خاویر میلی، رییسجمهوری آرژانتین، دستور داد کشورش از سازمان بهداشت جهانی خارج شود. آرژانتین اعلام کرده که این تصمیم را گرفته چون نمیخواهد یک سازمان بینالمللی در حاکمیت این کشور مداخله کند.
مانوئل آدورنی، سخنگوی ریاستجمهوری آرژانتین، در یک کنفرانس خبری در بوئنوس آیرس، پایتخت این کشور، اعلام کرد که این تصمیم به دلیل «تفاوتهای عمیق در مدیریت بهداشت»، بهویژه در دوران همهگیری کرونا اتخاذ شده است.
به گفته او، دستورالعملهای سازمان بهداشت جهانی در دوران شیوع کرونا، بزرگترین تعطیلی در تاریخ بشریت را رقم زد.
یکی از فرمانهای دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا که دوم بهمن ۱۴۰۳ در کاخ سفید امضا شد، دستور شروع فرآیند خروج آمریکا از سازمان بهداشت جهانی بود.
ترامپ گفت سهمی که آمریکا برای اداره این سازمان پرداخت کرده در مقایسه با سهم پرداختی سایر کشورها، ناعادلانه بوده است.
او همزمان گفت که ممکن است این خروج اتفاق نیفتد: «آنها به شدت میخواهند ما برگردیم، بنابراین باید ببینیم چه میشود.»
سخنگوی ریاستجمهوری آرژانتین تاکید کرد که این کشور اجازه نخواهد داد یک سازمان بینالمللی در حاکمیتش -بهویژه در حوزه سلامت- دخالت کند.
او تصریح کرد سازمان بهداشت جهانی به دلیل نفوذ سیاسی برخی کشورها، استقلال لازم را ندارد.
سابقه انتقاد از سازمان بهداشت جهانی
این اولین بار نیست که کشورها در صدد خروج از سازمان بهداشت جهانی برآمدهاند.
سال ۱۳۹۹، ترامپ در اواخر دور اول ریاستجمهوری خود که با شیوع کرونا همراه شد، اعلام کرد به دلیل سوء مدیریت و پنهانکاری سازمان بهداشت جهانی در جریان شیوع کرونا، دستور قطع بودجه و کمک دولت ایالات متحده به این سازمان را صادر کرده است.
ترامپ و هواداران او بارها شیوع کرونا و دستورالعملهای سختگیرانه عبور و مرور را از عوامل پیروزی حزب دموکرات در انتخابات سال ۲۰۲۰ و ریاستجمهوری جو بایدن دانستند.
خاویر میلی، ريیسجمهوری آرژانتین، از دوستان ترامپ و همسو با اوست. این نزدیکی تا حدیست که رسانهها به او لقب «ترامپ آرژانتین» را دادهاند.
صرفهجوییهای میلی در آرژانتین و تعطیلی گسترده مجموعههای دولتی باعث شد اقتصاد بحرانزده این کشور کنترل شود.
یک روز پیش از اعلام دستور خروج آرژانتین از سازمان بهداشت جهانی، میلی در پستی در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق)، ضمن انتقاد از این نهاد وابسته به سازمان ملل، نوشت: «زنده باد آزادی!»
دردسر بودجهای برای سازمان بهداشت جهانی
پس از آمریکا، خروج آرژانتین، وضعیت سازمان بهداشت جهانی را بیش از پیش متزلزل میکند. این نهاد بودجه خود را با پولی که کشورهای عضو به آن پرداخت میکنند، تامین میکند.
کمکهای ایالات متحده به این سازمان قابل مقایسه با آرژانتین نیست اما این کشور نیز حدود هشت میلیون دلار از بودجه تخمینی هفت میلیارد دلاری این سازمان در بازه ۲۰۲۴-۲۰۲۵ را تامین میکرد.
اگرچه آرژانتین زمان خروج خود را اعلام نکرده اما سازمان بهداشت جهانی خبر داد که این تصمیم آرژانتین را بررسی خواهد کرد.
رییسجمهوری آمریکا سهشنبه ۱۶ بهمن فرمانی اجرایی را امضا کرد که ایالات متحده را از شورای حقوق بشر سازمان ملل خارج میکند.
با این فرمان اجرایی، ایالات متحده از شورای حقوق بشر و آژانس امداد و کاریابی برای فلسطینیها (اونروا) خارج میشود.
این درخواست همچنین شامل بازبینی مشارکت آمریکا در سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) است که ترامپ در نخستین دوره ریاستجمهوری خود، ایالات متحده را از آن خارج کرد.
ویلی شارف، دبیر اجرایی کاخ سفید، گفت فرمان اجرایی ترامپ باتوجه به «تفاوتهای فاحش» در سهم بودجه کشورهای مختلف، خواستار بررسی گستردهتر میزان کمکهای مالی آمریکا به سازمان ملل شده است.
این فرمان در روزی صادر شد که ترامپ با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در واشینگتن ملاقات کرد.
نتانیاهو پیشتر از شورای حقوق بشر سازمان ملل انتقاد کرده و گفته بود که این شورا «آشکارا دچار وسواس ضد اسرائیلی» است.
روابط آمریکا با شورای حقوق بشر سازمان ملل همواره دستخوش تغییر بوده و بیشتر تحت تاثیر جناحبندیهای سیاسی در این کشور قرار داشته است. جمهوریخواهان معمولا از عضویت در شورا پرهیز کردهاند، درحالیکه دموکراتها باوجود انتقاد به نقصهای آن، در شورا مشارکت داشتهاند.
شورا چه کاری انجام میدهد؟
شورای حقوق بشر سازمان ملل نهادی متشکل از ۴۷ عضو است که هر ساله در دفتر سازمان ملل در ژنو برای بررسی مسائل حقوق بشر تشکیل جلسه میدهد.
این شورا در سال ۲۰۰۶ با هدف «تقویت ترویج و حفاظت از حقوق بشر در سطح جهانی» شکل گرفت.
شورای حقوق بشر بهعنوان یک انجمن برای بحث در مورد مسائل حقوق بشر با مقامات سازمان ملل، دولتها و کارشناسان طراحی شده است.
اعضای شورا برای تصویب قطعنامههایی که بتواند دولتها را به «اقدام» وادارد، تلاش میکنند.
این شورا همچنین میتواند نشستهایی اضطراری، معروف به «جلسات ویژه» برگزار کند. تاکنون ۳۶ جلسه از این نوع برگزار شده است.
یکی از ویژگیهای اصلی شورا، بررسی دورهای جهانی (Universal Periodic Review) است که شامل تجزیه و تحلیل سوابق حقوق بشری تمامی کشورهای عضو سازمان ملل میشود و هر چهار سال و نیم، یک بار برگزار میشود.
این بررسیها از سوی کارگروهی متشکل از تمامی اعضای شورا انجام میشود.
به گفته سازمان ملل، این فرآیند به هر کشوری امکان میدهد که گزارشی از پیشرفتهای خود را در زمینه حقوق بشر ارائه دهد و توصیههایی برای بهبود اقداماتش دریافت کند.
کشورهای عضو شورای حقوقبشر سازمان ملل
اعضای شورا با اکثریت مجمع عمومی سازمان ملل از طریق رایگیری مستقیم و مخفی انتخاب میشوند.
بر اساس قوانین سازمان ملل، کشورهای عضو برای یک دوره ثابت سه ساله خدمت میکنند و عضویتشان به حداکثر دو دوره متوالی محدود است.
در انتخاب کشورها، سهم آنها در حقوق بشر مورد توجه قرار میگیرد و انتخابها بر اساس توزیع جغرافیایی عادلانه، صورت میگیرد.
این توزیع شامل ۱۳ کشور از آفریقا، ۱۳ کشور از منطقه آسیا و اقیانوسیه، هشت کشور از آمریکای لاتین و کارائیب، هفت کشور از غرب اروپا و «کشورهای دیگر» مانند آمریکا و استرالیا و شش کشور از شرق اروپاست.
تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۲ میلادی (دهم دی ۱۴۰۱) ۱۲۳ کشور از ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل در شورای حقوق بشر حضور داشتند.
آمریکا از یک ژانویه ۲۰۲۲ تا ۳۱ دسامبر سال گذشته میلادی (برابر با ۱۱ دی ۱۴۰۰ تا ۱۱ دی ۱۴۰۳) عضو شورا بود.
پس از این تاریخ، آمریکا بهطور خودکار و مشابه دیگر کشورهای عضو سازمان ملل که عضو شورای حقوق بشر نیستند به جایگاه «کشور ناظر» منتقل شد.
پاسکال سیم، سخنگوی شورا، در بیانیهای گفت: «یک کشور ناظر شورا نمیتواند از یک نهاد بیندولتی که دیگر عضو آن نیست، خارج شود.»
تاریخچه آمریکا با شورای حقوق بشر سازمان ملل
سال ۲۰۰۶ و هنگام تاسیس شورای حقوق بشر سازمان ملل، جورج بوش، رییسجمهوری وقت آمریکا، تصمیم گرفت که آمریکا به آن ملحق نشود. زیرا نگران بود که کشورهایی با سابقه نقض حقوق بشر بتوانند با حمایت همسایگان منطقهای خود، کرسی شورا را به دست آورند.
دولت اوباما در سال ۲۰۰۹ برای کسب کرسی در شورا تلاش کرد تا بر اهمیت حقوق بشر در سیاست آمریکا تاکید کند.
ترامپ سال ۲۰۱۸ (اواخر خرداد ۱۳۹۷) و در میانه یک دوره سه ساله، آمریکا را در اعتراض به آنچه «جانبداری ضد اسرائیلی» خواند، از شورا خارج کرد.
نیکی هیلی، سفیر وقت آمریکا در سازمان ملل، با اشاره به نقض حقوق بشر از سوی کشورهای عضوی چون ایران، کنگو و ونزوئلا، این شورا را «گندابی از تعصب سیاسی» توصیف کرد.
او همچنین به بند هفت اعتراض داشت که قطعنامهای دائمی در انتقاد از رفتار اسرائیل با فلسطینیهاست.
مایک پمپئو، وزیر خارجه وقت آمریکا، نیز گفت که ایالات متحده نمیتواند «عضو یک نهاد ریاکار و منفعتطلب باقی بماند که حقوق بشر را به سخره گرفته است».
ترامپ در سپتامبر ۲۰۱۷ در مجمع عمومی سازمان ملل گفت: «این یک منبع عظیم شرمساری برای سازمان ملل است که برخی از دولتها با سوابق حقوق بشر فاجعهبار، در شورای حقوق بشر آن حضور دارند.»
او همچنین از «بار هزینه ناعادلانهای» که آمریکا متحمل شده، انتقاد کرد.
آمریکا بزرگترین کمککننده مالی به سازمان ملل از نظر حجم، با سهم حدود ۲۰ درصد است اما به نسبت بزرگی اقتصاد و میزان کمکهای اهدایی، کشورهایی مانند نروژ و سوئد به دلیل میزان کمکهایشان نسبت به اندازه اقتصادشان، بسیار برجستهاند.
واشینگتن در اکتبر ۲۰۲۱ دوباره به شورای حقوق بشر پیوست؛ اقدامی که بهعنوان بخشی از تلاش جو بایدن برای تقویت روابط بینالمللی آمریکا و احیای رهبری ایالات متحده در عرصه جهانی شناخته شد.
با اینحال آمریکا در اکتبر ۲۰۲۴ و در آخرین هفتههای ریاستجمهوری بایدن تصمیم گرفت که برای دوره دوم نامزد نشود.
متیو میلر، سخنگوی وقت وزارت خارجه آمریکا، به خبرنگاران گفت واشینگتن تصمیم گرفته برای دوره دوم کاندیدا نشود، زیرا این کشور «با متحدان خود در حال بررسی بهترین راه برای پیشبرد امور» است.
میلر افزود که سایر نامزدهای گروه جغرافیایی آمریکا مانند اسپانیا، ایسلند و سوئیس قادر خواهند بود منافع و ارزشهای آمریکایی را نمایندگی کنند.
کدام کشورها از شورای حقوق بشر معلق شدهاند؟
به گفته پاسکال سیم، لیبی و روسیه تنها کشورهایی هستند که از شورای حقوق بشر تعلیق شدهاند.
عضویت لیبی در سال ۲۰۱۱ و پس از سرکوب معترضان غیرمسلح به حالت تعلیق درآمد.
پس از خشم جهانی نسبت به مرگ غیرنظامیان در اوکراین، عضویت روسیه نیز در آوریل ۲۰۲۲ با ۹۳ رای موافق اعضای مجمع عمومی نسبت به ۲۴ مخالف، تعلیق شد.
گنادی کوزمین، معاون سفیر روسیه در سازمان ملل، این تصمیم را «استعمار حقوق بشر» و تلاشی از سوی آمریکا برای «حفظ موقعیت غالب خود و کنترل کامل در روابط بینالمللی به هزینه کشورهای کوچکتر» توصیف کرد.
چرا به شورای حقوق بشر انتقاد شد؟
منتقدان شورای حقوق بشر سازمان ملل معتقدند این نهاد توجه بیش از حدی به اسرائیل دارد و به بازیگران بد، مشروعیت بینالمللی میدهد.
کارشناسان میگویند کشورهایی مانند چین از شورا برای پیشبرد دیدگاهشان در مورد حقوق بشر یا پوشاندن انتقادهای مربوط به اقدامات خود، استفاده کردهاند.
با اینحال برخی دیگر معتقدند مشارکت در شورا مزایایی عملی برای آمریکا دارد؛ از جمله فراهم کردن بستری برای پرداختن به نقض حقوق بشر در سطح جهانی.
آنتونی بلینکن، وزیر خارجه دولت بایدن، شورای حقوق بشر را به داشتن «تعصب غیرقابل قبول علیه اسرائیل و قوانین عضویتی» متهم کرد که به کشورهایی با سوابق حقوق بشر «فاجعهبار» اجازه میدهد کرسیهایی را اشغال کنند که شایسته آنها نیستند.
او این سخنان را در حالی مطرح کرد که آمریکا در تلاش برای حضور دوباره در این شورا در سال ۲۰۲۱ بود و افزود: «پیشبرد کارهای حیاتی شورا بهتر است زمانی انجام شود که در کنار دیگران پشت میز قرار داشته باشیم.»
بلینکن همچنین از شورا به خاطر اقداماتش در سوریه و کره شمالی و کمک به «مبارزه با بیعدالتی و ظلم» تقدیر کرد.
دونالد ترامپ پیش از امضای فرمان اجرایی خروج از شورا، گفت: «من همیشه احساس کردهام که سازمان ملل ظرفیت عظیمی دارد. اما در حال حاضر از این پتانسیل به درستی استفاده نمیشود... مدتهاست که اینطور بوده است.»
به گزارش این شبکه، عملیات «دیوار آهنین» ارتش اسرائیل که از سهشنبه ۱۶ بهمن با هدف مقابله با گروههای مسلح در کرانه باختری آغاز شده، به مناطق جدیدی گسترش یافته است.
بر اساس این گزارش، در این عملیات که از شمال کرانه باختری آغاز شده است، تاکنون حدود ۵۰ شبهنظامی کشته و بیش از ۱۰۰ نفر بازداشت شدهاند.
همچنین در این عملیات تا کنون دو سرباز اسرائیلی کشته و پنج سرباز دیگر مجروح شدهاند.
ارتش اسرائیل در منطقهای موسوم به «پنجضلعی» در شرق جنین، شامل مناطق طوباس، طمون، تایسیر، عکبه و فاره، عملیات خود را گسترش داده است.
ارتش اسرائیل چهارشنبه ۱۷ بهمن، با پخش اطلاعیههایی در اردوگاه پناهندگان الفاره هشدار داد: «عوامل جمهوری اسلامی از دیدن اینکه شما بهای سنگینی میپردازید، خوشحال میشوند. به نیروهای امنیتی اسرائیل نزدیک نشوید و به شبهنظامیان هیچگونه کمک یا حمایتی ارائه ندهید.»
یک منبع امنیتی اسرائیلی به کانال ۱۲ گفت جمهوری اسلامی با ارسال سلاح و پول عامل اصلی تغذیه ناآرامیها است و باعث افزایش سطح تهدید در کرانه باختری شده است.
به گزارش کانال ۱۲ اسرائیل، شینبت و ارتش اسرائیل در موج جدید بازداشتها در جنین و طولکرم بر تامینکنندگان مالی و صرافانی که به تأمین مالی عملیات تروریستی، تولید بمبهای دستساز، جذب نیرو و خرید سلاح کمک میکنند، متمرکز شدهاند.
ارتش اسرائیل تاکید کرده است که عملیات دیوار آهنین با تمام قوا ادامه دارد و به مناطق بیشتری گسترش خواهد یافت.
در همین حال، نیروهای شینبت، سرویس امنیت داخلی اسرائیل، نیز که در منطقه موسوم به «پنجضلعی» فعالیت گستردهای دارد، در ماه گذشته موفق به خنثیسازی حدود ۹۰ حمله مهم شد.
با کاهش قدرت حماس در نوار غزه، مقامهای اسرائیلی نگران هستند که این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی اکنون به دنبال افزایش نفوذ خود در کرانه باختری باشد.
شنبه ۲۲ دی، جنبش فتح، بزرگترین گروه سیاسی فلسطینی در کرانه باختری رود اردن، در بیانیهای اعلام کرد حماس با «گرو گذاشتن» خود به نفع جمهوری اسلامی، منافع و منابع فلسطینیها را به خطر انداخته و باعث ویرانی نوار غزه شده است.
جنبش فتح تاکید کرد اجازه نخواهد داد حماس «ماجراجوییهای خود را در کرانه باختری تکرار کند».
فتح اضافه کرد حماس طی این سالها در «اعدامهای میدانی، آدمربایی، سیاست شکستن استخوانها، تهدید به نام دین و مقاومت، و حتی سرقت کمکهای بشردوستانه و مشروعیت بخشیدن به جرایم سازمانیافته» دست داشته است.
نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان در هفتههای اخیر کوشیدهاند با افزایش حضور خود در کرانه باختری، نفوذ خود را در این منطقه، بهویژه شهر جنین، تثبیت کنند. جنین از دیرباز یکی از مراکز اصلی گروههای مسلح فلسطینی در کرانه باختری بوده است.
مقامهای تشکیلات خودگردان میگویند نمیخواهند حماس و جهاد اسلامی فلسطین دست بالا را در کرانه باختری داشته باشند و حکومتی مانند حکومت حماس در غزه، در این منطقه به وجود آورند، زیرا چنین رویدادی میتواند بار دیگر به رویارویی با اسرائیل منجر شود.
یک مقام اسرائیلی شهریورماه در گفتوگو با ایراناینترنشنال اعلام کرد «تروریستها» با حمایت جمهوری اسلامی، در شهرها و اردوگاههای پناهندگان در کرانه باختری پایگاههای نظامی ساختهاند.
پیشتر در مردادماه نیز یسرائیل کاتز، وزیر امور خارجه وقت اسرائیل، هشدار داد جمهوری اسلامی میکوشد جبهه شرقی جدیدی در جنگ نیابتی خود علیه اسرائیل ایجاد کند.
به گفته او، این جبهه با حمایت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی علیه کرانه باختری و اردن هدفگذاری شده است.
ترامپ، سهشنبه ۱۶ بهمنماه ۱۴۰۳، مقابل دوربینها حاضر شد و ضمن توصیف نوار غزه بهعنوان خرابه، گفت ایالات متحده نوار غزه را تصرف خواهد کرد، مسئولیت پاکسازی بمبها و سایر تسلیحات خطرناک باقیمانده در این منطقه را بر عهده خواهد گرفت و آن را به لحاظ اقتصادی توسعه خواهد داد.
تصمیمی که به گزارش اکسیوس ۱۵۰ خبرنگار حاضر در نشست، کشورهای عربی، سیاستمداران غربی و آمریکایی و حتی اسرائیلیها را شوکه کرد.
تخمین زده میشود حدود دو میلیون نفر در غزه ساکن باشند،.مقامات حماس اعلام کردهاند در نتیجه حملات اسرائیل، ۶۰ هزار نفر از ساکنان این باریکه کشته شدهاند.
در نتیجه درگیریهای حماس و اسرائیل که پس از حملات هفتم اکتبر حماس به غیرنظامیان در اسرائیل آغاز شد، بسیاری از مناطق شهری غزه عملا از نقشه حذف شدند. مقامات سازمان ملل برآورد کردهاند که حدود ۵۰ میلیون تن آوار و خرابه در غزه وجود دارد.
رییسجمهوری ایالات متحده شرایط غزه را «جهنم» خواند و تاکید کرد آوارگان غزه در چنین شرایطی میخواهند به آنجا بازگردند، چراکه گزینه دیگری پیش روی خود نمیبینند. ترامپ میگوید ساکنان جدید غزه «مردم جهان» خواهند بود، اشارهای که آب پاکی را روی دست هواداران تشکیل دو کشور مستقل اسرائیل و فلسطین ریخته است.
طرح ترامپ از کجا آمده است؟
اکسیوس در مقالهای گمانهزنیهایی راجع به منشاء طرح ترامپ منتشر کرده است. به نوشته این پایگاه خبری، یک روز پیش از ارائه این طرح شوکهکننده، مورگان اورتگاس، نماینده معاون کاخ سفید در امور خاورمیانه، به گروهی از سفیران کشورهای عربی که برای ابراز مخالفت با اخراج فلسطینیها از غزه به آمریکا رفته بودند، گفت که ترامپ نمیخواهد رهبران کشورهای عربی فقط «نه» بگویند، بلکه میخواهد راهحلهای خودشان را ارائه دهند.
یک منبع نزدیک به ترامپ گفته است که او حدود دوماه به این طرح فکر کرده و در واقع، این طرح ابتکار خود او بوده است. منبع دیگری گفته است ترامپ این طرح را ارائه کرده است، چراکه به نتیجه رسیده هیچکس ایده جدیدی برای ارائه ندارد.
ردپای داماد ترامپ
جراد کوشنر، همسر ایوانکا دختر ترامپ، در دور اول ریاست جمهوری ترامپ، یکی از مشاوران ارشد سیاست خارجی بود و مسئول تهیه یک طرح صلح برای خاورمیانه شد. او در واقع مبتکر توافق عادیسازی روابط اعراب و اسرائیل است. توافقی که به توافق قرن مشهور شد.
کوشنر یکسال قبل در بهمنماه ۱۴۰۲، در یک مصاحبه با طارق مسعود، رییس دانشگاه ابتکار خاورمیانه، درباره غزه گفت: «املاک ساحلی غزه میتواند بسیار ارزشمند باشد... اگر مردم بر ایجاد معیشت متمرکز شوند.»
در آن گفتوگو، کوشنر تاکید کرده بود اگر جای اسرائیلیها بود تمام تلاش خود را میکرد تا مردم را از آنجا [غزه] خارج و سپس آن را بازسازی کند.
در آن گفتوگو کوشنر تاکید کرد راه حل دیپلماسی برای انتقال ساکنان غزه به مصر وجود دارد.
خلاصهای از این گفتوگو حدود ۱۰ ماه قبل در گاردین منتشر شد. اما اکنون با توجه به شباهت زیاد اظهارات کوشنر به طرح ترامپ، اظهارات او نیز بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است.
علاوه بر این، تارا پلمری، روزنامهنگار رسانه پوک نیوز، که به انتشار گزارشهای تحقیقی مشهور است در یک رشته توئیت در شبکه ایکس، به بررسی منشاء این اظهارات پرداخته است.
پلمری ضمن اشاره به مقاله گاردین، به نقل از یک منبع آگاه نوشته است کوشنر در تهیه متن اظهارات جدید ترامپ درباره تصاحب غزه نقش داشته است. این منبع تاکید کرده بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل از ماجرا بیاطلاع بوده است.
چرا کشورهای عربی نگرانند؟
اکسیوس به نقل از منابع آگاه خود نوشته است عربستان سعودی که ترامپ سهشنبه آن را شریکی کلیدی برای اجرای برنامههایش در منطقه خوانده بود، بهشدت از اظهارات ترامپ شوکه شده است.
سعودیها همچنین از اظهارات ترامپ در ابتدای دیدارش با نتانیاهو که گفت پادشاهی سعودی، عادیسازی روابط با اسرائیل را به ایجاد دولت فلسطینی مشروط نخواهد کرد، ناراحت شدند.
ریاض پس از اظهارات دونالد ترامپ و حدود ساعت چهار صبح در بیانیهای شدیداللحن گفتههای ترامپ درباره پادشاهی سعودی را تکذیب و با طرح او برای جابهجایی فلسطینیها مخالفت کرد.
ترامپ پیش از این از کشورهای عربی همسایه غزه خواسته بود به آوارگان غزه پناه دهند، خواستهای که بهشدت از سوی کشورهای عمده عربی رد شد.
پس از پیشنهاد ترامپ، مصر و اردن در همسایگی غزه که هر دو از متحدان آمریکا هم هستند، در نشستی که در قاهره، پایتخت مصر، با حضور نمایندگانی از عربستان سعودی، قطر و تشکیلات خودگردان فلسطینی برگزار شد، تصریح کردند با این طرح مخالف هستند.
در بیانیه پایانی این نشست تاکید شد که چنین اقدامی، میتواند ثبات منطقه را به خطر بیندازد. کشورهای عربی در مخالفت خود با طرح ترامپ برای اسکان فلسطینیان در خارج از غزه، به سابقه تاریخی پذیرش آوارگان فلسطینی اشارهای نکردند؛ آنها تجربه چندان خوشایندی از چنین طرحی ندارند.
سپتامبر سیاه
پس از درگیری اسرائیل و فلسطینیان در سال ۱۳۴۶ و تصرف کرانه باختری- جایی که اکنون تحت کنترل دولت خودگردان فلسطینی است- اردن شمار زیادی از فلسطینیان را بهعنوان پناهنده پذیرفت. تا سال ۱۳۴۹، تعداد فلسطینیانی که به اردن رفتند به حدود ۳۰۰ هزار نفر رسید.
در این بین سازمانهای مسلح فلسطینی در بین پناهندگان ساکن اردت اقدامات نظامی خود را از سر گرفتند. آنها علاوه بر اسرائیل، با یکدیگر نیز تبادل آتش میکردند، با افزایش جمعیت پناهندگان در اردن، گروههای نظامی فلسطینی این بار علیه حاکمیت اردن دستبهکار شدند. آنها علاوه بر توطئه برای ترور شاه اردن، مناطقی از اردن را عملا به کنترل خود درآورده بودند.
در پی این اقدامات ملک حسین، پادشاه وقت اردن فرمان سرکوب شدید فلسطینیان ساکن در امان، اربد و سایر اردوگاههای پناهندگان فلسطینی را صادر کرد. این سرکوب که موجب کشته شدن هزاران نفر شد، در شهریور و مهرماه ۱۳۴۹ رخ داد، به سپتامبر سیاه مشهور شد.
در پی این اقدام شاه اردن، یاسر عرفات و سایر رهبران فلسطینی از اردن به لبنان گریختند. سازمانهایی که از اردن به لبنان گریختند، از جمله دلایل جنگهای داخلی لبنان بودند که از سال ۱۳۵۴ تا ۱۳۹۶ ادامه داشت.
در مصر، اگرچه دولت با درس گرفتن از تحولات اردن، همواره با سختگیری بالا مانع شکلگیری گروههای مسلح در بین فلسطینیان میشد، اما فلسطینان در سالهای ۱۳۶۷ تا ۱۳۷۲، اعتراضاتی را در این کشور سامان دادند که بارها از سوی دولت مصر سرکوب شد.
سال ۱۳۸۶ نیز همزمان با تشدید تنشها در غزه، دولت مصر مرز خود با غزه را بست و اجازه ورود پناهندگان فلسطینی به صحرای سینا را نداد.
پیامدهای طرح ترامپ
طرح ترامپ به شکل واضحی متحدان خود از عربستان سعودی گرفته تا اسرائیل را شوکه کرده است.
بهنظر نمیرسد اسرائیلیها از این طرح ناخرسند باشند، اما عربستان سعودیها همانطور که اکسیوس نوشته است، در حالی که تا پیش از این گمان میرفت به توافق موسوم به پیمان ابراهیم نزدیک شدهاند، در بیانیهای اظهارات ترامپ را بهشدت رد کردند.
واشینگتن پست در مطلبی طرح ترامپ را هزینهبر، مرگبار و از نظر سیاسی جنجالی ارزیابی کرده و با توجه به مخالفتها، پیشبینی کرده این طرح به طور قاطع رد خواهد شد.
از سوی دیگر اکسیوس به سرنوشت گروگانهای اسرائیلی اشاره کرده که با توافق آتشبس، امیدها به آزادی آنها تقویت شده ربود.
این پایگاه خبری نوشته است طرح ترامپ میتواند افکار عمومی فلسطینیان را بار دیگر با حماس همسو کند و احتمال توقف روند آزادسازی گروگانها را افزایش دهد.