یک هفته پس از قتل مهسا امینی و در حالی که به تعداد هنرمندان و چهرههای مشهوری که از اعتراضات ضد حکومتی در ایران حمایت کردهاند افزوده میشود، امامان جمعه سراسر کشور به طور هماهنگ به این «سلبریتیها» حمله کردند.
احمد خاتمی، امام جمعه موقت تهران روز جمعه بدون آن که از کسی نام ببرد، با «اغتشاشات» خواندن اعتراضات، گفت: «متاسفانه در حوادث اخیر برخی از کسانی که نان نظام را خوردهاند با اغتشاشات همصدا شدهاند.»
او این افراد را تهدید کرد و گفت: «صاحبان تریبون که چه قلم به دست دارند و چه بیانی دارند مراقب باشند که تریبون آنها با تریبون ضدانقلاب یکی نشود که شریک جرم میشوند.»
محمد عبادیزاده، نماینده علی خامنهای در هرمزگان و امام جمعه بندرعباس هم سلبریتیها را در «جنگ رسانهای علیه نظام» شریک دانست و گفت: «دشمنان تشکیک ایجاد کردند که مردم روایتهای رسمی نظام را باور نکنند و هشتگسازی و معتبرسازی سلبریتیها و بازنشر شعارهای ساختارشکنانه، محورهای دیگری از این جنگ رسانهای است.»
محمود ترابی، امام جمعه شهرستان گنبدکاووس در شرق استان گلستان نیز اعتراضات اخیر را کار آمریکا دانست و مدعی شد این کشور «با استفاده از برخی غربگراها، فریبخوردگان و سلبریتیهای کمعقل و خودفروخته» نقشه این اعتراضات را طراحی کرده است.
همچنین در حاشیه برگزاری نمازجمعه این هفته، تظاهرات حکومتی علیه معترضان ایرانی برگزار شد و شعارهایی نیز علیه سلبریتیها داده شد.
در تهران، شرکتکنندگان در نمازجمعه شعار «سلبریتی بیغیرت، بصیرت! بصیرت!» و «مرگ بر سلبریتی خائن» سر دادند.
از همان آغاز این دور از اعتراضات ایران، بسیاری از چهرههای ایرانی و جهانی، از هنرمندان و نویسندگان تا ورزشکاران و فعالان مدنی و سیاسی، به قتل مهسا امینی به دست نیروهای «گشت ارشاد» واکنش نشان دادند و از اعتراضات ضدحکومتی شهروندان حمایت کردند.
کتایون ریاحی، بازیگر، محسن چاووشی، خواننده موسیقی پاپ، شهرام ناظری، خواننده موسیقی سنتی، مسعود کیمیایی، کارگردان سینما و مریم بوبانی، بازیگر سینما و تلویزیون، از جمله هنرمندانی بودند که به اعتراضات پیوستند.
در این دوره از اعتراضات، حتی چهرههایی همچون مهران مدیری و شهاب حسینی که در اعتراضات پیشین سکوت کرده بودند نیز با پیامهایی خواستار عدم سرکوب معترضان از سوی حکومت شدند.
خشم امامان جمعه از چهرههای حامی اعتراضات در حالی است که ویدیوهای منتشر شده در فضای مجازی نشان میدهد معترضان در قشم، دفتر امام جمعه را به آتش کشیدند.
با گسترش تظاهرات مردم ایران در پی کشته شدن مهسا امینی، مقامهای کشورهای جهان و شخصیتهای مختلف بیشتری از این اعتراضات حمایت میکنند. وزیر امور خارجه آلمان از قصد این کشور برای بردن پرونده قتل مهسا به شورای حقوق بشر سازمان ملل خبر داد.
همزمان با طرح این موضوع، صدراعظم آلمان هم روز جمعه اول مهر در توییتی نوشت: «این وحشتناک است که مهسا امینی در بازداشتگاه پلیس تهران جان باخت. همچنین جان باختن زنان شجاع در تظاهرات ایران من را آزرده میکند.»
او در ادامه نوشت: «مهم نیست در کجای دنیا؛ زنان باید بتوانند مستقل و بدون ترس از جان خود، زندگی کنند».
آنالنا بربوک، وزیر امور خارجه آلمان در حاشیه هفتاد و هفتمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد به دنبال طرح موضوع تلاش این کشور برای بردن پرونده قتل مهسا امینی به شورای حقوق بشر سازمان ملل، گفت:
«اگر زنان در امنیت نباشند، هیچ جامعهای در جهان امن نخواهد بود. به همین دلیل، حمله وحشیانه به زنان شجاع در ایران، حمله به بشریت نیز هست.»
او تاکید کرد پرونده مهسا امینی نقض حقوق زنان و در نتیجه نقض حقوق بشر از سوی حکومت ایران است.
هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه دولت باراک اوباما هم در توییتی نوشت: «ایرانیان برای حقوق اولیه انسانی خود تظاهرات میکنند. آنان شایسته زندگی عاری از خشونت و ارعاب هستند. چشم جهان به شماست.»
صلاح الدین دمیرتاش، رهبر زندانی حزب دموکراتیک خلقها و سلجوق میرزا کلی، شهردار زندانی شهر کردنشین دیاربکر در ترکیه هم با یادآوری نام مهسا امینی، در حمایت از او و اعتراضات مردم در ایران، سر خود را تراشیدند.
نانسی پلوسی، رییس مجلس نمایندگان آمریکا اما روز پنجشنبه ضمن ابراز همبستگی کنگره آمریکا با مردم ایران در سوگ «مرگ هولناک» مهسا امینی، گفت: «صداهای شجاعانه مردم ایران در سراسر جهان شنیده میشود.»
او اضافه کرد: «تهران باید به کارزار خشونتآمیز و سیستماتیک برای آزار زنان و دختران پایان دهد.»
اما پس از آن که وزارت خزانهداری آمریکا روز پنجشنبه «گشت ارشاد» و فرماندهان پلیس امنیت اخلاقی و فرمانده نیروی زمینی ارتش را تحریم کرد، رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران نیز گفت: «همانطور که [جو] بایدن در نشست سازمان ملل گفت، آمریکا از زنان شجاعی که در ایران برای حفظ حقوق اولیه خود اعتراضات مسالمتآمیز برگزار میکنند، حمایت و سرکوب وحشیانه دولت را محکوم میکند.»
جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید نیز در واکنش به تحریم گشت ارشاد، این نهاد را «مسوول قتل مهسا امینی» خواند و گفت: «ما به پاسخگو کردن مقامهای ایرانی و حمایت از شایستگی ایرانیان برای اعتراض آزادانه ادامه خواهیم داد.»
یائیر لاپید، نخست وزیر اسرائیل اما در نشست مجمع عمومی سازمان ملل گفت: «رژیم ایران از یهودیها، زنان، همجنسگرایان و غرب متنفر است و آنها را مانند مهسا امینی میکشد.»
لاپید گفت: «جوانان ایرانی دارند از غل و زنجیر رژیم جمهوری اسلامی رنج میکشند و جهان سکوت میکند.»
در واکنش به قتل مهسا امینی، وزارت امور خارجه نیوزیلند به خبرنگار ایراناینترنشنال گفت: «از مرگ دلخراش مهسا امینی در بازداشتگاه پلیس ایران باخبر هستیم. در روابط دو جانبه و در مجامع بینالمللی، به طور مرتب نگرانیهای خود را در مورد وضعیت حقوق بشر در ایران ابراز میکنیم.»
جاستین ترودو، نخستوزیر کانادا هم در توییتی نوشت: «از مردم ایران که در حال تظاهرات مسالمتآمیز و ابراز خواستههای خود هستند، با قدرت حمایت میکنیم. از رژیم ایران میخواهیم به سرکوب آزادی بیان پایان داده و آزار و تبعیض علیه زنان را متوقف کند.»
در همین حال، گروهی از اعضای دو حزب مجلس نمایندگان آمریکا از وزیر خزانهداری ایالات متحده خواستند به محض دریافت درخواست ایلان ماسک برای ارائه اینترنت ماهوارهای استارلینک به ایران، فورا با این تقاضا موافقت کرده و برای کمک به حفظ ارتباط اینترنتی مردم ایران، هر چه در توان دارد انجام دهد.
کلودیا تنی، عضو جمهوری خواه مجلس نمایندگان آمریکا، تاکید کرد دولت ایالات متحده باید برای دسترسی معترضان ایران به اینترنت، همه موانع اداری را فورا رفع کند.
مایکل مکال، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا هم با تاکید بر لزوم حفظ ارتباط اینترنتی معترضان در ایران گفت: «ایالات متحده باید با همه توان خود به ایرانیان شجاعی که علیه بیعدالتی تظاهرات میکنند، کمک کند.»
بیل کلینتون، رییسجمهوری پیشین آمریکا، گفت: «جان باختن مهسا امینی را محکوم میکنم و به تقاضاها برای تحقیق و تفحص بیطرفانه میپیوندم. از مردم ایران که خواستار پاسخگویی مقامات شده و در دفاع از حقوق اولیه بشر برای زنان در مقابل خشونت نیروهای امنیتی اعتراض میکنند، حمایت میکنم.»
تئو فرنکن، نماینده پارلمان بلژیک هم در توییتی نوشت: «از انتشار هشتگ مهسا امینی حمایت کنید. من همیشه از یک ایران آزاد حمایت میکنم. ایران آزاد از نظر ژئوپولیتیک به نفع ما است. باعث تاسف است که اتحادیه اروپا روابط چنین نزدیکی با رژیم آیتاللهها دارد. این یک اشتباه بزرگ است.»
مسیح علینژاد، روزنامهنگار و فعال حقوق بشر به ایران اینترنشنال گفت: «اینترنت باشد یا نباشد، خامنهای که هست، مردم در خیابان بمانند.»
علینژاد گفت: «مردم حق دارند بگویند اگر هنرمندان اعلام نکنند دیگر صداوسیما نمیروند، آنها هم در قتل مردم شریک هستند.»
فرامرز اصلانی، آهنگساز و خواننده، به ایراناینترنشنال گفت: «وقتی من میگویم بیایید آغازی باشیم برای یک پایان دلخواه، این پایان خواسته مردم است.»
مارک رافالو، بازیگر معروف آمریکایی نیز در حمایت از معترضان ایران در توییتی نوشت: «از تلاش مردم ایران برای آزادی حمایت کنید.»
ایرینا شایک، مدل و بازیگر معروف، تصویری از مهسا امینی در اینستاگرام خود منتشر و برای همه مردم صلح آرزو کرد.
نیت بازولیک، بازیگر استرالیایی، در توییتی نوشت: «تماشای حوادثی که این روزها در خیابانهای ایران اتفاق میافتد واقعا شوکه کننده است.»
پارسا پیروزفر، بازیگر سینما و تئاتر اما در واکنش به سرکوب اعتراضات سراسری در اینستاگرامش نوشت: «کدام آب مقدس این خونها را خواهد شست؟ کدام بهشت پاداش آتش این گلولههاست؟»
از سوی دیگر، بر اساس گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال، وزارت اطلاعات با احضار مدیران مسئول رسانهها، به آنها دستور دادند دیگر هیچ خبری درباره مهسا امینی منتشر نکنند و از انتشار گزارش در تایید اعتراضات پرهیز کنند.
این همه در حالی است که ابراهیم رئيسی در نشست خبری با رسانههای خارجی در نیویورک حفظ حقوق شهروندان را جزو «وظایف ذاتی» جمهوری اسلامی خواند و گفت این حکومت به دنبال اجرای عدالت درباره همه شهروندان است: «اعتراضات همواره بوده و هست و شنیده میشود اما باید بین اعتراض و اغتشاش تفاوت قائل شد.»
نهاد زنان سازمان ملل اما از درخواست کمیساریای عالی حقوق بشر این سازمان برای انجام تحقیق و تفحص فوری درباره جان باختن «فاجعهبار» مهسا امینی پس از بازداشت از سوی گشت ارشاد اعلام حمایت کرد.
خبرگزاری هرانا، ارگان مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، در تازهترین گزارش ماهانه خود درباره نقض حقوق بشر در ایران اعلام کرد در شهریور ۱۴۰۱، دستکم ۶۴ حکم اعدام در ایران اجرا شده است. به طور میانگین، روزانه بیش از دو اعدام.
بر اساس این گزارش، در میان موارد اعدام در ماه گذشته خورشیدی، میتوان به اعدام هفت زندانی در زندان میناب اشاره کرد که پیشتر بابت اتهامهای مرتبط با جرایم مواد مخدر به اعدام محکوم شده بودند.
همچنین در ماه گذشته، حکم دو زندانی در زندان زاهدان به اجرا در آمد که این دو در مرداد ماه ۱۳۹۲، بابت اتهاماتی از قبیل «اقدام علیه امنیت کشور»، «قیام مسلحانه» و «همکاری با گروههای مخالف نظام» به حبس و اعدام محکوم شده بودند.
ایران به تناسب سرانه جمعیت و میزان اعدام، رتبه نخست اجرای مجازات مرگ را برای شهروندان خود در دنیا دارد.
در گزارش هرانا به برگزاری تجمعات متعدد کارگری، نقض گسترده حقوق زندانیان، محکومیتهای متعدد، نقض پایدار آزادی بیان و احضارها هم اشاره شده است.
بازداشتهای متعدد سیاسی از جمله دیگر موارد مطرح شده در این گزارش است که با توجه به اعتراضات جاری در کشور به دنبال «قتل دولتی» مهسا امینی پس از «بازداشت خودسرانه» از سوی گشت ارشاد، همچنان ادامه دارد.
هرانا نوشته است: «در این ماه، فاطمه سپهری در مشهد، دو شهروند در ارومیه، پنج شهروند در سنندج و نقده، منصوره موسوی در مشهد، ۱۸ شهروند در شهرهای کردنشین کشور و هشت شهروند در شهرهای سنندج، مریوان، کامیاران و مهاباد، مهدی باقرزاده در تهران، اهون هوشمند در سقز، چهار شهروند در پاوه و مهناز محمدی در تهران بازداشت شدند.»
همچنین، آیدین جعفری، شهروند اهل شهرستان ماکو، پس از حضور در اداره اطلاعات این شهرستان بازداشت شده است.
او همراه شماری دیگری از شهروندان، در پی برگزاری تجمعی اعتراضی در خصوص وضعیت دریاچه ارومیه، در روزهای اخیر به اداره اطلاعات شهرستان ماکو احضار شده بود.
این خبرگزاری حقوقبشری همچنین به «اعتراضات صنفی» پرداخته و نوشته است در شهریور ماه، دستکم ۴۲ تجمع اعتراضی در ایران برگزار شده که از میان مهمترین آنها میتوان به تجمع اعتراضی کارگران اخراج شده شرکت روغن نباتی جهان، کارگران مجتمع کشت و صنعت کارون شوشتر، کارگران روغن نباتی نرگس شیراز، کارگران کارخانه آجر جیل در کارون، کارگران شهرداری اسالم و کارگران خدماتی خط سه مترو تهران اشاره کرد.
یک ماه پیش، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران گزارش داد در فاصله اول ژانویه تا ۳۰ ژوئن سال ۲۰۲۲، دستکم ۲۵۱ نفر از جمله حداقل شش زن و پنج شهروند افغانستان در ایران اعدام شدند.
بر اساس گزارش جاوید رحمان، رقم اعدامها در شش ماه اول سال ۲۰۲۲ در مقایسه با آمار اعدامها در سال ۲۰۲۱ در همین مقطع، دو برابر شده است.
اعتراضات در ایران در پی «قتل دولتی» مهسا امینی، بازتابی گسترده در ترکیه داشته است. بسیاری از چهرهها، فعالان مدنی و رسانههای ترکیه، با وجود سکوت مقامهای رسمی این کشور، قتل مهسا (ژینا) را محکوم کردند. دبیر کل سابق حزب دموکراتیک خلقها، در زندان موهای خود را تراشید.
با وجود اینکه اعتراضهای گسترده مردم ایران و دیگر تحولات مربوط به مرگ مهسا امینی در رسانههای ترکیه بازتاب گستردهای داشته است اما مقامهای رسمی این کشور تاکنون در این مورد اظهار نظری نکردهاند.
واکنش دبیر کل سابق حزب دموکراتیک خلقها به قتل مهسا
صلاحالدین دمیرتاش، دبیر کل سابق حزب دموکراتیک خلقها که در زندان به سر میبرد، در حمایت از مهسا موهای خود را تراشید.
دمیرتاش با اشاره به قتل مهسا امینی به دلیل «بیرون آمدن موهایش» گفت: «درد مهسا امینی را از ته دل احساس میکنیم.»
این سیاستمدار در بند، با تاکید بر این که «مقاومت در برابر ظلم و آزار فقط وظیفه زنان نیست» از مبارزه مردم ایران برای برابری و آزادی که «شجاعانه از سوی زنان رهبری میشود»، حمایت کرد.
دمیرتاش در پیام خود اعلام کرد: «در کنار مردمی هستیم که برای آزادی در ایران مقاومت میکنند. من و همسلولیام دکتر سلچوک میزراکلی (شهردار سابق دیاربکر) امروز موهای خود را تراشیدیم.»
او در پایان پیام خود گفت: «تمام نقشههای ظلم و استبداد سرانجام در برابر مقاومت مردم فرو خواهد ریخت. درود بر کسانی که مقاومت می کنند.»
در روزهای اخیر، ایرانیان ساکن ترکیه هم اعتراضات چشمگیری به قتل مهسا امینی کردهاند؛ از جمله تجمع در خیابان استقلال و میدان تقسیم استانبول و همینطور مقابل سرکنسولگری جمهوری اسلامی در این شهر.
اما حضور گسترده «زنان» در خیابانهای ایران و تصاویر متعددی که از بریدن موی سرشان در واکنش به قتل دختر ۲۲ ساله ایرانی پخش شد، بارها و بارها در رسانههای ترکیه پخش شده است.
تظاهرات ایران در آیینه رسانههای ترک
تحولات و مسائل مربوط به ایران در حوزه حجاب و آزادی زنان، همواره دغدغه بخشی از فعالان سیاسی و مدنی در ترکیه بوده که از قدرت گرفتن اسلامگرایان در این کشور نگراناند.
این گروهها که پیش از این هم درباره سیاستهای رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه و اسلامگرایان اظهار نگرانی کرده بودند، این روزها هشدار میدهند نادیده گرفتن ارزشهای سکولار و میراث آتاتورک میتواند ترکیه را نیز به سوی «ایران شدن» پیش ببرد.
روزنامههای مهم ترکیه همچون جمهوریت، حریت و یاشام در گزارشهایی به شرح واقعه قتل دولتی مهسا امینی پرداخته و مقاومت زنان ایرانی را مقابل نیروهای امنیتی بازتاب دادند.
یاشام در گزارشی، قتل مهسا امینی را «موردی جدید» دانست که به رویدادهای مکرر در ایران اضافه شده است.
حریت هم از خواسته سازمان عفو بینالملل برای تحقیق در خصوص این «مرگ مشکوک» گفت.
بخش ترکی «انتیوی» نیز در روزهای اخیر با اشاره به واقعه قتل مهسا امینی، به موضوع حجاب اجباری در ایران و سالها مبارزه زنان ایرانی با آن پرداخت. مبارزهای که به گفته این رسانه، گاهی منجر به ضرب و جرح زنان و فحاشی به آنان از سوی ماموران شده است.
قطع گسترده اینترنت در شهرهای ایران در پی تظاهرات گسترده روزهای اخیر و همچنین ویدیوهای زنان در حال بریدن موهایشان هم در رسانههای این کشور بازتاب فراوانی داشته است.
تجمع معترضان در شهرهای ترکیه
واکنشهای مدنی به قتل مهسا امینی، در روزهای اخیر به خیابانهای ترکیه نیز کشیده شده است.
در ازمیر، وان، حکاری، دیاربکر و استانبول، زنان با بیانیههای مطبوعاتی و راهپیمایی، به کشته شدن مهسا به دست نیروهای گشت ارشاد اعتراض کرده و خشونتهای بیپایان جمهوری اسلامی را نسبت به زنان محکوم کردند.
احزاب و تشکلهای مدافع زنان در ترکیه قتل این دختر ۲۲ ساله ایرانی را محکوم کردند و برخی از فعالان حقوق زنان ترکیه، همراه با زنان ایرانی دست به تجمع اعتراضی در شهرهای مختلف زدند.
از جمله تظاهرات شهر وان در محکومیت این جنایت که معترضان بر بنر بزرگی که با خود حمل میکردند، نوشته بودند: «در قرنی که زنان به سوی پیروزی میروند، در برابر دیکتاتوری سر فرود نمیآوریم».
همچنین، زنان در شهر وان، با تکان دادن روسریهای خود به این کشتار اعتراض کردند.
در دیاربکر هم زنان معترض با بنرهایی در خیابانها حاضر شدند که روی آنها این شعار و مانند آن نوشته شده بود: «نه به کشتار زنان»
معترضان عکسهایی هم از مهسا امینی در دست داشتند.
در ازمیر هم زنان ایرانی مقیم این شهر، در اعتراض به قتل مهسا امینی در میدان کوناک جمهوریت تظاهرات کردند.
این تظاهرات از سوی نمایندگان انجمنهای زنان ازمیر حمایت شد.
در استانبول نیز زنان در روزهای اخیر مقابل سرکنسولگری ایران تجمع و به قتل مهسا امینی اعتراض کردند.
در این تجمع که تحت تدابیر امنیتی برگزار شد، شرکتکنندگان پوسترهای مهسا امینی و دستنوشتههایی را در اعتراض به نحوه مرگ او حمل کردند.
در تجمع دیگری که روز چهارشنبه ۳۰ شهریور در استانبول برگزار شد، یک زن جوان همانند زنان فعال ترک در اعتراض به مرگ مهسا امینی، موهای خود را در مقابل دوربینها قیچی کرد.
تظاهرکنندگان همچنین اعلام کردند زنان مقاوم ایران هرگز تنها نخواهند بود.
«خامنهای ضحاک، میکشیمت زیر خاک» و «مرگ بر دیکتاتور» از جمله شعارهای معترضان بود.
تظاهرات در خیابان پر رفت و آمد استقلال در مرکز استانبول و تجمع شماری از ایرانیان مقیم این شهر در پارک جادهبوستان در منطقه کادیکوی و روشن کردن شمع به یاد مهسا، از دیگر اقداماتی بود که در استانبول و در حمایت از اعتراضات مردم ایران رخ داد.
واکنش چهرههای هنری و فرهنگی ترکیه به قتل مهسا
در روزهای گذشته، شمار زیادی از بازیگران، خوانندهها و فعالان حقوق زنان در ترکیه نسبت به مرگ مهسا امینی و نادیده گرفته شدن حقوق زنان در ایران واکنش نشان دادهاند.
از جمله، الیف شافاک، نویسنده ترک که آثارش در ایران هم محبوب است، در دومین نوشته خود درباره مهسا امینی در شبکههای اجتماعی، به فعالان زن ایرانی که برای «حقوق زنان و حق رأی زنان» مبارزه کرده و میکنند، ادای احترام کرد.
ادا اجه، بازیگر مشهور ترکیهای، در یک استوری اینستاگرام با به اشتراک گذاشتن تصویری از مهسا امینی نوشت: «من از زنان ایران حمایت میکنم.»
نورگل یشیلچای، بازیگر سینما و تلویزیون ترکیه، در توییتی در حمایت از مهسا امینی نوشت: «مهسا امینی، افسوس دختر کوچک، افسوس برای همه زنان جهان.»
ابرو گوندش، خواننده، در توییتر خود هشتگ مهسا امینی را منتشر کرد و در استوری اینستاگرام خود عکس او را به اشتراک گذاشت.
دمت اوزدمیر، بازیگر و مدل معروف اهل ترکیه نیز با انتشار تصویر مهسا امینی و پست سازمان عفو بینالملل، خبر کشته شدن مهسا امینی را استوری کرد.
گوکان آلکان، بازیگر، در استوری اینستاگرامش با گذاشتن هشتگ فارسی و انگلیسی مهسا امینی نوشت: «برای ایران کاری بکنید.»
بورجو بیریجیک، هنرمند سرشناس ترک و بازیگر سریال «دختر پشت پنجره»، در صفحه خود با انتشار تصویری از مهسا امینی و استفاده از هشتگ نام او با ایرانیها همدردی کرد.
این واکنشها در حالی است که هنوز هیچیک از مقامهای رسمی ترکیه نسبت به قتل مهسا امینی و تظاهرات گسترده در ایران واکنشی نشان ندادهاند.
در روزهای اخیر، با گسترده شدن اعتراضها به کشته شدن مهسا امینی به شهرهای مختلف ایران، شعارها علیه علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی و فریاد برای سرنگونی جمهوری اسلامی، به محور اصلی اعتراضات تبدیل شده است.
در شش روز اخیر موج گستردهای از اعتراضهای خیابانی در ایران شکل گرفته که همچون اعتراضهای سالهای قبل با سرکوب شدید و خونین از سوی حاکمیت روبهروست.
در حالی که اعتراضات در ایران ادامه دارد، تصاویر و گزارشها حاکی از تخریب اموال عمومی و «خصوصی» از سوی ماموران امنیتی در جریان این اعتراضات است. همچنین از اموال و اماکن دیگر نهادها مثل آمبولانسها و مدرسهها برای بازداشت معترضان و نگهداری آنها استفاده شده است.
بر اساس تصاویر و ویدیوهای منتشر شده، ماموران امنیتی برای دستگیر کردن معترضان یا ایجاد رعب و وحشت، درها و شیشههای خانههای مردم را شکسته و به اموال خصوصی، خسارت و آسیب جدی میرسانند.
این در حالی است که حکومت جمهوری اسلامی همواره و در هر دور از اعتراضات، معترضان را به «تخریب اموال عمومی» متهم میکند.
پیشتر محسن منصوری، استاندار تهران، در واکنش به اعتراضات در پایتخت در واکنش به قتل مهسا امینی، مدعی شد معترضان به «تخریب اموال عمومی» میپردازند که بنا بر ادعای او، این عمل، «کار مردم عادی نیست.»
همچنین ماموران امنیتی برای دستگیری معترضان از آمبولانسهای بیمارستانها استفاده میکنند.
بر اساس یک ویدیویی دیگر، در مشهد نیروهای یگان ویژه با ماشین وارد یک مدرسه دخترانه میشوند که به نظر میرسد محل استقرار آنان است.
ویدیوی دیگری نشان میدهد که در تهران نيروهاى امنيتى وارد سازمان آب منطقه شش در خيابان حجاب میشوند و براى سركوب معترضان در آنجا موضع میگیرند.
پیشتر و در جریان اعتراضات آبان ۹۸ هم گزارشهای مختلفی از نقش نیروهای نظامی در تخریب اموال عمومی منتشر شد.
در حالی که گزارشها حاکی از بازداشت گسترده فعالان مدنی، سیاسی، دانشجویی و رسانهای در ایران است و غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی هم بر «بازداشت بازدارنده» افراد تاکید کرده اما اعتراضهای گسترده مردمی و ضد حکومتی در ایران همچنان ادامه دارد.
بر اساس فراخوانهای منتشر شده، قرار است مردم شهرهای مختلف ایران عصر روز جمعه نیز برای هفتمین روز پیاپی به خیابانها بیایند و تجمع اعتراضی برگزار کنند.
این در حالی است که محسنی اژهای در دستوری به دادستان کل کشور و مراجع قضایی، بدون آن که نامی از فرد یا گروهی بیاورد، خواستار «برخورد بازدارنده» با «عناصر اصلی اغتشاشگر و آشوبطلب حرفهای» شد.
او گفت: «در تکمیل و رسیدگی به پروندههای قضایی آنها هم تسریع شود.»
در حالی که بازداشت باید بر اساس اتهام مشخص و پس از انجام عمل مجرمانه باشد، روشن نیست که مبنای قانونی دستور رییس قوه قضاییه برای «دستگیری بازدارنده» افراد چیست؟
رییس قوه قضاییه اما افراد مورد نظرش را به ارتباط با «سرویسهای جاسوسی خارج از کشور» متهم و تهدید کرد در بازداشت و پروندهسازی علیه این افراد «هیچگونه اغماض و کوتاهی» صورت نگیرد.
جمهوری اسلامی همواره در اعتراضهای مختلف مردم، رهبران اعتراضها و فعالان معترض را به ارتباط با خارج از کشور و «جاسوسی» متهم کرده است.
موج جدید بازداشت فعالان مدنی و سیاسی اما علاوه بر بازداشت معترضان عادی است که در خیابانها صورت میگیرد و شامل روزنامهنگاران نیز میشود.
بر پایه تازهترین خبرها، مجتبی رحیمی، روزنامهنگار و فاطمه رجبی، روزنامهنگار و فعال حقوق زنان، بازداشت شدهاند.
نیروهای امنیتی این دو را در خانههای خود بازداشت کردهاند.
مجید توکلی، فعال سیاسی مخالف جمهوری اسلامی، عباس باقری، استاد دانشگاه و فعال سیاسی در استان گلستان، سیاوش حیاتی، سخنگوی مجمع مشورتی فعالان مدنی یارسان و دبیر جبهه متحد کرد در شهرستان دالاهو در استان کرمانشاه، بهروز شیربیگی، دانشجوی کارشناسی جامعهشناسی دانشگاه علامه طباطبایی، ماهان گچپزان عیدگاهی، دبیر شورای صنفی دانشگاه تهران، مجید امام وردی، دانشجوی حقوق دانشگاه تهران، محمد جولانی، عسگر اکبرزاده و سعید صادقیفر، فعالان ترک (آذربایجانی) در اردبیل، روژان قادری، نقاش ساکن سنندج، عبدالرحمن محمدیارشد، فعال محیط زیست در پیرانشهر و خبات ویسی، دانشجوی زبان انگلیسی در مریوان از جمله بازداشتشدگان اخیر هستند.
زهرا توحیدی و هدای توحیدی، فعالان سیاسی و از اعضای سابق دفتر تحکیم وحدت، علیرضا خوشبخت و روحالله نخعی، روزنامهنگاران و فعالان سیاسی، منصوره موسوی، نویسنده و جامعهشناس، حشمتالله طبرزدی، دبیر کل جبهه دموکراتیک ایران، مهرداد ارندان، دانشجوی اقتصاد دانشگاه علامه و فاطمه سپهری، فعال مخالف جمهوری اسلامی هم بازداشت شدند.
همچنین حسین رونقی، فعال مدنی خبر داد که ماموران امنیتی با آمبولانس قصد دستگیر کردن او را داشتهاند اما موفق به این کار نشدهاند: «ماموران امنیتی با پنجه بوکس به من حمله کردند و میخواستند با آمبولانس مرا بازداشت کنند. از ایران نخواهم رفت. شنبه با وکیلم به دادسرای اوین میروم. از همان جا هم به اعتصاب غذای خشک اقدام میکنم.»
بازداشت معترضان عادی در خیابانها نیز ادامه دارد و به عنوان نمونه، فرماندار ملایر از بازداشت ۶۹ نفر از معترضان در اعتراضات شب گذشته این شهر خبر داد.
همزمان اما مقامهای جمهوری اسلامی از گشت ارشاد همچنان دفاع و معترضان را تهدید میکنند.
موسی غضنفرآبادی، رییس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی، با دفاع از گشت ارشاد گفت: «ما نمیتوانیم به پلیس بگوییم که با افراد بیحجاب برخورد نکند و در این زمینه دخالت نکند. تکالیف و وظایف پلیس باید انجام شود.»
وزیر اطلاعات هم در پیامی به مناسبت سالگرد آغاز جنگ ایران و عراق گفت: «هرگز خوابهای آشفته و شوم فتنهگران داخلی و خارجی علیه ارزشهای دینی و دستاوردهای سترگ انقلاب اسلامی تعبیر نخواهد شد.»
پیشتر وزارت اطلاعات با احضار مدیران مسوول رسانهها، به آنها دستور داد دیگر هیچ خبری درباره مهسا امینی منتشر نکنند و از انتشار گزارش در تایید اعتراضات پرهیز کنند.