مردم مولداوی در یک همهپرسی که روز یکشنبه ۲۹ مهر در این کشور برگزار شد، با رای مثبت خود از پیوستن این کشور به اتحادیه اروپا حمایت کردند. همزمان انتخابات ریاست جمهوری در این کشور به دور دوم کشیده شد.
در انتخابات ریاستجمهوری مولداوی، مایا ساندو، رییس جمهوری فعلی، ۴۲ درصد آرا را کسب کرد و رقیب اصلی او، الکساندر استویانوگلو، بر خلاف پیشبینیها توانست ۲۶ درصد آرا را به دست آورده و این انتخابات را به دور دوم بکشاند.
نتایج این انتخابات نوید رقابتی تنگاتنگ را در دور دوم و در تاریخ سوم نوامبر میدهد.
استویانوگلو، سیاستمدار و دادستان کل سابق مولداوی است که بر ایجاد یک سیاست خارجی متعادل شامل روابط با اتحادیه اروپا، ایالات متحده، روسیه و چین تاکید دارد.
روسیه از زمان حمله به اوکراین در سال ۲۰۲۲، حضور نظامی خود را در منطقه ترانسنیستریا حفظ کرده و فشارهای منطقهای را افزایش داده است.
منطقه جدا شده و روسزبان ترانسنیستریا بین مولداوی و اوکراین قرار دارد و سازمانهای حامی روستباران ماه گذشته با انتشار تصاویری از تمرینات نظامی خود، از ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه خواستند «با تمام وسایل ممکن» از آنها حمایت کند.
رفراندوم پیوستن به اتحادیه اروپا
همزمان با انتخابات ریاستجمهوری در مولداوی، رفراندوم برای تعیین مسیر کشور در جهت پیوستن به اتحادیه اروپا تا سال ۲۰۳۰ برگزار شد.
در نتیجه این رفراندوم اکثریت شکننده ۵۰/۳۹ درصد مردم به الحاق مولداوی به اتحادیه اروپا رای «آری» دادند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، نتیجه این رفراندوم نشان میدهد ساندو که در چهار سال گذشته در جهت پیوستن به اتحادیه اروپا تلاش کرده، حالا و در آستانه دور دوم انتخابات ریاستجمهوری، با کاهش حمایت عمومی مواجه شده و در موقعیتی ضعیفتر از حریف خود قرار گرفته است.
استویانوگلو به عنوان منتقد برگزاری این رفراندوم گفته بود این فرآیند به نفع ساندو طراحی شده است.
ادعای تقلب
در ساعات اولیه روز دوشنبه، ساندو گفت «شواهد روشنی» وجود دارد که نشان میدهد «گروههای جنایتکاری که با نیروهای خارجی متخاصم علیه منافع ملی مولداوی همکاری میکنند»، به دنبال خرید ۳۰۰ هزار رای بودهاند.
او تاکید کرد این گروهها با «دهها میلیون یورو، دروغ و تبلیغات» به مولداوی حمله کردهاند و از «ننگینترین ابزارها برای نگه داشتن شهروندان و مردم در بلاتکلیفی و بیثباتی» استفاده میکنند.
به گفته رییسجمهوری فعلی مولداوی، این یک «تقلب در مقیاس بیسابقه» است و مولداوی «با تصمیمات قاطعانه» به آن پاسخ خواهد داد.
در آستانه انتخابات، مقامات دولتی بارها درباره تلاشهای روسیه به منظور دخالت در فرایند رایگیری به وسیله ایلان شور، سرمایهدار فراری اهل مولداوی، هشدار داده بودند.
شور به دلیل کلاهبرداری و نقش داشتن در سرقت یک میلیارد دلاری به طور غیابی به زندان محکوم شده و هماکنون در روسیه زندگی میکند
پلیس مولداوی شور را به تلاش برای سازماندهی شبکهای متشکل از ۱۳۰ هزار رایدهنده به منظور دادن رای منفی به رفراندوم و حمایت از نامزدی استویانوگلو، متهم کرده است.
روسیه دولت ساندو را به «روسوفوبیا» متهم و دست داشتن در این مداخله را رد کرده است.
همزمان شور، انجام تخلف انتخاباتی را تکذیب کرده است.
او آشکارا در رسانههای اجتماعی گفته بود به مردم مولداوی برای رای مخالف به رفراندوم پول میدهد.
شور در همان ساعات اولیه رایگیری اعلام کرد مردم مولداوی به همهپرسی رای منفی دادهاند و خطاب به ساندو گفت: «امروز به شما تبریک می گویم. شما در نبرد شکست خوردید.»
اتحادیه اروپا در مقابل از ساندو دفاع و اعلام کرد که مولداوی پیش از این رایگیری با «ارعاب واقعا بیسابقه و مداخله خارجی از سوی روسیه و گروههای نیابتی آن» مواجه شده است.
به گفته تحلیلگران، افزایش ناگهانی آرا به نفع ساندو و رای پیوستن به اتحادیه اروپا به دلیل مشارکت بالای مولداویاییهای مقیم خارج از کشور بوده که عمدتا از ادغام با اروپا حمایت میکنند.
با این حال اتهامات مبنی بر خرید آرا و نفوذ خارجی، انتخابات را به چالشی پیچیده تبدیل کرده و آینده سیاسی مولداوی را مبهمتر ساخته است.
خبرگزاری فرانسه در خبر اعلام درگذشت گولن نوشت که او از متحد اردوغان، بدل به «کابوس او» شد.
بر اساس گزارش تلویزیون دولتی ترکیه، گولن که از سوی حکومت این کشور به رهبری کودتای نافرجام سال ۱۳۹۵ متهم شده بود، شامگاه یکشنبه در بیمارستانی در پنسیلوانیا درگذشت.
وبسایت نزدیک به گولن (هرکول) نیز که در ترکیه مسدود شده است، تاریخ درگذشت گولن را روز یکشنبه اعلام کرد.
هرکول نوشت که گولن «تمام لحظههای زندگی خود را صرف خدمت به دین مبین اسلام» کرد.
گولن اتهام دست داشتن در کودتا علیه دولت رجب طیب اردوغان را رد کرده بود اما ترکیه خواستار استرداد او به این کشور برای محاکمه شده بود.
او که در راس شبکه گستردهای از مدارس مذهبی در سراسر جهان قرار داشت از سال ۱۹۹۹ در پنسیلوانیا، در ایالات متحده مستقر بود.
اردوغان، رییس دولت ترکیه، در دهه اول قرن بیستویکم از شبکه گولن برای تثبیت قدرت خود در برابر تشکیلات کمالیستی، مدافع ترکیه سکولار، استفاده کرد اما از سال ۲۰۱۰، روابط گولن و اردوغان پرتنش شد و اردوغان از آن پس متحد سابقش را به مدت تقریبا ۱۵ سال به «تروریسم» متهم کرد.
دولت ترکیه یک سال پس از کودتای نافرجام، (در سال ۲۰۱۷) او را از تابعیت ترکیه محروم کرد.
در سال ۱۳۹۶ اعلام شد که بیش از ۱۲۰ هزار نفر به اتهام ارتباط با این گروه در ترکیه به زندان افتادهاند.
دولت ترکیه، جنبش گولن را «یک سازمان تروریستی» اعلام کرده و اردوغان پیشتر از دولتهای خارجی خواسته بود پیروان گولن را در کشورهای خود، مجازات کنند.
پس از کودتای نافرجام در ترکیه، کشورهای عربستان سعودی، مالزی، گرجستان و میانمار به درخواست آنکارا، تعدادی از افراد دانشگاهی، تجار و مدیران مدارس ترک را به آن کشور تحویل دادند.
این در حالی بود که بعضی از این افراد، پیش از آن بهعنوان پناهجو در فهرست سازمان ملل ثبت شده بودند.
بر اساس گزارش خبرگزاری فرانسه، دولت اردوغان هنوز هم مرتبا «هواداران گولن» را دستگیر میکند.
بر اساس این گزارش و به گفته مقامات ترکیه، نزدیک به ۷۰۰ هزار نفر به اتهام عضویت در شبکه گولن تحت تعقیب قرار گرفتهاند و سه هزار نفر از آنان «به اتهام نقش داشتن در کودتای نافرجام»، به حبس ابد محکوم شدهاند.
پس از این کودتای نافرجام و به عنوان بخشی از پاکسازیهای بیسابقه، بیش از ۱۲۵ هزار نفر از موسسات دولتی ترکیه اخراج شدهاند؛ از جمله حدود ۲۴ هزار سرباز و هزاران قاضی.
دولت اردوغان برخی موسسات آموزشی خصوصی، رسانهها و انتشاراتیها را نیز به اتهام نزدیکی به گولن، تعطیل کرد.
همزمان، سرویسهای مخفی ترکیه چندین عملیات را در کشورهای آسیای مرکزی، آفریقا و بالکان برای بازگرداندن اجباری افراد مظنون به هواداری از گولن انجام دادهاند.
گاردین روز یکشنبه ۲۹ مهر در گزارشی نوشت دانشمندان بریتانیایی در آستانه راهاندازی پروژه تحقیقاتی چشمگیری هستند که نشان میدهد هوایی که تنفس میکنیم چگونه میتواند بر مغز ما تاثیر بگذارد.
به گفته دانشمندان، این تحقیق برای درک یک مشکل پزشکی مهم، یعنی چگونگی تاثیر آلودگی هوا بر بروز زوال عقل، حیاتی است.
در سالهای اخیر، دانشمندان دریافتند که آلودگی هوا یکی از خطرناکترین تهدیدها برای سلامت انسان است و نشان دادهاند که این آلودگی در بروز سرطان، بیماریهای قلبی، دیابت و بسیاری از مشکلات بهداشتی دیگر نقش دارد.
اکنون دانشمندان در موسسه فرانسیس کریک (Francis Crick) قرار است به بررسی ارتباط آلودگی هوا با پدیده زوال عصبی بپردازند.
این پروژه تحقیقاتی با عنوان «سرعت» (Rapid) که از سوی خیریه «مقابله با زوال عقل» تامین مالی شده است، از روز دوشنبه ۳۰ مهر بهطور رسمی آغاز خواهد شد.
ذرات کوچک آلاینده چطور منجر به زوال عقل میشوند؟
پروژه سرعت شامل بررسی دقیق فرآیندهایی است که ذرات کوچک آلاینده میتوانند منجر به زوال عقل شوند.
این تحقیق میتواند بینشی کلی درباره چگونگی تاثیر ذرات معلق در هوا بر بروز بیماریها ارائه دهد و همچنین به توسعه داروهای جدید برای مقابله با پیشرفت شرایطی مانند بیماری آلزایمر کمک کند.
پروفسور چارلز سوانتون، معاون مدیر بالینی موسسه کرک و از مدیران این پروژه گفت: «آلودگی هوا معمولا با زوال عقل مرتبط نیست. با این حال، اپیدمیولوژیستها بهتازگی دریافتهاند که ذرات موجود در هوا کاملا با خطر بیماریهای نورودژنراتیو (زوال عصبی) مرتبط هستند.»
او افزود: «ما میخواهیم دقیقا بفهمیم که چگونه ذرات ریز در هوا میتوانند تاثیرات عمیقی بر مغز ما داشته باشند و از این دانش برای توسعه داروهای جدیدی برای درمان زوال عقل استفاده کنیم.»
یک نوع کلیدی از آلودگی هوا، شامل معلقهای ریز ذرات جامد و قطرات مایع است.
این ذرات از اگزوز خودروها و کامیونها، کارخانهها، گرد و غبار، گردهها، آتشفشانها، آتشسوزیهای جنگلی و منابع دیگر تولید میشوند و بهعنوان ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری یا بهطور ساده PM2/5 شناخته میشوند.
این ذرات دارای قطری کمتر از ۲.۵ میلیونیم متر هستند که حدود ۳۰ برابر نازکتر از موی انسان است و بهقدری کوچکاند که میتوانند به عمق بدن انسان نفوذ کنند.
در مورد زوال عقل، پیام۲.۵ها هنگام تنفس و از طریق پیاز بویایی (olfactory bulb) وارد مغز میشوند.
پیاز بویایی یک ساختار عصبی در مغز است که در بالای حفره بینی قرار دارد و سیگنالهای بویایی را از گیرندههای موجود در بینی دریافت کرده و پردازش میکند. این بخش، نقش مهمی در درک و تشخیص بوها دارد.
به گفته پروفسور سوانتون، به نظر میرسد که پیام۲.۵ها در مغز، از سوی سلولهای ایمنی در سیستم عصبی مرکزی جذب میشوند و پس از آن است که احتمالا زوال عصبی آغاز میشود.
با این حال، این که این فرآیند چگونه پیش میرود و منجر به زوال عقل میشود، هنوز روشن نیست.
درک دقیق این فرایند، یکی از اهداف اصلی پروژه سرعت است تا بفهمیم چگونه پیام۲.۵ها موجب تشکیل تودههایی در بافت مغز میشوند که نشانه مشخص بیماری آلزایمر است.
سونیا گاندی، رییس آزمایشگاه زیستشناسی زوال عصبی در موسسه کرک و دانشگاه کالج لندن گفت: «ما شواهد خوبی از ارتباط بین قرارگیری در معرض ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری و بیماریهای مغزی مانند آلزایمر و پارکینسون داریم. اما هنوز نمیدانیم که آیا این ذرات واقعا زوال عصبی را بهطور مستقیم تحریک میکنند یا تنها فرایندی را که در افراد آسیبپذیر در حال وقوع است، تسریع میکنند.»
پژوهشگران موسسه کرک بر این باورند که آلودگی هوا از طریق سه مکانیسم مختلف میتواند باعث زوال عقل شود؛ بر اساس یکی از این مکانیسمها، ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری ممکن است بهطور مستقیم فرآیند تجمع پروتئینها را در مغز تسریع کنند و باعث بروز آلزایمر شوند.
به عبارت دیگر، ممکن است ورود ذرات معلق با توانایی مغز در پاکسازی تودههای پروتئینی تداخل ایجاد کند.
به بیانی ساده، این ذرات ۲.۵ میکرومتری با سیستم پاکسازی سلولهای بدن تداخل دارند و باعث میشوند حذف پروتئینهای عامل بیماریهایی مانند آلزایمر، دشوارتر شود.
سومین نظریه این است که پیام۲.۵ها به وسیله سلولهای ایمنی مغز به نام میکروگلیا جذب و احتمالا باعث میشوند که این سلولها، واکنشی التهابی را ایجاد و آغاز زوال عقل را تسریع کنند.
پژوهشگران برای تشخیص اینکه کدام مکانیسم در بروز زوال عقل نقش دارد، بر آزمایشهای درونکشتگاهی روی سلولهای بنیادی انسانی و همچنین مدلهای حیوانی تمرکز خواهند کرد.
سونیا گاندی در همین زمینه گفت: «زمانی که این مکانیسمها را با جزییات بیشتری درک کنیم، میتوانیم از این دانش برای توسعه درمانهایی استفاده کنیم که تاثیر آلودگیهای هوا را کاهش دهند.»
او اظهار امیدواری کرد که شاید روزی، بتوانیم از اثرات محیط بر بیماریهای مغزی پیشگیری کنیم.