اولی هاینونن، معاون پیشین مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در گفتوگو با پادکست انگلیسی ایراناینترنشنال هشدار داد با وجود حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات کلیدی هستهای، امکان دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای همچنان وجود دارد.
هاینونن گفت در ایران حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد مفقود است و تا زمانی که آژانس مکان آن را تایید نکند، خطر پابرجاست، زیرا این مواد برای تولید ۱۰ سلاح هستهای کافی است.
ترامپ در نوشته خود که جمعه منتشر شد به جمهوری اسلامی هشدار داد که ایران را به نظم جهانی بازگرداند «وگرنه اوضاع فقط بدتر خواهد شد.»
او نوشت: «آنها همیشه اینقدر عصبانی، متخاصم و ناراضی هستند و ببینید این رفتار برایشان چه نتیجهای داشته: کشوری سوخته و ویران، بدون آینده، ارتشی نابودشده، اقتصادی فاجعهبار و مرگ در همهجا. آنها هیچ امیدی ندارند، و اوضاع فقط وخیمتر خواهد شد!»
او با اشاره به اظهارات علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، که پس از آتشبس از یک در پناهگاه مخفی ضبط و منتشر شده، گفت تلاش او برای لغو تحریمها که به شدت بر این کشور اثر گذاشتهاند و دیگر موضوعات مرتبط با ایران میتوانست شانس بسیار بیشتری برای احیای سریع، کامل و تمامعیار ایران فراهم کند، متوقف شده است.
ترامپ نوشته چرا خامنهای «اینقدر آشکار و احمقانه اعلام کرده که در جنگ با اسرائیل پیروز شده است، در حالیکه خودش هم میداند این گفته دروغ است و واقعیت ندارد؟ او بهعنوان یک مرد باایمان، نباید دروغ بگوید. کشورش ویران شده، سه سایت شرورانه هستهایاش نابود شدهاند.»
رییسجمهور آمریکا افزود: «من دقیقا میدانستم او در کجا پنهان شده بود، و اجازه ندادم که اسرائیل یا نیروهای مسلح ایالات متحده – که بیهیچ شکی بزرگترین و نیرومندترین ارتش جهان هستند – جان او را بگیرند.»
ترامپ در ادامه به طعنه افزوده او : «من او را از مرگی بسیار زشت و خفتبار نجات دادم، آیا او لازم نیست بگوید: متشکرم، رییسجمهور ترامپ!»؟
درخواست ترامپ برای بازرسی از سایتهای هستهای ایران
پیش از انتشار این متن، ترامپ در جریان یک نشست خبری در کاخ سفید، خواستار بازرسی آژانس بینالمللی انرژی اتمی از تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی شد.
او گفت این بازدید همچنین میتواند از سوی یک نهاد یا فرد مورد وثوق آمریکا از جمله خود ایالات متحده انجام شود، هرچند او یقین دارد که این سایتها «نابود شدهاند».
او هرگونه صحبتی را مبنی بر اینکه میزان خسارت واردشده به این سایتها کمتر از آن چیزی است که او گفته، رد کرد.
با این حال، ترامپ اعلام کرد که از اقدام آژانس بینالمللی انرژی اتمی که زیر نظر سازمان ملل متحد فعالیت میکند برای بازرسی از سایتهایی که بمباران شدهاند، حمایت میکند.
رافائل گروسی، مدیرکل این آژانس، چهارشنبه گفت که ازسرگیری بازرسیهای آژانس اولویت اصلی اوست، زیرا از زمان آغاز حملات هوایی اسرائیل علیه جمهوری اسلامی تاکنون هیچ مورد بازرسی انجام نشده است.
با این حال، مجلس شورای اسلامی چهارشنبه طرحی را تصویب کرد که بر اساس آن بازرسیهای آژانس از تاسیسات اتمی ایران به حالت تعلیق در میآید.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی هم جمعه اعلام کرد که تهران ممکن است درخواست مدیرکل آژانس برای بازدید از سایتهای هستهای ایران را رد کند.
عراقچی در شبکه ایکس نوشت که اصرار برای بازدید از تاسیسات اتمی مورد حمله قرار گرفته در ایران بیمعناست.
گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل در واکنش به مخالفت عراقچی با بازدید بازرسان آژانس انرژی اتمی از تاسیسات اتمی بمباران شده، در حساب ایکس خود نوشت: «رژیم همچنان جامعه بینالمللی را گمراه میکند و به طور فعال برای جلوگیری از نظارت مؤثر بر برنامه هستهای خود تلاش میکند.»
وزیر خارجه اسرائیل تاکید کرد که جامعه بینالمللی اکنون وظیفه دارد از طریق هر وسیله موثری، از دستیابی افراطیترین رژیم جهان به خطرناکترین سلاح جلوگیری کند.
ترامپ: ایران در حد نگرانکننده غنیسازی کند در حمله دوباره تردیدی نمیکنم
ترامپ همچنین گفت باور ندارد که تهران پس از حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به تاسیسات اتمیاش همچنان به دنبال دستیابی به سلاح هستهای باشد.
رییسجمهوری آمریکا تاکید کرد: «من ۲۵ سال است میگویم نباید اجازه داد ایران به سلاح اتمی دست یابد. ایران بیش از یک تریلیون دلار برای برنامه هستهای خود هزینه کرده است اما هیچ سودی نبرده است.»
او در پاسخ به سوالی درباره اینکه آیا در صورت ادامه غنیسازی اورانیوم در ایران در سطحی که موجب نگرانی آمریکا باشد، مجددا به این کشور حمله میکند، گفت: «قطعا بدون هیچ تردیدی.»
رییسجمهوری آمریکا درباره حمله به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی افزود: «خلبانان ما خارقالعادهاند. از ارتفاع ۵۲ هزار پایی به چیزی به اندازه در یخچال شلیک میکنند و دقیقا وسط آن را میزنند.» او تاکید کرد آمریکا بهترین نیروها و تجهیزات نظامی را دارد.
ترامپ: ایران خواهان ملاقات با ماست
ترامپ در بخشی دیگر از صحبتهای خود افزود که جمهوری اسلامی هنوز خواهان مذاکره درباره مسیر پیشرو است.
کاخ سفید پنجشنبه اعلام کرد که تاکنون هیچ دیداری میان هیاتهای ایران و آمریکا برنامهریزی نشده است.
ترامپ همچنین به اظهارات اخیر رهبر جمهوری اسلامی پس از آتشبس با اسرائیل اشاره کرد که گفته بود جمهوری اسلامی در این جنگ «پیروزی» شده است.
رییسجمهور آمریکا با تقلید حالت چهره خامنهای که نسبت به قبل از جنگ دچار تغییر شده، گفت «باید حقیقت را بگویی. به شدت شکست خوردی.»
او اشاره کرد که هم ایران و هم اسرائیل در حملات ضربه خوردند و آسیب دیدند.
خامنهای پنجم تیر در سومین پیام ویدیویی خود از زمان حمله اسرائیل، از مکانی نامعلوم گفت: «با آن همه هیاهو و ادعا، اسرائیل زیر ضربات جمهوری اسلامی تقریبا از پا درآمد و لِه شد.»
او افزود: «آمریکاییها در حمله به تاسیسات هستهای نتوانستند کار مهمی انجام دهند.»
پیشتر ایراناینترنشنال گزارش داد که خامنهای، از روند مذاکراتی که به توافق آتشبس میان اسرائیل و حکومت ایران انجامید، بیاطلاع بوده است.
این مقام فلسطینی که نامش فاش نشده، این اظهارات را در گفتوگویی با رویترز مطرح کرد که جمعه منتشر شد.
حملات نظامی اسرائیل علیه جمهوری اسلامی در جریان جنگ دوازده روزه اخیر، به نگرانیهای حماس در مورد توان تهران برای حمایت از این گروه افزوده است.
حمایت جمهوری اسلامی از حماس نقش بزرگی در توسعه شاخه نظامی این گروه داشت و موجب شد حماس قادر به شلیک موشکهای دوربرد به داخل اسرائیل شود.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل یکشنبه گذشته گفت عملیات اسرائیل علیه تهران ابتکار عمل اسرائیل در مورد غزه را تقویت کرده و گفته این امر کمک خواهد کرد «پیروزیمان را تسریع و همه گروگانها را آزاد کنیم.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا نیز چهارشنبه گفت پیشرفت زیادی در غزه صورت گرفته و افزود حمله به جمهوری اسلامی، به آزادسازی گروگانها کمک خواهد کرد.
یکی از اهداف حمله اسرائیل در ایران یک فرمانده سپاه پاسداران بود که هماهنگی با حماس را بر عهده داشت. اسرائیل اعلام کرد سعید ایزدی که شنبه کشته شدن او اعلام شد، نیروی محرکه محور جمهوری اسلامی-حماس بود.
حماس پنجشنبه کشته شدن ایزدی را به جمهوری اسلامی تسلیت گفت و او را دوستی دانست که به طور مستقیم مسئول روابط با «رهبری مقاومت فلسطین» بود.
یک منبع از گروههای منطقهای تحت حمایت جمهوری اسلامی به رویترز گفت ایزدی به توسعه قابلیتهای حماس، از جمله چگونگی انجام حملات پیچیده، از جمله پرتاب موشک، عملیات نفوذ و پهپادهاکمک کرد.
سامی ابو زهری، یک مقام ارشد حماس درباره تاثیر عملیات اسرائیل علیه جمهوری اسلامی بر حمایت تهران به رویترز گفت «ایران کشوری بزرگ و قدرتمند است که شکستپذیر نیست.»
این اظهارات در شرایطی طرح شده است که حماس که از کمبود فرماندهان رنج میبرد و بخش زیادی از شبکه تونلهای خود را از دست داده و از حمایت همپیمان خود جمهوری اسلامی مطمئن نیست.
حماس در همین حال با گروههای فلسطینی محلی مخالف خود روبهروست که قدرت و نفوذ آن را در باریکه غزه به چالش کشیدهاند.
منابع نزدیک به حماس به رویترز گفتهاند که اعضای حماس به صورت خودگردان عمل میکنند و ماموریت دارند تا حد امکان مقاومت کنند، اما این گروه مسلح اسلامگرا برای حفظ کنترل خود با مشکل روبهروست.
یکی از این منابع افزود که با تشدید بحران انسانی در غزه و افزایش فشار بینالمللی برای آتشبس، حماس به شدت نیازمند توقف موقت درگیریها است.
حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به اسرائیل حمله کرد و بر اساس آمار رسمی ۱۲۰۰ نفر را کشت و ۲۵۳ نفر را گروگان گرفت. طبق آمار وزارت بهداشت غزه، اسرائیل در جریان حمله متقابل به باریکه غزه، تاکنون بیش از ۵۶ هزار نفر را کشته است.
با برقراری آتشبس در جنگ ایران و اسرائیل، توجه دوباره به امکان توافق غزه که ممکن است جنگ کنونی را پایان دهد و گروگانهای باقیمانده را آزاد کند، معطوف شده است.
بر اساس دادههای موسسه رهگیری دریایی ورتکسا (Vortexa)، از اول تا بیستم ژوئن ۲۰۲۵، چین هر روز بهطور متوسط بیش از ۱.۸ میلیون بشکه نفت خام ایران را وارد کرده است.
شرکت تحلیل داده کپلر (Kpler) نیز اعلام کرد صادرات نفت خام و میعانات ایران به چین تا تاریخ ۲۷ ژوئن به ۱.۴۶ میلیون بشکه در روز رسیده که نسبت به حدود یک میلیون بشکه در ماه می افزایش چشمگیری نشان میدهد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، چهارم تیر در پایان نشست سران ناتو در لاهه هلند با بیان اینکه «قصد تصرف منابع نفتی ایران را نداریم»، گفت: «ایران بهتازگی جنگیده و شجاعانه جنگیده است. فشار حداکثری ادامه دارد اما نمیخواهم صادرات نفت ایران را متوقف کنم. میتوانستیم نفت ایران را بگیریم اما این کار را نمیکنیم. کشورشان برای بازسازی شدیدا به پول نیاز دارد. آنها برای بازسازی کشورشان به پول نیاز دارند و ما میخواهیم این اتفاق بیفتد.»
تاثیر تاخیر در تحویل محمولهها و سیگنالهای سیاسی
افزایش واردات نفت ایران در چین در ماه ژوئن تا حد زیادی بازتابی از جهش صادرات نفت این کشور در ماه می است.
در آن ماه، حجم بارگیریهای نفتی ایران به سطح کمسابقه ۱.۸۳ میلیون بشکه در روز رسید.
با توجه به اینکه رسیدن نفت ایران به چین معمولا چند هفته زمان میبرد، عمده این محمولهها در ماه ژوئن تحویل داده شدند.
رویترز به نقل از ژو میویو، تحلیلگر ارشد شرکت کپلر نوشت: «پیش از آغاز درگیریهای اخیر در منطقه، صادرات ایران بهشدت افزایش یافت و پالایشگاههای مستقل چین تقاضای خود را برای نفت ارزانتر ایران بالا بردند.»
بیشتر نفت ایران را پالایشگاههای کوچکی در شمال شرقی چین میخرند که به «قوریها» معروف هستند.
این پالایشگاهها برای سودآوری به نفت ارزان متکیاند و محصولات خود را در داخل کشور به ارز محلی میفروشند که آنها را در برابر تحریمهای ثانویه ایمن میدارد.
کپلر پیش از این خبر داده بود که چین همزمان با تشدید فشارهای آمریکا، از ثبت سفارش جدید برای خرید نفت خام ایران خودداری میکند، به طوری که حتی پالایشگاههای خصوصی کوچک چینی هم سفارش جدید نداشتهاند.
برخی تحلیلگران معتقدند این افزایش صادرات نفت ایران به چین میتواند بازتاب انتظارات بازار از احتمال کاهش فشارهای تحریمی از سوی دولت ترامپ باشد.
با این حال، تمامی تحریمهای رسمی ایالات متحده علیه نفت ایران همچنان به قوت خود باقیاند و هیچ تغییری بهصورت رسمی اعلام نشده است.
تحلیلگران انرژی میگویند تاثیر واقعی این سخنان بر بازار ممکن است محدود باشد، چرا که ظرفیت تولید و صادرات ایران همچنان دچار محدودیت ساختاری است.
صادرات بالا، رشد محدود؛ هشدار در گزارش محرمانه وزارت نفت
با وجود جهش در صادرات، تردیدهایی جدی درباره توان ایران برای حفظ سطوح بالای صادرات نفت مطرح است.
طبق گزارشی محرمانهای از وزارت نفت که به دست ایراناینترنشنال رسیده، حتی در صورت رفع کامل تحریمها، توان صادرات روزانه ایران بسیار محدود خواهد بود.
این گزارش که به دادههای کپلر استناد میکند، نشان میدهد ایران در نیمه اول سال ۲۰۲۵ بهطور متوسط ۱.۴ میلیون بشکه در روز نفت و میعانات به چین صادر کرده است. رقمی که ۱۲ درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل است.
بنا بر این گزارش، فرسودگی میادین نفتی، افزایش مصرف داخلی و کمبود سرمایهگذاری، از جمله موانع اصلی توسعه ظرفیت صادراتی ایران هستند.
همايون فلکشاهی، تحلیلگر ارشد حوزه انرژی، در اینباره معتقد است: «حتی اگر همه تحریمهای آمریکا برداشته شوند، صادرات روزانه نفت ایران احتمالا فراتر از ۱.۷ میلیون بشکه نخواهد رفت.»
در همین حال، ذخایر شناور نفت ایران - محمولههایی که به فروش نرفتهاند و در نفتکشها روی دریاها نگهداری میشوند - به حدود ۴۰ میلیون بشکه رسیده است: نشانهای از دشواریهای ایران در تخلیه انبارهای خود.
