جعفر پناهی پس از دریافت نخل طلا: مسافران به خانه بازمیگردند
جعفر پناهی، برنده جایزه نخل طلایی جشنواره کن، با انتشار پستی در صفحه اینستاگرام خود از بازگشت عوامل فیلم «یک تصادف ساده» به تهران خبر داد.
جعفر پناهی، برنده جایزه نخل طلایی جشنواره کن، با انتشار پستی در صفحه اینستاگرام خود از بازگشت عوامل فیلم «یک تصادف ساده» به تهران خبر داد.
او در این پست که یکشنبه چهارم خرداد منتشر شد، نوشت: «مسافران به خانه بازمیگردند.»
«یک تصادف ساده» بدون دریافت مجوز رسمی و بهصورت مخفیانه در ایران ساخته شده است.
این دومین بار در تاریخ سینما است که یک فیلم ایرانی نخل طلای کن را از آن خود میکند. پیش از این، عباس کیارستمی در سال ۱۹۹۷ با فیلم «طعم گیلاس» موفق به دریافت این جایزه شده بود.
پناهی با کسب این جایزه به یکی از معدود کارگردانانی تبدیل شد که سهگانه معتبر سینمایی - نخل طلای کن، شیر طلایی ونیز و خرس طلایی برلین - را در کارنامه دارند.
بیشتر بخوانید: نگاهی به دیگر جوایز مهم جشنواره کن ۲۰۲۵
پناهی پس از دریافت این جایزه با اشاره به دوران زندان و یادآوری همبندانش، بر اهمیت اتحاد و کنار گذاشتن اختلافات برای دستیابی به آزادی و کرامت انسانی در ایران تاکید کرد و گفت: «به امید اینکه به روزی برسیم که کسی به ما نگوید چه بکن و چه نکن، چه بپوش و چه نپوش، و اینکه چه چیزی بسازیم و چه نسازیم.»
ژولیت بینوش، رییس هیات داوران جشنواره کن، دلیل اهدای نخل طلا به این فیلم را برخاستن آن از «بستر مقاومت و بقا» عنوان کرد و آن را نمادی از «امید و ضرورت» در دنیای امروز دانست.
ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، سوم خرداد در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، کسب نخل طلا توسط پناهی را نشانهای از «مقاومت در برابر سرکوب» جمهوری اسلامی و «امیدی برای همه مبارزان آزادی» در جهان توصیف کرد.
احضار کاردار فرانسه به وزارت خارجه جمهوری اسلامی
در واکنش به پیام تبریک بارو و انتقاد او از وضعیت حقوق بشر در ایران، کاردار فرانسه در تهران به وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی احضار شد.
محمد تنهایی، رییس اداره دوم غرب اروپای وزارت خارجه، اظهارات بارو را «مداخله آشکار در امور داخلی ایران» و اقدامی «تحریکآمیز» توصیف کرد و خواستار توضیح رسمی دولت فرانسه شد.
او همچنین پاریس را به «سوءاستفاده» از فرصت میزبانی یک رویداد سینمایی برای پیشبرد «اغراض سیاسی» متهم کرد و دولت فرانسه را فاقد «صلاحیت اخلاقی برای طرح ادعاهای حقوق بشری» دانست.
بیشتر بخوانید: پناهی در جشنواره کن از سینماگران و زنان بازیگر ممنوع از کار در ایران یاد کرد
موفقیت پناهی در جشنواره کن واکنشهای گستردهای را در میان فعالان سیاسی، هنری و مدنی به دنبال داشته است.
در بیانیهای مشترک، ۱۴۳ نفر از این فعالان، کسب نخل طلا را افتخاری بزرگ برای سینما و جامعه مدنی ایران خواندند و پناهی را نمونهای از هنرمند متعهد به «ارزشهای والای انسانی» توصیف کردند.
بر اساس این گزارش که یکشنبه چهارم خرداد منتشر شد، مهدی رحیمی ۴۹ ساله و کیا نورینیا ۵۶ ساله به اتهام «تبلیغ عقاید انحرافی مسیحیت صهیونیستی مخالف با نظام جمهوری اسلامی ایران» هر یک به ۱۰ سال حبس تعزیری و به اتهام «قاچاق کالای ممنوعه» هر یک به دو سال حبس تعزیری محکوم شدند.
این سازمان حقوق بشری افزود قاضی دادگاه در حکم خود، کتابهای مذهبی را «کالای ممنوعه» دانسته است.
به گزارش ههنگاو، این دو شهروند ساکن تبریز همچنین هرکدام به «پرداخت یک میلیارد جزای نقدی و ۱۵ سال محرومیت از حقوق اجتماعی» محکوم شدهاند.
این حکم از سوی حسن فتحنژاد، رییس شعبه سوم دادگاه انقلاب تبریز، صادر شده است.
با وجود به رسمیت شناخته شدن مسیحیت در قانون اساسی جمهوری اسلامی، حکومت ایران با گرویدن مسلمانان به این دین برخورد امنیتی میکند و در دهههای گذشته، صدها نفر از نوکیشان مسیحی را بازداشت و تعدادی از آنان را به زندان محکوم کرده است.
پیشتر در ۱۹ اردیبهشت، سازمان حقوقبشری ماده ۱۸ گزارش داد نرگس نصری، عباس سوری و مهران شاملوئی، سه نوکیش مسیحی، برای تحمل حبس به زندان احضار شدند. آنها از سوی دادگاه انقلاب تهران به ترتیب به ۱۶، ۱۵ و ۱۰ سال و هشت ماه حبس محکوم شدهاند.
بیشتر بخوانید: عفو بینالملل: سرکوب اقلیتهای مذهبی در ایران تشدید شده است
صدور حکم بدون اخذ دفاعیات
ههنگاو در ادامه گزارش خود درباره رحیمی و نورینیا نوشت دادگاه رسیدگی به اتهامات این دو شهروند ساکن تبریز ۲۷ فروردین «بدون حضور این نوکیشان مسیحی و اخذ دفاعیاتشان» در دادگاه انقلاب تبریز برگزار شد.
بر اساس این گزارش، ماموران اداره اطلاعات ۱۳ آبان سال گذشته به یورش به منزل این دو نوکیش مسیحی، به تفتیش محل پرداختند.
ههنگاو افزود ماموران جمهوری اسلامی از منزل رحیمی «تعداد زیادی کتاب و جزوه مرتبط با آیین مسیحیت، بالغ بر پنج هزار جلد، بههمراه دو هارد کامپیوتر» و از منزل نورینیا «دو تلفن همراه، یک دستگاه تبلت، و تعدادی جزوه با محتوای مسیحی» را مصادره کردند.
اقدامات سرکوبگرانه حکومت ایران علیه نوکیشان مسیحی در حالی صورت میگیرد که ماده ۱۸ اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده ۱۸ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، بر آزادی دین، تغییر آن و ابراز باورهای دینی بهصورت فردی یا جمعی، علنی یا پنهانی تاکید دارد.
ژولیت بینوش، بازیگر سرشناس فرانسوی و رییس هیات داوران جشنواره فیلم کن، گفت دلیل اهدای نخل طلا به فیلم جعفر پناهی، برخاستن «یک تصادف ساده» از بستر مقاومت و بقاست.
او تاکید کرد: «این مساله در دنیای امروز ضروری است و برای همین احساس کردیم باید بزرگترین جایزه را به این فیلم بدهیم.»
بینوش گفت: «این فیلم یک زندانی سابق را که در زندگیاش مورد خشونت واقع شده نشان میدهد و میگذارد از تحولی سخن بگوید که انتقامجو نیست... در نتیجه این فیلم برای من درباره امیدی وحشی و ضرورتی دیوانهوار است.»
بیانیه تشکلها، نهادها و گروهها
۱۴۳ فعال سیاسی، مدنی، فرهنگی و هنری با انتشار بیانیهای مشترک، کسب نخل طلای جشنواره کن برای فیلم «یک تصادف ساده» را افتخاری بزرگ برای سینما و جامعه مدنی ایران خواندند و نوشتند پناهی با وجود فشارها، زندان و سرکوب طی سالها، به خلق آثار ارزشمند ادامه داده است.
به گفته نویسندگان نامه، پناهی با این موفقیتها بار دیگر ثابت کرد که هنرمند پیشرو و متعهد به آرمانهای انسانی، میتواند حتی در دشوارترین شرایط، الهامبخش امید و تغییر باشد.
آنان تاکید کردند این نخل طلا که در کنار جایزه شهروندی جشنواره کن به او اهدا شده، تعهد پناهی را به ارزشهای والای انسانی برجسته میکند و پیامی روشن از استقامت و خلاقیت اوست.
محمد رسولاف، مصطفی آلاحمد، فاطمه معتمدآریا، مهدی یراحی، سعید مدنی، حاتم قادری، نسرین ستوده، صدیقه وسمقی، شیرین عبادی، ابوالفضل قدیانی و مصطفی تاجزاده، برخی از امضاکنندگان این نامه هستند.
انجمن فیلم کوتاه ایران نیز ضمن تبریک دریافت نخل طلای کن از سوی پناهی، اعلام کرد این موفقیت مهر تاییدی بر «اهمیت آزادی بیان، ایستادگی و اراده سرسختانه فیلمسازان مستقل و حذف تصدیگری همه جانبه دولتی و ارگانی» است.
کانون کارگردانان سینمای ایران نیز اثر پناهی را محصول «سینمای مستقل و اندیشمند» خواند و گفت نخل طلای کن، نویدبخش و بارورکننده امید به تحقق این حقیقت است که سینمای مستقل و متفکر ایران باوجود تمام محدودیتها، ممنوعیتها، بایدها و نبایدها به مسیر بالنده خود ادامه میدهد.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران هم موفقیت پناهی را نهتنها پاسداشت شجاعت و خلاقیت یک هنرمند متعهد، بلکه یادآور قدرت هنر در بیان حقیقت، ایستادگی در برابر سانسور، و دفاع از کرامت انسان در تاریکترین روزها توصیف کرد.
این شورا، آثار پناهی را «آیینهای برای جامعه و صدایی برای بیصداها» خواند و گفت این صدا با وجود تمام محدودیتها، در جهان طنینانداز شده است.
واکنش چهرههای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی
ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، به تاریخسازی پناهی در جشنوار کن در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در حرکتی نمادین از مقاومت در برابر سرکوب رژیم ایران، جعفر پناهی نخل طلا را بهدست آورد؛ افتخاری که بار دیگر امید را در دل تمام مبارزان آزادی در سراسر جهان زنده کرد.»
شاهزاده رضا پهلوی در پیام تبریک به پناهی، دریافت جایزه نخل طلای جشنواره کن را «افتخار بزرگی» برای ایران خواند و روزی را آرزو کرد که سینماگران در ایران آزادنه و بدون سانسور فیلم بسازند.
او خطاب به این سینماگر گفت: «آرزومند روزی هستم که شما و همه سینماگران ایرانی بتوانید در کشور خود آزادانه و به دور از هرگونه ممنوعیت و سانسور فیلم بسازید.»
شاهزاده رضا پهلوی با اشاره به سخنرانی پناهی هنگام دریافت نخل طلایی گفت: «خواست آزادی ایران که شما در سخنان خود پس از دریافت این جایزه بیان کردید، همه آن چیزی است که ایرانیان یکصدا و متحد برای دستیابی به آن، با جمهوری اسلامی مبارزه میکنند.»
جعفر پناهی، فیلمساز ایرانی و زندانی سیاسی پیشین، شامگاه شنبه سوم خرداد برای فیلم «یک تصادف ساده» برنده نخل طلای جشنواره کن شد و مهمترین جایزه این رویداد سینمایی را از دست کیت بلانشت، بازیگر سرشناس، گرفت.
عبدالله مهتدی، دبیرکل حزب کومله کردستان ایران، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تبریک به جعفر پناهی برای فیلمهایش و انسانیتی که در هنر اوست، برای شهامت و صراحتش در مواجهه با سانسور و استبداد و بهخاطر پیامش برای اتحاد در راه آزادی.»
نرگس محمدی، برنده جایزه نوبل صلح، در پیامی در اینستاگرام، پناهی را «کارگردان شجاع و برجسته» خواند و نوشت: «او نه با یک "تصادف ساده" که در روندی خستگیناپذیر برای تعمیق مفاهیمی انسانی و حقوق بشری در این جایگاه ممتاز ایستاده است.»
حامد اسماعیلیون، نویسنده و فعال سیاسی مخالف جمهوری اسلامی، نیز پناهی را «قهرمانی واقعی» توصیف کرد و با تمجید از فعالیتهای این فیلمساز نوشت: «او با موانع بزرگی چون سرکوب، اختناق و سانسور روبهرو بوده است. شجاعت او الهامبخش همه کسانی است که برای عدالت و آزادی میجنگند و همزمان هشداری است به آنان که در پیِ سازش با مستبدان هستند.»
اسماعیلیون افزود: «جعفر پناهی با پیروزیاش در جشنواره کن امسال ثابت کرد که اراده و عزم راسخ، قویترین سلاحها در برابر استبداد هستند.»
مهدی محمودیان، زندانی سیاسی، در پیامی از زندان اوین گفت نخل طلای پناهی «فقط یک افتخار سینمایی نیست؛ پیروزی حقیقت است بر سانسور؛ مقاومت است در برابر خاموشی، و اثباتیست بر اینکه تصویر حتی اگر در پستو ساخته شود، میتواند بر فراز جهان بدرخشد».
نازنین بنیادی در پستی در ایکس با بازنشر بخشی از سخنان پناهی هنگام دریافت نخل طلایی کن و ابراز امیدواری او برای دستیابی به آزادی در ایران، از این کارگردان به دلیل «صدای وحدتآفرین» او قدردانی کرد.
حمله رسانههای حکومتی به جعفر پناهی
اهدای نخل طلای کن به جعفر پناهی، در رسانههای وابسته به جمهوری اسلامی با سکوت خبری یا واکنشهای خشمگین همراه شد.
روزنامه فرهیختگان، وابسته به دانشگاه آزاد اسلامی، در مطلبی با عنوان «نخل طلا، مِس شد» نوشت: «جشنوارههای درجهیک اروپایی نظیر کن، ونیز و برلین از سینماگر ایرانی درک شرقشناسانهاش از وضعیت را طلب میکنند و جز این هیچ ارزش اضافیای برای او قائل نیستند که اگر بودند، راه ورود آنها به صنعت سینمای غرب را هموار میکردند.»
خبرگزاری دانشجو، وابسته به بسیج دانشجویی، نیز در مطلبی پناهی را یک «دلال» و «ایران فروش» خواند.
این مطلب مراسم ارائه جایزه به پناهی را «نمایشی» خواند که «بازاریابهای سیاسی» همه قسمتهای آن را طراحی کرده بودند.
«یک تصادف ساده» در داخل ایران، بدون دریافت مجوز رسمی و با نافرمانی در برابر سیاست حجاب اجباری جمهوری اسلامی ساخته شده است.
محمدتقی نقدعلی، نماینده خمینیشهر در مجلس، در جلسه یکشنبه چهارم خرداد در تذکری از هیات رییسه مجلس خواست لایحه حجاب اجباری را برای اجرا به دولت ابلاغ کند.
قالیباف در پاسخ به تذکر او گفت: «هیچگاه نخواستم این نکته را با این صراحت در این جایگاه بیان کنم ولی شورای عالی امنیت ملی بر اساس اصل ۱۷۶ قانون اساسی، وظایفی بر عهده دارد و دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی به صورت مکتوب به مجلس ابلاغ کرده که فعلا قانون عفاف و حجاب ابلاغ نشود.»
اواسط اسفند سال گذشته نیز ۲۰۹ نماینده مجلس با امضای طوماری خطاب به رییس مجلس، خواستار ابلاغ این قانون شدند.
به گفته قالیباف، وقتی دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی به این موضوع تاکید دارد، «قطعا رییس مجلس نمیتواند این قانون را ابلاغ کند».
با وجود آنکه این قانون ابلاغ نشده، اما از اوایل اردیبهشت امسال و همزمان با افزایش دما و فرا رسیدن فصل گرما، برخورد با زنان در زمینه حجاب اجباری افزایش یافت.
ستاد امر به معروف اخیرا در پیامکهایی با تهدید زنان نوشت کسانی را بدون «رعایت پوشش قانونی» در سطح شهر تهران مشاهده کرده و تذکر داده که نسبت به «اصلاح پوشش» اقدام کنند.
پیش از این نیز ستاد امر به معروف و نهی از منکر اصفهان طرح ارسال پیامک حجاب به خانواده زنان و دختران را اجرایی کرده است.
خبر ارسال این پیامها برای زنان با اعتراض کاربران در رسانههای اجتماعی مواجه شده و برخی به این موضوع اشاره کردند که این پیامکها برای عابران پیاده ارسال شده، در حالی که پیش از این برای سرنشینان خودروها میرفت.
پیش از آن نیز گزارشهایی درباره نصب دوربینهای تشخیص هویت در برخی معابر شهرها منتشر شده بود که از طریق آن نافرمانی مدنی زنان شناسایی و پیامک رعایت نشدن حجاب برای آنان ارسال میشود.
لایحه حجاب اجباری اولین بار از سوی قوه قضاییه جمهوری اسلامی و در اردیبهشت ۱۴۰۲ تهیه و بارها متن آن دچار تغییر شد.
دهم آذر سال گذشته متن نهایی لایحه تحمیل حجاب اجباری موسوم به «قانون حمایت از خانواده از طریق ترویج فرهنگ عفاف و حجاب» منتشر شد.
قالیباف هفتم آذر سال گذشته وعده داده بود این لایحه با ۷۰ ماده و ۳۸ تبصره، تا ۲۳ آذر ابلاغ شود.
مجموعه حقوق بشری هرانا اسفند سال گذشته در گزارشی درباره نقض حقوق بشر در ایران نوشت جمهوری اسلامی در سال ۱۴۰۳ با دستکم ۳۰ هزار و ۶۴۲ زن به دلیل رعایت نکردن حجاب اجباری برخورد کرده است.