اوکراین از تغییر موضع دونالد ترامپ در ارسال سلاح برای این کشور استقبال کرد اما طرح پیشنهادی رییسجمهوری آمریکا همچنان مبهم است. ترامپ سرانجام راهی یافته تا با ارسال سلاح به اوکراین کنار بیاید: متحدان اروپایی تسلیحات خود را اهدا کنند و در عوض، جایگزینهای آمریکایی بخرند.
ترامپ با ارائه طرحی برای جایگزینی سلاحهای اروپایی با تسلیحات آمریکایی، مسیر تازهای برای حمایت از اوکراین گشوده است اما اینکه کدام کشورها واقعا سلاح بدهند و چه زمانی، همچنان مبهم است؛ همانطور که یک دیپلمات گفت: «شیطان در جزییات است.»
او از متحدان اروپایی ایالات متحده خواسته است سلاحهای خود را [به اوکراین] اهدا کنند و به جایش از آمریکا تسلیحات جایگزین بخرند.
خبرگزاری رویترز در گزارش چهارشنبه ۲۵ تیر خود در این باره نوشت: «حالا بخش سخت ماجرا آغاز میشود: اینکه چه کسی واقعا تجهیزات ارزشمند خود، از جمله سامانههای دفاع موشکی پاتریوت را که کییف بهشدت خواهان آنهاست، واگذار خواهد کرد.»
ترامپ، دوشنبه در دفتر بیضی کاخ سفید گفت: «ما سلاحهایی در بالاترین سطح خواهیم ساخت و آنها به ناتو فرستاده خواهند شد.»
او افزود که برخی سامانههای پاتریوت باید «ظرف چند روز» به اوکراین برسند.
استقبال کییف، تردید متحدان
سامانههای پاتریوت پرهزینه هستند، میان متحدان آمریکا بسیار پرتقاضا محسوب میشوند و در نابودی موشکهای بالستیک روسیه که به سمت شهرهای اوکراین شلیک میشوند، عملکرد موثری داشتهاند.
رویترز نوشت که به گفته یکی از منابع آگاه، ایالات متحده در قالب این توافق پیشنهادی با متحدان اروپایی، همچنین اعلام آمادگی کرده تا تسلیحات تهاجمی بیشتری نیز ارسال کند، هرچند ترامپ تصریح کرده که اوکراین باید از حمله به مسکو خودداری کند.
به گفته دو منبع مطلع، این طرح که ترامپ و مارک روته، دبیرکل ناتو، طی روزهای اخیر درباره آن مذاکره کردهاند، از سوی اوکراین و متحدانش مورد استقبال قرار گرفته است.
رهبران در کییف و دیگر کشورهای اروپایی، این چرخش در مواضع ترامپ را تحسین کردهاند: کسی که تا چند هفته پیش با لحن مثبتی درباره ولادیمیر پوتین، ريیسجمهوری روسیه، سخن میگفت.
اما پس از این اعلام، روشن شد که ترامپ در واقع چارچوبی کلی ارائه داده و نه یک برنامه دقیق.
طبق گفته ۱۰ مقام آمریکایی و اروپایی، میزان حمایت واقعی از اوکراین به مذاکرات پیش رو درباره اینکه کدام کشور چه تجهیزاتی را ارائه خواهد کرد، بستگی دارد.
یکی از سفرای کشورهای اروپای شمالی در واشینگتن در این باره گفت: «مثل همیشه در چنین مواردی، شیطان در جزییات است.»
اختلاف نظر در اروپا و طرح مبهم آمریکا
در نشست ترامپ با روته، شش کشور عضو ناتو (دانمارک، سوئد، فنلاند، کانادا، نروژ و هلند) بهعنوان مشارکتکنندگان احتمالی در این طرح معرفی شدند اما منابع دیپلماتیک در دو سفارتخانه گفتند از وجود این طرح همزمان با اعلام آن مطلع شدهاند.
کورت ولکر، سفیر پیشین آمریکا در ناتو، گفت ترامپ راهی یافته برای تراز کردن حمایت از اوکراین با واقعیتهای سیاسی جمهوریخواهان؛ همانطور که در کمپین خود بارها گفته بود اروپا باید هزینه امنیت خود را بپردازد: «اگر نمیخواهند پرداخت کنند، ما هم محافظت نخواهیم کرد.»
اوکراین ممکن است نهایتا ۱۲ یا ۱۳ سامانه پاتریوت دریافت کند اما طبق برآورد ولکر، تحویل آنها ممکن است یک سال زمان ببرد.
ناتو اعلام کرده که تحویل تسلیحات از طریق «ماموریت کمک امنیتی و آموزشی به اوکراین» مستقر در آلمان هماهنگ خواهد شد.
مقامهای ناتو گفتند چند کشور اروپایی از جمله آلمان، بریتانیا، سوئد، فنلاند، کانادا، نروژ و هلند، از این طرح حمایت کردهاند اما جزییات هنوز در حال بررسی است.
پنتاگون در این مورد به اظهارات دوشنبه ترامپ ارجاع داد و کاخ سفید و سفارتهای روسیه و اوکراین به درخواستهای رویترز برای اعلام نظر، پاسخی ندادند.
بازنگری ترامپ در ارزیابیاش از پوتین
دو مقام آمریکایی گفتند ترامپ با توجه به فقدان پیشرفت در مذاکرات صلح اوکراین، به این نتیجه رسیده که پوتین حسننیتی ندارد.
ترامپ گفت: «در یک نقطه، دیگر حرف کافی نیست. باید عمل کرد.»
همزمان سه منبع نزدیک به کرملین به رویترز گفتند روسیه تحت فشار غرب عقبنشینی نخواهد کرد و تهدید تازه ترامپ برای اعمال تعرفه بر خریداران نفت روسیه را نیز بیاثر میدانند.
مذاکرات درباره جزییات کمکها تازه آغاز شده و آمریکا در حال گفتوگو با متحدان برای شناسایی منابع احتمالی است.
به گفته لارس لوکه راسموسن، وزیر خارجه دانمارک، کپنهاگ آماده مشارکت است.
آلمان، اسپانیا، هلند و یونان نیز بهعنوان نامزدهای تحویل پاتریوت مطرح شدهاند اما برخی از این کشورها پیشتر مقاومت نشان دادهاند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، گفت: «اگر ما هزینه این تسلیحات را پرداخت میکنیم، این کمک از سوی ماست. اگر قول بدهی که سلاح میدهی ولی بگویی کس دیگری هزینهاش را میدهد، واقعا دیگر آن را تو ندادهای. اینطور نیست؟»
به گفته یک مقام دیگر، دولت ترامپ در حال بررسی موجودی تسلیحات ناتو است و پیشنهادهای معاملاتی مطرح کرده: از جمله چشمپوشی از سفارشهای آتی در ازای تحویل فوری به اوکراین.
ترامپ گفته است یک کشور ۱۷ سامانه پاتریوت دارد که این گفته موجب سردرگمی متحدان شده، چرا که تنها ایالات متحده چنین موجودیای دارد و مشخص نیست منظور او چه بوده است.
وزیر دفاع آلمان گفت درباره ارسال پاتریوت با آمریکا رایزنی خواهد شد اما هیچ سامانهای پیش از چند ماه دیگر نخواهد رسید - که این یعنی اوکراین در ماههای حساس تابستان، همچنان منتظر خواهد ماند.
یک مقام آمریکایی گفت: «فعلا فقط گفتهاند میتوانیم کمک کنیم. حالا این به چه معناست، هنوز نمیدانیم.»
باراک راوید، خبرنگار اکسیوس، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که دونالد ترامپ قرار است چهارشنبه ۲۵ تیر با شیخ محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر قطر، دیدار و درباره پیشبرد مذاکرات مربوط به آتشبس در نوار غزه گفتوگو کند.
مذاکرات اخیر میان نمایندگان اسرائیل و حماس از ۱۰ روز پیش در دوحه در جریان است و طرفین در حال بررسی طرحی پیشنهادی با حمایت ایالات متحده هستند که آتشبس ۶۰ روزه، آزادی تدریجی گروگانها، عقبنشینی گامبهگام ارتش اسرائیل از بخشهایی از غزه و آغاز مذاکرات برای پایان جنگ را در بر میگیرد.
استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه، پیشتر (یکشنبه) گفته بود که به نتیجهبخش بودن این مذاکرات امیدوار است.
قطر از اصلیترین میانجیها میان دو طرف محسوب میشود و همراه با مصر و آمریکا در تلاش برای حصول توافق عمل میکند.
اختلاف بر سر عقبنشینی اسرائیل
با وجود تلاش میانجیها، اختلافات میان اسرائیل و حماس همچنان بر سر میزان عقبنشینی نهایی ارتش اسرائیل از نوار غزه ادامه دارد.
جنگ کنونی پس از حمله حماس به اسرائیل در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد. حملهای که به گفته اسرائیل منجر به کشته شدن هزار و ۲۰۰ نفر و گروگانگیری حدود ۲۵۰ تن شد.
وزارت بهداشت غزه که زیر نظر حماس است، اعلام کرده که عملیات نظامی اسرائیل در پی این حمله، تاکنون بیش از ۵۸ هزار کشته برجای گذاشته است. این جنگ همچنین به بروز بحران گرسنگی، آوارگی کامل جمعیت غزه و طرح اتهامهایی از جمله نسلکشی در دیوان بینالمللی دادگستری و جنایات جنگی در دیوان کیفری بینالمللی انجامیده است. اتهامهایی که اسرائیل آنها را رد میکند.
آتشبس دوماهه پیشین در ماه مارس گذشته و پس از آن پایان یافت که حملات اسرائیل در ۱۸ مارس، بیش از ۴۰۰ فلسطینی را کشت.
ترامپ پیشتر در سال جاری میلادی پیشنهاد داده بود که ایالات متحده کنترل غزه را بهدست گیرد. پیشنهادی که از سوی کارشناسان حقوق بشر، سازمان ملل و مقامهای فلسطینی بهشدت محکوم شد و آن را طرحی برای «پاکسازی قومی» توصیف کردند.
راوید به نقل از یک منبع آگاه نوشت که ترامپ و نخستوزیر قطر در دیدار با یکدیگر قرار است درباره تلاشها برای ازسرگیری مذاکرات هستهای میان آمریکا و ایران نیز رایزنی کنند.
این حمله که جزئیات آن سهشنبه ۲۴ تیر (۱۵ جولای) در گزارش تایمز اسرائیل منتشر شد، بخشی از سلسله عملیاتهای اسرائیل برای جلوگیری از بازسازی توان تهاجمی حزبالله پس از آتشبس ماه نوامبر است.
بهگزارش ارتش اسرائیل، این حملات با هدف از بین بردن زیرساختهای عملیاتی و تسلیحاتی یگان رضوان انجام شد؛ یگانی که مسئول طراحی عملیات نفوذ زمینی به خاک اسرائیل در شمال این کشور شناخته میشود.
بر پایه گزارش خبرگزاری رسمی لبنان، یکی از حملات جنگندههای اسرائیلی در منطقه وادی فرا در استان بقاع شمالی، اردوگاهی متعلق به آوارگان سوری را هدف قرار داده که در پی آن، ۱۲ نفر از جمله ۷ سوری کشته و دستکم ۸ نفر دیگر زخمی شدند. منابع محلی از حضور ساکنان غیرنظامی در محل هدفگیری خبر دادهاند.
ارتش اسرائیل در بیانیهای اعلام کرد که محلهای مورد حمله، مراکز نظامی وابسته به حزبالله بودند که برای آموزش و آمادهسازی نیروهای یگان رضوان و ذخیره سلاح مورد استفاده قرار میگرفتند.
در این بیانیه آمده است: «پایگاههایی که هدف قرار گرفتند، برای برنامهریزی و اجرای عملیات تروریستی علیه نیروهای ارتش اسرائیل و امنیت ملی کشور مورد بهرهبرداری قرار میگرفتند. فعالیتهای شناساییشده در این مکانها، نقض آشکار تفاهمات موجود بین لبنان و اسرائیل بوده و تهدیدی جدی برای آینده امنیتی کشور بهشمار میرود.»
اسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، با تایید این حمله گفت که این عملیات «پیامی صریح به سازمان تروریستی حزبالله و همچنین دولت لبنان است.»
او افزود: «حزبالله تلاش دارد از طریق یگان رضوان توان تهاجمی خود برای نفوذ به اسرائیل را بازسازی کند. ما هرگونه تهدید علیه شهروندان شمال و امنیت ملی اسرائیل را با حداکثر قدرت پاسخ خواهیم داد و مانع از بازسازی قدرت تروریستی حزبالله خواهیم شد.»
اگرچه اسرائیل از زمان برقراری آتشبس در ماه نوامبر حملات هدفمندی را علیه مواضع حزبالله در جنوب لبنان انجام داده، اما عملیات در عمق خاک لبنان – همچون حمله به منطقه بقاع – بهندرت اتفاق افتاده و با حساسیت بیشتری دنبال میشود.
تا لحظه انتشار این گزارش، دولت لبنان واکنشی رسمی به این حمله نشان نداده است، اما خبرگزاری ملی لبنان تایید کرده که جنگندههای اسرائیلی در اطراف شهر بعلبک، مرکز استراتژیک فعالیتهای حزبالله در شرق کشور، عملیات انجام دادهاند.
دره بقاع یکی از پایگاههای اصلی حزبالله و مسیر کلیدی انتقال سلاح از سوریه به لبنان است. به نوشته تایمز اسرائیل، پیش از سقوط بشار اسد، رئیسجمهور پیشین سوریه و متحد حزبالله، در اواخر سال گذشته، این منطقه یکی از کریدورهای حیاتی لجستیکی حزبالله محسوب میشد.
همچنین ارتش اسرائیل یکشنبه اعلام کرد که در هفته گذشته، در عملیاتی در خاک سوریه، پایگاههای نظامی باقیمانده از رژیم پیشین این کشور را هدف قرار داده و حدود سه تُن سلاح را که احتمالاً برای انتقال به لبنان آماده شده بودند، کشف و ضبط کرده است.
مقامهای اسرائیلی معتقدند یگان رضوان در سالهای اخیر برای اجرای یک عملیات زمینی گسترده به شمال اسرائیل برنامهریزی کرده بود، اما این طرح پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ گروه حماس به جنوب اسرائیل، متوقف شد و محور درگیریها به نوار غزه منتقل شد.
تنها یک روز پس از آغاز جنگ از سوی حماس، حزبالله نیز با شلیک روزانه راکت، پهپاد و موشکهای هدایتشونده به سمت شمال اسرائیل، وارد درگیری شد. این حملات منجر به آوارگی بیش از ۶۰ هزار نفر از ساکنان مناطق مرزی اسرائیل شد.
در پی این تحولات، اسرائیل در ماه سپتامبر عملیات نظامی گستردهای را در جنوب لبنان آغاز کرد که به درگیری نظامی تمامعیار با حزبالله در مدت دو ماه منجر شد. در این درگیریها، به گفته ارتش اسرائیل، بخشی از ساختار رهبری و زرادخانه حزبالله هدف قرار گرفت و آسیب دید.
با وجود اعلام آتشبس در ماه نوامبر، حملات اسرائیل علیه تهدیدهای فوری حزبالله همچنان ادامه دارد. این توافق به اسرائیل اجازه میدهد در صورت شناسایی تهدیدهای قریبالوقوع، بدون هماهنگی قبلی وارد عمل شود. با این حال، حملات غیراضطراری باید از طریق کمیتهای بینالمللی مورد بررسی قرار گیرد.
در پایان گزارش، تایمز اسرائیل به افزایش فشارهای دولت لبنان، که از حمایت کشورهای غربی برخوردار است، بر حزبالله برای خلع سلاح اشاره کرده و نوشته است که گفتوگوهایی غیررسمی در جریان است که ممکن است به توقف حملات اسرائیل و خروج نیروهای این کشور از مناطق مرزی جنوب منتهی شود.
سخنگوی اداره گمرک و حفاظت مرزی ایالات متحده (CBP) سهشنبه ۲۴ تیر اعلام کرد که این پنج نفر روز اول ژوئیه (۱۰ تیر) در نزدیکی منطقه «موورز فورکس» در شمال ایالت نیویورک، در جریان عملیات ماموران ایستگاه شامپلین وابسته به بخش سوانتون، شناسایی و بازداشت شدند. بهگزارش این نهاد، دو شهروند ازبکستان نیز همراه این گروه بودند.
در بیانیه رسمی اداره گمرک آمریکا آمده است که هر هفت نفر پیشتر نیز بهدلیل تلاش برای عبور غیرقانونی از مرز، سابقه بازداشت داشتهاند و اکنون در بازداشت بهسر میبرند و منتظر آغاز روند اخراج از ایالات متحده هستند.
فاکسنیوز با استناد به گزارش این اداره نوشت: «امنیت مرزی بخشی از امنیت ملی است و بهطور مستقیم با سلامت و ایمنی عمومی در ارتباط است. ماموران بخش سوانتون همچنان هوشیار و متعهد به حفاظت از مرزها و اجرای قوانین مهاجرتی هستند.»
در همین حال، فاکسنیوز به نقل از جاناتان گیلیام، مامور پیشین افبیآی و عضو نیروی ویژه مبارزه با تروریسم، هشدار داد که احتمال دارد سلولهای تروریستی جمهوری اسلامی هماکنون در قالب شهروندان عادی و در «مکانهایی کاملا آشکار» در خاک آمریکا فعال باشند.
گیلیام گفت: «جایگاه واقعی این سلولها ممکن است درست جلو چشمان ما باشد. موضوع ترسناک این است که افراد با اهداف خاص میتوانند بهسادگی وارد آمریکا شوند، در حالیکه ما حتی نمیدانیم آنها چه کسانی هستند.»
این مقام امنیتی، سیاستهای مرزی دولت جو بایدن را عامل افزایش چنین تهدیداتی دانست و افزود: «افراد میتوانستند خود را به مرز برسانند و ادعای پناهندگی کنند. اما دولت بایدن، بهجای بازداشت و بررسی امنیتی آنها در مراکز اداره مهاجرت یا امنیت داخلی، به آنها اجازه میداد آزادانه وارد جامعه شوند، بدون آنکه بررسی اولیه امنیتی انجام شود.»
در ادامه گزارش فاکسنیوز، به گزارش سالانه وزارت امور خارجه آمریکا در دسامبر ۲۰۲۳ اشاره شده که در آن رفتار برخی اتباع جمهوری اسلامی در کشورهای غربی بهعنوان تهدیدات امنیتی طبقهبندی شده بود.
در این گزارش آمده بود: «وزارت دادگستری آمریکا در سال ۲۰۲۳ کیفرخواستی علیه سه فرد وابسته به جمهوری اسلامی منتشر کرد که متهم به تلاش برای ترور یک مخالف ایرانی در نیویورک بودند. همچنین دادگاهی در بریتانیا یک مرد را به اتهام جمعآوری اطلاعات برای اقدام تروریستی علیه شبکه ایراناینترنشنال مجرم شناخت.»
فاکسنیوز همچنین گزارش داد که طی سالهای گذشته کشورهای اروپایی چون آلبانی، بلژیک، هلند و دانمارک نیز اقداماتی علیه عوامل جمهوری اسلامی بهدلیل نقش آنها در توطئههای تروریستی انجام دادهاند، از جمله بازداشت، اخراج یا احضار دیپلماتهای جمهوری اسلامی از خاک خود.
بهنوشته این شبکه، افزایش اینگونه فعالیتها در شرایطی صورت میگیرد که تنشها میان جمهوری اسلامی و غرب بر سر برنامه هستهای، حمایت جمهوری اسلامی از گروههای نیابتی و عملیات برونمرزی سپاه پاسداران، شدت گرفته است؛ مسئلهای که موجب شده نهادهای اطلاعاتی آمریکا بار دیگر درباره احتمال حضور عوامل جمهوری اسلامی در خاک ایالات متحده هشدار دهند.
