سنای ایالات متحده روز چهارشنبه دو قطعنامه برای جلوگیری از فروش بیش از ۶۷۵ میلیون دلار تسلیحات به اسرائیل را رد کرد؛ اما رای مثبت ۲۷ سناتور دموکرات به این طرحها، نشانهای از شکاف فزاینده در حمایت سنتی کنگره از اسرائیل، بهویژه در میان دموکراتهای میانهرو است.
در رأیگیری اول، ۷۰ سناتور با طرح مخالفت کردند و تنها ۲۷ نفر رأی موافق دادند. در رأیگیری دوم نیز با اختلاف ۷۲ رأی مخالف در برابر ۲۴ رأی موافق، قطعنامهها رد شدند. این دو طرح که به ابتکار برنی سندرز، سناتور منتقد سیاستهای اسرائیل، ارائه شده بودند، هدفشان جلوگیری از فروش حدود پنج هزار بمب، تجهیزات هدایت تسلیحات، و دهها هزار قبضه تفنگ تهاجمی به اسرائیل بود.
بر اساس گزارش آکسیوس، اگرچه ائتلاف سنتی دوحزبی در حمایت از اسرائیل در سنا بهطور کامل فرو نریخته، اما افزایش مخالفت در جناح دموکرات، بهویژه در واکنش به بحران انسانی در نوار غزه، چشمگیر است.
برخی از دموکراتهای میانهرو که همواره از حامیان اسرائیل محسوب میشدند، اکنون بهدلیل گرسنگی گسترده و سطح بالای خشونت در غزه، موضع خود را تغییر دادهاند.
سناتور جین شاهین، عضو ارشد دموکرات در کمیته روابط خارجی سنا، از جمله رایدهندگان موافق با دو قطعنامه بود. بهگفته تحلیلگران، حمایت شاهین در گشودن راه برای پیوستن دیگر دموکراتهای میانهرو به این تلاشها مؤثر بوده است.
با این حال، چاک شومر، رهبر اکثریت دموکرات در سنا، و سناتور کوری بوکر از نیوجرسی، از مخالفان قطعنامهها بودند و به ادامه فروش تسلیحات به اسرائیل رای دادند. با وجود مخالفت آنها، بیش از نیمی از اعضای فراکسیون دموکرات در سنا از طرحهای محدودسازی فروش سلاحهای تهاجمی به اسرائیل حمایت کردند؛ رقمی که در مقایسه با ماه ژانویه، زمانی که تنها ۱۰ دموکرات از چنین طرحی پشتیبانی کردند، افزایش قابلتوجهی دارد.
با وجود رشد مخالفتها، حمایت دوحزبی از تداوم ارسال تسلیحات به اسرائیل هنوز از بین نرفته است. تمامی سناتورهای جمهوریخواه به رد قطعنامهها رای دادند و هنوز اکثریتی از دموکراتها نیز با آنها همراهی کردند.
این تحولات در حالی رخ داده که بحران انسانی در غزه و گسترش خشونتها در این منطقه، فشار سیاسی بر دولت ترامپ را افزایش داده است. بسیاری از رایدهندگان مترقی و مدافعان حقوق بشر از دولت خواستهاند که با توقف ارسال تسلیحات، از وقوع جنایات بیشتر جلوگیری کند. با این حال، کاخ سفید و رهبران حزب همچنان از تداوم کمکهای نظامی به اسرائیل دفاع میکنند.
سناتور سندرز که پیشتر نیز تلاشهایی برای توقف حمایت تسلیحاتی آمریکا از اسرائیل انجام داده بود، گفت که بحران انسانی در غزه بهحدی رسیده که نمیتوان نسبت به آن بیتفاوت بود. او تاکید کرد که وقت آن رسیده که کنگره «صدای مردم آمریکا» را بشنود و به توقف کشتار غیرنظامیان کمک کند.
با رایگیری روز چهارشنبه، روند ارسال بسته جدید تسلیحاتی آمریکا به اسرائیل ادامه خواهد یافت؛ اما شکاف درون حزب دموکرات بر سر حمایت نظامی از اسرائیل اکنون بیش از هر زمان دیگری آشکار شده است.
این دستور اجرایی چهارشنبه، ۳۰ ژوئیه، در آستانه ضربالاجل اول اوت برای نهاییکردن توافقات تجاری صادر شد؛ اقدامی که در بحبوحه تنشهای فزاینده میان واشینگتن و برازیلیا بر سر رسیدگی قضایی به بولسونارو صورت گرفته است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، این تعرفهها در حالی اعمال میشود که همزمان، واشینگتن الکساندر ده مورائس، قاضی دیوان عالی برزیل، که مسئول رسیدگی به پرونده بولسونارو است، را تحریم کرده است. اسکات بسن، وزیر خزانهداری آمریکا، در بیانیهای رسمی اعلام کرد: «ده مورائس، بهصورت خودسرانه نقش قاضی و هیئت منصفه را بر عهده گرفته و با نقض حقوق بشر، سانسور رسانهها، بازداشتهای سیاسی و پیگرد فعالان، به دنبال سرکوب صداهای مخالف است.»
با وجود اعمال این تعرفه سنگین، شماری از صنایع راهبردی برزیل از جمله هوافضا، انرژی، خمیر چوب، آهن خام، فلزات گرانبها، کود و هواپیماهای غیرنظامی، از این افزایش تعرفه معاف شدهاند. تحلیل اتاق بازرگانی آمریکا در برزیل حاکی است که حدود ۷۰۰ کالای صادراتی مشمول این معافیت شدهاند، که در مجموع ۴۳.۴ درصد از کل صادرات این کشور به ایالات متحده را شامل میشوند.
راجریو سرون، وزیر خزانهداری برزیل، با بیان اینکه «ما با بدترین سناریو روبهرو نشدیم»، اقدام ترامپ را ملایمتر از آنچه پیشبینی میشد توصیف کرد. اما از سوی دیگر، ولبر بارال، وزیر پیشین تجارت برزیل، هشدار داد که با وجود این معافیتها، «تاثیر منفی بر صادرات برزیل قطعی خواهد بود».
واکنش بازارهای مالی نیز سریع بود. سهام شرکت امبرائر، بزرگترین تولیدکننده هواپیما در برزیل که ۴۵ درصد هواپیماهای تجاری و ۷۰ درصد جتهای خصوصیاش را به آمریکا صادر میکند، پس از اعلام معافیت از تعرفهها، ۱۱ درصد رشد کرد. همچنین شرکت سوزانو، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان خمیر چوب، با افزایش بیش از ۱ درصدی در بورس سائوپائولو مواجه شد.
اما در نقطه مقابل، بخشهایی نظیر گوشت گاو و قهوه که از مهمترین صادرات برزیل به ایالات متحده بهشمار میروند، از معافیت بیبهره ماندند. رابرتو پروزا، رییس اتحادیه گوشت برزیل، اعلام کرد که این تعرفهها میتواند تا پایان سال، بیش از یک میلیارد دلار به صنعت گوشت این کشور زیان وارد کند. اتحادیه صادرکنندگان قهوه نیز خواستار تجدیدنظر در شمول این محصول در فهرست معافیتها شد.
الکس خاکز، مشاور اقتصادی پیشین کاخ سفید در دولت بایدن، با انتقاد از اقدام ترامپ گفت: «این تعرفهها نهتنها برخلاف قوانین تجارت آزاد است، بلکه بر خلاف اصول ادعاشده خود ترامپ درباره تجارت منصفانه است. ایالات متحده با برزیل مازاد تجاری دارد و این تعرفهها تنها موجب افزایش بهای کالاهای مصرفی برای آمریکاییها خواهد شد، نه حل مشکلات ساختاری.»
در پی این تصمیم، مائورو ویرا، وزیر خارجه برزیل، در واشینگتن با مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا دیدار کرد و اعلام کرد مذاکراتی برای تجدیدنظر در این تعرفهها آغاز شده است. ویرا تاکید کرد که مسائل قضایی مربوط به بولسونارو، «نباید وارد چارچوب مذاکرات اقتصادی شود.»
توافق جداگانه با کره جنوبی برای تعرفه ۱۵ درصدی
در حالیکه فشارها بر برزیل ادامه دارد، ترامپ اعلام کرد که ایالات متحده با کره جنوبی به توافق تجاری جدیدی دست یافته که بر اساس آن، تعرفه واردات از این کشور به ۱۵ درصد محدود خواهد شد. این توافق که ساعاتی پس از دیدار ترامپ با مقامهای کرهای در کاخ سفید اعلام شد، بهعنوان اقدامی برای «کاهش تنش» با یکی از متحدان کلیدی آسیایی آمریکا ارزیابی شده است.
براساس این توافق، کره جنوبی متعهد شده است که ۳۵۰ میلیارد دلار در خاک ایالات متحده سرمایهگذاری کند، از جمله ۱۵۰ میلیارد دلار در صنایع کشتیسازی. همچنین، این کشور باید ۱۰۰ میلیارد دلار گاز طبیعی مایعشده و دیگر محصولات انرژی از آمریکا خریداری کند. ترامپ این توافق را «کامل و جامع» توصیف کرد و افزود که لی جائه میونگ، رییسجمهوری کره جنوبی، قرار است ظرف دو هفته آینده بار دیگر به واشینگتن سفر کند.
بر اساس بیانیه ریاستجمهوری کره جنوبی، تعرفههای مربوط به خودرو، تراشه و دارو برای صادرات به آمریکا، بهسطح سایر کشورها محدود میشود. بازارهای حساس مانند برنج و گوشت گاو نیز همچنان بسته خواهند ماند. همچنین، کره جنوبی پذیرفته است که خودروها و محصولات کشاورزی آمریکایی را بدون تعرفه وارد کند.
در ادامه این توافق، شرکت سامسونگ قراردادی ۱۶.۵ میلیارد دلاری با تسلا برای تامین تراشه امضا کرد و شرکت الجی انرژی سولوشن نیز قراردادی ۴.۳ میلیارد دلاری برای تامین باتریهای ذخیرهساز انرژی به امضا رساند.
احتمال گسترش اقدامات تنبیهی
رویترز همچنین گزارش داده که ترامپ قصد دارد روز پنجشنبه با صدور چند فرمان اجرایی جدید، تعرفههای بالاتری را بر واردات از کشورهایی اعمال کند که نتوانستهاند تا مهلت تعیینشده به توافق تجاری دوجانبه با واشینگتن دست یابند. این تصمیمات جدید، میتواند زمینهساز تشدید تنشهای تجاری آمریکا با متحدان سنتیاش شود.
بهنوشته روزنامه گاردین، خانواده این زوج از عملکرد دولت در پیگیری پرونده آنها بهشدت انتقاد کرده و آن را مصداق بیتوجهی به وظیفه دولت در قبال شهروندان خود خواندهاند.
لیندزی و کریگ فورمن، هر دو ۵۲ ساله، در سوم ژانویه سال جاری در کرمان و در جریان یک سفر با موتور از ارمنستان به پاکستان بازداشت شدند. مقامهای جمهوری اسلامی آنها را به جاسوسی متهم کردهاند؛ اتهامی که خانواده فورمن آن را کاملا بیاساس و سیاسی میدانند.
جو بنت، پسر بزرگ لیندزی فورمن، در گفتوگو با گاردین اعلام کرد که خانوادهاش ماههاست از وضعیت و محل نگهداری این زوج اطلاعی ندارند و تماسهایی که وزارت خارجه بریتانیا وعده داده بود، هرگز برقرار نشدهاند.
او گفت: «این سکوت غیرقابل تحمل و غیراخلاقی است. دولت بریتانیا در انجام مسئولیت خود در قبال شهروندانش قصور کرده است.»
ایراناینترناشنال چهارشنبه در گزارشی اختصاصی خبر داد که براساس اطلاعات دریافتی لیندزی به زندان قرچک و همسرش کریگ به زندان تهران بزرگ منتقل شده است.
بنت در مصاحبهاش با گاردین افزود: «در حالیکه کشورهای دیگر مانند فرانسه پرونده شهروندانشان را در بالاترین سطوح مذاکرات با ایران مطرح میکنند، ما تنها ماندهایم و داریم در خلأ فریاد میزنیم. نامه مینویسیم، کمپین راه میاندازیم، مقامات را تگ میکنیم و هیچ پاسخی نمیگیریم.»
بنت تاکید کرد که پس از حمله هوایی اسرائیل به زندان اوین در ۲۳ ژوئن، که بیش از ۷۰ کشته برجای گذاشت، خانواده فورمن در شوک کامل فرو رفتند، چرا که اطلاع دقیقی از محل نگهداری این زوج نداشتند. اخیراً خانواده مطلع شدهاند که لیندزی و کریگ به تهران منتقل شدهاند، اما دولت هنوز تایید نکرده آنها در سلامت هستند یا حتی با هم نگهداری میشوند.
این خانواده همچنین نسبت به سکوت رهبران حزب کارگر از جمله دیوید لامی، وزیر خارجه، و کییر استارمر، نخستوزیر، انتقاد کرده و خواستار موضعگیری علنی آنها برای آزادی این دو شهروند شدهاند.
بهگزارش گاردین، مقامهای کنسولی بریتانیا تنها سه بار توانستهاند تا با این زوج ملاقات کنند که آخرین مورد به ماه مه بازمیگردد. از آن زمان تاکنون، آنها هیچ تماس پزشکی یا حقوقی نداشتهاند.
در همین حال، گروه پارلمانی همهحزبی بریتانیا در زمینه بازداشتهای خودسرانه با ارسال نامهای به وزیر خارجه خواستار اقدام فوری برای آزادی این زوج شده است. آلیشیا کرنز، رییس این گروه، در گفتوگو با گاردین تاکید کرد که هیچ مذاکرهای با ایران نباید بدون طرح پرونده زندانیان بریتانیایی صورت گیرد. او گفت: «زندگی این افراد در خطر است. این مسئله نباید در حاشیه مذاکرات قرار گیرد.»
کرنز افزود: «امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، با صراحت خواستار آزادی گروگانهای فرانسوی شده است. اما رهبران حزب کارگر بریتانیا که در موقعیتی برای مذاکره هستند، به نظر میرسد همه ظرفیتها را به کار نمیگیرند.»
در بخش پایانی این گزارش آمده است که انتظار میرود در روزهای آینده، مذاکرات تازهای میان نمایندگان حکومت ایران و سه کشور اروپایی عضو برجام یعنی بریتانیا، فرانسه و آلمان، پس از نشست اخیر در استانبول برگزار شود. گفته میشود این مذاکرات در آستانه پایان مهلت فعالسازی مکانیسم بازگشت تحریمهای سازمان ملل (اسنپبک) انجام میشود؛ روندی که چین، روسیه یا حتی ایالات متحده پس از خروج از برجام، قادر به وتوی آن نیستند.
جو بنت با یادآوری پیامی که پیشتر برای مادرش فرستاده بود، گفت: «بهش گفتم همیشه دنبال ماه هستم، همیشه به ماه نگاه میکنم، چون میدونم اون هم به ماه نگاه میکنه... این تنها چیزیست که منو به امید زنده نگه میداره.»
این مقام امنیتی گفت مذاکراتی میان تلآویو و رژیم حاکم در دمشق درباره غیرنظامیسازی جنوب سوریه در جریان است و تعیین جدول زمانی برای اجرای آن در دستور کار دو طرف قرار دارد.
بهگزارش اسرائیل هیوم، این مقام اسرائیلی تاکید کرده که گزارشها درباره نفوذ نیروهای ارتش اسرائیل به خاک سوریه نادرست است و تلآویو هیچ قصدی برای مداخله در امور داخلی سوریه ندارد. او با اشاره به روند مذاکرات افزود که فضای گفتوگوها مثبت بوده و انتظار میرود در آینده نزدیک دیدارهایی میان نمایندگان دو طرف برگزار شود.
این مقام اسرائیلی با اشاره به نگرانیها درباره فعالیتهای نظامی گروههای وابسته به حکومت ایران، هشدار داد که جمهوری اسلامی در تلاش است از خلأ قدرت در جنوب سوریه برای استقرار نیروی نیابتی خود بهرهبرداری کند و این مسئله میتواند امنیت مرزهای شمالی اسرائیل را تهدید کند.
در بخش دیگری از این گزارش، اسرائیل هیوم به نقل از منابع سوری نوشت که دولت انتقالی سوریه به ریاست احمد الشرع، مشهور به ابومحمد جولانی، در حال برنامهریزی برای انجام تغییرات اساسی در ساختار دولت است. این منابع گفتهاند که این تغییرات شامل جابهجایی چندین وزیر، بهویژه در حوزه اقتصادی خواهد بود.
دولت انتقالی کنونی که در اسفند ماه تشکیل شده و از ۲۳ وزیر تشکیل شده، طی ماههای اخیر با انتقادهایی نسبت به عملکرد برخی اعضای کابینه روبهرو بوده است. به گفته منابع آگاه در دمشق، هدف از این بازآرایی اصلاح برخی اشتباهات انتصابی پیشین و تقویت اعتماد داخلی و خارجی به دولت جدید است.
اسرائیل هیوم مینویسد که این اصلاحات میتواند سرآغاز یک روند نوسازی ساختار سیاسی سوریه در دوره گذار پس از سقوط حکومت بشار اسد در آذرماه گذشته باشد. منابع سوری اعلام کردهاند که تغییرات جدید با هدف افزایش کارآمدی دولت در دوران حساس انتقال قدرت انجام میشود.
در شرایطی که فعالیت گروههای شبهنظامی مورد حمایت حکومت ایران در جنوب سوریه شدت گرفته و تحولات سیاسی در دمشق وارد فاز تازهای شده، مقامهای اسرائیلی تلاش دارند با اتخاذ راهبردهای امنیتی و مذاکرات مستقیم، مانع از تبدیل این منطقه به تهدیدی جدید برای امنیت ملی اسرائیل شوند.
اسرائیل این تصمیم را «پاداشی برای حماس» خوانده و آن را تهدیدی برای روند مذاکرات آتشبس در غزه دانسته است. یک مقام ارشد کاخ سفید نیز به نقل از ترامپ اعلام کرد که رییسجمهوری ایالات متحده نیز چنین تصمیمی را نوعی «پاداش به حماس» میداند و با آن مخالف است.
این مقام دولت آمریکا، که به شرط ناشناسماندن با خبرگزاری رویترز گفتوگو کرده، تاکید کرده است: «رییسجمهوری ترامپ باور دارد که اگر کشور فلسطین بهرسمیت شناخته شود، در واقع به گروه حماس پاداش داده شده، و او معتقد نیست که باید به آنها پاداش داد. بنابراین چنین کاری را انجام نخواهد داد.»
او همچنین گفت تمرکز ترامپ بر «رساندن غذا به مردم غزه» است و به پرسش درباره اینکه آیا واشینگتن پیشاپیش از تصمیم اتاوا مطلع بوده یا نه، پاسخی نداد.
این اظهارات در واکنش به اعلام مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، مطرح شد که روز چهارشنبه در یک نشست خبری در کنار آنیتا آناند، وزیر خارجه کشورش، گفت دولت کانادا قصد دارد در نشست مجمع عمومی سازمان ملل در سپتامبر، فلسطین را بهعنوان یک کشور مستقل بهرسمیت بشناسد.
کارنی تصریح کرد که این اقدام مشروط به انجام اصلاحات ساختاری در تشکیلات خودگردان فلسطین و برگزاری انتخابات سراسری در سال ۲۰۲۶ است؛ انتخاباتی که حضور گروه حماس در آن ممنوع خواهد بود.
نخستوزیر کانادا با ابراز نگرانی از تضعیف چشمانداز راهحل دوکشوری در پی ادامه جنگ در غزه گفت: «امکان تحقق راهحل دوکشوری در برابر چشمانمان در حال از بین رفتن است.» او افزود: «کانادا همواره متعهد به راهحلی مبتنی بر دو کشور مستقل بوده؛ فلسطینی مستقل، دارای حاکمیت و قابل زیست در کنار اسرائیل، در صلح و امنیت.»
کارنی همچنین تایید کرد که درباره این موضوع با محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین، گفتوگو کرده و اقدامات دیپلماتیک بیشتری نیز در دست بررسی است، هرچند جزئیاتی از آن ارائه نداد.
تصمیم اتاوا در شرایطی اعلام میشود که فرانسه نیز وعده داده در ماه سپتامبر کشور فلسطین را بهرسمیت بشناسد و بریتانیا گفته است در صورت عدم توافق اسرائیل با شروطی همچون آتشبس در غزه، چنین اقدامی را در پیش خواهد گرفت.
در مقابل، وزارت خارجه اسرائیل با انتشار بیانیهای در شبکه اجتماعی ایکس، موضع کانادا را بهشدت محکوم کرد و آن را «هدیهای سیاسی به گروه تروریستی حماس» دانست. در این بیانیه آمده است: «تغییر موضع دولت کانادا در این مقطع زمانی پاداشی برای حماس است و به تلاشها برای دستیابی به آتشبس در غزه و ایجاد چارچوبی برای آزادی گروگانها آسیب میزند.»
اسرائیل همچنین اعلام کرده که تصمیم اتاوا را بهطور کامل «رد» میکند و آن را مغایر با مسیر دیپلماتیک جاری برای حل بحران غزه دانسته است.
تنشها میان کشورهای غربی درباره بهرسمیتشناختن کشور فلسطین در حالی افزایش یافته که در ماههای اخیر، فشارهای بینالمللی برای پایان دادن به جنگ در غزه و پیشبرد راهحل سیاسی، شدت گرفته است. در این میان، رویکرد دولت کانادا گامی مهم در صفبندی جدید دیپلماتیک محسوب میشود؛ هرچند مخالفت اسرائیل و متحدانی چون دونالد ترامپ نشان میدهد این مسیر با موانع جدی روبهرو خواهد بود.
