امور راهبردی اسرائیل در اورشلیم گرد آمدند تا خواستار توافق بر سر آزادی گروگانها و پایان جنگ شوند.
تجمعکنندگان پلاکاردهایی با نام و تصویر گروگانها در دست داشتند و علیه او شعار دادند.
درمر از فوریه (بهمن سال گذشته) مسئولیت تیم مذاکرهکننده اسرائیل برای توافق آتشبس و آزادی گروگانها را برعهده دارد.
بسیاری از خانوادههای گروگانها، این دستیار ارشد نتانیاهو را به ناکامی در وظایفش متهم کردهاند، چرا که تاکنون هیچ گروگانی در نتیجه مذاکرات تحت هدایت او آزاد نشده است.
معترضان همچنین مقابل خانه وزیر آموزش، وزیر اقتصاد و معاون وزیر خارجه نیز تجمع کردند.
انتقاد تند لاپید از دولت
یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل، با انتشار بیانیهای به شدت به دولت و وزرای آن حمله کرد. او در این بیانیه، موضع جدید وزیران دولت نتانیاهو را که معترضان و اعتصابکنندگان حامی آزادی گروگانها را به «کمک به حماس» متهم کرده، «منزجرکننده» خواند.
لاپید در ادامه، دولت را متهم کرد که بیش از هر کس دیگری حماس را تقویت کرده است.
او گفت: «شما دهها میلیون دلار در چمدان به آنها دادید، سالها آنها را تقویت کردید و گروگانها در شیفت شما به اسارت حماس درآمدند. تنها چیزی که واقعا حماس را تضعیف خواهد کرد، بیرون انداختن این دولت شکستخورده است.»
رهبر اپوزیسیون در پایان بیانیه خود، روحیه همبستگی و انسجام مردمی را تنها نیروی واقعی برای تقویت کشور دانست و افزود: «تنها چیزی که کشور را تقویت میکند، روحیه فوقالعاده مردمی است که امروز برای همبستگی اسرائیلی و مسئولیت متقابل از خانههای خود بیرون میآیند.»
لاریجانی درباره سفر اخیر خود به عراق و لبنان گفت: «ما بهجای اینکه اجازه دهیم دیگران فضای منطقه را به هم بریزند، باید ثبات را در این مسیر حفظ کنیم. به همین دلیل، توافق امنیتی مهمی با عراق امضا کردیم که هدف اصلی آن ایجاد فضای امنیتی مشترک میان دو کشور است.»
او افزود این توافق شامل «تعهد متقابل به جلوگیری از هر گونه اخلال از سوی افراد، جریانها یا کشورهای ثالث» است تا هیچ طرفی نتواند از خاک کشور دیگری علیه طرف مقابل «سوءاستفاده» یا در مسائل امنیتی «رخنه» ایجاد کند.
لاریجانی گفت در جنگ ۱۲ روزه نیز این موضوع مورد توجه بود؛ بهطوری که «بخشی از جنگ از آسمان برخی کشورها پشتیبانی میشد».
دبیر شورای عالی امنیت ملی ۲۰ مرداد تفاهمنامه امنیتی جمهوری اسلامی با دولت عراق را امضا کرد. همان زمان اطلاعاتی به ایراناینترنشنال رسید که نشان میداد یکی از اهداف اصلی این سفر، ترغیب جریانهای شیعی عراق به پیگیری «تصویب لایحه حشد شعبی» در پارلمان این کشور است.
این لایحه هنوز در پارلمان عراق به تصویب نرسیده و بررسی آن بهدلیل مخالفت برخی جریانهای سیاسی و فشارهای خارجی، بهویژه آمریکا، به تعویق افتاده است. تبدیل این لایحه به قانون، نفوذ جمهوری اسلامی در عراق را تقویت میکند.
محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، هفتم مرداد گفت برای جلوگیری از ورود گروههای نیابتی تهران در عراق به جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل، از ترکیب فشار سیاسی و نظامی استفاده کرده است.
به گفته سودانی، نیروهای امنیتی عراق ۲۹ تلاش این گروهها برای شلیک راکت و پهپاد به اسرائیل و پایگاههای آمریکا را خنثی کردند.
لاریجانی اساس توافقنامه امنیتی میان تهران و بغداد را «بهروزرسانی شده و بر پایه تعهد دو کشور» خواند و افزود: «البته طبیعتا ملاحظاتی هم وجود دارد، زیرا برخی کشورها ممکن است در عمل نتوانند تمام الزامات را رعایت کنند.»
او در عینحال گفت این موارد «قابل اصلاح» هستند و دو طرف تلاش میکنند امنیت و ثبات را در منطقه حفظ کنند.
تاکید عراق بر استقلال این کشور
همزمان با این مصاحبه، دفتر مشاور امنیت ملی عراق در بیانیهای اعلام کرد قاسم الاعرجی در دیدار با کاردار سفارت آمریکا، جزییات یادداشت تفاهم امنیتی امضا شده با جمهوری اسلامی در زمینه «کنترل مرزها» را تشریح کرد است.
به گفته الاعرجی، این توافق به تقویت امنیت و ثبات منطقه و جلوگیری از قاچاق و نفوذ غیرقانونی کمک میکند.
آمریکا معتقد است این توافق حاکمیت عراق را تضعیف میکند.
تمی بروس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، ۲۲ مرداد گفت دولت ترامپ با هر قانونی که با اهداف همکاری امنیتی دوجانبه و و تقویت نهادهای امنیتی موجود عراق مغایرت داشته باشد، مخالف است.
او افزود آمریکا از «حاکمیت واقعی» عراق حمایت میکند، نه قوانینی که آن را به یک کشور اقماری و «دولت مطیع ایران» تبدیل کند.
الاعرجی در پاسخ به کاردار سفارت آمریکا تاکید کرد عراق به عنوان یک کشور مستقل و دارای حاکمیت عمل میکند و به دنبال روابط متوازن با شرکای منطقهای و بینالمللی است.
سفارت عراق در واشینگتن نیز پیشتر بیانیهای صادر و تاکید کرده بود این کشور «کاملا مستقل» است.
سفارت جمهوری اسلامی در بغداد نیز با انتشار بیانیهای، «موضعگیری مداخلهجویانه آمریکا در مورد روابط دوجانبه ایران-عراق» را محکوم و تاکید کرد اظهارات بروس نشانه تلاش مستمر سیاستگذاران این کشور برای «تفرقهانگیزی میان ملتهای همسایه و مسلمان» است.
خبرگزاری رویترز و شبکه الجزیره نیز به نقل از شاهدان عینی از شنیده شدن دستکم دو انفجار در نزدیکی نیروگاه برق صنعا خبر دادند. علت رسمی این انفجارها تاکنون از سوی مراجع مستقل اعلام نشده است.
در همین حال، حزام الاسد، عضو دفتر سیاسی انصارالله، اسرائیل را مسئول این حمله دانست و گفت: «دشمن جنایتکار و شکستخورده، تنها مراکز خدماترسانی مانند نیروگاهها را هدف قرار میدهد.» او این اقدام را نشانهای از ناکامیهای نظامی اسرائیل توصیف کرد. تا زمان تنظیم این گزارش، مقامات اسرائیلی واکنشی به این اتهامات نشان ندادهاند.
به گزارش شبکه تلویزیونی المسیره وابسته به حوثیها، یک منبع در بخش «دفاع غیرنظامی» این گروه اعلام کرد که نیروگاه برق در جنوب شهر صنعا، پایتخت یمن، هدف یک «تجاوز» قرار گرفته است. این حمله که با عنوان «تجاوز» توصیف شده، در ادامه تنشهای فزاینده در مناطق تحت کنترل حوثیها رخ داده و هنوز جزئیات بیشتری درباره عامل یا میزان خسارت آن منتشر نشده است.
سابقه حملات اسرائیل و آمریکا به یمن
این حمله در حالی صورت میگیرد که طی ماههای گذشته، نیروهای آمریکایی و اسرائیلی چندین بار مناطقی از یمن را که تحت کنترل حوثیها قرار دارد، هدف قرار دادهاند. آمریکا از ابتدای سال ۲۰۲۴ بارها مواضع حوثیها را در استانهای الحدیده، صعده، تعز و حجه بمباران کرده و اعلام کرده که این عملیات در پاسخ به حملات پهپادی و موشکی حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی به کشتیهای تجاری در دریای سرخ و خلیج عدن بوده است.
اسرائیل نیز، بهویژه در جریان جنگ اخیر ۱۲ روزه با حکومت ایران و پیش از آن با حزبالله و نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه، از مشارکت حوثیها در حملات پهپادی به خاک خود خبر داده و تهدید کرده بود که در صورت تداوم این حملات، تاسیسات نظامی و زیرساختی در یمن را هدف قرار خواهد داد. بهدنبال آن، گزارشهایی از حملات هوایی مشکوک به برخی پایگاههای موشکی در شمال یمن منتشر شد، اگرچه تلآویو مسئولیت مستقیم آنها را برعهده نگرفت.
این تصمیم به تعویق مذاکرات درباره توافقنامه تجارت دوجانبه منجر شده و امیدها برای دستیابی به یک توافق پیش از موعد اجرای تعرفههای جدید را کمرنگ کرده است.
این گزارش که به نقل از منابع مطلع منتشر شده، میافزاید که دور جدید مذاکرات اکنون به تاریخ نامعلومی موکول شده است. هنوز خبرگزاری رویترز نتوانسته این خبر را بهطور مستقل تایید کند.
ماه گذشته، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، در واکنش به ادامه واردات نفت روسیه توسط هند، تعرفهای اضافی به میزان ۲۵ درصد بر کالاهای وارداتی از هند وضع کرد؛ اقدامی که تنشهای میان دو کشور را تشدید کرده است. این تعرفه جدید قرار است از ۵ شهریور اجرایی شود و ممکن است عوارض واردات برخی از کالاهای هندی را تا ۵۰ درصد افزایش دهد؛ رقمی که از بالاترین تعرفهها بر شرکای تجاری آمریکا محسوب میشود.
مذاکرات تجاری میان دهلی نو و واشینگتن پس از پنج دور گفتوگو، به دلیل اختلافات بر سر باز شدن بازارهای کشاورزی و لبنیات هند و نیز توقف واردات نفت از روسیه، به بنبست رسیده است.
وزارت خارجه هند در واکنش به تحریمها اعلام کرده است که این کشور بهناحق به دلیل خرید نفت از روسیه هدف قرار گرفته، در حالی که ایالات متحده و اتحادیه اروپا همچنان به واردات کالا از روسیه ادامه میدهند.
این تظاهرات، که بزرگترین تجمع اعتراضی از زمان درگیریهای خونین تیرماه گذشته محسوب میشود، همزمان با وخامت اوضاع امنیتی و تداوم شکافهای قومی و مذهبی در سوریه برگزار شد.
بر اساس گزارش «دیدهبان حقوق بشر سوریه» مستقر در بریتانیا، معترضان با رد دولت موقت مستقر در دمشق، خواستار محاکمه عاملان خشونت علیه دروزیها شدند. برخی از شرکتکنندگان پرچم اسرائیل را در دست داشتند تا از مداخله نظامی اسرائیل در جریان درگیریهای اواسط ژوئیه میان نیروهای دروزی، قبایل سنی بادیهنشین و ارتش سوریه قدردانی کنند.
درگیریهای تیرماه که با درگیری میان شبهنظامیان دروزی و قبایل سنی آغاز شد، با ورود نیروهای دولتی به نفع قبایل شدت گرفت. در جریان این درگیریها صدها نفر کشته شدند. اسرائیل با انجام دهها حمله هوایی علیه مواضع نیروهای دولتی سوریه، از جمله حمله به ساختمان وزارت دفاع در دمشق، به حمایت از دروزیها برخاست.
به گفته ریان معروف، مسئول گروه رسانهای «سویدا ۲۴»، تظاهرات اخیر در سویدا بزرگترین تجمع از زمان درگیریهای ماه گذشته بوده و تجمعات مشابهی در شهرهای شهبا و صلخد نیز برگزار شده است. او تاکید کرد که این نخستین بار است که دروزیها بهطور علنی با شعار «تعیین سرنوشت» دست به اعتراض میزنند؛ تغییری که آن را «بیسابقه» توصیف کرد.
در پی این درگیریها، دولت موقت سوریه کمیتهای را برای بررسی خشونتهای فرقهای تشکیل داده که قرار است ظرف سه ماه آینده گزارشی از نتایج تحقیقات خود منتشر کند.
دروزیها که ریشه مذهبی آنها به انشعابی از اسماعیلیه در قرن دهم میلادی بازمیگردد، جمعیتی حدود یک میلیون نفر در سراسر جهان دارند که بیش از نیمی از آنها در سوریه زندگی میکنند. سایر اعضای این اقلیت مذهبی عمدتاً در لبنان، اسرائیل و بلندیهای جولان ساکناند؛ منطقهای که اسرائیل در سال ۱۹۶۷ از سوریه تصرف و در سال ۱۹۸۱ به قلمرو خود ملحق کرد.
الشرع: پشتگرمی برخی طرفها به اسرائیل، دستیابی به توافق در سوریه را دشوار میکند
احمد الشرع، رییسجمهوری موقت سوریه، با اشاره به درگیریها در استان دروزینشین سویدا در جنوب این کشور گفت: «برخی طرفهای سوری با پشتگرمی به اسرائیل جسور شدهاند و این مساله دستیابی به توافق را دشوار میکند.»
او با تاکید بر اینکه تلاش برای یکپارچهسازی و اتحاد سوریه نباید از راه جنگ باشد، گفت: «دولت سوریه متعهد است افرادی را که در سویدا مرتکب اقدامات خلاف شدند، پاسخگو کند.»
