چهار برنده جایزه صلح نوبل، روز چهارشنبه با انتشار بیانیهای، ضمن محکومیت شدید اعدامها در ایران، خواستار برخورد جامعه جهانی با جمهوری اسلامی برای استفاده ابزاری از اعدام برای ایجاد ترس در جامعه شدند.
در این بیانیه که آن را شیرین عبادی، جودی ویلیامز، توکل کرمان و لیما گبووی امضا کردهاند و در عین حال از دیگر برندگان جایزه صلح نوبل نیز خواستهاند که آن را امضا کنند، آمده است:«ایران در سایه تشدید درگیریها در خاورمیانه، استفاده از مجازات اعدام را علیه فعالان سیاسی و حقوق بشری و مخالفان رژیم جمهوری اسلامی تشدید کرده است.»
در این بیانیه گفته شده که بهطور متوسط، روزانه یک نفر در ایران به اتهامات واهی مرتبط با مواد مخدر یا تخلفات مبهم مذهبی اعدام میشود.
امضاکنندگان این بیانیه افزودهاند:«از سپتامبر ۲۰۲۲، پس از قتل مهسا امینی، مردم از هر جنسیت در جنبشی به نام « زن،زندگی، آزادی » علیه رژیم قیام کردند. دهها هزار نفر از جمله مدافعان حقوق بشر، هنرمندان، نویسندگان، روزنامه نگاران و هرکسی که جرأت مخالفت با رژیم را داشت، بهدلیل شرکت در انقلاب دستگیر و صدها نفر کشته شدند. رژیم سالها است که از این تاکتیک استفاده میکند و بسیاری از فعالان از جمله نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل، همچنان در زندان با رفتار غیرانسانی روبرو هستند.»
در ادامه این بیانیه گفته شده است:«اکنون، در سایه جنگ فزاینده، استفاده از اعدام برای خاموش کردن مخالفان و گسترش ترس بهطور تصاعدی افزایش یافته است. به گفته عفو بینالملل، اعدامها به بالاترین حد خود در هشت سال گذشته رسیده است.»
شیرین عبادی، از امضاکنندگان این بیانیه، گفت:«مردم ایران خواهان تغییر هستند. ما خواستار تغییر هستیم. در پاسخ، رژیم آشکارا نشان میدهد که به اساسیترین حق ما یعنی حق زندگی اهمیتی نمیدهد. این کشور از مجازات اعدام به عنوان یک ابزار ارعاب سیاسی برای گسترش ترس، خاموش کردن مخالفان و نگه داشتن ناامیدانه قدرت استفاده میکند.»
امضاکنندگان بیانیه با محکوم کردن تشدید اعدامها از جامعه جهانی خواستهاند که حکومت ایران را برای توقف بازداشت، زندان و اعدام فعالان و آزادی زندانیان سیاسی تحت فشار قرار دهد.
آنها همچنین از جامعه جهانی خواستهاند که یک استراتژی دیپلماتیک جامع برای وادار کردن رژیم ایران به توقف نقض شدید حقوق بشر و آزار و اذیت جنسیتی، از جمله سرکوب خشونتآمیز اعتراضات، از طریق اقدامات هماهنگ مانند محدودیتهای اعطای ویزا و سرمایهگذاریهای تجاری خارجی برای مقامهای جمهوری اسلامی طراحی کند.
چهار برنده جایزه صلح نوبل همچنین با تاکید بر لزوم حمایت بیشتر از جنبشهای جامعه مدنی، به ویژه ابتکارات تحت رهبری زنانُاز شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، گزارشگر ویژه در مورد ایران و هیات حقیقت یاب خواستهاند که در تلاشهای مستمر خود برای انعکاس دقیق میزان آزار و اذیت جنسیتی و آپارتاید جنسیتی در ایران، استفاده از لنز جنسیتی را در اولویت قرار دهند.
پیشتر در روز جمعه ۱۴ اردیبهشت، سازمان حقوق بشر ایران در گزارشی اعلام کرد جمهوری اسلامی در دو هفته اخیر بدون پرداخت هیچ هزینه سیاسیای، هر پنج ساعت یک نفر را اعدام کرده است. طبق این گزارش، در دو هفته آخر آوریل، برابر با ۲۹ فروردین تا ۱۱ اردیبهشت، دستکم ۶۳ نفر در زندانهای ایران اعدام شدند.
آمار جمعآوری شده از سوی نهاد آمار سازمان حقوق بشر ایران نشان میدهد طی ماه آوریل، برابر با ۱۳ فروردین تا ۱۱ اردیبهشت، دستکم ۷۱ زندانی در ۲۴ زندان مختلف ایران اعدام شدند که حکم ۶۳ نفر آنها در دو هفته پایانی این ماه (آوریل) به اجرا درآمده است.
از میان ۷۱ زندانی اعدام شده، ۴۴ نفر با اتهامات مربوط به مواد مخدر، ۲۶ نفر با اتهام قتل و یک نفر با اتهام «تجاوز به عنف» به اعدام محکوم شده بودند.
دستکم ۱۶ شهروند بلوچ، شش تبعه کشور افغانستان و سه زن در بین اعدامشدگان بودهاند.
بر اساس این گزارش، از ابتدای سال جاری میلادی تا پایان ماه آوریل، برابر با ۱۱ دی ماه ۱۴۰۲ تا ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۳، دستکم ۱۷۱ نفر در زندانهای مختلف ایران اعدام شدهاند.
مهدی محمودیان، زندانی سیاسی پیشین، شامگاه سهشنبه ۲۵ اردیبهشت در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «بیمارستان طالقانی تهران اعلام کرده از پذیرش بیماران دیالیزی زندان اوین خودداری خواهد کرد.این بیمارستان آلودگی بخش دیالیز به ساس را دلیل این کار اعلام کرده و یک قوطی ساس به عنوان نمونه برای رییس بهداری اوین فرستاده است.»
این روزنامهنگار خطاب به مسوولان جمهوری اسلامی اضافه کرد: «این را هم تکذیب کنید تا فیلمهای رژه ساسها در زندان منتشر شود.»
این اظهارات سه روز پس از آن مطرح میشوند که ضیاء نبوی، فعال دانشجویی و زندانی سیاسی در نامهای از زندان اوین به شرح آزارهای روحی و جسمی ناشی از وجود ساس در بند هشت این زندان پرداخت.
در این نامه که با عنوان «شکنجه تحمل ساس هم جزئی از محکومیت ماست؟»، آمده است: «بسیاری از زندانیان، بهناچار به استفاده از داروهای خوابآور روی آوردهاند، اما با خوردن قرصهای خواب قوی هم نمیتوانند بخوابند.»
او با اشاره به بیتوجهی مسوولان نسبت به شیوع نگرانکننده و آزاردهنده این پدیده تاکید کرد: «ادامه این شرایط نشاندهنده نادیده گرفتن حقوق ابتدایی و بهداشتی زندانیان است که سلامت روحی و جسمی آنها را به چالش کشیده است.»
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، روز ۲۴ اردیبهشت اظهارات نبوی را درباره وجود ساس در بند هشت زندان اوین تکذیب کرد و بازداشتگاه اوین را «یکی از پاکیزهترین و منظمترین زندانهای سطح کشور» خواند.
میزان به نقل از «یک منبع آگاه در سازمان زندانها» نوشت: «زندانی مورد اشاره با طرح چنین ادعایی قصد داشته بر مسوولان زندان فشار وارد کند تا تن به خواستههای غیرقانونی او از جمله انتقال از اندرزگاه هشت به اندرزگاه چهار دهند.»
نبوی همراه با هستی امیری، دیگر فعال دانشجویی به دلیل حضور در تجمع اسفند ۱۴۰۱ دانشجویان در اعتراض به حملات شیمیایی و مسموم کردن سریالی دانشآموزان در مدارس به یک سال حبس محکوم و از ۱۸ فرودین سال جاری زندانی شدند.
جمال عاملی، دیگر زندانی سیاسی که او نیز در بند هشت زندان اوین به سر میبرد، وجود ساس در این بند را تایید کرد و گفت: «نمیتوانم بین زخمهای پوستی ناشی از پیشرفت بیماری خودایمنی و زخمهای ناشی از گزش ساسهایی که اندازهشان دو برابر ساسهای معمولی است، تمایز قائل شوم.»
افشاگری زندانیان سیاسی در مورد شرایط وخیم بهداشتی در زندان اوین، واکنش کاربران فضای مجازی را در پی داشته است.
کاربری در شبکه اجتماعی ایکس با اشاره به تکذیب وجود ساس در زندان اوین از سوی خبرگزاری قوه قضاییه، به طعنه گفت: «مدتهاست که "انکار" نه فقط مکانیسم دفاعی، که اولین راهحل آقایون برای حل مشکلات شده. باشه شما وجود ساس در زندان اوین رو انکار کردید، مساله ساس حل شد.»
مسعود کاظمی، خبرنگار نیز به تجربه حبس خود در بند دو الف سپاه پاسداران و بندهای یک، چهار، هفت و هشت زندان اوین پرداخت و در شبکه ایکس نوشت: «شهادت میدهم زندان اولین جولانگاه ساس است و زندگی با وجود این حشره موذی در اوین، مصائب زندان را چند برابر میکند.»