مسئول فنی بالگرد حامل ابراهیم رئیسی، از اقوام پدر پویا بختیاری بود

به گزارش دادبان در روز سه‌شنبه یکم خرداد، کرمی که اکنون در ندامتگاه مرکزی کرج به سر می‌برد، به اتهام «اجتماع و تبانی» به پنج سال حبس و برای اتهاماتی نظیر «اقدام علیه نظام» و «بر هم زدن امنیت ملی» به یک سال حبس دیگر محکوم شده است.

پیش‌تر و در آذرماه ۱۴۰۲، کمیته پیگیری وضعیت بازداشت‌شدگان اعلام کرد بر اساس کیفرخواست صادره از سوی دادسرای عمومی و انقلاب کرج، کرمی به «عضویت در دسته‌‎جات و جمعیت به قصد اقدام علیه امنیت کشور»، «تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی»، «تشکیل گروه به قصد بر هم زدن امنیت کشور»، «اهانت به مقدسات» و «توهین به رهبری» متهم شده است.

آخرین جلسه رسیدگی به اتهامات کرمی پیش از صدور حکم حبس شش ساله، روز چهارم اردیبهشت در شعبه دوم دادگاه انقلاب کرج برگزار شده بود.

به گفته علی شریف‌زاده اردکانی، یکی از وکلای کرمی، این پدر دادخواه به «پولشویی» و «تحصیل مال از طریق نامشروع» نیز متهم شده که این پرونده در دادگاه کیفری دو نظرآباد در حال رسیدگی است.

ماشاالله کرمی ۳۱ مرداد سال گذشته با یورش نیروهای وزارت اطلاعات به خانه‌اش در کرج دستگیر و به بازداشتگاه اداره اطلاعات این شهر منتقل شد.

ماموران در زمان بازداشت کرمی شماری از لوازم الکترونیکی، از جمله لپ‌‌تاپ و تلفن همراه او و اعضای خانواده‌اش را ضبط کردند و با خود بردند.

بر اساس گزارش‌های منتشر شده، کارت‌‌های بانکی کرمی و خانواده‌اش هم مسدود شده‌اند.

محمدمهدی کرمی، جوان ۲۱ ساله‌ای بود که در جریان مراسم چهلم حدیث نجفی و پارسا رضادوست، از کشته‌شدگان جنبش مهسا، به اتهام کشتن یک نیروی بسیجی به نام روح‌الله عجمیان بازداشت شد.

قوه قضاییه جمهوری اسلامی حکم به محکومیت ۱۶ نفر در این پرونده داد که از میان آن‌ها، محمدمهدی کرمی و محمد حسینی، ۱۷ دی ۱۴۰۱ اعدام شدند.

پیش از این گزارش‌های متعددی درباره شکنجه محمدمهدی کرمی و دیگر متهمان این پرونده برای گرفتن اعتراف اجباری از آنان منتشر شده بود.

علاوه بر کرمی و حسینی، جمهوری اسلامی هفت نفر دیگر را با نام‌های محسن شکاری، مجیدرضا رهنورد، مجید کاظمی، سعید یعقوبی، صالح میرهاشمی، میلاد زهره‌وند و محمد قبادلو، در ارتباط با خیزش انقلابی مردم ایران اعدام کرد.

معترضان ایرانی از این اتفاق ابراز خوشحالی کرده و آن را پیامد سرکوب‌های شدید در دوران ریاست جمهوری رئیسی دانسته‌اند. مقامات آمریکایی نیز رئیسی را به دلیل نقض گسترده حقوق بشر محکوم کرده‌اند.

اسکای نیوز در گزارشی به واکنش شهروندان ایرانی پرداخت و نوشت که معترضان از درگذشت رئیسی که «قصاب تهران» لقب گرفته‌ بود، ابراز خوشحالی کرده‌اند.

سه ایرانی به شرط ناشناس ماندن به دلیل ترس از ردیابی از سوی رژیم ایران، با بخش «جهان با یلدا حکیم» اسکای نیوز صحبت کردند.

یکی از آنان که در حال حاضر مخفی است، گفت که سقوط روز یک‌شنبه که وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز در آن کشته‌ شد «از پیش برنامه‌ریزی» شده‌ بوده است: «شاید ما همه چیز را ندانیم اما مدت‌ها است که رئیسی مدعی جدی برای جایگزینی رهبر انقلاب، علی خامنه‌ای بوده است و شاید برخی نمی‌خواستند این اتفاق بیفتد. اما در مجموع، این خبر بسیار خوبی بود.»

او در ادامه گفت که تنها چیزی که می‌توانم بگویم این است که در پنج سال گذشته تنها چیزی که واقعا مرا خوشحال کرده، خبر درگذشت رئیسی بوده‌ است.

اسکای نیوز به سرکوب اعتراضات پس از مرگ مهسا ژینا امینی در بازداشت گشت ارشاد در زمان ریاست جمهوری رئیسی اشاره کرد و به نقل از واشینگتن نوشت که رئیسی «دست‌هایش به خون مردم آلوده است» زیرا این روحانی تندرو، «یکی از مهره‌های اصلی در سرکوب وحشیانه مردم ایران برای نزدیک به چهار دهه» بوده است.

یک دانشجوی ۲۳ ساله که در چندین تظاهرات ضد حکومتی علیه جمهوری اسلامی شرکت کرده است به اسکای نیوز گفت: «درگذشت رئیسی مردم ایران را بسیار خوشحال کرد.»

او در ادامه گفت که در خیابان‌ها مردم شیرینی می‌دادند و به هم لبخند می‌زدند: «این نشان‌دهنده این است که این خبر تا چه حد باعث شادی مردم شده است.»

یک زن خانه‌دار که به دلیل شرکت در جنبش «زن، زندگی، آزادی» مورد ضرب و جرح قرار گرفته‌ است، گفت که نفرت عمومی از رژیم جمهوری اسلامی بر هیچ‌کس پوشیده نیست.

او افزود: «مرگ رئیسی ثابت کرد درد و رنجی را که در این سال‌ها بر مردم ما وارد کرده‌اند روزی نصیب خودشان خواهد‌ شد. واکنش شخصی من به مرگ رئیسی این بود که خیلی خوشحال شدم.»

این زن ادامه داد: «من اصلا ناراحت نیستم، با اینکه هیچ وقت برای هیچ‌کس آرزوی مرگ نمی‌کنم اما این مرد نه تنها کاری برای ملت ما نکرد بلکه دستور کشتن تعداد بی‌شماری از جوانان بی‌گناه را صادر کرد.»

تام توگنهات، معاون امنیتی وزیر کشور و عضو پارلمان بریتانیا، در شبکه ایکس در واکنش به مطلبی از بی‌بی‌سی درباره رئیسی با عنوان «میراث چندگانه» او، این مطلب را «چرند» خواند.

کاربران ایکس در یادداشت توضیحی مربوط به رئیسی در پای این پست، لقب «قصاب تهران» او را یادآوری کرده‌اند.

جیم بتل، عضو مجلس اعیان پارلمان بریتانیا نیز این مطلب را «اشتباهی عظیم» خواند و خواستار حذف آن شد.

یادداشت بی‌بی‌سی با اشاره به سوابق قضایی و سیاسی رئیسی، علاوه بر اعدام زندانیان سیاسی در دهه ۶۰، به اعتراضات سراسری در زمان ریاست‌جمهوری‌اش هم پرداخته است.

در بخشی از این یادداشت به اقدامات او در زمان ریاست قوه قضاییه با عنوان اصلاح روند رسیدگی قضایی پرداخته شده است.

در بخشی دیگری از این مطلب، به سفرهای استانی اشاره و نوشته شده است که او به بسیاری از نقاط ایران سفر کرد و قول ساخت میلیون‌ها خانه ارزان‌قیمت، کاهش تورم و مبارزه با فساد را داد.

متیو میلر، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، پس از انتشار خبر مرگ رئیسی گفت که رییس‌جمهوری ایران «در بسیاری از موارد نقض حقوق بشر، از جمله کشتار غیرقانونی هزاران زندانی سیاسی در سال ۱۳۶۷، نقشی کلیدی و دست داشته‌ است».

میلر افزود: «بعضی از بدترین موارد نقض حقوق بشر به ویژه نقض حقوق بشر علیه زنان و دختران ایران در دوران ریاست جمهوری او رخ داد.»

او گفت که رویکرد ایالات متحده در قبال ایران به دلیل مرگ آقای رئیسی «تغییر نخواهد‌ کرد».

سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا درباره گزارش‌ها از شادی ایرانیان به دنبال کشته شدن رئیسی گفت: «با توجه به سرکوب وحشیانه‌ و بد‌رفتاری نسبت به زنان و دختران در دوره رئیسی، عکس‌العمل مردم ایران در قبال مرگ او را درک می‌کنم اما کاملا روشن است که نمی‌توانم به جای آن‌ها صحبت کنم.»

سقوط بالگرد رئیسی و همراهانش بسیاری از ایرانی‌ها را به وجد آورد و پیام‌های ارسالی به ایران‌اینترنشنال و انبوه نظرات کاربران در رسانه‌های اجتماعی حکایت از استقبالشان از مرگ رئیسی داشت.

تصاویری از آتش‌بازی و شاد‌نوشی به مناسبت این اتفاق نیز منتشر شده‌اند.

خانواده‌های دادخواه قربانیان جمهوری اسلامی با نوشتن پیام‌هایی شادی خود را از شنیدن خبر مرگ او اعلام کردند.

در این پیام‌ها از رئیسی به‌ عنوان یکی از مهم‌ترین ناقضان حقوق بشر در ایران یاد و تاکید شده است که او با مرگش از محاکمه گریخت.

ورزشکاران نیز در این زمینه واکنش‌هایی کنایه‌آمیز داشتند.

محمدرضا فغانی، داور فوتبال، در این‌ باره نوشت: «چه کرده‌اید که مرگتان این‌قدر شیرین است؟»

کیمیا علیزاده، قهرمان تکواندو که امسال با پرچم بلغارستان در المپیک پاریس حاضر خواهد شد، مصرع غزلی از حافظ را که رئیسی در دیدار با رجب طیب اردوغان خواند، بازنشر کرد: «خوش باش که ظالم نبرد راه به منزل ...»

در خارج از ایران، با وجود ستایش حماس از ابراهیم رئیسی، خبر کشته شدن او در سانحه هوایی با بی‌‎تفاوتی ساکنان نوار غزه مواجه شد.

آن‌‎ها معتقدند رئیسی در دوران حضور خود در قدرت، تنها زجر و ویرانی را برای این باریکه به ارمغان آورد.

در پی شادی مردم در خیابان‌ها و فضای مجازی، مقام‌های امنیتی جمهوری اسلامی، از جمله مقامات قضایی و انتظامی، کاربران فضای مجازی و روزنامه‌نگاران را تهدید کردند که «امنیت روانی جامعه» را مخدوش نکنند.

محمد موحدی آزاد، دادستان کل کشور، روز دوشنبه با انتشار بخشنامه‌ای کاربران رسانه‌های اجتماعی را تهدید به «برخورد سریع، موثر و بازدارنده» کرد.

اعضای مجلس خبرگان رهبری که وظیفه انتخاب رهبر بعدی جمهوری اسلامی را برعهده دارند، روز سه‌شنبه ۳۱ اردیبهشت ماه آیت‌الله محمدعلی موحدی کرمانی را برای یک دوره دو ساله به عنوان رییس مجلس خبرگان برگزیدند.

موحدی کرمانی که پیش از این ریاست سنی این مجلس را برعهده داشت، با ۵۵ رای موافق به ریاست مجلس خبرگان انتخاب شد. در این جلسه سیدهاشم حسینی بوشهری و علیرضا اعرافی، روسای حوزه‌های علمیه ایران به ترتیب به عنوان نواب اول و دوم رییس مجلس خبرگان انتخاب شدند.

ابراهیم رئیسی، پیش از مرگش در سانحه سقوط هلیکوپتر در روز یکشنبه، به عنوان نماینده خراسان جنوبی در مجلس خبرگان، در غیاب افرادی چون احمد جنتی، حسن روحانی و صادق لاریجانی محتمل‌‌ترین نامزد برای این پست بود.

احمد جنتی، رییس پیشین این مجلس، ۹۷ سال دارد، نمی‌تواند مستقل راه برود، صحبت کند و از خودش مراقبت کند. او برای انتخابات روز سه‌شنبه مجلس خبرگان نامزد نشد. همچنین، صادق آملی لاریجانی به دلیل به دست نیاوردن آرای مورد نیاز و حسن روحانی در پی رد صلاحیت از سوی شورای نگهبان نتوانستند راهی این مجلس شوند.

پس از درگذشت رئیسی، مجلس خبرگان و در واقع علی خامنه‌ای، در انتخاب فرد مورد اعتماد از میان روحانیون سالخورده مجمع دچار مشکل شدند. هیچ تضمینی وجود ندارد که آن‌ها فرد مناسبی را برای یکی از حساس‌ترین دوره‌های تاریخ جمهوری اسلامی انتخاب کرده‌باشند، هرچند یکی از تواناترین‌ها را انتخاب کرده‌اند.

سیاستمداران و تحلیلگران ایرانی موافق هستند که این دور از مجلس خبرگان اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا ممکن است در این دوره برای جانشینی خامنه‌ای تصمیم‌گیری شود. برخی از اعضای سابق، مانند حسن روحانی، با توجه به سن و سال و بیماری خامنه‌ای، اجتناب‌ناپذیر بودن این تصمیم را گوشزد کرده‌اند. اما جالب این‌جاست که خامنه‌ای حدود ۱۰ سال از رییس پیشین و کنونی این مجلس جوان‌تر است.

موحدی کرمانی متولد ۱۳۱۰ است و ۹۳ سال دارد. او در مقایسه با سایر نمایندگان سالخورده و بیمار این مجلس، نسبتا ظاهری سلامت دارد. او از چهره‌های قدیمی جمهوری اسلامی است و اگرچه هیچ‌گاه جایگاه بالایی در مجلس خبرگان نداشته اما اکنون به فرد مورد نظر آن‌ها تبدیل شده‌است. شاید علیرضا اعرافی که مورد اعتماد خامنه‌ای نیز هست، از نظر توانایی‌های مدیریتی می‌توانست گزینه بهتری برای این سمت باشد.

موحدی کرمانی، روحانی محافظه‌کار، راست‌گرا و با سابقه‌، از بنیانگذاران جامعه روحانیون مبارز و از اعضای حزب جمهوری اسلامی است. او پنج بار به مجلس خبرگان راه یافته‌است و از ابتدای انقلاب عضو مجلس شورای اسلامی نیز بوده‌است. او همچنین عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام است.

موحدی کرمانی در مورد برخی مسائل فرهنگی از جمله حرام اعلام کردن پیام‌رسان تلگرام موضع‌گیری کرده‌است.

موحدی کرمانی در سال‌های اول جمهوری اسلامی به سپاه پاسداران نزدیک بود اما ارتباط او با نسل جدید افسران سپاه پاسداران چندان روشن نیست.

در جلسه روز سه‌شنبه مجلس خبرگان از مجموع ۸۶ نماینده مجلس، ۸۳ نفر حضور داشتند که که برخی از آن‌ها با کمک پرستاران مرد توانستند در جلسه شرکت کنند. موحدی کرمانی با کسب ۵۵ رای، ریاست جلسات مجمع را تا دو سال آینده بر عهده خواهد‌داشت. مدیریت جلساتی که بیش از ۳۰ درصد از شرکت‌کنندگان از انتخاب او حمایت نکرده‌اند، می‌تواند چالش‌برانگیز باشد.

رییس جدید مجلس خبرگان ممکن است در زمانی که جمهوری اسلامی بیشترین نیاز را به یک رییس مجلس قدرتمند برای دستیابی به اجماع بر سر تعیین جانشین دارد، با مشکل مواجه شود. مگر آن‌که تمامی تصمیمات از پیش گرفته شده‌باشد و صحنه توسط خود خامنه‌ای برای اعلام جانشین یا جانشینانش اداره شود.

نداشتن اطمینان به آینده، شرایط را برای بسیاری نامشخص، برای عده‌ای ناامن و برای برخی دیگر نیز ناپایدار می‌کند.

این طرح با ۱۵۶ رای موافق در برابر پنج رای مخالف به تصویب رسید. هشت نماینده نیز به این طرح رای ممتنع دادند.

سمیه رفیعی، رییس فراکسیون محیط زیست مجلس اعلام کرد در مجموع حدود «۵۱ میلیارد ریال» برای پروژه‌های احیای دریاچه ارومیه هزینه شده اما عملکرد ستاد احیای این دریاچه موفقیت‌آمیز نبوده است.

رفیعی گفت: «در کنار دستاوردها و نقاط قوت این ستاد نواقص مهمی وجود داشته که به صورت کلی موجب شده شاخص‌های این برنامه کمتر از ۲۵ درصد به هدف اصلی خود که احیای دریاچه ارومیه است، دست پیدا کند.»

این اظهارات یک ماه پس از آن مطرح می‌شوند که محمد درویش، عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور هشدار داد با افزایش گرما و مصرف آب در بخش کشاورزی، دریاچه ارومیه در شش ماه آتی «حتما» خشک خواهد شد.

پیش‌تر و در آذرماه ۱۴۰۲، روزنامه اعتماد نوشت در یک سال اخیر، آب دریاچه ارومیه حدود ۸۰ درصد خشک شده و حالا فقط چهار درصد از سطح آب دریاچه باقی مانده که «مساوی با مرگ قطعی ششمین دریاچه آب شور جهان و بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران است».

رییس فراکسیون محیط زیست مجلس در ادامه سخنان خود درباره انتقادات به عملکرد ستاد احیای دریاچه ارومیه گفت: «طبق بررسی‌های انجام شده توسط هیات تحقیق و تفحص، مشکلات اصلی ستاد احیا در حوزه اجرا، نظارت و هدف‌گذاری نامناسب با شرایط اقتصادی و اجتماعی منطقه، موجب عدم تحقق اهداف و کاهش اثربخشی و کارایی برنامه‌های این ستاد شده است.»

رفیعی خواستار تشکیل کارگروهی ویژه با حضور نمایندگان مجلس، مقام‌های استان‌های مجاور دریاچه و همچنین نمایندگان وزارت‌خانه‌ها و دستگاه‌های ذی‌ربط برای بررسی و پیگیری گزارش تحقیق و تفحص مجلس از عملکرد ستاد احیای دریاچه ارومیه شد.

این ستاد در مهرماه ۱۳۹۲ و در دوران ریاست‌جمهوری حسن روحانی آغاز به کار کرد.

در خرداد ۱۴۰۲، عیسی کلانتری، رییس پیشین سازمان حفاظت محیط‌ زیست نسبت به پیامدهای اجتماعی و اقتصادی خشک شدن دریاچه ارومیه در شمال‌ غرب کشور هشدار داد و گفت در صورت وقوع این رویداد، باید چهار میلیون نفر را از تبریز و شهرهای اطراف آن تخلیه کرد.

علی سلاجقه، رییس کنونی سازمان حفاظت محیط‌ زیست هم در بهمن سال گذشته به موانع موجود بر سر راه احیای دریاچه ارومیه پرداخت و اعلام کرد کشت یونجه حدود ۳۳ تا ۳۴ درصد کل آب حوضه آبریز این دریاچه را مصرف می‌کند.

دریاچه ارومیه تنها اکوسیستم رو به نابودی ایران نیست و کارشناسان و حتی مسوولان درباره خشک شدن چندین تالاب‌ در سراسر کشور هشدار داده‌اند.

این راهنما که در وب‌سایت دولت بریتانیا منتشر شده، بر ریسک‌های سیاسی و اقتصادی قابل توجهی تاکید می‌کند که کسب‌وکارهای مایل به فعالیت در ایران را تهدید می‌کنند.

در این راهنما به رژیم استبدادی جمهوری اسلامی، کارنامه ضعیف حقوق بشر حکومت و محدودیت‌های آزادی بیان در ایران اشاره شده است.

این جزوه، به فساد گسترده و موانع بوروکراتیک قابل توجه در ایران اشاره و یادآوری می‌کند که ایران در هر دو شاخص درک فساد و سهولت انجام کسب‌وکار، رتبه پایینی دارد.

بر اساس این ارزیابی، شرایط حقوق بشر به ویژه برای زنان، دختران و اقلیت‌ها در ایران بدتر شده است و تعداد اعدام‌ها و آزارها افزایش یافته است.

بریتانیا اضافه کرده که شرکت‌های بریتانیایی باید از موانع پیچیده بازار، از جمله تحریم‌های ثانویه ایالات متحده، کانال‌های محدود بانکی و تورم بالا عبور و در عین حال از رعایت تحریم‌ها و کنترل‌های صادراتی بین‌المللی اطمینان حاصل کنند.

قانون بریتانیا تجارت کالاها و خدمات غیرتحریمی با ایران را مجاز می‌داند اما شرکت‌های بریتانیایی باید از تحریم‌های سازمان ملل، تحریم‌های بریتانیا و مقررات صادراتی این کشور پیروی کنند.

بازرگانان بریتانیایی یا ساکن بریتانیا باید در نظر داشته باشند که تجارت با ایران می‌تواند تحریم‌های تجاری و مالی را به همراه داشته باشد و تحریم‌های بریتانیا برای افراد بریتانیایی (حقیقی یا حقوقی) در هر نقطه از جهان و همچنین برای هر کسی در بریتانیا اعمال می‌شود.

دولت بریتانیا به شهروندان و شرکت‌های خود هشدار داده که دقت لازم را به دلیل ریسک‌های بالای رشوه‌خواری، فساد و بازداشت‌های خودسرانه اتباع بریتانیایی در نظر بگیرند.

تجارت ایران با کشورهای جهان به ویژه کشورهای اروپایی پس از خروج آمریکا از برجام در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ شدیدا کاهش یافت.

با خروج آمریکا از توافق هسته‌ای، تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی سخت‌گیرانه‌تر شد.

بهمن ماه سال گذشته خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی گزارش داد وزارت تجارت و بازرگانی بریتانیا تجارت کالایی این کشور با ایران در سال ۲۰۲۳ را ۱۰۵ میلیون دلار اعلام کرده است.

ایرنا افزود این آمار صرفا مربوط به مبادلات کالایی بین دو کشور است و «بخش مهمی از مبادلات دو کشور مربوط به تبادل خدمات است».

بریتانیا در سال‌های اخیر تحریم‌هایی را به دلیل نقض حقوق بشر و کمک نظامی جمهوری اسلامی به روسیه در جنگ اوکراین وضع کرده است.

سال گذشته، وزارت امور خارجه بریتانیا در اطلاعیه‌ای هشدار داد شهروندان بریتانیایی و ایرانی-بریتانیایی در صورت حضور در ایران به طور چشم‌گیری در معرض خطر جدی بازداشت خودسرانه، بازجویی یا دستگیری از سوی مقام‌های جمهوری اسلامی قرار می‌گیرند.

انتشار راهنمای خطرات تجارت بریتانیایی‌ها در ایران در شرایطی است که در ماه‌های اخیر کشتی‌های بریتانیایی جزو کشتی‌هایی بودند که هدف حملات شبه‌نظامیان حوثی تحت حمایت ایران در دریای سرخ قرار داشته‌اند.

اسفند گذشته، در پی غرق شدن کشتی «روبیمار» متعلق به بریتانیا، شبه‌نظامیان حوثی یمن که مورد حمایت جمهوری اسلامی هستند، اعلام کردند به هدف قرار دادن کشتی‌های بریتانیایی ادامه خواهند داد.

نیروهای جمهوری اسلامی نیز در سال‌های اخیر نفت‌کشی بریتانیایی را توقیف کرده‌اند که بریتانیا آن را «‌دزدی دریایی» خواند.