سخنگوی دبیرکل سازمان ملل به ایران اینترنشنال گفت این سازمان درباره «برخورد با اعتراضات مسالمتآمیز با استفاده بیش از حد از زور که منجر به کشته و زخمی شدن دهها نفر شده» نگران است. او افزود: «از نیروهای امنیتی میخواهیم از خشونت غیرضروری و نامتناسب خودداری کنند.»
او ضمن دعوت «همه به خویشتنداری» برای جلوگیری از تشدید تنشها افزود: «از نیروهای امنیتی میخواهیم از خشونت غیرضروری و نامتناسب خودداری کنند.»
در ادامه خیزش سراسری به دنبال «قتل دولتی» مهسا امینی به دست «گشت ارشاد»، معترضان شامگاه جمعه نیز در شهرهای مختلف ایران از جمله تهران، اصفهان، مشهد، تبریز، کرج و سنندج به خیابانها آمدند.
با وجود اختلال گستردهای که از سوی کاربران شبکههای اجتماعی در اینترنت شهرهای مختلف ایران گزارش میشود، اخبار و تصاویری از حضور مردم معترض در روز جمعه اول مهر منتشر شده است.
آغاز تظاهرات اعتراضی در تهران
بنا بر گزارشها، معترضان در منطقههای مختلف در تهران از جمله صادقیه، اکباتان، نارمک، ستارخان، تهرانسر، صادقیه و نازیآباد تجمعهای اعتراضی برگزار کردند.
منطقه ستارخان در غرب تهران شاهد برگزاری تجمع گستردهای از معترضان بود. معترضان در این منطقه شعارهایی از جمله «مجتبی بمیری، رهبری را نبینی» و «امسال سال خونه، سید علی سرنگونه» سر دادند.
معترضان در تهران خیابان خسرو و چهارراه اسدی را نیز بستند و در بلوار فردوس نیز شعار دادند «این همه سال جنایت، مرگ بر این ولایت».
مردم در خیابان بلوار کشاورز با بوق زدن و ایجاد ترافیک اعتراض کردند و همچنین گروهی با تشکیل تجمع در این منطقه شعار «میجنگیم میجنگیم، ایران رو پس میگیریم» سر دادند.
اصفهان، درگیری میان مردم و سرکوبگران
حساب توییتری ۱۵۰۰تصویر خبر از حضور معترضان در شهر اصفهان در روز جمعه داده است.
این حساب درگیری شدید میان معترضان و سرکوبگران را در اصفهان با عنوان «خبر تایید شده» منتشر کرده است.
معترضان در مشهد نیز در هفتمین شب پیاپی به خیابانها آمدند و شعارهایی از جمله «توپ تانک فشفشه، آخوند باید گم بشه» فریاد زدند.
مردم معترض در رشت و سنندج نیز به نشانه اعتراض بوق خودروهایشان را به صدا درآوردند.
برابر اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، از روز پنجشنبه اینترنت همراه و خانگی در بخشهایی از تهران و برخی دیگر از نقاط کشور به شکل کلی قطع شده است و به همین دلیل اطلاع دقیقی از جدیدترین اخبار مربوط به اعتراضها در شهرهای مختلف در دست نیست.
با وجود این، گزارشها حکایت از حضور مردم در خیابانها دارند.
در روزهای گذشته، با گسترده شدن اعتراضها به کشته شدن مهسا امینی در شهرهای مختلف ایران، شعارها علیه خامنهای و فریاد برای سرنگونی جمهوری اسلامی به محور اصلی اعتراضات تبدیل شده و شهرهای مختلف، صحنه روسری سوزان زنان و مبارزات خیابانی علیه سرکوب خشونتبار تظاهرات شدهاند.
در همین حال، موج بازداشت و سرکوب از سوی نیروهای امنیتی ادامه دارد.
پس از گسترده شدن اعتراضات در دانشگاههای شهرهای مختلف ایران، دانشگاههای تهران، شهید بهشتی، خواجه نصیرالدین طوسی، الزهرا و پیام نور اعلام کردند تمامی کلاسهای خود را «به دلیل تعطیلات مکرر در هفته اول مهر ماه»، به صورت مجازی برگزار میکنند.
همزمان با اعلام مجازی شدن کلاسهای درس در برخی دانشگاههای ایران اما تعدادی از دانشجویان دانشگاه تهران اعلام کردند تا اطلاع ثانوی از حضور در کلاسهای درس خودداری میکنند.
این دانشجویان در بیانیهای اعلام کردند در اعتراض به بازداشت دانشجویان، محاصره دانشگاه به وسیله نیروهای امنیتی و جایگزینی ناگهانی و «توهینآمیز» آموزش مجازی به جای آموزش حضوری با وجود اختلال در اینترنت، تا اطلاع بعدی از حضور در کلاسهای درس خودداری میکنند.
این دانشجویان از استادان خود و دیگر دانشجویان هم خواستند تا برچیده شدن فضای امنیتی، از حضور در کلاسهای درس خودداری کنند.
اما علاوه بر دانشگاه تهران و دانشگاه بهشتی، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی نیز اعلام کرد همه کلاسهای این دانشگاه، «به دلیل تعطیلات مکرر در هفته اول مهر ماه به صورت مجازی برگزار میشوند.»
دانشگاههای الزهرا و پیام نور هم از برگزار شدن کلاسهایشان به صورت مجازی خبر دادند.
دانشگاه الزهرا در اطلاعیهای از مجازی شدن کلاسهای درس و جلسات دفاع پایاننامه از دوم تا هفتم مهر ماه خبر داد.
بر اساس اعلام معاونت آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه پیام نور نیز تمامی کلاسهای این دانشگاه در هفته آینده تعطیل است و از نهم مهر ۱۴۰۱ آغاز و برگزار خواهد شد.
اقدام این دانشگاهها درباره مجازی شدن کلاسهای درس پس از اعتراضات دنبالهدار در دانشگاههای تهران به دنبال مرگ مهسا امینی در مرکز پلیس امنیت اخلاقی در خیابان وزرا پس از بازداشت از سوی «گشت ارشاد» انجام شده است.
از سوی دیگر تعدادی از دانشجویان دانشگاه امیرکبیر در فراخوانی با انتشار اسامی دانشجویان بازداشت شده اعلام کردند که روز شنبه دوم مهر بار دیگر تجمع خواهند کرد.
آنان در این فراخوان اعلام کردند: «در این وضعیت که وحوش نظام میخواهند با دستگیری و ارعاب صدایمان را خفه کنند، ما با مقاومت و ایستادگی آنها را به عقب میرانیم.»
دانشگاههای تهران در روزهای گذشته و پس از قتل مهسا امینی شاهد اعتراضات گسترده بود و در همین حال در روزهای گذشته تعداد زیادی از فعالان دانشجویی بازداشت شدهاند.
از جمله بر اساس گزارشها بهروز شیربیگی، دانشجوی کارشناسی جامعهشناسی دانشگاه علامه طباطبایی، ماهان گچپزان عیدگاهی، دبیر شورای صنفی دانشگاه تهران و مجید اماموردی، دانشجوی حقوق دانشگاه تهران بازداشت شدهاند.
محمد نوری، دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد دانشگاه تهران، سهند مرتضوی، دانشجوی رشته مهندسی شیمی دانشگاه تهران و فرهاد شجاعحیدری، دانشجوی کارشناسی ارشد مددکاری اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی از جمله دیگر بازداشتشدگان هستند.
به دنبال کاهش دسترسی به اینترنت در ایران و درخواست برای اینترنت ماهوارهای، وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد مجوز کلی توسعه دسترسی به خدمات اینترنتی برای ایرانیان صادر شده است. بر اساس این اعلام، جزییات جدید مستثنی شدن اینترنت از تحریمها، هفتههای آینده اعلام خواهد شد.
والی آدیمو، معاون وزیر خزانهداری آمریکا، گفت: «در حالی که ایرانیان شجاع برای اعتراض به مرگ مهسا امینی به خیابانها میآیند، آمریکا حمایت خود را از جریان آزاد اطلاعات، در مورد مردم ایران تقویت میکند.»
به گفته معاون وزیر خزانهداری آمریکا، این تغییرات به مردم ایران کمک خواهد کرد تا برای مقابله با تلاشهای دولت برای نظارت و سانسور آنها، مجهزتر شوند.
او بدون اشاره به جزییات اعلام کرد که واشینگتن در هفتههای آینده دستورالعملهای مربوط به این موضوع را اعلام خواهد کرد.
به گفته آدیمو، دولت آمریکا از مدتها پیش برخی استثناهای مرتبط با اینترنت را برای تحریمهای خود علیه ایران ارائه کرده است اما به دنبال بهروز کردن آنهاست.
پس از اعتراضات در ایران، اینترنت دچار اختلال و در برخی شهرها به کلی قطع شده است. در همین حال بر اساس برخی گزارشها اینترنت سرویسدهندههای موبایل در ایران از ساعت چهار بعدازظهر جمعه قطع شده است.
در واکنش به این قطع اینترنت از سوی حکومت به منظور ممانعت از اطلاعرسانی درباره اعتراضها و سرکوبهای خونین احتمالی، درخواست از ایلان ماسک برای فراهم کردن امکان دسترسی ایرانیان به اینترنت ماهوارهای استارلینک مطرح شد.
ماسک در پاسخ به این تقاضا از دولت ایالات متحده خواست تا این موضوع را از فهرست تحریمهای خود علیه ایران کنار بگذارد.
به دنبال این درخواست، گروهی از اعضای دو حزب مجلس نمایندگان آمریکا (کنگره و سنا)، از وزیر خزانهداری ایالات متحده خواستند به محض دریافت درخواست ایلان ماسک برای ارائه اینترنت ماهوارهای استارلینک به ایران، فورا با تقاضای او موافقت کرده و برای کمک به حفظ ارتباط اینترنتی مردم ایران، هر چه در توان دارد انجام دهد.
کلودیا تنی، عضو جمهوری خواه مجلس نمایندگان آمریکا، تاکید کرد دولت ایالات متحده باید برای دسترسی معترضان ایران به اینترنت، همه موانع اداری را فورا رفع کند.
مایکل مکال، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا هم با تاکید بر لزوم حفظ ارتباط اینترنتی معترضان در ایران گفت: «ایالات متحده باید با همه توان خود به ایرانیان شجاعی که علیه بیعدالتی تظاهرات میکنند، کمک کند.»
یک هفته پس از قتل مهسا امینی و در حالی که به تعداد هنرمندان و چهرههای مشهوری که از اعتراضات ضد حکومتی در ایران حمایت کردهاند افزوده میشود، امامان جمعه سراسر کشور به طور هماهنگ به این «سلبریتیها» حمله کردند.
احمد خاتمی، امام جمعه موقت تهران روز جمعه بدون آن که از کسی نام ببرد، با «اغتشاشات» خواندن اعتراضات، گفت: «متاسفانه در حوادث اخیر برخی از کسانی که نان نظام را خوردهاند با اغتشاشات همصدا شدهاند.»
او این افراد را تهدید کرد و گفت: «صاحبان تریبون که چه قلم به دست دارند و چه بیانی دارند مراقب باشند که تریبون آنها با تریبون ضدانقلاب یکی نشود که شریک جرم میشوند.»
محمد عبادیزاده، نماینده علی خامنهای در هرمزگان و امام جمعه بندرعباس هم سلبریتیها را در «جنگ رسانهای علیه نظام» شریک دانست و گفت: «دشمنان تشکیک ایجاد کردند که مردم روایتهای رسمی نظام را باور نکنند و هشتگسازی و معتبرسازی سلبریتیها و بازنشر شعارهای ساختارشکنانه، محورهای دیگری از این جنگ رسانهای است.»
محمود ترابی، امام جمعه شهرستان گنبدکاووس در شرق استان گلستان نیز اعتراضات اخیر را کار آمریکا دانست و مدعی شد این کشور «با استفاده از برخی غربگراها، فریبخوردگان و سلبریتیهای کمعقل و خودفروخته» نقشه این اعتراضات را طراحی کرده است.
همچنین در حاشیه برگزاری نمازجمعه این هفته، تظاهرات حکومتی علیه معترضان ایرانی برگزار شد و شعارهایی نیز علیه سلبریتیها داده شد.
در تهران، شرکتکنندگان در نمازجمعه شعار «سلبریتی بیغیرت، بصیرت! بصیرت!» و «مرگ بر سلبریتی خائن» سر دادند.
از همان آغاز این دور از اعتراضات ایران، بسیاری از چهرههای ایرانی و جهانی، از هنرمندان و نویسندگان تا ورزشکاران و فعالان مدنی و سیاسی، به قتل مهسا امینی به دست نیروهای «گشت ارشاد» واکنش نشان دادند و از اعتراضات ضدحکومتی شهروندان حمایت کردند.
کتایون ریاحی، بازیگر، محسن چاووشی، خواننده موسیقی پاپ، شهرام ناظری، خواننده موسیقی سنتی، مسعود کیمیایی، کارگردان سینما و مریم بوبانی، بازیگر سینما و تلویزیون، از جمله هنرمندانی بودند که به اعتراضات پیوستند.
در این دوره از اعتراضات، حتی چهرههایی همچون مهران مدیری و شهاب حسینی که در اعتراضات پیشین سکوت کرده بودند نیز با پیامهایی خواستار عدم سرکوب معترضان از سوی حکومت شدند.
خشم امامان جمعه از چهرههای حامی اعتراضات در حالی است که ویدیوهای منتشر شده در فضای مجازی نشان میدهد معترضان در قشم، دفتر امام جمعه را به آتش کشیدند.
با گسترش تظاهرات مردم ایران در پی کشته شدن مهسا امینی، مقامهای کشورهای جهان و شخصیتهای مختلف بیشتری از این اعتراضات حمایت میکنند. وزیر امور خارجه آلمان از قصد این کشور برای بردن پرونده قتل مهسا به شورای حقوق بشر سازمان ملل خبر داد.
همزمان با طرح این موضوع، صدراعظم آلمان هم روز جمعه اول مهر در توییتی نوشت: «این وحشتناک است که مهسا امینی در بازداشتگاه پلیس تهران جان باخت. همچنین جان باختن زنان شجاع در تظاهرات ایران من را آزرده میکند.»
او در ادامه نوشت: «مهم نیست در کجای دنیا؛ زنان باید بتوانند مستقل و بدون ترس از جان خود، زندگی کنند».
آنالنا بربوک، وزیر امور خارجه آلمان در حاشیه هفتاد و هفتمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد به دنبال طرح موضوع تلاش این کشور برای بردن پرونده قتل مهسا امینی به شورای حقوق بشر سازمان ملل، گفت:
«اگر زنان در امنیت نباشند، هیچ جامعهای در جهان امن نخواهد بود. به همین دلیل، حمله وحشیانه به زنان شجاع در ایران، حمله به بشریت نیز هست.»
او تاکید کرد پرونده مهسا امینی نقض حقوق زنان و در نتیجه نقض حقوق بشر از سوی حکومت ایران است.
هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه دولت باراک اوباما هم در توییتی نوشت: «ایرانیان برای حقوق اولیه انسانی خود تظاهرات میکنند. آنان شایسته زندگی عاری از خشونت و ارعاب هستند. چشم جهان به شماست.»
صلاح الدین دمیرتاش، رهبر زندانی حزب دموکراتیک خلقها و سلجوق میرزا کلی، شهردار زندانی شهر کردنشین دیاربکر در ترکیه هم با یادآوری نام مهسا امینی، در حمایت از او و اعتراضات مردم در ایران، سر خود را تراشیدند.
نانسی پلوسی، رییس مجلس نمایندگان آمریکا اما روز پنجشنبه ضمن ابراز همبستگی کنگره آمریکا با مردم ایران در سوگ «مرگ هولناک» مهسا امینی، گفت: «صداهای شجاعانه مردم ایران در سراسر جهان شنیده میشود.»
او اضافه کرد: «تهران باید به کارزار خشونتآمیز و سیستماتیک برای آزار زنان و دختران پایان دهد.»
اما پس از آن که وزارت خزانهداری آمریکا روز پنجشنبه «گشت ارشاد» و فرماندهان پلیس امنیت اخلاقی و فرمانده نیروی زمینی ارتش را تحریم کرد، رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران نیز گفت: «همانطور که [جو] بایدن در نشست سازمان ملل گفت، آمریکا از زنان شجاعی که در ایران برای حفظ حقوق اولیه خود اعتراضات مسالمتآمیز برگزار میکنند، حمایت و سرکوب وحشیانه دولت را محکوم میکند.»
جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید نیز در واکنش به تحریم گشت ارشاد، این نهاد را «مسوول قتل مهسا امینی» خواند و گفت: «ما به پاسخگو کردن مقامهای ایرانی و حمایت از شایستگی ایرانیان برای اعتراض آزادانه ادامه خواهیم داد.»
یائیر لاپید، نخست وزیر اسرائیل اما در نشست مجمع عمومی سازمان ملل گفت: «رژیم ایران از یهودیها، زنان، همجنسگرایان و غرب متنفر است و آنها را مانند مهسا امینی میکشد.»
لاپید گفت: «جوانان ایرانی دارند از غل و زنجیر رژیم جمهوری اسلامی رنج میکشند و جهان سکوت میکند.»
در واکنش به قتل مهسا امینی، وزارت امور خارجه نیوزیلند به خبرنگار ایراناینترنشنال گفت: «از مرگ دلخراش مهسا امینی در بازداشتگاه پلیس ایران باخبر هستیم. در روابط دو جانبه و در مجامع بینالمللی، به طور مرتب نگرانیهای خود را در مورد وضعیت حقوق بشر در ایران ابراز میکنیم.»
جاستین ترودو، نخستوزیر کانادا هم در توییتی نوشت: «از مردم ایران که در حال تظاهرات مسالمتآمیز و ابراز خواستههای خود هستند، با قدرت حمایت میکنیم. از رژیم ایران میخواهیم به سرکوب آزادی بیان پایان داده و آزار و تبعیض علیه زنان را متوقف کند.»
در همین حال، گروهی از اعضای دو حزب مجلس نمایندگان آمریکا از وزیر خزانهداری ایالات متحده خواستند به محض دریافت درخواست ایلان ماسک برای ارائه اینترنت ماهوارهای استارلینک به ایران، فورا با این تقاضا موافقت کرده و برای کمک به حفظ ارتباط اینترنتی مردم ایران، هر چه در توان دارد انجام دهد.
کلودیا تنی، عضو جمهوری خواه مجلس نمایندگان آمریکا، تاکید کرد دولت ایالات متحده باید برای دسترسی معترضان ایران به اینترنت، همه موانع اداری را فورا رفع کند.
مایکل مکال، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا هم با تاکید بر لزوم حفظ ارتباط اینترنتی معترضان در ایران گفت: «ایالات متحده باید با همه توان خود به ایرانیان شجاعی که علیه بیعدالتی تظاهرات میکنند، کمک کند.»
بیل کلینتون، رییسجمهوری پیشین آمریکا، گفت: «جان باختن مهسا امینی را محکوم میکنم و به تقاضاها برای تحقیق و تفحص بیطرفانه میپیوندم. از مردم ایران که خواستار پاسخگویی مقامات شده و در دفاع از حقوق اولیه بشر برای زنان در مقابل خشونت نیروهای امنیتی اعتراض میکنند، حمایت میکنم.»
تئو فرنکن، نماینده پارلمان بلژیک هم در توییتی نوشت: «از انتشار هشتگ مهسا امینی حمایت کنید. من همیشه از یک ایران آزاد حمایت میکنم. ایران آزاد از نظر ژئوپولیتیک به نفع ما است. باعث تاسف است که اتحادیه اروپا روابط چنین نزدیکی با رژیم آیتاللهها دارد. این یک اشتباه بزرگ است.»
مسیح علینژاد، روزنامهنگار و فعال حقوق بشر به ایران اینترنشنال گفت: «اینترنت باشد یا نباشد، خامنهای که هست، مردم در خیابان بمانند.»
علینژاد گفت: «مردم حق دارند بگویند اگر هنرمندان اعلام نکنند دیگر صداوسیما نمیروند، آنها هم در قتل مردم شریک هستند.»
فرامرز اصلانی، آهنگساز و خواننده، به ایراناینترنشنال گفت: «وقتی من میگویم بیایید آغازی باشیم برای یک پایان دلخواه، این پایان خواسته مردم است.»
مارک رافالو، بازیگر معروف آمریکایی نیز در حمایت از معترضان ایران در توییتی نوشت: «از تلاش مردم ایران برای آزادی حمایت کنید.»
ایرینا شایک، مدل و بازیگر معروف، تصویری از مهسا امینی در اینستاگرام خود منتشر و برای همه مردم صلح آرزو کرد.
نیت بازولیک، بازیگر استرالیایی، در توییتی نوشت: «تماشای حوادثی که این روزها در خیابانهای ایران اتفاق میافتد واقعا شوکه کننده است.»
پارسا پیروزفر، بازیگر سینما و تئاتر اما در واکنش به سرکوب اعتراضات سراسری در اینستاگرامش نوشت: «کدام آب مقدس این خونها را خواهد شست؟ کدام بهشت پاداش آتش این گلولههاست؟»
از سوی دیگر، بر اساس گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال، وزارت اطلاعات با احضار مدیران مسئول رسانهها، به آنها دستور دادند دیگر هیچ خبری درباره مهسا امینی منتشر نکنند و از انتشار گزارش در تایید اعتراضات پرهیز کنند.
این همه در حالی است که ابراهیم رئيسی در نشست خبری با رسانههای خارجی در نیویورک حفظ حقوق شهروندان را جزو «وظایف ذاتی» جمهوری اسلامی خواند و گفت این حکومت به دنبال اجرای عدالت درباره همه شهروندان است: «اعتراضات همواره بوده و هست و شنیده میشود اما باید بین اعتراض و اغتشاش تفاوت قائل شد.»
نهاد زنان سازمان ملل اما از درخواست کمیساریای عالی حقوق بشر این سازمان برای انجام تحقیق و تفحص فوری درباره جان باختن «فاجعهبار» مهسا امینی پس از بازداشت از سوی گشت ارشاد اعلام حمایت کرد.