کییف اعلام کرد که در پهپادهای روسی مورد استفاده در حملات روسیه علیه اوکراین، قطعاتی ساخت هند پیدا کرده است. این خبر در شرایطی منتشر شده که آمریکا فشار را بر هند به دلیل خرید نفت از روسیه افزایش داده است.
آندری یرماک، رییس دفتر رئیسجمهوری اوکراین، سهشنبه ۱۴ مرداد در کانال تلگرامی خود نوشت که این پهپادها در حملاتی در خطوط مقدم و علیه غیرنظامیان استفاده شدهاند.
خبرگزاری رویترز نوشت که نتوانسته بهطور مستقل این موضوع را تایید کند.
از ابتدای آغاز جنگ اوکراین تاکنون، گزارشهای متعددی درباره کمکهای پهپادی جمهوری اسلامی به روسیه برای تهاجم علیه اوکراین منتشر شده است.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهور اوکراین، ۲۲ تیر با اشاره به سرنگون کردن تعداد زیادی پهپاد شاهد ساخت جمهوری اسلامی در روزهای گذشته، گفت: «این پهپادها یکی از ابزارهای روسیه برای طولانی کردن جنگ هستند و باید این تهدید را خنثی کنیم.»
کرملین: فشار تعرفهای بر هند «غیرقانونی» است
همزمان روسیه روز سهشنبه ایالات متحده را به اعمال فشار تجاری «غیرقانونی» بر هند متهم کرد.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، به خبرنگاران گفت: «ما اظهارنظرهایی میشنویم که در واقع تهدید هستند؛ تلاشهایی برای وادار کردن کشورها به قطع روابط تجاری با روسیه. ما چنین اظهاراتی را قانونی نمیدانیم.»
او افزود: «ما بر این باوریم که کشورهای دارای حاکمیت، باید و عملا این حق را دارند که شرکای تجاری و همکاران خود در زمینه همکاریهای اقتصادی و تجاری را خود انتخاب، و همچنین نوع و شکل این همکاریها را، بر اساس منافع کشور خود، تعیین کنند.»
عدم تغییر موضع پوتین
ترامپ اعلام کرده که از جمعه تحریمهای جدیدی علیه روسیه، و همچنین کشورهایی که واردات انرژی از روسیه را ادامه دهند، اعمال خواهد کرد؛ مگر آنکه مسکو اقداماتی برای پایان دادن به جنگ سهونیم ساله خود با اوکراین انجام دهد.
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، با وجود نزدیک شدن به ضربالاجل اعلامشده، هیچ نشانهای از تغییر در موضع روسیه نسبت به جنگ نشان نداده است.
دهلی نو تهدیدهای ترامپ را «غیرموجه» خوانده و متعهد شده که از منافع اقتصادی خود دفاع کند.
این موضعگیری باعث تشدید شکاف تجاری میان این دو اقتصاد بزرگ شده است.
پیشتر دو منبع دولتی هند به رویترز گفتهاند که هند علیرغم تهدیدهای ترامپ، همچنان به خرید نفت از روسیه ادامه خواهد داد.
میانجیگری اسرائیل در تنش میان آمریکا و روسیه
رادیوی ملی اسرائیل سهشنبه به نقل از منابع نزدیک به بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، فاش کرد که او با اطلاع ترامپ و برای کاهش تنش میان واشنگتن و مسکو تلاش میکند.
دفتر نخستوزیری اسرائیل دوشنبه اعلام کرد که نتانیاهو و پوتین برای دومین بار در یک هفته اخیر با یکدیگر گفتوگو کردهاند.
بر اساس گزارش رسانههای اسرائیلی، طی هفتههای گذشته، دفتر نتانیاهو در چندین تماس تلفنی، که برخی از آنها علنی و برخی محرمانه بودهاند، تلاش کرده تا تنشهای فزاینده میان ایالات متحده و روسیه را کاهش دهد.
این تنشها پس از اصرار پوتین بر ادامه جنگ در اوکراین تشدید شد.
اواخر هفته گذشته، با تصمیم ترامپ برای اعزام زیردریاییهای هستهای به منطقه، تنش میان دو کشور به اوج خود رسید.
ترامپ ۱۰ مرداد در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت در پی سخنان «بسیار تحریکآمیز» دیمیتری مدودف، معاون شورای امنیت روسیه، دستور استقرار دو زیردریایی اتمی در «مناطق مناسب» را صادر کرده است.
مدودف ۶ مرداد ضمن انتقاد از آنچه «بازی اولتیماتوم با روسیه» خواند، به رییسجمهوری آمریکا هشدار داد: «هر اولتیماتوم جدید، یک تهدید و گامی بهسوی جنگ است؛ نه جنگ میان روسیه و اوکراین، بلکه با کشور خودِ ترامپ.»
او اضافه کرد: «ترامپ باید به خاطر داشته باشد که روسیه نه اسرائیل است و نه ایران.»
به گزارش خبرگزاری رویترز، سازمان کوگات (COGAT)، مسئول هماهنگی کمکهای بشردوستانه در اسرائیل، سهشنبه ۱۴ مرداد اعلام کرد کابینه این کشور مکانیسمی را تصویب کرده که امکان ورود کمکها به غزه را از طریق تجار محلی فراهم میآورد.
به گفته این سازمان، کالاهای تصویب شده شامل مواد غذایی اساسی، غذای کودک، میوه و سبزیجات و لوازم بهداشتی است.
هدف از این اقدام افزایش حجم کمکهای ورودی به نوار غزه و کاهش وابستگی به کمکهای سازمان ملل و سازمانهای بینالمللی اعلام شده است.
مقامات فلسطینی و سازمان ملل میگویند غزه روزانه به ورود حدود ۶۰۰ کامیون کمک نیاز دارد.
این رقم معادل تعداد کامیونهایی است که قبل از جنگ اجازه ورود به غزه را داشتند.
نگرانیهای بینالمللی
تصاویر فلسطینیان گرسنه، بهویژه کودکان، در هفتههای گذشته واکنشهای گستردهای را به همراه داشته است.
حماس نیز ویدیویی منتشر کرد که در آن یک گروگان اسرائیلی لاغر و گرسنه دیده میشود که این امر انتقادات شدید جامعه جهانی را در پی داشت.
اسرائیل در پاسخ به فشارهای بینالمللی، اعلام کرد اقداماتی برای رساندن کمک بیشتر به غزه در دستور کار قرار داده است.
این اقدامات شامل توقف عملیات نظامی در بخشهایی از روز، تصویب پرتاب کمک از هوا و تعیین مسیرهای امن برای کاروانهای امدادی است.
همزمان، حماس اعلام کرد آماده همکاری با صلیب سرخ برای کمکرسانی به گروگانهای اسرائیلی است، اما این همکاری مشروط به بازگشایی دائمی مسیرهای بشردوستانه و توقف حملات هوایی در زمان توزیع کمکهاست.
اختلاف بر سر نحوه کمکرسانی
اسرائیل و آمریکا در ماه می از سازمان ملل خواستند به جای استفاده از کانالهای معمول، از طریق بنیاد بشردوستانه غزه کمکرسانی کند. این بنیاد که مورد حمایت دو کشور است، به وسیله یک شرکت لجستیک آمریکایی اداره میشود و مدیریت آن بر عهده افسر سابق سیا و کهنه سربازان آمریکایی است.
سازمان ملل این پیشنهاد را رد کرد و بیطرفی بنیاد بشردوستانه غزه را زیر سوال برد.
این نهاد معتقد است چنین روشی امدادرسانی را نظامی میکند و به آوارگی اجباری مردم منجر میشود.
بر اساس برآورد سازمان ملل، نیروهای اسرائیلی از ماه می بیش از هزار نفر از کسانی را که به دنبال غذا بودهاند، کشتهاند.
بیشتر این تلفات در اطراف پایگاههای توزیع کمکها رخ داده است.
جنگ در غزه از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ با حمله حماس به جنوب اسرائیل آغاز شد.
بر اساس آمار اسرائیل، حماس در این حمله هزار و ۲۰۰ نفر را کشت و ۲۵۱ نفر را گروگان گرفت.
عملیات نظامی اسرائیل در پاسخ تاکنون جان بیش از ۶۰ هزار فلسطینی را گرفته است. این آمار که از سوی مقامات بهداشتی غزه اعلام شده، شامل نظامیان و غیرنظامیان است.
بر اساس اعلام مقامات اسرائیلی، در حال حاضر ۵۰ گروگان در غزه هستند که تنها ۲۰ نفر از آنها زنده تلقی میشوند.
حماس تاکنون اجازه دسترسی سازمانهای بشردوستانه به این افراد را نداده و خانوادههایشان اطلاعات چندانی از وضعیت آنها ندارند.
پایگاه خبری بلومبرگ سهشنبه ۱۴ مرداد گزارش داد بخشی از این کاهش واردات در ماه ژوئیه، بهدلیل کاهش تقاضا از سوی پالایشگاههای خصوصی در چین (موسوم به تیپاتها - قوریها) بوده، زیرا این پالایشگاهها در ماه ژوئن محمولههای بیشتری دریافت کرده بودند.
طبق دادههای شرکت اطلاعاتی کپلر، خرید نفت ایران از سوی چین در ماه ژوئیه به حدود ۱.۲ میلیون بشکه در روز کاهش یافت که نزدیک به ۳۰ درصد کمتر از خرید نفت ایران در ماه ژوئن و اندکی پایینتر از رقم سال گذشته در همین زمان است.
دادههای یک شرکت اطلاعاتی دیگر (Vortexa Ltd) نیز کاهش مشابهی را برای این ماه نشان میدهد.
کاهش تقاضا از سوی تیپاتها
با این که نفت ایران تحت تحریمهای ایالات متحده قرار دارد، چین معمولا بزرگترین واردکننده نفت خام از ایران است.
آمارهای رسمی اغلب نشان میدهند صادرات نفت ایران به چین بسیار اندک یا حتی صفر است اما پالایشگاههای کوچک خصوصی (همان تیپاتها)، معمولا بزرگترین خریداران چنین نفتی هستند.
آمار رسمی واردات چین قرار است پنجشنبه این هفته منتشر شود.
مویو شو، تحلیلگر ارشد نفت خام در شرکت کپلر، گفت: «تقاضا از سوی تیپاتها چندان قوی نیست و میل آنها به انبارسازی پس از واردات بالای ماه ژوئن کاهش یافته است.»
او افزود «علاوه بر این، برخی از آنها با محدودیت در سهمیه واردات نفت خام مواجهاند»، زیرا به گفته شو، نیاز به مجوزهایی دارند که حجم واردات را تنظیم میکنند.
در ماه ژوئن، دادههای Vortexa نشان داد که واردات نفت ایران از سوی چین به بیش از ۱.۷ میلیون بشکه در روز رسید که بالاترین رقم در سه ماه گذشته بود.
عجله برای واردات نفت در زمان جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل
این افزایش واردات نفت ایران عمدتا بهدلیل عجله در بارگیری محمولههای نفت برای جلوگیری از تاثیرات احتمالی ناشی از درگیری حکومت ایران و اسرائیل بود.
این درگیری کوتاهمدت که ایالات متحده نیز به آن وارد شد، نگرانیهایی درباره اختلال در عرضه انرژی ایجاد کرد؛ هرچند در نهایت روندهای عرضه نفت آسیبی ندیدند.
از آن زمان، ایالات متحده تحریمهای مربوط به ایران را تشدید کرده و محدودیتهای بیشتری بر نهادهای فعال در زنجیره تامین نفت از ایران از جمله با اعمال تحریمها بر چهارمین پایانه نفتی چین اعمال کرده است.
بر اساس گزارش سهشنبه ۱۴ مرداد این نشریه، این سفر چهارم اوت سال گذشته و با پرواز ماهانایر انجام شده است.
تحت پوشش گذرنامههای دیپلماتیک و یک شرکت مشاورهای
در میان مسافران، علی کلوند، از عوامل برنامه هستهای جمهوری اسلامی، ۴۳ ساله، به همراه چهار کارمند دیگر در پوشش شرکت مشاورهای «دماوند تک» (مستقر در دفتر کوچکی در تهران)، بوده است.
این افراد با گذرنامههای دیپلماتیک سفر کردهاند، برخی از گذرنامهها شمارههای متوالی داشتهاند و همه در یک روز، فقط چند هفته پیش از سفر، صادر شده بودهاند.
فایننشالتایمز افزود که یکی از اعضای هیئت، عامل برنامه هستهای ایران بوده که به گفته مقامات غربی، برای «سازمان پژوهش و نوآوری دفاعی» (سپند) کار میکند.
این واحد تحقیقاتی سری نظامی را «جایگزین مستقیم برنامه هستهای پیش از سال ۲۰۰۴ ایران» توصیف کردهاند.
فرد دیگر، رییس پیشین شرکتی بوده که بهدلیل دخالت در تامین قطعات برای سپند، تحت تحریمهای آمریکا قرار گرفته است.
بر اساس این گزارش، آخرین عضو گروه، یک مامور ضدجاسوسی نظامی جمهوری اسلامی بوده است.
ابراز تمایل به تامین ایزوتوپ از روسیه
تحقیقات فایننشالتایمز بر اساس نامهها، اسناد مسافرتی و سوابق شرکتهای ایرانی و روسی و همچنین مصاحبه با مقامات غربی و کارشناسان عدم اشاعه تسلیحات اتمی انجام شده است.
فایننشالتایمز همچنین نامهای را بررسی کرده که «دماوند تک» در ماه می سال گذشته میلادی به یک تامینکننده روسی فرستاده بود و کلوند در آن علاقهمندی خود را به تامین چند ایزوتوپ از جمله تریتیوم، مادهای با کاربردهای غیرنظامی اما قابلیت تقویت بازده جنگافزار هستهای، ابراز کرده بود.
سفر به روسیه همزمان با نگرانی دولتهای غربی
سفر هیئت ایرانی به روسیه همزمان با نگرانی دولتهای غربی از فعالیتهای مشکوک عوامل هستهای جمهوری اسلامی از جمله تلاشها برای تامین فناوریهای مرتبط با انرژی اتمی صورت گرفت.
در ماه می، آمریکا تحریمهای جدیدی علیه سپند وضع کرد و هشدار داد که این سازمان «روی تحقیقات و توسعه دومنظوره کاربردی برای تسلیحات هستهای و سامانههای کارگشای آن کار میکند».
آژانسهای اطلاعاتی غربی بر این باورند که جمهوری اسلامی برنامه مخفی تسلیحات هستهای داشته اما پیش از آن که اسرائیل و آمریکا در خرداد امسال به تاسیسات هستهای در ایران حمله کنند، واشینگتن معتقد بود تهران این برنامه را از سر نگرفته است.
ایالات متحده هشدار داده بود حکومت ایران گامهایی برداشته که اگر اراده کند، ساخت بمب را آسانتر میکند.
استراتژی «ابهاممحور»
فایننشالتایمز به نقل از کارشناسانی که فعالیتهای هستهای ایران را رصد کردهاند، گزارش داد که استراتژی جمهوری اسلامی در زمینه فعالیت هستهای خود مدتهاست مبتنی بر «ابهاممحوری» است.
این رویکرد از نقض صریح هنجارهای عدم اشاعه تسلیحات هستهای جلوگیری میکند اما میتواند از تحقیقات علمی برای پیشبرد دانش مورد نیاز در صورت تصمیم تهران برای ساخت تسلیحات هستهای استفاده کند.
فایننشالتایمز افزود ماموریت هیئت ایرانی در روسیه به خودی خود سندی نیست که ارزیابیهای غرب درباره برنامه هستهای ایران را تغییر دهد اما: «نمونهای از فعالیتهایی است که نگرانی آژانسهای اطلاعاتی غربی را برانگیخته است.»
همه اجزای یک سفر مشکوک
چندین کارشناس عدم اشاعه تسلیحات هستهای به فایننشالتایمز گفتند سوابق اعضای هیئت، نوع شرکتهای روسی و تدابیر زیرکانه در سفر، همگی مشکوکاند.
به نوشته این نشریه، این هیئت، گروهی از دانشگاهیان معمول نبوده بلکه همگی ارتباط نزدیکی با سپند داشتهاند و از میان تمام شاخههای فعالیت هستهای ایران، سپند یکی از بحثبرانگیزترین و نگرانکنندهترین نهادها در آژانسهای اطلاعاتی غربی است.
ایان استوارت، مهندس هستهای سابق وزارت دفاع بریتانیا و رییس دفتر واشینگتن مرکز مطالعات عدم اشاعه جیمز مارتین، گفت: «مجموعه اطلاعات موجود نشان میدهد ممکن است سپند با تکیه بر تخصص روسیه در پی حفظ دانش مرتبط با سلاح هستهای باشد.»
اسامی دیگر افراد حاضر در گروه
یکی از گذرنامههای دیپلماتیک به نام جواد قاسمی، ۴۸ ساله، صادر شده بوده که پیشتر مدیرعامل شرکت Paradise Medical Pioneers بوده است.
این شرکت در سال ۲۰۱۹ بهخاطر تامین قطعات سلاح هستهای برای سپند، از سوی آمریکا تحریم شد.
به نوشته فایننشالتایمز، محسن فخریزاده پیش از کشته شدن در این شرکت نقش داشت.
بر اساس اسناد، قاسمی از طریق عضویت در هیئتمدیره پنج شرکت مرتبط با سپند یا تحت تحریم آمریکا، به این نهاد متصل است.
او اکنون مدیرعامل شرکت «ایمن گستر رامان کیش» است؛ شرکتی که تجهیزات ایمنی هستهای و تست تشعشع ارائه میدهد و از طریق مدیران کنونی و پیشین خود ارتباطات متعددی با سپند و سپاه پاسداران دارد.
یکی دیگر از گذرنامههای دیپلماتیک به نام روحالله عظیمیراد صادر شده که مقامات غربی او را بهعنوان عامل ارشد هستهای در سپند میشناسند.
او همچنین استادیار دانشگاه صنعتی مالک اشتر است. دانشگاهی که اتحادیه اروپا و بریتانیا، هر دو آن را تحریم کردهاند.
به نوشته فایننشالتایمز، مهمترین عضو هیئت، شاید سروش محتشمی، عامل برنامه هستهای تهران وابسته به دانشگاه صنعتی امیرکبیر بوده باشد.
محتشمی در حوزه مولدهای نوترون تخصص دارد. دستگاههایی که در صنایع و پزشکی کاربرد دارند اما میتوانند در برخی تسلیحات هستهای نیز عامل تحریک انفجار باشند.
آخرین عضو هیئت، امیر یزدیان، ۳۵ ساله، برخلاف دیگران هیچ پرونده دانشگاهی ندارد و اسمش در مدارک مربوط به شرکتها در ایران نیامده است.
گذرنامه دولتی یزدیان شماره متوالی با قاسمی داشته است.
چندین مقام غربی تایید کردند که او کارمند وزارت دفاع در بخش ضدجاسوسی است.
