نفتالی بنت، نخست وزیر پیشین اسرائیل، در بیانیهای از دولت جو بایدن خواست تلاشها برای احیای برجام را متوقف کند و تاکید کرد اسرائیل به استفاده از همه ابزارها برای جلوگیری از برنامه هستهای ایران ادامه خواهد داد.
بنت در بیانیه خود گفت: «از جو بایدن و دولت آمریکا، حتی اکنون در آخرین لحظه، میخواهم از امضای توافق با ایران خودداری کنند. این توافق تقریبا یک چهارم تریلیون دلار به جیب دولت تروریست ایران و نیروهای نیابتی منطقهای آن میریزد.»
او افزود: «توافق اتمی ایران را قادر میسازد تا در عرض دو سال تقریبا بدون هیچ محدودیتی سانتریفیوژ توسعه بدهد و نصب و راهاندازی کند.»
بنت خاطرنشان کرد: «در طول سال گذشته با موفقیت همتایان خود را در کاخ سفید متقاعد کردیم که تسلیم خواستههای ایران نشوند و امیدوارم وضعیت همین گونه بماند.»
او تاکید کرد: «به هر شکل، اسرائیل طرف توافق اتمی با ایران نیست. اسرائیل به هیچ یک از محدودیتهای ناشی از توافق متعهد نیست و از همه ابزارهای موجود برای جلوگیری از پیشرفت برنامه هستهای ایران استفاده خواهد کرد.»
در همین حال، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید به فاکسنیوز گفت: «ما نگرانیهای اسرائیل درباره توافق هستهای با ایران را درک میکنیم، اما بایدن معتقد است هنگامی که ایران به سلاح هستهای مجهز شود، حل مشکلات منطقهای دشوار خواهد بود.»
بنی گنتس، وزیر دفاع اسرائیل، نیز با اشاره به اینکه این کشور طرف هیچ توافقی برای احیای برجام نخواهد بود، گفت: «ما هر کاری که بتوانیم برای تاثیرگذاری بر این توافق انجام خواهیم داد و میدانیم که چگونه آزادی عمل خود را در صورت لزوم حفظ کنیم.»
اظهار نگرانیهای مقامهای اسرائیلی نسبت به تلاشهای دولت بایدن برای احیای برجام در حالی ادامه دارد که وزیر دفاع اسرائیل، روز پنجشنبه به آمریکا سفر خواهد کرد و طی آن با مقامهای نظامی و امنیتی ایالاتمتحده، از جمله مشاور امنیت ملی کاخ سفید دیدار خواهد کرد.
جمشیدی روز سهشنبه اول شهریور در توئیتی نوشت: «خارج کردن سپاه از لیست ترور (نه تحریم) پیشنهاد آمریکا به دولت قبل بود تا ایران را وادار به پذیرش مذاکرات منطقهای و موشکی کند.»
او اضافه کرد: «آمریکا میگفت بدون مذاکره منطقهای و موشکی، بازگشت به توافق ۲۰۱۵ نیز غیرممکن است. تیم آقای رئیسی این خواسته را رد کرد.»
این اظهارات در حالی است که در ماههای اخیر و در دوران ریاست جمهوری ابراهیم رئیسی، گزارش شد که درخواست جمهوری اسلامی برای حذف نام سپاه به مانع اصلی در مذاکرات تبدیل شده است.
ضدونقیضگوییها درباره درخواست تهران برای توقف تحقیقات از سوی آژانس
یک مقام ارشد آمریکایی اعلام کرد تهران از برخی خواستههای اصلیاش در مورد توافق احیای برجام از جمله بسته شدن پرونده تحقیقات آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره مراکز هستهای اعلام نشده خود صرفنظر کرده اما مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی همچنان بر وجود این خواسته تأکید دارند.
خبرگزاری رویترز روز سهشنبه اول شهریور به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی که نامش فاش نشده، نوشت: «ایران تضمین میخواهد که آژانس همه آنها [تحقیقات آژانس] را ببندد. ما گفتیم که هرگز این [خواسته ایران] را نمیپذیریم.»
محمد مرندی، مشاور هیأت مذاکرهکننده ایران اما گزارش رویتز را «بسیار گمراهکننده» خواند و نوشت ماههاست گفته شده «حذف سپاه از فهرست سازمانهای تروریستی» پیششرط نیست و هیچ توافقی قبل از بسته شدن دائمی «پرونده اتهامات نادرست» شورای حکام آژانس اجرا نخواهد شد: «برنامه اتمی ایران برچیده نمیشود.»
وبسایت نورنیوز، وابسته به شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، روز سهشنبه در حساب توئیتر خود نوشت: «تداوم اتخاذ رویکردهای سیاسی» گروسی «در شرایطی که مقامات و رسانههای غربی به حصول توافق خوشبین هستند»، «اصلیترین مانع برای به نتیجه رسیدن مذاکرات رفع تحریمهاست.»
همچنین محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران روز سهشنبه درباره تحقیقات آژانس بینالمللی انرژی اتمی از مراکز اعلام نشده هستهای جمهوری اسلامی گفت: «موارد ادعایی، مکانهای ادعایی و مدارک ادعایی ساخته و پرداخته ضد انقلاب و رژیم صهیونیستی هستند و بارها جوابشان را گرفتهاند.»
او در ادامه گفت: «اگر قرار باشد این به عنوان یک اهرم فشار سیاسی استفاده شود، راه به جایی نخواهد برد؛ کما اینکه در برجام هم توافق کردند و کنار گذاشتند.»
رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز دوشنبه ۳۱ مرداد در گفتوگو با سیانان درباره تحقیقاتی که ایران خواهان پایان یافتن آن است، گفت آژانس اگر پاسخهای لازم، افراد و مکانها را داشته باشد، میتواند گزارشی را درباره آنچه اتفاق افتاده، ارائه کند.
او در ادامه گفت: «پس از آن است که تحقیقات میتواند متوقف شود.»
مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گفتوگو با سیانان تأکید کرد: «رها کردن تحقیقات کاری نیست که آژانس بدون فرایند مناسب انجام بدهد.»
گروسی درباره تحقیقات از ایران افزود: «کلید این کار به یک چیز ساده مربوط است: آیا ایران با ما همکاری خواهد کرد؟»
پیش از این شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی با اکثریت قاطع قطعنامهای را علیه ایران در این زمینه به تصویب رسانده و از جمهوری اسلامی خواسته بود برای پیشبرد تحقیقات با آژانس همکاری کند.
اظهارات و گزارشهای ضدونقیض درباره درخواست جمهوری اسلامی برای بسته شدن پرونده این تحقیقات در حالی است که ند پرایس، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، شامگاه دوشنبه گفت هیچ تضمینی برای توافق وجود ندارد زیرا «شکافها باقی ماندهاند».
سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا گفت با اینکه ایران برخی خواستههای غیرسازندهاش را کنار گذاشته اما هنوز موانع دیگری وجود دارد.
او یکی از خواستههای غیرسازنده کنار گذاشته شده از سوی جمهوری اسلامی را حذف نام سپاه پاسداران از فهرست گروههای تروریستی ذکر کرد.
از سوی دیگر جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با اعلام این که پیشبینی میشود آمریکا این هفته به متن پیشنهادی اتحادیه اروپا برای توافق احتمالی برجام پاسخ دهد، از چند درخواست جمهوری اسلامی برای تغییر در این متن خبر داد.
بورل در مصاحبهای با تلویزیون ملی اسپانیا که روز سهشنبه اول شهریور پخش شد، جزییاتی از درخواستهای ایران ارائه نکرد و به نوشته خبرگزاری رویترز، این درخواستها تاکنون علنی نشدهاند.
او همچنین گفت اکثر کشورهایی که در مذاکرات هستهای با ایران مشارکت دارند با متن پیشنهاد شده از سوی اتحادیه اروپا موافق هستند.
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفت: «بیشتر آنها [کشورهای درگیر مذاکرات] موافق هستند اما من هنوز پاسخی از سوی آمریکا ندارم که میدانم باید در مورد آن بحث کنند و ما انتظار داریم در این هفته پاسخ دریافت کنیم.»
بورل پیشتر اعلام کرده بود پاسخ ایران به متن پیشنهادی اخیر اتحادیه اروپا درباره توافق احتمالی احیای برجام «منطقی» بوده است.
او کمتر از یک ماه پیش و پس از ۱۶ ماه مذاکرات غیرمستقیم میان تهران و واشینگتن، از آماده بودن آخرین متن پیشنهادی اتحادیه اروپا در این زمینه خبر داده بود و از طرفهای درگیر در مذاکرات خواسته بود آن را بپذیرند تا از «بحران خطرناک» جلوگیری شود.
هفته گذشته ایران به این متن پاسخ داد و روز دوشنبه نیز ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی از آنچه «تعلل آمریکا» در ارائه پاسخ به این متن خواند، انتقاد کرد.
ند پرایس، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا اما شامگاه دوشنبه ۳۱ مرداد به ایران اینترنشنال گفت اگر ایران پاسخ شفاف ارائه داده بود، مذاکرات به وضعیت رفت و برگشتی فعلی نمیرسید.