یک مقام امنیتی اسرائیلی به کانال ۱۲ اسرائیل گفت که جمهوری اسلامی با ارسال تسلیحات و منابع مالی به کرانه باختری، تنشها را تشدید کرده است. به گفته این مقام، موج بازداشتها علاوه بر شبهنظامیان، شامل افراد مرتبط با تامین مالی گروههای مسلح نیز بوده است.
به گزارش این شبکه، عملیات «دیوار آهنین» ارتش اسرائیل که از سهشنبه ۱۶ بهمن با هدف مقابله با گروههای مسلح در کرانه باختری آغاز شده، به مناطق جدیدی گسترش یافته است.
بر اساس این گزارش، در این عملیات که از شمال کرانه باختری آغاز شده است، تاکنون حدود ۵۰ شبهنظامی کشته و بیش از ۱۰۰ نفر بازداشت شدهاند.
همچنین در این عملیات تا کنون دو سرباز اسرائیلی کشته و پنج سرباز دیگر مجروح شدهاند.
ارتش اسرائیل در منطقهای موسوم به «پنجضلعی» در شرق جنین، شامل مناطق طوباس، طمون، تایسیر، عکبه و فاره، عملیات خود را گسترش داده است.
ارتش اسرائیل چهارشنبه ۱۷ بهمن، با پخش اطلاعیههایی در اردوگاه پناهندگان الفاره هشدار داد: «عوامل جمهوری اسلامی از دیدن اینکه شما بهای سنگینی میپردازید، خوشحال میشوند. به نیروهای امنیتی اسرائیل نزدیک نشوید و به شبهنظامیان هیچگونه کمک یا حمایتی ارائه ندهید.»
یک منبع امنیتی اسرائیلی به کانال ۱۲ گفت جمهوری اسلامی با ارسال سلاح و پول عامل اصلی تغذیه ناآرامیها است و باعث افزایش سطح تهدید در کرانه باختری شده است.
به گزارش کانال ۱۲ اسرائیل، شینبت و ارتش اسرائیل در موج جدید بازداشتها در جنین و طولکرم بر تامینکنندگان مالی و صرافانی که به تأمین مالی عملیات تروریستی، تولید بمبهای دستساز، جذب نیرو و خرید سلاح کمک میکنند، متمرکز شدهاند.
ارتش اسرائیل تاکید کرده است که عملیات دیوار آهنین با تمام قوا ادامه دارد و به مناطق بیشتری گسترش خواهد یافت.
در همین حال، نیروهای شینبت، سرویس امنیت داخلی اسرائیل، نیز که در منطقه موسوم به «پنجضلعی» فعالیت گستردهای دارد، در ماه گذشته موفق به خنثیسازی حدود ۹۰ حمله مهم شد.
با کاهش قدرت حماس در نوار غزه، مقامهای اسرائیلی نگران هستند که این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی اکنون به دنبال افزایش نفوذ خود در کرانه باختری باشد.
شنبه ۲۲ دی، جنبش فتح، بزرگترین گروه سیاسی فلسطینی در کرانه باختری رود اردن، در بیانیهای اعلام کرد حماس با «گرو گذاشتن» خود به نفع جمهوری اسلامی، منافع و منابع فلسطینیها را به خطر انداخته و باعث ویرانی نوار غزه شده است.
جنبش فتح تاکید کرد اجازه نخواهد داد حماس «ماجراجوییهای خود را در کرانه باختری تکرار کند».
فتح اضافه کرد حماس طی این سالها در «اعدامهای میدانی، آدمربایی، سیاست شکستن استخوانها، تهدید به نام دین و مقاومت، و حتی سرقت کمکهای بشردوستانه و مشروعیت بخشیدن به جرایم سازمانیافته» دست داشته است.
نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان در هفتههای اخیر کوشیدهاند با افزایش حضور خود در کرانه باختری، نفوذ خود را در این منطقه، بهویژه شهر جنین، تثبیت کنند. جنین از دیرباز یکی از مراکز اصلی گروههای مسلح فلسطینی در کرانه باختری بوده است.
مقامهای تشکیلات خودگردان میگویند نمیخواهند حماس و جهاد اسلامی فلسطین دست بالا را در کرانه باختری داشته باشند و حکومتی مانند حکومت حماس در غزه، در این منطقه به وجود آورند، زیرا چنین رویدادی میتواند بار دیگر به رویارویی با اسرائیل منجر شود.
یک مقام اسرائیلی شهریورماه در گفتوگو با ایراناینترنشنال اعلام کرد «تروریستها» با حمایت جمهوری اسلامی، در شهرها و اردوگاههای پناهندگان در کرانه باختری پایگاههای نظامی ساختهاند.
پیشتر در مردادماه نیز یسرائیل کاتز، وزیر امور خارجه وقت اسرائیل، هشدار داد جمهوری اسلامی میکوشد جبهه شرقی جدیدی در جنگ نیابتی خود علیه اسرائیل ایجاد کند.
به گفته او، این جبهه با حمایت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی علیه کرانه باختری و اردن هدفگذاری شده است.
ترامپ، سهشنبه ۱۶ بهمنماه ۱۴۰۳، مقابل دوربینها حاضر شد و ضمن توصیف نوار غزه بهعنوان خرابه، گفت ایالات متحده نوار غزه را تصرف خواهد کرد، مسئولیت پاکسازی بمبها و سایر تسلیحات خطرناک باقیمانده در این منطقه را بر عهده خواهد گرفت و آن را به لحاظ اقتصادی توسعه خواهد داد.
تصمیمی که به گزارش اکسیوس ۱۵۰ خبرنگار حاضر در نشست، کشورهای عربی، سیاستمداران غربی و آمریکایی و حتی اسرائیلیها را شوکه کرد.
تخمین زده میشود حدود دو میلیون نفر در غزه ساکن باشند،.مقامات حماس اعلام کردهاند در نتیجه حملات اسرائیل، ۶۰ هزار نفر از ساکنان این باریکه کشته شدهاند.
در نتیجه درگیریهای حماس و اسرائیل که پس از حملات هفتم اکتبر حماس به غیرنظامیان در اسرائیل آغاز شد، بسیاری از مناطق شهری غزه عملا از نقشه حذف شدند. مقامات سازمان ملل برآورد کردهاند که حدود ۵۰ میلیون تن آوار و خرابه در غزه وجود دارد.
رییسجمهوری ایالات متحده شرایط غزه را «جهنم» خواند و تاکید کرد آوارگان غزه در چنین شرایطی میخواهند به آنجا بازگردند، چراکه گزینه دیگری پیش روی خود نمیبینند. ترامپ میگوید ساکنان جدید غزه «مردم جهان» خواهند بود، اشارهای که آب پاکی را روی دست هواداران تشکیل دو کشور مستقل اسرائیل و فلسطین ریخته است.
طرح ترامپ از کجا آمده است؟
اکسیوس در مقالهای گمانهزنیهایی راجع به منشاء طرح ترامپ منتشر کرده است. به نوشته این پایگاه خبری، یک روز پیش از ارائه این طرح شوکهکننده، مورگان اورتگاس، نماینده معاون کاخ سفید در امور خاورمیانه، به گروهی از سفیران کشورهای عربی که برای ابراز مخالفت با اخراج فلسطینیها از غزه به آمریکا رفته بودند، گفت که ترامپ نمیخواهد رهبران کشورهای عربی فقط «نه» بگویند، بلکه میخواهد راهحلهای خودشان را ارائه دهند.
یک منبع نزدیک به ترامپ گفته است که او حدود دوماه به این طرح فکر کرده و در واقع، این طرح ابتکار خود او بوده است. منبع دیگری گفته است ترامپ این طرح را ارائه کرده است، چراکه به نتیجه رسیده هیچکس ایده جدیدی برای ارائه ندارد.
ردپای داماد ترامپ
جراد کوشنر، همسر ایوانکا دختر ترامپ، در دور اول ریاست جمهوری ترامپ، یکی از مشاوران ارشد سیاست خارجی بود و مسئول تهیه یک طرح صلح برای خاورمیانه شد. او در واقع مبتکر توافق عادیسازی روابط اعراب و اسرائیل است. توافقی که به توافق قرن مشهور شد.
کوشنر یکسال قبل در بهمنماه ۱۴۰۲، در یک مصاحبه با طارق مسعود، رییس دانشگاه ابتکار خاورمیانه، درباره غزه گفت: «املاک ساحلی غزه میتواند بسیار ارزشمند باشد... اگر مردم بر ایجاد معیشت متمرکز شوند.»
در آن گفتوگو، کوشنر تاکید کرده بود اگر جای اسرائیلیها بود تمام تلاش خود را میکرد تا مردم را از آنجا [غزه] خارج و سپس آن را بازسازی کند.
در آن گفتوگو کوشنر تاکید کرد راه حل دیپلماسی برای انتقال ساکنان غزه به مصر وجود دارد.
خلاصهای از این گفتوگو حدود ۱۰ ماه قبل در گاردین منتشر شد. اما اکنون با توجه به شباهت زیاد اظهارات کوشنر به طرح ترامپ، اظهارات او نیز بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است.
علاوه بر این، تارا پلمری، روزنامهنگار رسانه پوک نیوز، که به انتشار گزارشهای تحقیقی مشهور است در یک رشته توئیت در شبکه ایکس، به بررسی منشاء این اظهارات پرداخته است.
پلمری ضمن اشاره به مقاله گاردین، به نقل از یک منبع آگاه نوشته است کوشنر در تهیه متن اظهارات جدید ترامپ درباره تصاحب غزه نقش داشته است. این منبع تاکید کرده بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل از ماجرا بیاطلاع بوده است.
چرا کشورهای عربی نگرانند؟
اکسیوس به نقل از منابع آگاه خود نوشته است عربستان سعودی که ترامپ سهشنبه آن را شریکی کلیدی برای اجرای برنامههایش در منطقه خوانده بود، بهشدت از اظهارات ترامپ شوکه شده است.
سعودیها همچنین از اظهارات ترامپ در ابتدای دیدارش با نتانیاهو که گفت پادشاهی سعودی، عادیسازی روابط با اسرائیل را به ایجاد دولت فلسطینی مشروط نخواهد کرد، ناراحت شدند.
ریاض پس از اظهارات دونالد ترامپ و حدود ساعت چهار صبح در بیانیهای شدیداللحن گفتههای ترامپ درباره پادشاهی سعودی را تکذیب و با طرح او برای جابهجایی فلسطینیها مخالفت کرد.
ترامپ پیش از این از کشورهای عربی همسایه غزه خواسته بود به آوارگان غزه پناه دهند، خواستهای که بهشدت از سوی کشورهای عمده عربی رد شد.
پس از پیشنهاد ترامپ، مصر و اردن در همسایگی غزه که هر دو از متحدان آمریکا هم هستند، در نشستی که در قاهره، پایتخت مصر، با حضور نمایندگانی از عربستان سعودی، قطر و تشکیلات خودگردان فلسطینی برگزار شد، تصریح کردند با این طرح مخالف هستند.
در بیانیه پایانی این نشست تاکید شد که چنین اقدامی، میتواند ثبات منطقه را به خطر بیندازد. کشورهای عربی در مخالفت خود با طرح ترامپ برای اسکان فلسطینیان در خارج از غزه، به سابقه تاریخی پذیرش آوارگان فلسطینی اشارهای نکردند؛ آنها تجربه چندان خوشایندی از چنین طرحی ندارند.
سپتامبر سیاه
پس از درگیری اسرائیل و فلسطینیان در سال ۱۳۴۶ و تصرف کرانه باختری- جایی که اکنون تحت کنترل دولت خودگردان فلسطینی است- اردن شمار زیادی از فلسطینیان را بهعنوان پناهنده پذیرفت. تا سال ۱۳۴۹، تعداد فلسطینیانی که به اردن رفتند به حدود ۳۰۰ هزار نفر رسید.
در این بین سازمانهای مسلح فلسطینی در بین پناهندگان ساکن اردت اقدامات نظامی خود را از سر گرفتند. آنها علاوه بر اسرائیل، با یکدیگر نیز تبادل آتش میکردند، با افزایش جمعیت پناهندگان در اردن، گروههای نظامی فلسطینی این بار علیه حاکمیت اردن دستبهکار شدند. آنها علاوه بر توطئه برای ترور شاه اردن، مناطقی از اردن را عملا به کنترل خود درآورده بودند.
در پی این اقدامات ملک حسین، پادشاه وقت اردن فرمان سرکوب شدید فلسطینیان ساکن در امان، اربد و سایر اردوگاههای پناهندگان فلسطینی را صادر کرد. این سرکوب که موجب کشته شدن هزاران نفر شد، در شهریور و مهرماه ۱۳۴۹ رخ داد، به سپتامبر سیاه مشهور شد.
در پی این اقدام شاه اردن، یاسر عرفات و سایر رهبران فلسطینی از اردن به لبنان گریختند. سازمانهایی که از اردن به لبنان گریختند، از جمله دلایل جنگهای داخلی لبنان بودند که از سال ۱۳۵۴ تا ۱۳۹۶ ادامه داشت.
در مصر، اگرچه دولت با درس گرفتن از تحولات اردن، همواره با سختگیری بالا مانع شکلگیری گروههای مسلح در بین فلسطینیان میشد، اما فلسطینان در سالهای ۱۳۶۷ تا ۱۳۷۲، اعتراضاتی را در این کشور سامان دادند که بارها از سوی دولت مصر سرکوب شد.
سال ۱۳۸۶ نیز همزمان با تشدید تنشها در غزه، دولت مصر مرز خود با غزه را بست و اجازه ورود پناهندگان فلسطینی به صحرای سینا را نداد.
پیامدهای طرح ترامپ
طرح ترامپ به شکل واضحی متحدان خود از عربستان سعودی گرفته تا اسرائیل را شوکه کرده است.
بهنظر نمیرسد اسرائیلیها از این طرح ناخرسند باشند، اما عربستان سعودیها همانطور که اکسیوس نوشته است، در حالی که تا پیش از این گمان میرفت به توافق موسوم به پیمان ابراهیم نزدیک شدهاند، در بیانیهای اظهارات ترامپ را بهشدت رد کردند.
واشینگتن پست در مطلبی طرح ترامپ را هزینهبر، مرگبار و از نظر سیاسی جنجالی ارزیابی کرده و با توجه به مخالفتها، پیشبینی کرده این طرح به طور قاطع رد خواهد شد.
از سوی دیگر اکسیوس به سرنوشت گروگانهای اسرائیلی اشاره کرده که با توافق آتشبس، امیدها به آزادی آنها تقویت شده ربود.
این پایگاه خبری نوشته است طرح ترامپ میتواند افکار عمومی فلسطینیان را بار دیگر با حماس همسو کند و احتمال توقف روند آزادسازی گروگانها را افزایش دهد.