یک اندیشکده راههایی برای قطع شریان مالی سپاه پیشنهاد داد
در گزارشی تازه از بنیاد دفاع از دموکراسیها (FDD)، ده راهبرد مشخص برای فلجسازی «ماشین جنگی» جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد شده است.
در گزارشی تازه از بنیاد دفاع از دموکراسیها (FDD)، ده راهبرد مشخص برای فلجسازی «ماشین جنگی» جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد شده است.
این گزارش با اشاره به حملات سنگین اسرائیل و آمریکا به تاسیسات نظامی و هستهای ایران در ماه ژوئن ۲۰۲۵، تاکید میکند که اکنون زمان مناسبی برای هدف گرفتن منابع مالی و لجستیکی حکومت ایران است، پیش از آنکه بتواند زیرساختهای از بین رفتهاش را بازسازی کند.
به نوشته این اندیشکده، نیمی از بودجه نظامی حکومت ایران از محل درآمدهای نفتی تامین میشود که بطور عمده از طریق فروش نفت به پالایشگاههای چینی موسوم به «تیپات» حاصل میشود. آنها خواستار تحریم شرکتهای مادر چینی مانند «واندا هولدینگ» و همچنین بانکهایی شدند که این معاملات را تسهیل میکنند.
در بخش دیگری از گزارش، تامین سوخت موشک برای برنامه بالستیک حکومت ایران از طریق چین مورد توجه قرار گرفته است. گزارش فاش میکند ایران در ماه ژوئن هزاران تن آمونیوم پرکلرات سفارش داده که برای سوخترسانی به صدها موشک کافی است. نویسندگان توصیه میکنند که این زنجیره از تولید تا تامین مالی، از جمله بنادر واسطه و بانکهای درگیر، هدف تحریم قرار گیرند.
همچنین به شبکههای نفتی ایران در عراق اشاره شده که سالانه حدود یک میلیارد دلار برای تهران درآمدزایی میکنند. به گفته این بنیاد، مقابله با این شبکهها نیازمند تحریم نهادهای دولتی و مقامات سیاسی عراقی است که در این تجارت دخیل هستند. در همین راستا، بانکهای عراقی نیز بهعنوان مجاری انتقال ارز برای ایران و سپاه پاسداران معرفی شدهاند.
گزارش بنیاد دفاع از دموکراسیها همچنین به نقش حزبالله لبنان و شبکههای مالی آن اشاره دارد. موسساتی مانند بانک MEAB و سازمانهایی نظیر قرضالحسن در این زمینه معرفی شدهاند و پیشنهاد شده که تحت تحریم مستقیم آمریکا قرار گیرند.
در بخش دیگری از این تحلیل، حمایت مالی حکومت ایران از گروههای نیابتی در غزه و یمن مورد بررسی قرار گرفته و بانک بینالمللی یمن که تحت کنترل حوثیهاست، به عنوان واسطه دسترسی مالی جمهوری اسلامی به شبکه سوئیفت معرفی شده است.
نویسندگان گزارش بنیاد دفاع از دموکراسیها در ادامه به نقش قطر نیز اشاره میکند که میزبان رهبران حماس و برخی از حامیان مالی تروریسم است، و خواستار تهدید قطر به قرار گرفتن در فهرست خاکستری گروه ویژه اقدام مالی (افایتیاف) شده است، مگر آنکه اقدامات ملموسی علیه این افراد صورت دهد.
در پایان گزارش، عمان بهعنوان یک مسیر پشتیبانی جدید برای انتقال تسلیحات و منابع مالی حکومت ایران شناسایی شده است. نگارندگان پیشنهاد دادهاند که آمریکا لیستی از اهداف تحریمی آماده در اختیار مسقط قرار دهد تا از حمایت آن کشور از تراکنشهای بانکی ایران جلوگیری شود.
این گزارش نتیجهگیری میکند که برای جلوگیری از بازسازی ساختار نظامی جمهوری اسلامی، اقدامات هماهنگ و هدفمند در عرصه تحریمها، فشار مالی و مقابله با شبکههای نیابتی حکومت ایران در منطقه ضروری است.
در متن کوتاهی که در حساب این دفتر در شبکه اجتماعی ایکس نوشته شده، آمده است: «رژیم ایران جان نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل، و سایر زندانیان سیاسی ایرانی را تهدید میکند. ایران باید استفاده از خشونت جهت ساکت کردن زندانیان سیاسی را متوقف و تمامی آنها را فورا آزاد کند.»
۲۰ تیر، کمیته نوبل نروژ با صدور بیانیهای ضمن ابراز نگرانی از گزارشها درباره تهدیدهای جدی علیه نرگس محمدی، فعال حقوق بشر و برنده نوبل صلح سال ۲۰۲۳، اعلام کرد که او از سوی جمهوری اسلامی بهطور غیرمستقیم به «حذف فیزیکی» در در صورت ادامه فعالیتهای حقوقبشری و مدنیاش تهدید شده است.
کمیته نوبل نروژ اعلام کرد: «تهدیداتی که به محمدی منتقل شده، بهوضوح نشان میدهد که امنیت او در معرض خطر جدی است؛ مگر آنکه او متعهد شود تمامی فعالیتهای عمومی خود در داخل ایران و همچنین هرگونه کنشگری یا حضور رسانهای بینالمللی در حمایت از دموکراسی، حقوق بشر و آزادی بیان را متوقف کند.»
محمدی نیز در یک تماس تلفنی با یورگن واتنه فریدنس، رییس کمیته نوبل نروژ، اعلام کرد که از طریق وکلا و کانالهای غیرمستقیم، هشدارهایی جدی دریافت کرده مبنی بر اینکه در صورت ادامه فعالیتهای عمومی، با اقدامات فراقانونی، «تهدید جانی» و خطر «حذف فیزیکی» مواجه خواهد بود.
پیشتر و بر اساس روایتهای منتشرشده از سوی شماری از زندانیان سیاسی، مسئولان زندان اوین و سازمان زندانها، پس از حمله اسرائیل به زندان اوین، از صدها زندانی سیاسی به عنوان «سپر انسانی» بهره بردند و آنها را در شرایطی تحقیرآمیز، غیرانسانی با دستبند و پابند، به زندان تهران بزرگ منتقل کردند.
در واکنش به این رویداد، شماری از زندانیان سیاسی با انتشار نامهها و بیانیهها و تماسهایی تلفنی از درون زندان، نسبت به رفتار تحقیرآمیز ماموران، وضعیت غیرانسانی زندانهای تهران بزرگ و قرچک ورامین و سکوت و بیتفاوتی نهادهای مسئول اعتراض کردهاند.
آنها تاکید کردهاند که در شرایط جنگی، نهتنها از ابتداییترین حقوق خود محروم شدهاند، بلکه با خطر جانی مضاعف مواجهاند.
این روایتها، انتقال زندانیان را نه اقدامی امنیتی، بلکه تلاشی برای انتقامگیری سیاسی و سرکوب مضاعف مخالفان و منقدان جمهوری اسلامی توصیف کردهاند.
به نوشته این روزنامه، منابع آگاه اسرائیلی بر این باورند که حکومت ایران اکنون برای ساخت یک سلاح هستهای قابل استفاده، دستکم یک تا دو سال زمان نیاز دارد، و آن هم تنها در صورتی که بتواند برنامه خود را پنهان نگه دارد. این گزارش میافزاید که در جریان این عملیات، بخش زیادی از سانتریفیوژهای غنیسازی اورانیوم و تأسیسات تولیدی در نطنز، فردو و اصفهان نابود شدهاند. همچنین، یک محل مخفی که گفته میشود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا در آن نگهداری میشد، در جریان این حملات زیر خاک دفن شده است.
واشینگتنپست مهمترین و کمگزارششدهترین بخش این عملیات را «حذف فیزیکی دانشمندان هستهای ایران» عنوان میکند و مینویسد در ساعات ابتدایی حمله، اغلب دانشمندان رده اول، دوم و سوم ایران کشته شدند؛ موضوعی که بهگفته منابع اسرائیلی، «ضربهای سنگین به بدنه علمی و فنی این پروژه» وارد کرده و مشارکت نسل جدید دانشمندان در این برنامه را با تردید جدی روبهرو میکند.
این گزارش همچنین به نقش ارتش آمریکا در این عملیات اشاره میکند و مینویسد حملات اسرائیل با ضربه نهایی آمریکا، از جمله بمباران بی-۲ ها با بمبهای سنگرشکن و موشکهای تاماهاک از ناوهای نیروی دریایی، کامل شد. دولت ترامپ مجوز این حمله را در ۱۳ ژوئن صادر کرده بود و طبق گزارش، زمانی که ترامپ آتشبس اعلام کرد، اسرائیل آماده ورود به مرحله نهایی برای سرنگونی حکومت ایران بود.
براساس این گزارش، یکی دیگر از ابعاد مهم این عملیات، نابودی بخشهای زیرساختی برنامه هستهای ایران از جمله مقر فرماندهی، آزمایشگاهها، تجهیزات تست و آرشیوها بوده است. همزمان، نیمی از موشکهای بالستیک ایران و ۸۰ درصد از پرتابگرهای موشکی نیز نابود شدهاند. منابع اسرائیلی همچنین از «وجود غیرمنتظره موشکهای سوخت جامد در زرادخانه ایران» خبر دادهاند که تهدیدی جدی برای دفاع هوایی محسوب میشود.
به نوشته واشینگتنپست، یکی از پیامدهای این جنگ ممکن است افزایش انگیزه حکومت ایران برای دستیابی به بازدارندگی هستهای باشد، اما بازسازی چنین برنامهای با این حجم از تلفات و تخریب، بسیار دشوار خواهد بود.
در پایان، این گزارش به سیاست پیشروی دولت آمریکا اشاره میکند: اینکه آیا واشینگتن باید بهدنبال توافقی جدید برای محدود کردن مجدد برنامه هستهای ایران باشد یا نه. در حال حاضر، بهگفته مقامهای آمریکایی، تهران با شرط اصلی آمریکا یعنی توقف کامل غنیسازی اورانیوم مخالفت کرده است. با این حال، تا آیندهای قابل پیشبینی، بیشتر تاسیسات هستهای ایران چیزی بیش از «تلی از خاک و آوار» نیستند.
خامنهای جمعه سوم مرداد در پیامی به مناسبت چهلمین روز کشته شدن این فرماندهان نظامی نامی از اسرائیل و آمریکا نبرد، اما گفت: «بیشک فقدان فرماندهانی چون باقری و سلامی و رشید و حاجیزاده و شادمانی و... و دانشمندانی چون طهرانچی و عباسی و...، برای هر ملتی سنگین است. اما دشمن ابله وکوتهبین به هدف خود نرسید.»
خامنهای در پیام خود تاکید کرد: «شتاب لازم در پیشرفت دانش و فناوری در همهی بخشها وظیفه نخبگان علمی است.»
او ادامه داد: «مجهز کردن روزافزون کشور با ابزارهای حراست از امنیت و استقلال ملی، وظیفه فرماندهان نظامی است.» خواستهای که به نظر میرسد به معنای افزایش بودجه نظامی کشور است.
ماه گذشته نشریه فارنافرز در تحلیلی مفصل با عنوان «چگونه ایران شکست خورد»، نوشت که مجموعهای از تصمیمات اشتباه تندروهای جمهوری اسلامی در تهران، موجب از بین رفتن دههها سرمایه راهبردی و فروپاشی نظام بازدارندگی ایران شده است.
بامداد جمعه ۲۳ خرداد، شاخصترین فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی در عملیات «طلوع شیران» ارتش اسرائیل در قلب پایتخت هدف قرار گرفتند.
علاوه بر آنها دو تن از چهرههای شاخص گرداننده برنامه اتمی نیز کشته شدند.
پس از کشته شدن این افراد، خامنهای که مدتها پس از آتشبس هم در مخفیگاه بود، فرماندهان جدیدی را جایگزین کشتهشدهها کرد.
پیشتر خامنهای در نخستین پیام خود پس از اعلام آتشبس میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، بار دیگر از تلاش حکومت ایران برای «نابودی» اسرائیل در این جنگ گفت.
رهبر جمهوری اسلامی بدون اشاره به آتشبس و ضمن رد درخواست تسلیم حکومت گفت «با آن همه هیاهو و ادعا»، اسرائیل «زیر ضربات جمهوری اسلامی تقریبا از پا درآمد و لِه شد».
سپاه پاسداران نیز در بیانیهای جداگانه مجددا اسرائیل را به «نابودی» تهدید کرد.
اما عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۳۱ تیر در مصاحبه با شبکه فاکسنیوز گفت: «این هرگز سیاست جمهوری اسلامی نبوده که اسرائیل را از نقشه جهان حذف کند.»
او افزود که تهران همچنان به حمایت از گروههای مسلح فلسطینی ادامه خواهد داد.
عراقچی گفت: «ما معتقدیم که این گروهها — حماس، حزبالله و حوثیها — برای یک هدف عادلانه میجنگند. ما همواره از آنها حمایت کردهایم، چه از نظر سیاسی و چه از طرق دیگر.»
سخنان عراقچی در حالی مطرح میشود که علی خامنهای و دیگر مقامهای جمهوری اسلامی پیش از جنگ اخیر نیز بارها بر نابودی اسرائیل تاکید کرده بودند.
متیو ویتاکر ، سفیر آمریکا در ناتو، در واکنش به اظهارات عراقچی گفت: «یک کلمه از آنچه وزیر خارجه [حکومت] ایران میگوید را باور نمیکنم و مطمئنم دیگران در دولت آمریکا هم همین احساس را دارند.»
وزارت امور خارجه اسرائیل نیز در واکنش به سخنان عراقچی، در صفحه فارسی خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «به غلط کردن افتادهاند. ولی بیفایده است.»
