لبنان افسران فراری ارتش بشار اسد را به سوریه تحویل داد

عزیز نصیرزاده، شامگاه جمعه هفتم دی در یک سخنرانی در سالگرد رضی موسوی، فرمانده کشته شده سپاه پاسداران در سوریه، گفت: «ما در جبهه جنگ سخت مشکلی نداریم و هر طور شده قدرت‌سازی می‌کنیم و آماده خواهیم شد.»

او با بیان این که «کد می‌دهند که بعد از سوریه نوبت یمن و ایران است»، افزود: «مردم ما مقاوم هستند و سراغ ما نمی‌توانند بیایند.»

نصیرزاده همچنین گفت: «از روز شنبه یک سلسله رزمایش در کشور شروع می‌شود و خواهید دید قدرت دفاعی کم نشده بلکه افزایش یافته است.»

پیش از این و در روز پنجم دی، غلامعلی رشید، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا، گفته بود نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در روزها و هفته‌های آینده، «رزمایش‌های دفاعی و تهاجمی پرقدرتی» اجرا می‌کنند.

این رزمایش‌ها پس از گزارش‌ها درباره قصد اسرائیل برای حمله دوباره به ایران برگزار می‌شود.

مقامات جمهوری اسلامی پیش از این از اجرای عملیات «وعده صادق-۳» و سومین حمله موشکی و پهپادی به اسرائیل در واکنش به حمله پنجم آبان اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی در ایران خبر داده بودند اما پس از سقوط حکومت بشار اسد در سوریه، تبلیغات در این باره کاهش یافته و اکنون مقام‌های نظامی از رزمایش و قدرت دفاع در مقابل حمله احتمالی دوباره، سخن می‌گویند.

وزیر دفاع جمهوری اسلامی همچنین در سخنرانی خود گفت: «ما الان دخالتی در سوریه نداریم اما دشمن از کلام ما هم می‌ترسد و بیانیه می‌دهد که در سوریه دخالت نکنید. در حقیقت ترس آن‌ها از مقاومت است.»

در همین حال ستاد کل نیروهای مسلح در بیانیه‌ای به مناسبت سالگرد راهپیمایی حکومتی ۹ دی ۱۳۸۸ علیه معترضان به نتیجه انتخابات ریاست جمهوری در این سال، با تکرار سخنان علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، تحولات سوریه را محصول «نقشه مشترک» آمریکا و اسرائیل خواند.

در این بیانیه تاکید شده است که «نظام سلطه به‌ سرکردگی آمریکا، بزرگ‌ترین مانع» مقابل خود را جمهوری اسلامی می‌داند و «لذا تلاش می‌کند برای عبور از این مانع از تمام ظرفیت‌های بین‌المللی و منطقه‌ای» استفاده کند.

این ستاد تاکید کرد که آمریکا در سوریه «هیچ دستاوردی» نخواهند داشت.

خامنه‌ای تاکنون دو بار وعده بازپس گیری سوریه از مخالفان حاکم بر دمشق به عنوان جانشینان اسد را داده و جوانان این کشور را به ایستادن مقابل حکومت جدید تشویق کرده است.

به دنبال این قبیل اظهارات، اسعد حسن شیبانی، وزیر خارجه دولت موقت سوریه، به جمهوری اسلامی هشدار داد به دنبال مداخله در این کشور نباشد.

این سرویس شنبه هشتم دی ماه تاکید کرد آمریکا و بریتانیا به دنبال سوق دادن روسیه به خروج از سوریه هستند و به همین دلیل تلاش می‌کنند تا با تحریک‌هایی، زمینه حملات به این پایگاه‌ها را فراهم کنند.

ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، پنج‌شنبه ۲۹ آذر گفت: «اکثر کشورهای منطقه به ما می‌گویند علاقه‌مند هستند پایگاه‌های نظامی روسیه در سوریه باقی بماند.»

پیش‌تر و در ۲۳ آذر، میخاییل بوگدانوف، معاون وزیر خارجه روسیه، اعلام کرده بود مسکو در تماس مستقیم با گروه تحریر الشام است و این ارتباطات «به گونه‌ای سازنده» پیش می‌رود.

با این حال روسیه عملیات خروج بخش قابل توجهی از نیروها و تجهیزات نظامی خود را از سوریه آغاز کرده و قرار است بخشی از این تجهیزات به لیبی منتقل شوند.

روسیه یک پایگاه دریایی در طرطوس و یک پایگاه هوایی در حمیمیم در جنوب شرق لاذقیه دارد.

پایگاه دریایی طرطوس در ساحل مدیترانه از دوران اتحاد جماهیر شوروی سابق باقی ‌مانده و نقش پشتیبانی نیروهای روسیه در آفریقا را نیز دارد.

بر اساس توافق امضا شده بین دو کشور، مسکو اجازه استفاده از این دو پایگاه را تا سال ۲۰۶۶ دارد اما با سقوط حکومت بشار اسد، وضعیت ادامه فعالیت این پایگاه‌ها مبهم است.

سطح و نوع روابط سوریه و روسیه پس از فرار اسد به مسکو نیز هنوز مشخص نیست.

سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، پنج‌شنبه ششم دی گفت که احمد الشرع، رهبر هیات تحریر الشام، روابط میان سوریه و روسیه را «طولانی‌مدت و استراتژیک» توصیف کرده و مسکو هم با این ارزیابی موافق است.

او تاکید کرد که روسیه دیپلمات‌های خود را از دمشق فرا نخوانده و سفارتش را تعطیل نکرده است.

پس از شدت گرفتن درگیری‌های داخلی در سوریه که بیش از یک دهه پیش آغاز شد، روسیه و جمهوری اسلامی با اعزام نیروهای نظامی و شبه‌نظامی به این کشور، از حکومت اسد در برابر مخالفان محافظت کردند.

پس از سقوط رژیم اسد، مقام‌های جمهوری اسلامی و رسانه‌های دولتی روسیه تلاش کردند در اشاره به موضوع و پوشش خبرهای خود، شخص بشار اسد را مقصر شرایط به وجود آمده معرفی کنند.

وزارت امور خارجه روسیه، یک‌شنبه ۱۶ آذر از کناره‌گیری اسد از قدرت خبر داد و اعلام کرد که مسکو با «همه گروه‌های مخالف سوریه‌ای» در تماس است.

تومر بار، فرمانده نیروی هوایی اسرائیل، جمعه هفتم دی‌ماه پس از انجام این حملات هشدار داد حزب‌الله در تلاش است تا تسلیحات را به لبنان قاچاق کند و توانایی اسرائیل را در جلوگیری از این اقدامات به چالش بکشد.

او تاکید کرد اقداماتی از این دست «تحمل نخواهند شد».

نیروهای اسرائیلی همچنین یک کامیون مجهز به پرتابگر موشک را در جنوب لبنان توقیف کردند.

به گفته ارتش اسرائیل، این محموله شامل مواد منفجره، آرپی‌جی و تفنگ‌های کلاشنیکف بود که از مناطق مختلف جمع‌آوری شده بود.

سوریه پیش از سقوط حکومت بشار اسد، متحد تهران و مسیر اصلی ارتباط جمهوری اسلامی و حزب‌الله بود.

نعیم قاسم، دبیرکل حزب‌الله، ۲۴ آذر در یک سخنرانی تلویزیونی اذعان کرد این گروه پس از سرنگونی اسد، مسیر تامین تدارکات نظامی خود از طریق سوریه را از دست داده است.

او افزود: «امیدواریم که حاکمان جدید سوریه اسرائیل را به‌عنوان دشمن ببینند و روابط خود را با آن عادی نکنند.»

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، ۲۵ آذر در پیامی ویدیویی به رویکرد «خصمانه» حکومت پیشین سوریه در قبال اسرائیل پرداخت و یادآور شد سوریه «به ایران اجازه داد از طریق خاک خود حزب‌الله را مسلح کند».

او تاکید کرد اسرائیل به سوریه اجازه نخواهد داد بار دیگر چنین اقداماتی را انجام دهد.

پس از سرنگونی حکومت اسد در ۱۸ آذر به دست مخالفان مسلح تحت رهبری گروه تحریر شام، جمهوری اسلامی تلاش‌هایی را برای تعامل با حاکمان جدید سوریه صورت داده است.

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان، چهارم دی‌ماه گفت جمهوری اسلامی می‌کوشد تا سفارت خود در دمشق را بازگشایی کند. این سفارتخانه تنها مکان دیپلماتیک در دمشق بود که هدف حمله نیروهای مخالف اسد قرار گرفت.

احمد الشرع، معروف به محمد جولانی، فرمانده گروه تحریر شام، ۳۰ آذر اعلام کرد سقوط اسد، پروژه جمهوری اسلامی در منطقه را ۴۰ سال به عقب رانده است.

در روزهای اخیر صداهایی از سوریه به گوش می‌رسد که نشان می‌دهد حاکمان جدید این کشور تمایل چندانی به ادامه رویکرد حکومت اسد در قبال اسرائیل ندارند.

ماهر مروان، استاندار دمشق، ششم دی‌ماه خواستار میانجی‌گری آمریکا برای برقراری صلح میان سوریه و اسرائیل شد. هرچند دفتر اطلاع‌رسانی دولت جدید سوریه هفتم دی‌ماه اعلام کرد این اظهارات موضع رسمی سوریه نیست، اما سخنان استاندار دمشق می‌تواند نشانه‌ای از تغییر احتمالی رویکرد سوریه نسبت به اسرائیل باشد.

ماهر مروان در مصاحبه با رادیو ملی آمریکا (ان‌پی‌آر) که پنج‌شنبه ششم دی‌ماه منتشر شد، گفت: «مشکل ما با اسرائیل نیست.»

مروان که با سقوط رژیم بشار اسد این سمت را در اختیار گرفته است، تاکید کرد مردم سوریه خواستار «هم‌زیستی و صلح با اسرائیل» هستند و حکومت جدید این کشور به دنبال برقراری «روابط خوب با اسرائیل» است.

یک مقام آمریکایی نیز به ان‌پی‌آر گفت ایالات متحده پیام دولت جدید سوریه را به اسرائیل منتقل کرده اما واشینگتن دو طرف را برای برداشتن گام‌هایی به منظور برقراری روابط، تحت فشار قرار نمی‌دهد.

رسانه‌های اسرائیل پیش از این خبر داده بودند که آمریکا از این کشور خواسته است با گروه تحریر شام تعامل داشته باشد اما این کشور تمایلی به این کار نداشته است.

ماهر مروان، استاندار جدید دمشق که از سوی احمد الشرع، رهبر هیات تحریر شام منصوب شده است، در این مصاحبه اشاره‌ای به جنگ در غزه و موضوع فلسطین نکرد.

او گفت: «حکومت جدید قصد ندارد امنیت اسرائیل یا امنیت هر کشور دیگری را تهدید کند.»

الشرع که اکنون قدرت را در سوریه در دست دارد نیز پیش از این گفته بود: «در صدد درگیری با اسرائیل نیستیم.»

پس از سقوط حکومت اسد، ارتش اسرائیل بارها به مناطقی از سوریه حمله کرده است.

شامگاه شنبه ۱۷ آذر، برای نخستین بار در ۵۰ سال اخیر، نیروهای زمینی اسرائیل با عبور از منطقه حائل غیرنظامی در مرز که تحت کنترل سازمان ملل است، وارد خاک سوریه شدند.

ارتش اسرائیل همچنین ۴۰۰ کیلومتر مربع از منطقه حائل در بلندی‌های جولان را به کنترل خود درآورده است.

این کشور در جنگ سال ۱۹۶۷ خاورمیانه، بلندی‌های جولان را اشغال کرد و بخش عمده‌ای از آن را به اسرائیل ملحق کرد. با این حال، اکثریت جامعه بین‌المللی این مناطق را سرزمین‌های سوریه‌ای تحت اشغال اسرائیل می‌دانند.

استاندار جدید دمشق درباره این حملات گفت که ترس اولیه اسرائیل پس از سقوط اسد، «قابل درک و طبیعی» است و «ممکن است اسرائیل به همین دلیل اقدام به پیشروی و بمباران‌های محدود» کرده باشد.

رادیو ملی آمریکا تاکید کرد که حکومت جدید سوریه تلاش می‌کند جایگاه خود را در صحنه بین‌المللی تثبیت کند و یکی از محورهای این تلاش، مواضع جدید حاکمان این کشور درباره اسرائیل است.

عراقچی در مصاحبه با شبکه مصری الغد گفت: «بارها به بشار اسد توصیه کردم با ترکیه وارد مذاکره شود اما او موافق مذاکره با معارضین و ترکیه نبود و می‌گفت تا قبل از عقب‌نشینی ترکیه از خاک سوریه با آن‌ها مذاکره نخواهد کرد.»

او درباره سخنان هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه مبنی بر این که در تماسی تلفنی از خارج با اسد، از او خواسته‌ شده بود دمشق را ترک کند، گفت: «در این خصوص تماسی با بشار اسد نداشتیم.»

ترکیه که از مخالفان اسد حمایت می‌کرد، اولین کشور منطقه بود که وزیر امور خارجه خود را به دمشق فرستاد.

در همین حال رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهوری ترکیه، اعلام کرد که این کشور در حال گفت‌وگوی نزدیک با احمد الشرع، رهبر هیات تحریر شام به عنوان گروه حاکم در دمشق است و از این پس سفرهای مقامات ترکیه به سوریه افزایش خواهد یافت.

پس از سقوط اسد، مقامات جمهوری اسلامی و ترکیه حملاتی را متوجه یکدیگر کرده‌اند.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، ۲۱ آذر با اشاره تلویحی به نقش ترکیه در تحولات سوریه، گفت: «یک دولت همسایه‌ سوریه نقش آشکاری را در این زمینه ایفا می‌کند.»

فیدان پیش از این به الحدث گفته بود جمهوری اسلامی از وضعیت جدید درس خواهد گرفت.

او روز ۲۹ آذر نیز در واکنش به سخنان خامنه‌ای مبنی بر شکست نخوردن «محور مقاومت» و این که سقوط اسد نتیجه برنامه‌ریزی آمریکا و اسرائیل بوده است، گفت که حضور جمهوری اسلامی در سوریه نتوانست از «وقوع یک نسل‌کشی بزرگ در غزه» جلوگیری کند.

محور مقاومت ابزار دست ما نیست

عراقچی در مصاحبه با این شبکه مصری، این موضوع را که سقوط اسد به معنای شکست سرویس‌های اطلاعاتی روسیه و ایران بوده رد کرد و گفت: «ما تمام تحرکات گروه‌های مسلح در ادلب و تسلیحاتی را که برای آن‌ها ارسال شده بود، به دولت سوریه گزارش کرده بودیم.»

در روزهای گذشته مقامات و رسانه‌های حکومتی سخنانی مشابه این را مطرح کرده‌اند؛ از جمله رهبر جمهوری اسلامی، چهارشنبه ۲۱ آذر گفت: «دستگاه اطلاعاتی ما از چند ماه قبل گزارش‌های هشدار‌‌دهنده‌ای را به مسئولان سوریه منتقل کرده بود. البته نمی‌دانم این گزارش‌ها به دست مقامات بالا رسیده بود یا نه، همان وسط‌‌ها گم‌ و گور شده بود.»

هم‌زمان با پیشروی مخالفان اسد به سوی دمشق، عراقچی به این شهر سفر کرد و ۱۱ آذر در یک رستوران حضور یافت تا اوضاع را عادی جلوه دهد.

او رفتن به این رستوران و خوردن شاورما در کنار مردم سوریه را به «شب به یاد ماندنی در دمشق» توصیف کرد.

پس از سقوط اسد، موضوع شاورما خوردن عراقچی در این رستوران موضوع شوخی در شبکه‌های اجتماعی شد.

وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در مصاحبه اخیر خود سخنان خامنه‌ای را تکرار کرد و گفت که گروه‌های موسوم به «محور مقاومت» در منطقه «ابراز دست ایران» نیستند.

عراقچی تاکید کرد: «چیزی که ما را به آن‌ها پیوند می‌دهد یک آرمان مشترک است. اگر آن‌ها نخواهند این آرمان را پیش ببرند، اگر نخواهند مقاومت کنند، ما هیچ ابزاری علیه آن‌ها نداریم و علاقه‌ای هم به دخالت نداریم.»

خامنه‌ای در سال‌های گذشته بارها از «عمق نفوذ استراتژیک» و «عمق راهبردی» جمهوری اسلامی سخن گفته است. با این حال در یک سال گذشته و پس از ضربات متعدد به نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی، برخی از مقام‌های تهران گفته‌اند که این نیروها مستقل عمل می‌کنند.