گزارشهای رسیده به ایران اینترنشنال حاکی از بروز اختلافات جدی میان مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی و احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران، درباره نحوه مدیریت جنگ و پیامدهای مخرب آن بر معیشت مردم و اقتصاد کشور است.
پزشکیان با انتقاد از رویکرد سپاه پاسداران در مورد افزایش تنش و تداوم حملات به کشورهای همسایه، نسبت به تبعات اقتصادی این وضعیت هشدار داده است.
به گفته منابع آگاه، او تاکید کرده است که بدون برقراری آتشبس، اقتصاد ایران ظرف سه هفته تا یک ماه با فروپاشی کامل روبهرو خواهد شد.
در این میان، پزشکیان همچنان خواستار بازگرداندن اختیارات اجرایی و مدیریتی به دولت شده است. این درخواست نیز مخالفت صریح وحیدی را به دنبال داشته است. فرمانده سپاه پاسداران در مقابل انتقادهای پزشکیان، اجرا نشدن اصلاحات ساختاری بهدست دولت پیش از آغاز درگیریها را عامل وضعیت فعلی دانسته است.
در روزهای گذشته رسانههای اسرائیلی به نقل از مقامهای این کشور درباره نشانههایی از شکاف میان قوای مختلف در ساختار حاکمیت ایران خبر داده بودند.
۲۴ اسفند روزنامه تایمز اسرائیل به نقل از یک مقام ارشد اسرائیلی نوشت: «نشانههایی از شکاف در رژیم ایران دیده میشود. ما اکنون در حال ایجاد شرایط مناسب برای سرنگونی رژیم هستیم اما در نهایت، همهچیز به مردم ایران بستگی دارد.»
رسانه اسرائیلی واینت نیز ۱۹ اسفند گزارش مشابهی از بروز شکاف داخلی درون ساختار حاکمیت ایران خبر داد.
جنگ در حالی وارد هفته پنج خود میشود که به تدریج آثار اقتصادی آن خود را در سطوح پایین جامعه نشان میدهد. گزارشها از شهرهای بزرگ نشان میدهد که اکثریت دستگاههای خودپرداز فاقد پول نقد هستند، خودپردازها کار نمیکنند یا بهطور فیزیکی از دسترس شهروندان خارج شدهاند، و خدمات بانکی آنلاین برای چند بانک اصلی، از جمله بانک ملی بهطور ادواری متوقف میشود.
از سوی دیگر، پیامهای دریافتی از سوی تعدادی از کارمندان دولت حکایت از این دارد که حقوق و مزایای بخشهای گستردهای از حقوقبگیران در سه ماه گذشته بهطور منظم پرداخت نشده است.
ناظران معتقدند این اختلاف نظر در هسته مرکزی قدرت، نشاندهنده بنبستی است که جمهوری اسلامی در توازن میان سیاستهای نظامی و بقای اقتصادی با آن دست به گریبان است.
شبکه خبری سیانان شنبه هشتم فروردین در تحلیلی درباره میزان اهمیت دهها جزیره در جنوب ایران نوشت که هرچند جزیره خارک مرکز کلیدی سوخت به شمار میرود و ۹۰ درصد صادرات نفت از آن انجام میشود، اما برخی دیگر از جزیرهها برای تضمین عبور امن کشتیها و شناورهای نظامی اهمیتی ایبسا بیش از خارک دارند.
این رسانه به نقل پژوهشگران دانشگاه سون یات-سن در چین نوشت که در میان این جزایر، ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک، هنگام، قشم، لارک و هرمز یک محور دفاعی حیاتی را تشکیل میدهد که این پژوهشگران آن را «قوس دفاعی» ایران میخوانند.
عنایتالله یزدانی، پژوهشگر ایرانی، و ما یانژه، پژوهشگر چینی، در مقالهای در سال ۲۰۲۲ برای مرکز علوم و آموزش کانادا درباره این هفت جزیره نوشتند: «ترسیم یک منحنی فرضی که این جزایر را به هم متصل کند، درک برتری راهبردی ایران در کنترل امنیت تنگه هرمز را تسهیل میکند.»
به نوشته آنها نقش ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک، که کوچکترین جزایر در این ترکیب هفتتایی هستند و در انتهای غربی این قوس قرار دارند، برای کنترل تنگه هرمز حیاتی است.
بر اساس این مقاله فاصله کم میان این جزیرهها و عمق کم آب در آن محدوده سبب میشود کشتیهای جنگی بزرگ و نفتکشها چارهای جز گذر از کنار این جزیرهها نداشته باشند؛ اجباری که شیبب میشود این شناورها به اهدافی آسان برای قایقهای تندرو، واحدهای مینگذار یا پهپادهای سپاه تبدیل شوند.
چرا جزایر هفتگانه مهماند؟
آذر ماه سال گذشته شورای همکاری خلیج فارس در بیانیه پایانی نشست سالانه خود در بحرین بار دیگر موضع پیشین این شورا در رابطه با جزایر سهگانه تنب کوچک، تنب بزرگ و ابوموسی در خلیج فارس را تکرار و آنچه را «تداوم اشغال» این جزایر از سوی ایران مینامند، محکوم کردند.
همان زمان سپاه پاسداران از تقویت حضور و مواضع نظامی خود در این جزایر خبر داد و علیرضا تنگسیری، فرمانده وقت نیروی دریایی سپاه اعلام کرد که این مجموعه جزایر «مسلح و عملیاتی» میشوند تا «توانایی هدف قرار دادن پایگاههای دشمن، ناوهای جنگی و داراییهای آنها» در منطقه عملی شود.
هرچند تاکنون هیچ اظهار نظر رسمی یا زمانبندی مشخصی برای حملات آبی-خاکی احتمالی آمریکا به جزایر ایرانی منتشر نشده است، اما سیانان به نقل از کارل شوستر، مدیر پیشین مرکز اطلاعات مشترک فرماندهی اقیانوس آرام ارتش آمریکا نوشت که این جزایر «در موقعیتی راهبردی برای کنترل هر شناوری قرار دارند که قصد ورود به خلیج فارس یا خروج از آن را داشته باشد» بنابراین اگر من میخواستم جزایر کلیدی ایران را تصرف کنم، از دو واحد اعزامی استفاده میکردم تا برتری قاطع نیرو را تضمین کنم.»
تصرف جزیرهها از چه روشهایی ممکن است؟
فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، شامگاه شنبه اعلام کرد که حدود ناو تریپولی همراه با حدود ۳۵۰۰ ملوان و تفنگدار آمریکایی مستقر در آن جمعه هفتم فروردین وارد منطقه مسئولیت این فرماندهی در خاورمیانه شد. در این پیام تاکید شده است که این ناوگروه، هواپیماهای ترابری و جنگنده، و همچنین تجهیزات تهاجمی آبی-خاکی و تاکتیکی در اختیار دارد.
علاوه بر این، حدود هزار نیروی لشکر ۸۲ هوابرد ارتش آمریکا نیز برای اعزام در حال آمادهباش هستند.
در گزارش تحلیلی سیانان، سه روش نظامی برای ورود نیروهای آمریکا به جزایر جنوب ایران بررسی شده است؛ مسیر دریایی با استفاده از هاورکرافتها، مسیر هوایی با استفاده از هلیکوپتر و هواگردهای سیوی۲۲ و ورود چتربازان.
بر این اساس، کشتیهای نیروی دریایی آمریکا دارای شناورهای هاورکرافت هستند که روی ساحل سُر میخورند و نیروها و تجهیزات را پیاده میکنند اما ورود آنها به خلیج فارس مادامی که کنترل جزایر ابتدایی قوس دفاعی در اختیار سپاه است خطرناک است.
از سوی دیگر کشتیهای نیروی دریایی حامل هواپیماهای سیوی-۲۲ هستند که میتوانند بهطور عموده فرود بیایند. نقطه ضعف این هواپیماها این است که کُند هستند و در برابر پدافند هوایی سپاه که ممکن است در حملات قبلی از میان نرفته باشند، آسیبپذیرند.
در روش سوم، نیروهای لشکر ۸۲ هوابرد میتوانند از هواپیماهایی که در ارتفاع بالاتر پرواز میکنند با چتر روی جزایر فرود بیایند، اما به گفته سیانان چنین حملهای نسبت به حملونقل دریایی با تجهیزات کمتری همراه خواهد بود.
با این حال، تحلیل سیانان نشان میدهد که چالشهای این سناریو به مرحله ورود نیروها محدود نمیشود و حتی در صورت موفقیت اولیه، حفظ کنترل این جزایر با مخاطرات جدی همراه است.
هیچ راهی بیخطر نیست
سدریک لیتون، تحلیلگر نظامی سیانان، پنجشنبه گفت که جمهوری اسلامی با شلیک موشکها یا قایقهای تهاجمی کوچک از جزیره لارک میتواند هر چیزی را که از تنگه عبور میکند قطع کند. به همین دلیل لارک این یک هدف نظامی حیاتی است.»
از سوی دیگر شوستر درباره مدت زمان لازم برای تصرف جزایر هشدار داد و گفت که در مجموع، حمله به این جزایر میتواند از دو روز تا دو هفته طول بکشد، اما در صورت موفقیت، نتایج مهمی بههمراه خواهد داشت.
او درباره ابوموسی گفت: «اگر ارتش آمریکا آن را تصرف و یک رادار و تعدادی نیرو در آن مستقر کند، میتواند فعالیتها در تنگه را زیر نظر بگیرد و در عین حال ایران را از استفاده از آن بهعنوان پایگاه پهپادی و موارد مشابه محروم میشود.»
در همین رابطه، یک گزارش تازه از «مرکز سوفان» هشدار داده است که کنترل این مناطق ممکن است آمریکا را درگیر یک درگیری بلندمدت و پرهزینه در خاک ایران کند که با افزایش تلفات همراه خواهد بود.
کارل شوستر نیز با تاکید بر همین موضوع گفته است که دفاع در برابر پهپادها و موشکها برای هر نیروی مستقر در این جزایر حیاتی خواهد بود و در صورت در اختیار داشتن این تسلیحات، ایران میتواند هر نیروی متخاصمی را بهشدت هدف قرار دهد.
در عین حال، این تحلیل به تفاوت اهمیت اهداف نیز اشاره میکند. به گفته شوستر، تمرکز بر جزایر جنوبی خلیج فارس، از جمله ابوموسی و تنبها، نسبت به جزیره خارک ریسک اقتصادی کمتری دارد، چرا که آسیب به زیرساختهای نفتی خارک میتواند روند بازسازی اقتصاد ایران پس از جنگ را برای سالها به تاخیر بیندازد.
این گزارش یادآور میشود که تصرف این جزایر بهدلیل پیشینه دعاوی مالکیتی میان کشورهای منطقه درباره آنها میتواند پیامدهای سیاسی قابل توجهی تیز به دنبال داشته باشد و هرگونه تغییر در وضعیت آنها میتواند به تنشهای تازه در دوران پس از جنگ منجر شود.
شوستر این وضعیت را یک «معضل سیاسی» برای واشینگتن توصیف کرده و گفته است که بازگرداندن این جزایر به یک حکومت تازه در ایران ممکن است نارضایتی امارات را به همراه داشته باشد، در حالی که واگذاری آنها به امارات نیز میتواند مشروعیت هر حکومت جدید در ایران را زیر سوال ببرد.
در پایان این تحلیلگر تاکید میکند: «هر گزینهای پیامد منفی دارد و هیچ طرح یا راهحلی کامل نیست. آنچه اهمیت دارد ایجاد توازن میان هزینهها، ریسکها و پیامدهاست؛ چه پیامدهای حسابشده و مورد انتظار و چه پیامدهای ناخواسته.»
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد شهروندان ایرانی که دارای اقامت امارات بودند، پیش از سفر به این کشور، متوجه ابطال اقامت خود شدهاند و امکان ورود مجدد به امارات را ندارند.
پیشتر گزارشهایی نیز مبنی بر ابطال ویزاهای توریستی شهروندان ایرانی برای سفر به امارات متحده عربی منتشر شده بود.
روایت شهروندان: لغو ناگهانی اقامت در زمان سفر
یکی از شهروندان ایرانی مقیم امارات در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت که پس از آغاز جنگ، به همراه خانواده به هند سفر کرده بود، متوجه شده اقامت او باطل شده است. به گفته او، همسر و فرزندانش که تابعیت غیرایرانی دارند، میتوانند به امارات بازگردند، اما خود او از ورود به دبی منع شده است.
مخاطب دیگری نیز گفت با وجود برخورداری از اقامت وابسته به «ویزای طلایی» ۱۰ ساله امارات که از طریق یکی از اعضای خانواده دریافت کرده بود، اقامتش در حالی که خارج از این کشور بوده لغو شده است.
همچنین یک شهروند ایرانی ساکن لندن که دارای ویزای کار بریتانیا و همزمان اقامت امارات بوده، به ایراناینترنشنال گفت قصد سفر به دبی را داشته اما پیش از حرکت و با بررسی وضعیت ویزا، متوجه شده اقامتش لغو شده است.
ایراناینترنشنال درباره ابطال ویزای اقامت شهروندان ایرانی، از مقامهای امارات متحده عربی درخواست توضیح کرد، اما تا زمان انتشار این گزارش پاسخی دریافت نکرده است.
تشدید تنشها همزمان با افزایش حملات جمهوری اسلامی
این تحولات همزمان با افزایش تنشهای منطقهای رخ داده است. پس از آغاز حملات مشترک اسرائیل و آمریکا علیه جمهوری اسلامی، حکومت ایران حملاتی را به کشورهای منطقه آغاز کرد که بر اساس دادهها، امارات متحده عربی هدف بیشترین حجم این حملات قرار گرفته است.
طبق دادههای موجود تا زمان نگارش این گزارش، جمهوری اسلامی ۳۹۳ موشک بالستیک و کروز و هزار و ۸۳۵ پهپاد به سمت امارات پرتاب کرده است. در پی این حملات، دستکم ۱۰ نفر کشته و ۱۷۱ نفر زخمی شدهاند که در میان آنان تبعه ایرانی نیز حضور دارد.
تعطیلی مراکز و لغو اقامت کارکنان
در ادامه این تنشها، مقامهای امارات متحده عربی فعالیت مراکز وابسته به جمهوری اسلامی از جمله بیمارستان ایرانیان، مدارس ایرانی، باشگاه ایرانیان، واحد امارات دانشگاه آزاد اسلامی و مسجد «امام حسین» را متوقف کردند.
همزمان، واحدهای مسکونی سازمانی مرتبط با این مراکز نیز تخلیه شدند و کارکنانی که ویزای آنها به این نهادها وابسته بوده یا از ایران اعزام شده بودند از جمله معلمان و برخی از کادر درمان، با لغو اقامت مواجه شدهاند.
دستکم پنج مدرسه ایرانی در امارات نیز تعطیل شدند و پرونده دانشآموزان به خانوادهها تحویل داده شده است.
افرادی که اقامت آنها لغو شده، با هماهنگی کنسولگری جمهوری اسلامی در دبی از مسیر افغانستان به ایران بازگردانده میشوند. این افراد ابتدا به هرات منتقل، سپس بهصورت زمینی وارد ایران میشوند.
مقامهای اماراتی به کنسولگری جمهوری اسلامی در دبی نیز دستور دادند تعداد کارکنان خود را کاهش دهد و فعالیت این نمایندگی دیپلماتیک با حداقل نیرو ادامه یابد.
مواضع کمسابقه مقامهای اماراتی علیه جمهوری اسلامی
مقامهای ارشد امارات متحده عربی در هفتههای اخیر مواضعی کمسابقه و صریح علیه حکومت ایران اتخاذ کردهاند.
عبدالله بن زاید آلنهیان، وزیر امور خارجه امارات متحده عربی، یکشنبه دوم فروردین جمهوری اسلامی را «تروریست» خواند و تاکید کرد کشورش «هرگز تسلیم باجخواهی تروریستها نخواهد شد.»
این اظهارات در پاسخ به ژرار آرو، سفیر پیشین فرانسه، مطرح شد که از سخنان انور قرقاش، مشاور رییس امارات، درباره حملات جمهوری اسلامی و تقویت همکاریهای امنیتی ابوظبی با ایالات متحده انتقاد کرده بود.
قرقاش در شبکه ایکس نوشته بود: «تهاجم آشکار ایران علیه کشورهای عربی پیامدهای ژئوپلیتیک عمیقی دارد و تهدید ایران را به یکی از محورهای اصلی تفکر راهبردی در خلیج فارس تبدیل کرده است؛ موضوعی که بر ویژگیهای خاص امنیت خلیج فارس و استقلال آن از مفاهیم سنتی امنیت عربی تاکید میکند.»
در همین حال، محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات متحده عربی، در نخستین واکنش خود پس از آغاز حملات جمهوری اسلامی، ایران را «دشمن» توصیف کرد و هشدار داد کشورش «هدف آسانی» نیست. او خطاب به جمهوری اسلامی گفت: «امارات کشوری زیبا و الگویی برای دیگران است، اما پوستش ضخیم و گوشتش تلخ است و خوردنی نیست.»
او شنبه هشتم فروردین در چهارمین روز کنفرانس موسوم به سیپَک گفت: «تنها راه صلح و ثبات پایدار از جدایی کامل از این رژیم میگذرد. این رژیم، در تمامیت خود، باید برود. اگر کار را تمام نکنیم و بقایای رژیم را باقی بگذاریم تهدید در جهان ادامه خواهد یافت.»
شاهزاده رضا پهلوی در بخش دیگری از صحبتهایش با تاکید بر ضرورت ایجاد یک حکومت دموکراتیک در ایران برای غرب، ایران را یک «فرصت اقتصادی استفادهنشده» خواند و تلاش کرد نگاه محافظهکاران آمریکایی را به آثار اقتصادی تغییر حکومت جلب کند.
او همزمان از نقش مردم ایران در «وارد کردن ضربه نهایی» به جمهوری اسلامی سخن گفت و تاکید کرد آینده ایران باید بر پایه یک گذار «منظم» و بدون خلاء قدرت شکل بگیرد.
چشمانداز «تولد دوباره ایران»
شاهزاده پهلوی سخنانش را با یاد کردن جانباختگان انقلاب ملی ایرانیان در دیماه سال گذشته آغاز کرد و گفت آنها نه فقط برای آزادی خود، بلکه برای «آزادی، صلح و امنیت جهان» جنگیدند.
او با دعوت از مخاطبان برای تصور کردن یک ایران آزاد گفت: «در ایران آزاد دیگر خبری از تهدید هستهای، تروریسم، گروگانگیری، بستن تنگه هرمز و باجگیری از اقتصاد جهانی نیست.»
او سپس این تصویر را از ایران آینده ترسیم کرد: کشوری که بهجای «صدور تروریسم»، آزادی، ثبات و فرصت اقتصادی عرضه میکند.
ایران، بزرگترین فرصت اقتصادی استفادهنشده
شاهزاده پهلوی در بخش دیگری از سخنانش، ایران آزاد را «بزرگترین فرصت اقتصادی استفادهنشده قرن ۲۱» توصیف کرد و گفت یک شراکت راهبردی میان آمریکا و ایران میتواند «بیش از یک تریلیون دلار» برای اقتصاد آمریکا ایجاد کند.
او همچنین از خاورمیانهای سخن گفت که در آن ایران بهجای «منبع آشوب»، به «لنگر ثبات» تبدیل شود و حتی از گسترش «پیمانهای ابراهیم» به «پیمانهای کوروش» نام برد.
جمهوری اسلامی در تمامیت خود باید برود
او همچنین با رد هرگونه راهحل مبتنی بر سر قدرت ماندنِ بخشی از رهبران کنونی جمهوری اسلامی گفت: «تنها مسیر دستیابی به صلح و ثبات پایدار، از یک گسست کامل از این رژیم میگذرد.»
به گفته او، اگر «بقایای این رژیم» در قدرت باقی بماند، جمهوری اسلامی فرصت خواهد یافت زمان بخرد، وانمود کند در حال مذاکره است و سپس به همان رویه پیشین بازگردد.
شاهزاده رضا پهلوی گفت: «آنها عملگرا نیستند؛ آنها اوباشاند. آنها اهل معامله نیستند؛ آنها عاملان آشوباند.»
او از سیاست دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده در قبال جمهوری اسلامی تمجید کرد و گفت که برای نخستین بار در طول حیات این حکومت، رویکرد آمریکا «فرصتی واقعی» برای پایان دادن به جمهوری اسلامی ایجاد کرده است.
او از کشته شدن قاسم سلیمانی، حملات نظامی اخیر، تضعیف ماشین سرکوب حکومت و از بین رفتن بخش بزرگی از توان موشکی و هستهای جمهوری اسلامی بهعنوان تحولاتی یاد کرد که به گفته او «زمین بازی را همسطح کردهاند».
ضربه نهایی را مردم وارد خواهند کرد
شاهزاده رضا پهلوی در عین حال تاکید کرد که «ضربه نهایی» را مردم ایران وارد خواهند کرد و افزود که مردم ایران آمادهاند «این فصل تاریک جمهوری اسلامی» را برای همیشه پایان دهند.
او در بخش پایانی سخنانش گفت میلیونها ایرانی در داخل و خارج کشور از او خواستهاند رهبری دوره گذار به دموکراسی را بپذیرد و او نیز این درخواست را قبول کرده است.
او همچنین از ایجاد ائتلافی از مخالفان جمهوری اسلامی و نیز آمادگی بخشی از نیروهای نظامی و اداری برای همراهی با این گذار سخن گفت.
ایران، عراق نیست و اشتباه فاجعهبار بعثیزدایی تکرار نخواهد شد
شاهزاده پهلوی تاکید کرد: «ایران، عراق نیست. ما اشتباه فاجعهبار بعثیزدایی را تکرار نخواهیم کرد. هیچ انحلالی در نهادهای بروکراتیک رخ نخواهد داد، هیچ خلاء قدرتی ایجاد نخواهد شد و هیچ هرجومرجی بهوجود نخواهد آمد.»
او در پایان، از آمریکا خواست «بر همین مسیر باقی بماند» و به جمهوری اسلامی «طناب نجات» ندهد تا به گفته او مردم ایران بتوانند «کار را تمام کنند».
شاهزاده پهلوی همچنین ابراز امیدواری کرد که سال ۲۰۲۶، همزمان با دویستوپنجاهمین سال تاسیس آمریکا، بهعنوان سال «تولد دوباره ایران» نیز ثبت شود و گفت: «وقتی این کار به پایان برسد، یک ایران آزاد و دموکراتیک بهعنوان شریک، متحد و دوست در کنار ایالات متحده خواهد ایستاد.»
بر اساس ویدیویی که یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال از خرمشهر ارسال کرد، دستکم دو ماشین که به نظر میرسد وانت تویویا و حامل تجهیزات نظامی باشند، با پرچم عراق در این شهر دیده میشوند. همزمان ویدویی در رسانههای اجتماعی منتشرشد که نشان میداد کاروانی از خودروهای مشابه نیروهای نیابتی مورد حمایت جمهوری اسلامی با پرچم عراق و جمهوری اسلامی در حال حرکت بهسوی ایران هستند.
پیش از این در جریان کشتار دیماه، جمهوری اسلامی بهطور گسترده از نیروهای حشدالشعبی برای کشتن شهروندان ایرانی استفاده کرده بود. در هفتههای گذشته نیز نیروهای نیابتی مورد حمایت جمهوری اسلامی در عراق، از جمله حشدالشعبی، حملاتی را علیه پایگاههای ایالات متحده در این کشور و همینطور اقلیم کردستان پیاده کردهاند.
افزون بر این، بررسی دهها پیام شهروندان از نقاط مختلف ایران از الگوی زمانی متمرکز بر ساعات بامدادی و پس از آن دور دیگری از حملات از ۱۰ صبح تا ۳ بعد از ظهر با توزیع جغرافیایی گسترده حکایت دارد؛ الگویی که از تهران و البرز تا اصفهان، خوزستان و بوشهر امتداد دارد و از هماهنگی و گستردگی عملیات خبر میدهد.
تهران
در تهران، الگوی اصلی پیامها بر تمرکز حملات در فاصله حدود ۱ تا ۲:۳۰ بامداد دلالت دارد. گزارشها از انفجار در اوین، کامرانیه و فرمانیه در شمال و شمالشرق شهر آغاز میشود و بعد به زعفرانیه، بلوار ارتش، دیباجی جنوبی، قنات کوثر، شهرک امید، شمالغرب تهران، شهرک غرب، سعادتآباد و شهرک نفت میرسد.
در چند مورد، شهروندان علاوه بر صدای انفجار، از شلیک پدافند، پرواز جنگنده در ارتفاع پایین و نیز قطع کامل برق یا قطع و وصل برق خبر دادهاند.
در گزارشهای بعدی، نقاط دیگری چون سوهانک، ارتفاعات شمال تهران، حکیمیه و لویزان هم به این فهرست اضافه میشود؛ موضوعی که نشان میدهد حملات در تهران به یک یا دو نقطه محدود نبوده و پهنهای وسیع از شرق، شمال، شمالشرق، غرب و شمالغرب پایتخت را در بر گرفته است.
پیامهای دریافتی درباره حملات در تهران در بعد از ظهر هشتم فروردین کاهش داشت که از شنیده شدن صدای انفجاری شدید بهحدی که شیشهها را لرزاند در شرق تهران خبر میدهد.
البرز
بر اساس پیامهای دریافتی، استان البرز یکی از کانونهای حملات در هشتم فروردین بود. در این استان پیامهای زیادی از کرج، شاهینویلا، باغستان، مهرشهر، گلشهر، سهیلیه و هشتگرد دریافت شد. در نخستین ساعات بامداد، شهروندان از قطع برق در شاهینویلا و باغستان و سپس شنیده شدن صدای انفجار خبر دادهاند. حملات در این استان همزمان با موج حملات به تهران اوج گرفت.
حوالی ۲ بامداد گزارشهایی مبنی بر چندین همزمان در سهیلیه همزمان با پرواز جنگندهها در ارتفاع پایین گزارش شده و در هشتگرد نیز از حمله به یک پایگاه در فاز ۷ شهر جدید هشتگرد و پرواز چند بالگرد پس از آن دریافت شد.
پیامهای دریافتی از استان البرز نشان میدهد که حملات به بخشهای مختلف این استان همجوار پایتخت بیش از آنکه صرفا امتداد صدای انفجارهای تهران باشد، بهعنوان یک محور مستقل از حملات در حاشیه غربی تهران بود.
اصفهان
تراکم و شدت پیامهای شهروندان اصفهانی در بیستونهمین روز جنگ نشان میدهد که این شهر مانند روزهای گذشته یکی از مراکز اصلی حملات مشترک آمریکا و اسرائیل بود.
گزارشها از حدود ۱:۳۰ بامداد آغاز شد. برخی پیامها از بیش از ۴۰ انفجار در سطح شهر خبر دادند. شهروندان بهطور مشخص از هدف قرار گرفتن توپخانه در خیابان ارتش، منطقه فرحآباد و اراضی نظامی خبر دادهاند و در پیام دیگری نیز به یک انفجار شدید در «توپخانه ارتش در محدوده سهراه سیمین» اشاره شده است.
همچنین در شاهینشهر نیز صدای چند انفجار و پرواز جنگندهها گزارش شده و در شهرضا در ساعت حدود ۶:۳۰ صبح از شنیده شدن صدای جنگنده و انفجار در محدوده پادگان ثارالله همراه با بلند شدن دود سیاه خبر رسیده است.
مجموعه این پیامها نشان میدهد اصفهان نه فقط در موج نخست شبانه، بلکه تا صبح نیز یکی از کانونهای اصلی حملات بود.
خوزستان
شهروندان آبادانی با ارسال پیامهایی به ایراناینترنشنال از حملاتی در محدوده فلکه الفی در ابتدای محله بریم خبر دادند که سبب لرزش خانهها شد. پیامهای شهروندان از اهواز نیز از شنیده شدن صدای چند انفجار و پرواز جنگندهها در بامداد شنبه خبر میدهد.
شهروندان هفتکل، دومین شهر نفتی ایران در ۹۰ کیلومتری اهواز، از شنیده شدن صدای جنگنده و دو انفجار خبر در حوالی ۹ صبح شنبه خبر دادند.
پیامهای دریافتی از شادگان، شهری در ۱۱۰ کیلومتری اهواز، هم پرتاب متعدد موشک خبر میدهد.
بوشهر
پیام های دریافتی از استان بوشهر، از الگوی زمانی متفاوت با دیگر شهرها حکایت دارد؛ حملههای هوایی به این شهر فقط به شب محدود بود و ظهر و بعدازظهر نیز ادامه داشت.
در برازجان، دومین شهر بزرگ استان بوشهر، گزارشهایی از آغاز حملات سنگین پیش از بامداد شنبه به حوالی پایگاه سپاه دریافت شد و در نخستین دقایق بامداد، گزارشهایی مبنی بر شنیده شدن صدای جنگندهها و دستکم دو انفجار حوالی سایت موشکی به دست ایراناینترنشنال رسید.
پیامهای دریافتی از شهروندان ساکن بوشهر حوالی ساعت ۲ بعد از ظهر از هدف قرار گرفتن احتمالی پایگاه ششم شکاری حکایت داشت.
در چند پیام دیگر نیز تاکید شده بود که انفجارهای پیاپی در این شهر از صبح تا ساعت ۲ ظهر ادامه داشت و شدت آنها در حوالی پایگاه هوایی بوشهر بیش از دیگر مناطق بود.
دادههای دریافتی ایراناینترنشنال نشان میدهد بوشهر در موج دوم حملات شنبه هشتم فروردین، یعنی در بازه ۱۰ صبح تا ۳ بعدازظهر، نسبت به دیگر نقاط کشور هدف حملات بیشتری قرار گرفت.
دیگر استانها
پیامهای دریافتی از استانهای فارس، کرمان، لرستان، همدان، گیلان و مرکزی از الگوی پراکندگی سراسری حملات پشتیبانی میکند.
شهروندان شیرازی حوالی ۱۰ صبح و سپس ۱۵:۳۵ گزارشهایی از انفجار، پرواز جنگنده ارسال کردند.
در بم ابتدا در حدود ۱۱ صبح چند انفجار و لرزش زمین گزارش شد و بعد در ساعت یک بعد از ظهر گزارشهایی از شنیده شدن صدای پدافند از این شهر دریافت شد.
در بروجرد، از هدف قرار گرفتن یک مهمانسرا در روستای قلعهشمسا و اصابت موشک در محدوده ابتدای جاده دانشگاه خبر رسید.
شهروندان همدان و اسدآباد نیز از پرواز جنگندهها در ارتفاع پایین، حضور مکرر آنها از شب قبل و ورود پهپادها برای شناسایی در جمعه شب خبر دادند.
شهروندان گیلانی نیز از مشاهده پهپاد در چوکا و شنیده شدن صدای جنگنده در چابکسر گزارش دادند.
پیامهای دریافتی از اراک نیز از پرواز جنگندهها در ارتفاع پایین حوالی ساعت سهونیم بعدازظهر و سپس انفجارهایی «سنگین» حکایت دارند.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، شنبه هشتم فروردین از دیدار خود با محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات متحده عربی، خبر داد و اعلام کرد دو طرف برای همکاری در حوزههای امنیتی و دفاعی به توافق رسیدند.
زلنسکی در پیامرسان تلگرام با اشاره به این توافق نوشت: «تیمهای ما جزییات همکاری را نهایی خواهند کرد.»
خبرگزاری دولتی امارات نیز گزارش داد بن زاید و زلنسکی درباره «فرصتهای توسعه همکاریهای دوجانبه» در چارچوب توافق جامع اقتصادی میان دو کشور گفتوگو کردند.
بر اساس این گزارش، بررسی «تحولات امنیتی، افزایش تنشهای نظامی در منطقه و پیامدهای آن بر کشتیرانی بینالمللی و اقتصاد جهانی» از دیگر محورهای دیدار رهبران اوکراین و امارات متحده عربی بود.
خبرگزاری دولتی امارات جزییات بیشتری درباره این ملاقات و ابعاد همکاریهای جدید میان کییف و ابوظبی منتشر نکرد.
در تحولی دیگر، سخنگوی «قرارگاه خاتم الانبیا» اعلام کرد سپاه پاسداران انبار سامانههای ضدپهپادی اوکراین را در دبی هدف قرار داده است.
وزارت خارجه اوکراین این خبر را تکذیب کرد.
زلنسکی ۲۴ اسفند خبر داده بود واشینگتن چند بار با کییف درباره کمک به کشورهای خاورمیانه برای مقابله با حملات پهپادی جمهوری اسلامی تماس گرفته است.
او گفته بود هر یک از تیمهای اعزامی اوکراین به کشورهای حوزه خلیج فارس برای تقویت توان دفاعی در برابر پهپادهای حکومت ایران، از دهها متخصص تشکیل شدهاند.
سفر زلنسکی به قطر و عربستان سعودی
رییسجمهوری اوکراین هشتم فروردین در ادامه سفرهای منطقهای خود وارد قطر شد.
کمی بعد، وزارت دفاع قطر از انعقاد توافقنامه همکاریهای دفاعی میان دوحه و کییف خبر داد و اعلام کرد این توافق شامل «تبادل دانش در زمینه مقابله با موشکها و پهپادها» است.
زلنسکی پیش از این نیز به عربستان سعودی سفر کرده بود.
هفتم فروردین، آندری سیبیها، وزیر امور خارجه اوکراین، اعلام کرده بود کییف در آستانه امضای چند توافق امنیتی با کشورهای منطقه، از جمله با امارات و قطر، برای مقابله با حملات جمهوری اسلامی قرار دارد.
خبرگزاری رسمی عربستان سعودی هفتم فروردین گزارش داد یادداشت تفاهمی میان وزارتخانههای دفاع عربستان و اوکراین در جده به امضا رسیده است.
هدف از این توافق، ساماندهی «ترتیبات مرتبط با تامین تجهیزات دفاعی» عنوان شده است.
از زمان آغاز مناقشه کنونی، جمهوری اسلامی علاوه بر حملات موشکی به اسرائیل و پایگاههای آمریکا در منطقه، ۱۲ کشور از جمله عربستان سعودی، امارات، بحرین، کویت، اردن، قطر، عراق، عمان و جمهوری آذربایجان را هدف قرار داده است.
تهران اغلب این حملات را با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در این کشورها توجیه میکند.
این در حالی است که تاسیسات غیرنظامی مانند فرودگاهها و هتلها، از جمله اهداف حملات حکومت ایران بودهاند.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، هشتم فروردین با انتشار پیامی تهدیدآمیز در ایکس، خطاب به کشورهای منطقه نوشت: «اگر بهدنبال توسعه و امنیت هستید، اجازه ندهید دشمنان ما جنگ را از کشورهای شما اداره کنند.»
دارل ایسا، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا، هفتم فروردین در مصاحبه با ایراناینترنشنال، بر تعهد واشینگتن به متحدانش در منطقه خلیج فارس تاکید کرد.
او افزود کشورهایی مانند امارات متحده عربی، قطر و عربستان سعودی از ایالات متحده درخواست تجهیزات دفاعی بیشتر، بهویژه سامانههای ضد موشکی، کردهاند و واشینگتن در تلاش برای پاسخ به این نیازهاست.
