حماس آماده توافق شد و نتانیاهو از ارتش برنامه تخلیه غزه خواست
با گذشت نزدیک به ۲۱ ماه از جنگ در نوار غزه، نشانههایی از آمادگی حماس و جهاد اسلامی برای ورود به مذاکرات آتشبس با اسرائیل گزارش شده است.
با گذشت نزدیک به ۲۱ ماه از جنگ در نوار غزه، نشانههایی از آمادگی حماس و جهاد اسلامی برای ورود به مذاکرات آتشبس با اسرائیل گزارش شده است.
هرچند اختلافنظرها و بدبینیها همچنان سایه انداخته، اما برخی مقامات و میانجیها این روند را «مثبت» ارزیابی کردهاند.
پاسخ مثبت حماس به پیشنهاد آتشبس
حماس اعلام کرده که پاسخی «مثبت» به پیشنهاد آتشبس تحت میانجیگری ایالات متحده، قطر و مصر داده و آماده است «بلافاصله و بهطور جدی» وارد مذاکرات درباره سازوکار اجرای توافق شود. به گفته این گروه، هدف مذاکرات، پایان دادن به جنگ و فراهم کردن ترتیبات برای آزادی گروگانهاست.
یک مقام نزدیک به حماس در گفتوگو با وبسایت خبری واینت تایید کرد که این جنبش همزمان درخواست «تغییرات جزئی» را مطرح کرده است. از جمله این درخواستها، حذف بنیاد بشردوستانه غزه (GHF) بود که با حمایت اسرائیل و آمریکا کمکرسانی میکرد و به گفته حماس، باعث تضعیف نفوذ این گروه شده است. حماس همچنین درخواست کرده که ارتش اسرائیل به مواضعی که در آتشبس پیشین توافق شده بود، عقبنشینی کند و ضمانتهای سهجانبهای از سوی آمریکا، قطر و مصر دریافت شود که پس از آتشبس ۶۰ روزه، جنگ از سر گرفته نشود.
موضع جهاد اسلامی: حمایت مشروط
گروه «جهاد اسلامی فلسطین» نیز حمایت خود را از مذاکرات آتشبس اعلام کرد، اما در بیانیهای تاکید کرد برای اطمینان از اینکه اسرائیل پس از آزادی گروگانها بار دیگر حملات را از سر نخواهد گرفت، «تضمینهای اضافی» میخواهد.
نشست پرتنش در تلآویو
در سطح سیاسی اسرائیل، اختلافات جدی بر سر مسیر آینده جنگ در جریان است. به گزارش شبکه ۱۲ اسرائیل، بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل و ایال زمیر رئیس ستاد کل ارتش در نشستی پرتنش با حضور فرماندهان امنیتی و وزرای ارشد درباره برنامههای آتی نظامی برای نوار غزه درگیر مشاجره شدند.
بنابر این گزارش در این نشست نتانیاهو دستور آمادهسازی طرح انتقال جمعیت گسترده به جنوب غزه را صادر کرد. زمیر هشدار داد این اقدام میتواند به «از دست رفتن کنترل» و شورش مردمی منجر شود. نتانیاهو اما تاکید کرد: «من نمیخواهم حکومت نظامی داشته باشیم، اما حاضر نیستم حماس را باقی بگذارم.»
به گفته نتانیاهو، جایگزین این طرح، تصرف کامل نوار غزه و عملیات گستردهای است که ممکن است جان گروگانها را به خطر بیندازد. او بهصراحت گفت: «این را نمیخواهم و نمیپذیرم.»
برآوردها و چشمانداز پیشرو
باوجود تنشها، مقامات اسرائیلی به شبکه ۱۲ گفتهاند که انتظار دارند برخی خواستههای حماس در روند مذاکرات مطرح شود و ابراز اطمینان کردهاند اختلافها در گفتوگوهای غیرمستقیم قابل حل است.
میانجیها میگویند که پاسخهای حماس «مثبت» بوده و میتواند به توافق منجر شود. اما بهدلیل بدبینی عمیق دو طرف و پیچیدگیهای سیاسی در تلآویو، هنوز مشخص نیست این تلاشها به آتشبس پایدار ختم خواهد شد یا خیر.
ترامپ سهشنبه گفته بود که اسرائیل با «شرایط لازم برای نهایی کردن» یک آتشبس ۶۰ روزه موافقت کرده و در این دوره، تلاشهایی برای پایان دادن به جنگ در نوار غزه صورت خواهد گرفت.
جنگ غزه تقریبا از ۲۱ ماه پیش و پس از آن حماس در حملهای ناگهانی به اسرائیل، حدود ۱۲۰۰ نفر (اکثرا غیرنظامی) را کشت و ۲۵۱ نفر دیگر را به اسارت برد تاکنون در جریان است.
این جنگ بیشتر از ۲ میلیون نفر از ساکنان غزه را آواره کرده و موجب گسترش گرسنگی شده است. همچنین بیش از ۵۷ هزار فلسطینی در تقریبا دو سال درگیری کشته شدهاند که به گفته مقامات بهداشت محلی، بیشتر آنها غیرنظامی بودهاند.
نتانیاهو بارها گفته است که حماس باید خلع سلاح شود، موضعی که این گروه شبهنظامی تاکنون حاضر به بحث درباره آن نشده است.
قرار است نتانیاهو دوشنبه با ترامپ در واشنگتن دیدار کند. ترامپ بامداد جمعه به وقت آمریکا، در پاسخ به این پرسش که آیا حماس با چارچوب توافق جدید آتشبس موافقت کرده، گفت: «ما ظرف ۲۴ ساعت آینده خواهیم دانست.»
این مقام آگاه از روند مذاکرات آتشبس در غزه، جمعه به رویترز گفت: «ما پاسخ خود را به میانجیها، قطر و مصر، تحویل دادیم.»
او که نامش فاش نشده، افزود: «پاسخ حماس مثبت است و فکر میکنم باید به دستیابی به توافق کمک کند.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، پیشتر یک «پیشنهاد نهایی» برای آتشبس ۶۰ روزه در جنگ غزه ارائه داده و اعلام کرده بود که انتظار دارد طرفها در ساعات آینده پاسخ دهند.
جنگ غزه تقریبا از ۲۱ ماه پیش و پس از آن حماس در حملهای ناگهانی به اسرائیل، حدود ۱۲۰۰ نفر (اکثرا غیرنظامی) را کشت و ۲۵۱ نفر دیگر را به اسارت برد تاکنون در جریان است.
ترامپ سهشنبه گفته بود که اسرائیل با «شرایط لازم برای نهایی کردن» یک آتشبس ۶۰ روزه موافقت کرده و در این دوره، تلاشهایی برای پایان دادن به جنگ در نوار غزه صورت خواهد گرفت.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، هنوز درباره این اظهارات ترامپ اظهارنظری نکرده و در بیانیههای علنی، دو طرف همچنان اختلافات زیادی دارند.
نتانیاهو بارها گفته است که حماس باید خلع سلاح شود، موضعی که این گروه شبهنظامی تاکنون حاضر به بحث درباره آن نشده است.
قرار است نتانیاهو دوشنبه با ترامپ در واشنگتن دیدار کند. ترامپ بامداد جمعه به وقت آمریکا، در پاسخ به این پرسش که آیا حماس با چارچوب توافق جدید آتشبس موافقت کرده، گفت: «ما ظرف ۲۴ ساعت آینده خواهیم دانست.»
ترامپ گفته که در موضوع آتشبس سریع در غزه با نتانیاهو «قاطع» خواهد بود، و در عین حال تاکید کرده که رهبر اسرائیل نیز خواهان آتشبس است.
او به خبرنگاران گفت: «امیدواریم این اتفاق بیفتد. و امیدواریم که این هفته رخ دهد. ما میخواهیم گروگانها آزاد شوند.»
کنترل عملیاتی حدود ۶۵ درصد از نوار غزه توسط اسرائیل
پس از تشدید اقدامات نظامی در سراسر نوار غزه، ارتش اسرائیل جمعه اعلام کرد که اکنون کنترل عملیاتی حدود ۶۵ درصد از نوار غزه را در اختیار دارد.
در طول هفته گذشته، نیروهای اسرائیلی بیش از ۱۰۰ عضو حماس از جمله فرمانده ارشد این گروه به نام حاکم العیسی را از بین بردهاند.
از آغاز جنگ تاکنون، نیروی هوایی اسرائیل بیش از ۷ هزار و ۵۰۰ هدف شبهنظامیان مسلح فلسطینی از جمله سایتهای تسلیحاتی، تونلها و پرتابگرهای موشکرا هدف قرار داده است.
ارتش اسرائیل اعلام کرده که عملیات نظامی خود را در راستای اهداف جنگی و برای حفاظت از غیرنظامیان اسرائیلی ادامه خواهد داد.
به گفته مقامات بهداشت محلی، حملات اسرائیل در ۲۴ ساعت گذشته دستکم ۱۳۸ فلسطینی را در غزه کشته است.
تداوم تظاهرات خانوادههای گروگانها
در تلآویو، خانوادهها و دوستان گروگانهایی که همچنان در غزه نگهداری میشوند، در میان تظاهرکنندگانی بودند که در روز استقلال آمریکا مقابل ساختمان سفارت این کشور تجمع کردند.
آنان از ترامپ خواستند برای آزادی همه گروگانها توافق آتشبس در غزه را نهایی کند.
جنگ تلافیجویانه اسرائیل علیه حماس، نوار غزه را که این گروه شبهنظامی برای نزدیک به دو دهه بر آن حکومت میکرد، ویران کرده است.
این جنگ بیشتر از ۲ میلیون نفر از ساکنان غزه را آواره کرده و موجب گسترش گرسنگی شده است.
همچنین بیش از ۵۷ هزار فلسطینی در تقریبا دو سال درگیری کشته شدهاند که به گفته مقامات بهداشت محلی، بیشتر آنها غیرنظامی بودهاند.
خبرگزاری رویترز جمعه نوشت که تصمیمات در این زمینه هنوز نهایی نشده اما نشاندهنده فشارهای شدیدی است که بر این گروه شبهنظامی لبنانی پس از آتشبس ماه نوامبر با اسرائیل اعمال شده است.
نیروهای اسرائیلی همچنان مناطقی را که تحت نفوذ حزبالله هستند هدف قرار میدهند و این گروه را به نقض آتشبس متهم میکنند، اتهامی که حزبالله آن را رد میکند.
این گروه همچنین با بحران مالی شدید، درخواستهای آمریکا برای خلع سلاح و کاهش نفوذ سیاسی خود پس از روی کار آمدن کابینهای جدید با حمایت آمریکا در لبنان، روبهروست.
مشکلات حزبالله با دگرگونیهای عظیم در توازن قدرت منطقهای وخیمتر شده است. اسرائیل در سال گذشته فرماندهی این گروه را از بین برد، هزاران نیروی آن را کشت و بخش عمدهای از زرادخانه تسلیحاتیاش را نابود کرد.
همچنین بشار اسد، متحد حزبالله، سقوط کرد و این امر یکی از خطوط مهم تامین تسلیحات این گروه از مبداء ایران را قطع کرد.
پیشتر منابع آگاه به شبکه العربیه گفته بودند که با وجود اظهارات مکرر نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، درباره بازسازی ساختار داخلی این گروه، حزبالله با کاهش چشمگیر توان نظامی و انسانی روبهرو شده است.
با استناد به اظهارات حسن نصرالله، دبیرکل سابق حزبالله، این گروه تا اکتبر ۲۰۲۱ حدود ۱۰۰ هزار نیروی نظامی آموزشدیده در اختیار داشت، اما منابع آگاه به العربیه گفتهاند حدود ۱۰ هزار نفر از نیروها در جریان جنگ اخیر با اسرائیل از خدمت خارج شدهاند و شمار فعلی نیروهای حزبالله به حدود ۶۰ هزار نفر کاهش یافته است.
یک منبع امنیتی منطقهای و یک مقام ارشد لبنانی، به رویترز گفتند که مشخص نیست جمهوری اسلامی پس از جنگی سنگین که با اسرائیل داشت، اکنون چقدر میتواند به حزبالله کمک کند.
یک مقام ارشد دیگر که از جلسات داخلی حزبالله مطلع است و نخواست نامش فاش شود، گفت که این گروه گفتگوهای پنهانی درباره گامهای بعدی خود برگزار کرده و کمیتههای کوچکی بهصورت حضوری یا از راه دور تشکیل جلسه دادهاند تا درباره ساختار رهبری، نقش سیاسی، فعالیتهای اجتماعی و توسعهای و تسلیحات بحث کنند.
به گفته این مقام و دو منبع دیگر، حزبالله به این نتیجه رسیده که زرادخانهای که برای بازدارندگی در برابر اسرائیل جمعآوری کرده بود، اکنون به یک نقطه ضعف تبدیل شده است.
این مقام گفت: «حزبالله بیش از حد قدرت داشت. تمام این قدرت تبدیل به نقطه ضعف شد.»
حزبالله تحت رهبری حسن نصرالله که سال گذشته کشته شد، به یک بازیگر نظامی منطقهای تبدیل شد که دهها هزار مبارز، راکت و پهپاد در اختیار داشت و آماده حمله به اسرائیل بود. این گروه همچنین از گروههای شبهنظامی متحد خود در سوریه، عراق و یمن پشتیبانی میکرد.
از زمان جنگ اخیر میان حزبالله و اسرائیل، حزبالله برخی از انبارهای تسلیحاتی خود در جنوب لبنان را طبق مفاد آتشبس سال گذشته به ارتش لبنان تحویل داده است، هرچند اسرائیل میگوید زیرساختهای نظامی وابسته به حزبالله در آن مناطق را هدف قرار داده است.
منابع آگاه به رویترز گفتند که حزبالله اکنون در حال بررسی تحویل برخی دیگر از تسلیحات خود در نقاط دیگر کشور است، بهویژه موشکها و پهپادهایی که بهعنوان تهدیدی بزرگ برای اسرائیل شناخته میشوند.
بر اساس این گزارش، شرط حزبالله برای چنین کاری عقبنشینی اسرائیل از جنوب لبنان و توقف حملاتش است.
اما این گروه قصد ندارد تمام زرادخانه خود را واگذار کند. به گفته منابع، برای مثال، حزباللهه قصد دارد سلاحهای سبک و موشکهای ضدتانک را حفظ کند تا در برابر حملات احتمالی آینده بتواند از خود دفاع کند.
تلاش حزبالله برای حفظ هرگونه توانایی نظامی با اهداف اسرائیل و آمریکا مغایر خواهد بود. بر اساس مفاد آتشبس با میانجیگری آمریکا و فرانسه، ارتش لبنان موظف به ضبط «تمام سلاحهای غیرمجاز» حزبالله شده است.
آمریکا و اسرائیل حزبالله را یک گروه تروریستی میدانند.
تاکید فرانسه بر خلع سلاح حزبالله
وزارت امور خارجه فرانسه نیز تاکید کرده که طبق مفاد توافق آتشبس، «برچیدن پایگاههای نظامی غیرمجاز در خاک لبنان تنها بر عهده ارتش لبنان است».
سخنگوی این وزارتخانه پنجشنبه اعلام کرد که نیروهای مسلح لبنان «از ماهها پیش در هماهنگی با سازوکار نظارتی و نیروهای یونیفل (نیروی موقت سازمان ملل متحد در لبنان) به انجام ماموریت خود ادامه دادهاند».
او افزود: «حملات هوایی اسرائیل جایی در این روند ندارند.»
سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه تاکید کرد: «رعایت آتشبس برای همه – بدون استثنا – الزامی است تا امنیت غیرنظامیان در دو سوی خط آبی تضمین شود.»
فرانسه از اسرائیل خواسته که از تمام قلمرو لبنان عقبنشینی کند و بهطور کامل آتشبس برقرار شده در نوامبر گذشته را رعایت کند.
فرانسه که روابط سنتی با لبنان دارد، از تشدید خشونتهای اخیر میان اسرائیل و حزبالله که تاکنون بیش از ۲۰۰ کشته برجای گذاشته، ابراز نگرانی کرده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه گفت که پاریس «حملات هوایی اسرائیل به لبنان را محکوم میکند». او در عین حال خواستار «بیشترین میزان خویشتنداری» است.
خبرگزاری رویترز جمعه ۱۳ تیر گزارش داد در شرق شهر سینجیل در کرانه باختری، حصاری فلزی به ارتفاع پنج متر با دروازههای فولادی سنگین، این شهر فلسطینی را از زمینهای اطراف جدا کرده و بهجز یک مسیر، تمام راههای ورودی و خروجی آن بسته شده است.
نیروهای ارتش اسرائیل از پاسگاههای دیدهبانی بر رفتوآمدها نظارت دارند.
موسی شبانه، ساکن ۵۲ ساله و پدر هفت فرزند، در حالی که به کارگران مشغول نصب حصار در کنار نهالستانش نگاه میکرد، به رویترز گفت: «سینجیل حالا تبدیل به یک زندان بزرگ شده. تمام درختهایی که کاشته بودم سوختند و از بین رفتند. عملا راه امرار معاش ما را قطع کردند.»
منع دسترسی به زمینهای کشاورزی
بها فقعا، معاون شهردار سینجیل، گفت که این حصار، هشت هزار سکنه شهر را در فضایی کمتر از ۱۰ هکتار محصور کرده و آنان را از دسترسی به دو هزار هکتار زمین شخصیشان در اطراف شهر محروم کرده است.
او این سیاست را «ابزاری برای شکستن اراده مردم فلسطین» دانست.
ارتش اسرائیل اعلام کرده که این حصار برای جلوگیری از پرتاب سنگ و نارنجک دستی به سوی خودروهای عبوری از بزرگراه رامالله–نابلس ایجاد شده است.
اسرائیل تاکید کرد با توجه به داده شدن اجازه ورود و خروج از تنها مسیر باقیمانده، «دسترسی آزاد» به شهر همچنان برقرار است.
ساکنان محلی میگویند مسیرها به شدت محدود شده و روزانه باید با پای پیاده یا از راههای فرعی به خودروهای خود در خارج از محدوده حصار برسند.
سنا علوان، مربی ورزشی، گفت که مسیر کوتاه تا رامالله اکنون ممکن است تا سه ساعت طول بکشد و او نمیداند هر روز در کدام ایست بازرسی متوقف خواهد شد.
تشدید محدودیتها پس از جنگ غزه
محدودیتها از مهر ۱۴۰۲ و پس از حمله حماس به اسرائیل تشدید شد. ارتش اسرائیل بلافاصله پستهای بازرسی دائمی و ایستهای موسوم به «پرنده» را افزایش داد و بسیاری از فلسطینیان از کار در اسرائیل منع شدند.
محمد جمّوس، ساکن رامالله، گفت که پیشتر هر هفته خانوادهاش را در اریحا میدیده اما اکنون بهدلیل طولانی شدن مسیر، تنها ماهی یکبار موفق به دیدار آنها میشود.
به گزارش رویترز، اگرچه کرانه باختری از حملات گسترده نظامی که در غزه صورت گرفته در امان مانده اما زندگی در آنجا بهطور فزایندهای ناامن و سخت شده است.
در آغاز سال جاری، دهها هزار فلسطینی ساکن کرانه باختری بهدلیل عملیات نظامی اسرائیل در شهر جنین واقع در شمال منطقه، آواره شدند.
نظامیان اسرائیلی میگویند برای مدیریت تهدیدات امنیتی و کنترل حرکت افراد در «شرایط پیچیده امنیتی»، این اقدامات ضروری است اما مقامهای فلسطینی میگویند فشارهای اقتصادی و محدودیتهای روزمره، میتواند باعث افزایش تمایل جوانان به گروههای مسلح شود.
محمد مصطفی، نخستوزیر تشکیلات خودگردان فلسطین، ماه گذشته گفت: «آنها دارند همهکار میکنند تا زندگی را برای مردم ما غیرقابل تحمل کنند.»
خبرگزاری رویترز جمعه ۱۳ تیر در گزارشی نوشت حماس در حال بررسی پیشنهاد جدیدی است که با پشتیبانی آمریکا ارائه شده و به دنبال تضمینهایی برای پایان دادن به جنگ اسرائیل در غزه است.
دو مقام اسرائیلی گفتهاند جزییات این توافق هنوز در حال مذاکره است.
ترامپ پیشتر گفته بود اسرائیل با شرایط لازم برای آغاز یک آتشبس ۶۰ روزه با حماس موافقت کرده و قرار است طی این مدت، گفتوگوها برای پایان جنگ ادامه یابد.
گیدئون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، چهارشنبه گفت: «باید روشن باشد که حماس نه تنها آغازگر جنگ در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ بود، بلکه مسئول ادامه آن نیز هست. باید بر حماس فشار وارد شود. جامعه جهانی اکنون باید از ابتکار عمل آمریکا حمایت کند و هرگونه توهمی را که حماس ممکن است داشته باشد، از بین ببرد.»
انعطافپذیری حماس در موضوع خلع سلاح
گزارشهای جدید حاکی از آن است که حماس در زمینه خلع سلاح که یکی از شروط کلیدی اسرائیل برای آتشبس دائم در نوار غزه است، انعطافپذیری نشان داده است.
بر اساس گزارش الشرقنیوز به نقل از منابع آگاه در حماس، این گروه ممکن است متعهد شود که قاچاق سلاح را متوقف کند، فعالیت کارگاههای ساخت تسلیحات در نوار غزه را متوقف کند و بپذیرد که ذخایر فعلی سلاحهایش در محلی بدون حضور نیروهای این گروه نگهداری شود.
به گفته این منابع، حماس همچنین ممکن است با تبعید موقت و نمادین شماری از رهبران خود که اکنون در غزه حضور دارند، موافقت کند.
این اقدام میتواند گامی در جهت مصالحه با اسرائیل در مورد اخراج رهبران حماس از نوار غزه باشد.
ترامپ: دیدار با مقام سعودی درباره توافقهای صلح بود
ترامپ تایید کرد که اخیرا با خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی، در کاخ سفید دیدار کرده و در این دیدار درباره گسترش توافقهای ابراهیم گفتوگو شده است.
او گفت: «فکر میکنم خیلیها به توافقهای ابراهیم خواهند پیوست.»
ترامپ پیشتر پیشنهاد کرده بود آمریکا اداره غزه را به دست بگیرد. پیشنهادی که از سوی نهادهای حقوق بشری، سازمان ملل و مقامهای فلسطینی بهعنوان طرحی برای «پاکسازی قومی» محکوم شد.
همزمان با تحولات منطقه، منابع فلسطینی اعلام کردند در جریان حملات پنجشنبه اسرائیل، دهها نفر در غزه کشته شدند.
جنگ فعلی میان اسرائیل و حماس از مهر ۱۴۰۲ با حمله حماس آغاز شد که منجر به کشته شدن هزار و ۲۰۰ نفر در اسرائیل و به گروگان گرفته شدن حدود ۲۵۰ نفر از سوی این گروه شد.
از آن زمان، بنا بر آمار وزارت بهداشت غزه که زیر نظر حماس است، بیش از ۵۶ هزار فلسطینی در حملات نظامی اسرائیل کشته شدهاند، جمعیت ساکن غزه آواره شده و بحران گرسنگی گستردهای در این منطقه شکل گرفته است.
