عراقچی: بر حق خود برای غنیسازی اصرار داریم و عقبنشینی نمیکنیم
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در جریان برگزاری چهارمین دور «گفتوگوهای ایرانی-عربی» در دوحه، به مذاکرات تهران و واشینگتن اشاره کرد و گفت: «از حقوق هستهای ملت ایران کوتاه نمیآییم.»
او گفت جمهوری اسلامی دستیابی و استفاده از سلاح هستهای را «حرام میداند» اما بر حق خود برای «استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای به شمول غنیسازی» اصرار دارد.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی افزود: «ما با حسن نیت به گفتوگوهای خود با آمریکا، اروپا، روسیه و چین ادامه میدهیم.»
عراقچی در عینحال تاکید کرد اگر هدف مذاکرات جلوگیری از «دسترسی به حق مسلم ایران یعنی استفاده از انرژی صلحآمیز هستهای باشد» این موضوع هیچگاه اتفاق نخواهد افتاد.
استیو ویتکاف، مذاکرهکننده ارشد آمریکا در گفتوگوهای هستهای با جمهوری اسلامی، جمعه ۱۹ اردیبهشت هشدار داد اگر دور چهارم مذاکرات با تهران ثمربخش نباشد، واشینگتن «مسیر متفاوتی» را در پیش خواهد گرفت.
والاستریت ژورنال نیز در گزارشی نوشت ویتكاف پیشنهاد کرده است که آمریکا در صورت موافقت تهران با برچیدن برنامه هستهای خود و خرید اورانیوم غنیشده از آمریکا، تحریمهای ایران را لغو کند و گزینه اقدام نظامی را کنار بگذارد.
هند و پاکستان، دو کشور همسایه دارای سلاح هستهای، تحت فشار و میانجیگری ایالات متحده بر سر برقراری آتشبس به توافق دست یافتند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شنبه ۲۰ اردیبهشت در پیامی در تروث سوشال، شبکه اجتماعی خود، نوشت: «پس از یک شب طولانی از گفتوگوهایی که با میانجیگری ایالات متحده صورت گرفت، خوشحالم اعلام کنم که هند و پاکستان بر سر یک آتشبس کامل و فوری به توافق رسیدهاند.»
ترامپ افزود: «به هر دو کشور بابت استفاده از عقل سلیم و هوش بالا تبریک میگویم.»
درگیریهای اخیر میان هند و پاکستان، شدیدترین تنش نظامی این دو کشور جنوب آسیا در نزدیک به سه دهه گذشته بود؛ تنشی که طی آن، دو طرف پایگاههای نظامی یکدیگر را هدف قرار دادند و در مجموع ۶۶ غیرنظامی جان باختند.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس، از ترامپ بابت «رهبری و نقش فعالش در برقراری صلح در منطقه» قدردانی کرد.
شریف افزود: «پاکستان بر این باور است که این اتفاق، سرآغازی نو برای حل مسائلی است که سالها منطقه را گرفتار کرده و مانع رسیدن به صلح، رفاه و ثبات شدهاند.»
سوبرامانیام جاییشانکار، وزیر امور خارجه هند، نیز اعلام کرد فرماندهان ارتش دو کشور در تماس با یکدیگر توافق کردند تمامی درگیریها از ساعت پنج بعدازظهر ۲۰ اردیبهشت به وقت هند (۱۱:۳۰ به وقت گرینویچ) متوقف شود.
با این حال، جاییشانکار از واژه «آتشبس» در اظهارات خود استفاده نکرد.
با وجود اعلام آتشبس، خبرگزاری رویترز گزارش داد صدای انفجار در شهر جامو در منطقه تحت کنترل هند شنیده شده و پرتابههایی در آسمان مشاهده شده است.
رویترز به نقل از شاهدان عینی نوشت این انفجارها احتمالا به دلیل حملات پهپادی به این شهر به وقوع پیوستند.
خبرگزاری ANI هند با اشاره به این انفجارها، انگشت اتهام را به سوی پاکستان نشانه گرفت و به نقل از منابع محلی نوشت اسلامآباد توافق آتشبس را نقض کرده است.
در پی تحولات اخیر، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، پیشنهاد داد برای «پیشگیری از درگیریهای آتی»، واشینگتن نقش میانجی را میان دهلی نو و اسلامآباد ایفا کند.
روبیو افزود دو طرف توافق کردهاند «مذاکراتی را درباره مجموعهای گسترده از موضوعات در مکانی بیطرف آغاز کنند».
ویکرام میسری، دبیرکل وزارت خارجه هند، نیز اعلام کرد روسای ستاد عملیات نظامی هند و پاکستان قرار است دوشنبه ۲۲ اردیبهشت بار دیگر با یکدیگر گفتوگو کنند.
با این حال، وزارت اطلاعات هند در بیانیهای تاکید کرد: «هیچ تصمیمی برای برگزاری مذاکرات درباره هیچ موضوع دیگری در هیچ مکان دیگری اتخاذ نشده است.»
یک منبع هندی نیز در گفتوگو با شبکه سیانان، این موضع را تکرار و تایید کرد.
سخنگوی شرکت هواپیمایی بینالمللی پاکستان پس از آتشبس با هند اعلام کرد پروازهای این شرکت از سر گرفته شده است.
سازمان فرودگاههای پاکستان نیز خبر داد حریم هوایی این کشور بهطور کامل برای تمامی پروازها باز شده است.
در اطلاعیهای که در وبسایت این سازمان منتشر شد، آمده است: «تمام فرودگاههای کشور برای انجام عملیات عادی پرواز فعال هستند.»
با این حال، چهار منبع دولتی به رویترز گفتند با وجود دستیابی هند و پاکستان به توافق آتشبس پس از چند روز درگیری مرگبار، اجرای پیمان حقآبه رود سند همچنان در حالت تعلیق باقی مانده است.
این پیمان که در سال ۱۹۶۰ به امضا رسید، نحوه تقسیم آب رود سند و شاخههای آن میان دو کشور را تنظیم میکند.
هند اوایل اردیبهشت و پس از حمله مرگبار به گردشگران در کشمیر که جرقه دور تازهای از تنشها را زد، از این پیمان خارج شد.
رویترز همچنین به نقل از دو مقام هندی گزارش داد محدودیتها علیه پاکستان از جمله در مورد تجارت و صدور ویزا همچنان پابرجاست.
یک منبع دولتی در پاکستان که با مذاکرات منتهی به آتشبس با هند آشناست، به شبکه سیانان گفت که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نقش «بسیار بزرگی» در میانجیگری این گفتوگوها ایفا کرد اما مقاماتی از عربستان سعودی و ترکیه نیز در این روند دخیل بودند.
این منبع اطمینان نداشت که روبیو چگونه هند را به پذیرش توافق متقاعد کرده است.
با این حال، مقامهای هندی نقش آمریکا در حصول توافق را کماهمیت جلوه دادهاند و یکی از منابع گفته است که این توافق «بهصورت مستقیم» با پاکستان حاصل شد.
این توافق پس از یک روز درگیری شدید حاصل شد؛ درگیریهایی که به گفته این منبع، هر دو طرف را نگران کرد که مبادا حملات متقابل از کنترل خارج شود.
این منبع که نخواست نامش فاش شود، گفت هر دو کشور جمعه نوزدهم اردیبهشت در مسیر رسیدن به توافق پیش میرفتند، اما بامداد شنبه به وقت محلی، اسلامآباد بهطور غافلگیرانهای شاهد حمله موشکهای هوا به سطح هند به سه پایگاه هوایی پاکستان بود.
به گفته این منبع، دولت پاکستان باور داشت که گزینهای دیپلماتیک برای کاهش تنشها در دسترس است و از وقوع این حملات شگفتزده شد.
پاکستان در پاسخ، حملهای گستردهتر انجام داد که پایگاههای هوایی در هند و اهداف نظامی نزدیک خط کنترل در منطقه مورد مناقشه کشمیر را هدف قرار داد.
این منبع گفت که دهلینو نیز از شدت پاسخ پاکستان شوکه و همین مساله موجب شد هر دو طرف شنبه درباره گفتوگوهای صلح جدی شوند.
به گفته منبع مذکور، با وجود آغاز جدی مذاکرات، هند همچنان به شلیک راکت ادامه داد و پاکستان نیز پاسخ داد. اما تضمینهای آمریکا باعث شد گفتوگوها ادامه پیدا کند و توافق به نتیجه برسد.
والاستریت ژورنال گزارش داد دولت لبنان با حمایت آمریکا، اقدامات گستردهای را برای کاهش نفوذ حزبالله در فرودگاه بینالمللی رفیق حریری بیروت آغاز کرده و موفق شده برای نخستین بار در تاریخ معاصر این کشور، کنترل بخشی از فرودگاه بیروت را بازپس گیرد.
والاستریت ژورنال شنبه ۲۰ اردیبهشت به نقل از مقامهای امنیتی لبنان نوشت دهها تن از کارکنان فرودگاه بیروت که مظنون به همکاری با حزبالله بودند، برکنار شدهاند.
همچنین، پروازهای ایران به بیروت از ماه فوریه متوقف شده و تمامی پروازها و مسافران بدون استثنا تحت بازرسی قرار میگیرند.
دولت لبنان همچنین در حال نصب فناوریهای جدید نظارتی مبتنی بر هوش مصنوعی در فرودگاه بیروت است.
به گفته مقامهای لبنانی، این اقدامات بخشی از تلاشهای گستردهتر برای محدود کردن منابع مالی و نظامی حزبالله است؛ گروهی که سالها از این فرودگاه برای قاچاق و تحکیم نفوذ خود بهره میبرد.
نیروهای امنیتی لبنان اخیرا تلاش برای قاچاق بیش از ۲۲ کیلوگرم طلا به نفع حزبالله از طریق فرودگاه بیروت را خنثی کردند.
این گروه پس از سقوط حکومت بشار اسد، مسیرهای اصلی انتقال سلاح از ایران به لبنان از طریق سوریه را نیز از دست داده است.
نخستوزیر لبنان: اکنون میتوانید تفاوت را احساس کنید
فرودگاه بیروت که در منطقهای تحت نفوذ حزبالله در جنوب پایتخت قرار دارد، سالها یکی از مهمترین ابزارهای این گروه برای حفظ و تحکیم قدرتش در لبنان به شمار میرفت.
با این حال، حزبالله در ماههای اخیر، در پی نابودی زیرساختهای نظامی خود در حملات اسرائیل و کشته شدن رهبران و فرماندهان برجستهاش، از جمله حسن نصرالله و هاشم صفیالدین، بهشدت تضعیف شده است.
نواف سلام، نخستوزیر لبنان، در گفتوگو با والاستریت ژورنال به افزایش کنترل دولت بر فرودگاه بیروت اشاره کرد و گفت: «شما میتوانید تفاوت را احساس کنید. ما برای نخستین بار در تاریخ معاصر لبنان، در زمینه قاچاق بهتر عمل میکنیم.»
لبنان که با اسرائیل و سوریه مرز مشترک دارد، به فرودگاه بینالمللی رفیق حریری بیروت بهعنوان مسیر اصلی ارتباط با جهان وابسته است، اما سالها نفوذ حزبالله بر این فرودگاه، آن را در برابر حملات احتمالی اسرائیل به نقطهای آسیبپذیر تبدیل کرده است.
اسرائیل بارها هشدار داده جمهوری اسلامی از طریق این فرودگاه به تامین مالی حزبالله میپردازد.
در دیماه ۱۴۰۳، مقامات امنیتی فرودگاه بیروت، یک هواپیمای ایرانی و تمام وسایل مسافران آن را بازرسی کردند. مقامات لبنانی گفته بودند هر پولی که در هواپیما پیدا شود، به دولت لبنان تحویل داده خواهد شد.
در همان زمان رسانهها خبر دادند یک کارمند سفارت جمهوری اسلامی به بازرسی کیف دیپلماتیک خود تن نداده و در سالن ورود مسافران به فرودگاه، تحت نظر است.
مقامات لبنان همچنین در بهمن سال گذشته تصمیم گرفتند با تفتیش دقیق پروازهای ورودی از عراق به این کشور، اجازه ندهند پول نقد جمهوری اسلامی از طریق گروههای نیابتیاش در عراق در اختیار حزبالله قرار گیرد.
تلاش دولت برای بازپسگیری فرودگاه بیروت، همزمان با پیشرفت ارتش لبنان در زمینه برچیدن مواضع و انبارهای تسلیحاتی حزبالله در جنوب این کشور صورت میگیرد؛ اقدامی که شرط اصلی توافق آتشبس با اسرائیل در ماه نوامبر بود.
ضربات اخیر به حزبالله و سپس برقراری آتشبس، فرصتی در اختیار دولت لبنان قرار داده تا پس از سالها نفوذ حزبالله، بار دیگر اقتدار خود را بازیابد.
لبنان پس از ماهها بنبست سیاسی و کارشکنی حزبالله، اوایل سال جاری میلادی موفق به انتخاب ژوزف عون بهعنوان رییسجمهور جدید شد؛ چهرهای که اکنون با تقویت ارتش تلاش دارد در برابر نفوذ حزبالله توازن ایجاد کند.
