اعضای دموکرات و جمهوریخواه سنا و مجلس نمایندگان از طرحی رونمایی کردند که هدف از آن یکپارچهسازی سیستمهای پدافند هوایی کشورهای خاورمیانه و اسرائیل برای مقابله با تهدید هستهای، موشکی و پهپادی ایران است.
این طرح پیشنهاد میدهد که پنتاگون با همکاری اسرائیل پدافند هوایی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را با سیستمهای پدافندی مصر، عراق و اردن یکپارچهسازی کنند.
جکی روزن، سناتور دموکرات، درباره این طرح گفت: «آمریکا و شرکایش در خاورمیانه با تهدید فزاینده موشکی و هوایی از سوی ایران و نیروهای نیابتی آن مواجه هستند و جمهوری اسلامی به تهدید کل منطقه ادامه میدهد.»
برد اشنایدر، عضو دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا، نیز با اشاره به تهدید برنامههای اتمی و موشکی ایران علیه کشورهای خاورمیانه گفت: «رهبری آمریکا میتواند با ارائه یک سیستم پدافند موشکی یکپارچه در خاورمیانه با تهدید ایران مقابله کرده و صلح منطقهای را تقویت کند.»
اقدام ایران در محدود کردن همکاری خود با آژانس بینالمللی انرژی اتمی در واکنش به قطعنامه جدید شورای حکام این سازمان، با انتقاد بینالمللی همراه شد و کشورهای غربی هشدار دادند این رویکرد جمهوری اسلامی صرفا شرایط را برای احیای برجام پیچیدهتر خواهد کرد.
بریتانیا، فرانسه و آلمان در بیانیهای مشترک اقدامهای ایران را در محدود کردن همکاریهای خود با آژانس بینالمللی انرژی اتمی محکوم کردند و هشدار دادند اقدامهای جدید ایران صرفا وضعیت موجود را وخیم کرده و تلاشها را برای احیای برجام پیچیدهتر میکند.
رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، نیز با اشاره به اینکه شورای حکام با قطعنامه اخیر خود پیامی بدون ابهام به ایران ارسال کرد که باید به تعهدات پادمانی خود عمل کند، گفت: «ما برای احیای برجام آمادهایم، ایران فقط باید تصمیم بگیرد که خواستههای نامربوط خود را کنار بگذارد و با توافقی که از ماه مارس در دسترس است موافقت کند.»
قرار است کمیته روابط خارجی سنا چهارشنبه آینده برای بررسی آخرین تحولات مربوط به پرونده هستهای ایران با رابرت مالی و برت مکگرک، هماهنگکننده امور خاورمیانه در شورای امنیت ملی آمریکا، نشستی برگزار کند.
آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، نیز در توییتی نوشت: «شورای حکام با اکثریت قاطع برای ایران روشن کرد که باید همکاری معتبر با آژانس را فراهم و نگرانیها را حل کند و در عین حال، ایران باید از این فرصت برای بازگشت به اجرای کامل برجام استفاده کند.»
وزیر خارجه آمریکا گفت: «اقدامات ایران میتواند بحران هستهای را عمیقتر و انزوای این کشور را بیشتر کند. مذاکرات در مورد توافق هستهای ایران تنها در صورتی میتواند به نتیجه برسد که تهران خواستههای نامربوط خود را کنار بگذارد.»
از سوی دیگر، نماینده عربستان سعودی در اتحادیه کشورهای عرب اعلام کرد: «رفتار رژیم حاکم در ایران و سیاستهای بیثباتکننده آن، این کشور را به منبع خطری تبدیل کرده است که امنیت کشورهای عربی و صلح و امنیت بینالمللی را تهدید میکند.»
با این حال، میخاییل اولیانوف، مذاکره کننده ارشد روسیه در مذاکرات وین، دلیل اقدام ایران در محدودسازی همکاری خود با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را «قطعنامه احمقانه» ارائه شده از سوی کشورهای غربی در شورای حکام آژانس خواند.
از سوی دیگر، ابراهیم رئیسی در واکنش به صدور قطعنامه علیه جمهوری اسلامی در شورای حکام آژانس گفت: «گمان میکنید با صدور قطعنامهها عقبنشینی میکنیم؟ جمهوری اسلامی یک قدم از مواضع خود عقب نمینشیند.»
محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران، نیز با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی با برچیدن ۱۷ تا ۱۸ دوربین نظارتی آژانس که «به باقیمانده حسن نیت خود» هم بود، خاتمه داد گفت: باعث تاسف است که آژانس توسط یک «رژیم نامشروع» مورد بهرهبرداری قرار میگیرد و حیثیتش زیر سوال میرود.
در همین حال، سایت واشینگتن فریبیکن گزارش داد کمیته مطالعات جمهوریخواهان در کنگره از طرح بودجه سال مالی ۲۰۲۳ خود رونمایی کردند که در آن بودجهای که به دولت بایدن اجازه میدهد توافق جدید با ایران را اجرا کند قطع شده و کمک مالی به اسرائیل برای مقابله با ایران و گروههای نیابتی آن افزایش یافته است.
از سوی دیگر، نمایندگان دموکرات و جمهوریخواه کمیته روابط خارجی سنا برای جلوگیری از دسترسی ایران و «گروههای تروریستی و شبهنظامی همراستا با ایران» به پهپادهای جنگی، طرحی را برای ارائه به صحن سنا به تصویب رساندند.
باب منندز، رییس دموکرات کمیته روابط خارجی سنا، درباره این طرح گفت: «اقدامهای ایران در استفاده و صادرات بیمحابای پهپادهای جنگی به نیروهای نیابتی خود در سراسر خاورمیانه، تهدیدی چشمگیر علیه امنیت ملی آمریکا و متحدان و شرکای این کشور به شمار میآید.»
اعضای دموکرات و جمهوریخواه سنا و مجلس نمایندگان همچنین از طرحی رونمایی کردند که هدف از آن یکپارچهسازی سیستمهای پدافند هوایی کشورهای خاورمیانه و اسرائیل برای مقابله با تهدید هستهای، موشکی و پهپادی ایران است.
این طرح پیشنهاد میدهد که پنتاگون با همکاری اسرائیل پدافند هوایی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را با سیستمهای پدافندی مصر، عراق و اردن یکپارچهسازی کنند.
جکی روزن، سناتور دموکرات، درباره این طرح گفت: «آمریکا و شرکایش در خاورمیانه با تهدید فزاینده موشکی و هوایی از سوی ایران و نیروهای نیابتی آن مواجه هستند و جمهوری اسلامی به تهدید کل منطقه ادامه میدهد.»
شورای امنیت اقلیم کردستان در بیانیهای کتائب حزبالله، از گروههای شبهنظامی تحت حمایت ایران، را عامل حمله چهارشنبه شب به اربیل معرفی کرد و در همین حال آمریکا با محکوم کردن این حمله، تاکید کرد به همکاری با شرکای خود در بغداد و اقلیم کردستان در راستای امنیت عراق متعهد است.
در این بیانیه که سفارت آمریکا در بغداد آن را منتشر کرد، آمده که ایالات متحده با محکوم کردن حمله چهارشنبه شب به اربیل، تاکید میکند که در عراق جایی برای حملاتی که اقتدار دولت را کاهش میدهد و امنیت ملی و جان مردم عراق را تهدید میکند، وجود ندارد.
این بیانیه افزود: ایالات متحده همچنان به همکاری با شرکای عراقی و اقلیم کردستان در جهت هدف مشترک ما برای داشتن یک عراق امن، با ثبات، مرفه و دموکراتیک متعهد است.
شورای امنیت اقلیم کردستان روز پنجشنبه در بیانیهای کتائب حزباللە عراق، از گروههای شبهنظامی تحت حمایت جمهوری اسلامی ایران، را عامل حملە پهپادی چهارشنبه شب به اربیل معرفی کرد.
شورای امنیت اقلیم کردستان عراق با اشاره به اینکه رسانههای یکی از کشورهای منطقه پس از حمله به اربیل با انتشار شایعاتی مدعی شدند که یک خودروی موساد اسرائیل هدف قرار گرفته و یک نفر کشته شده است، آن را «شایعه بیاساس» خواند.
بیانیه شورای امنیت اقلیم کردستان عراق در ادامه تاکید کرد که اقلیم کردستان هرگز محلی برای تهدید هیچ کدام از کشورهای منطقه نخواهد بود و این کشورها باید به حاکمیت عراق و اقلیم کردستان عراق احترام بگذارند.
چهارشنبه شب یک پهپاد انتحاری در منطقه پیرمام از مناطق پرتردد و مسکونی شهر اربیل و از مناطق نزدیک به کنسولگریهای آلمان، آمریکا و امارات متحده عربی منفجر شد.
بنابر اعلام سازمان ضد تروریسم اقلیم کردستان در این حمله سه نفر مجروح شدند و به چند خودرو نیز آسیب وارد شد.
پیش از این نیز چند بار شهر اربیل، فرودگاه اربیل، مناطق اطراف کنسولگری آمریکا در این شهر و همچنین پالایشگاه نفتی کورگوسک هدف حملات راکتی و پهپادی قرار گرفتهاند.
سپاه پاسداران در ۲۱ اسفند ماه گذشته به طور مستقیم با پرتاب چند موشک از ایران، ویلای باز کریم برزنجی، مدیرعامل شرکت نفتی «کار گروه» را در اربیل هدف قرار داد.
در پی حمله پهپادی چهارشنبه شب به اربیل، برهم صالح، رییس جمهوری عراق، این حمله را اقدامی جنایتکارانه خواند و آن را محکوم کرد.
نمایندگی سازمان ملل در عراق نیز با محکوم کردن حمله پهپادی به اربیل، تاکید کرد که حاکمیت عراق باید با قاطعیت عاملان این حمله را پاسخگو کند.
سازمانهای حقوق بشری «آرتیکل۱۹»، «اکسس ناو» و «کمپین حقوق بشر در ایران» در بیانیهای مشترک با اشاره به اقدامات اینستاگرام در حذف ویدیوها و پستهای مرتبط با نقض حقوق بشر و اعتراضات در ایران،از شرکت متا خواستند فورا در سیاست خود برای محتوای فارسی زبان در اینستاگرام تجدیدنظر کند.
این بیانیه با اشاره به پایین بودن اعتماد کاربران فارسی زبان به شفافیت عملکرد ایسنتاگرام، از متا خواست سیاستهای خود را در ارتباط با محتویات حساس و روند دخالت انسانی و ماشینی در حذف این مطالب تغییر دهد.
این بیانیه از اینکه سیاستهای ایسنتاگرام باعث حذف محتواهایی شده که در ارتباط با اعتراضات ایران ارزش خبر بالایی دارند ابراز نگرانی کرد.
در هفته جاری نیز واشینگتن فری بیکن گزارش داد که کنگره آمریکا در حال بررسی دلایل اقدام شرکت متا در اعمال سانسور علیه حامیان دموکراسی و مخالفان ایرانی در اینستاگرام آنهم در میانه موجی از اعتراضات علیه جمهوری اسلامی است.
بر اساس این گزارش، جیم بنکس، کلودیا تنی و جو ویلسون، سه عضو جمهوریخواه کمیتههای امور خارجه و خدمات مسلح مجلس نمایندگان آمریکا، از متا خواستهاند مشخص کند برای مقابله با نفوذ طرفداران جمهوری اسلامی در این شرکت چه اقدامهایی انجام داده است.
تقاضای نمایندگان کنگره آمریکا برای این تحقیق و تفحص پس از آن صورت میگیرد که بسیاری از کاربران فارسی زبان اعلام کردهاند شرکت تلاس اینترنشنال، که وظیفه کنترل پستهای ارسالی به اینستاگرام را دارد، ویدیوهای ارسالی از سرکوب اعتراضات اخیر مردم ایران را حذف میکند.
در اعتراضات اخیر ایران، اینستاگرام ویدیوهای پرتاب گاز اشکآور و تیراندازی نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی به سوی مردم معترض را از صفحه ایران اینترنشنال نیز حذف کرد.
اعضای دموکرات و جمهوریخواه کمیته روابط خارجی سنای آمریکا به منظور جلوگیری از دسترسی ایران و «گروههای تروریستی و شبهنظامی همراستا» با جمهوری اسلامی به پهپادهای جنگی، طرحی را برای ارائه به صحن سنا به تصویب رساندند.
این طرح با ایجاد اصلاحاتی در قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریمها، صراحتا مشخص میکند هر گونه فروش، عرضه یا انتقال مستقیم یا غیرمستقیم تجهیزات و فناوریهای مربوط به پهپاد به ایران مشمول تحریم خواهد بود.
باب منندز، رییس دموکرات کمیته روابط خارجی سنا، با اشاره به حملههای پهپادی ایران به کشتیهای اسرائیلی، حملههای حوثیها به عربستان سعودی و امارات متحده عربی، حملههای شبهنظامیان مورد حمایت ایران به نقاط مختلف عراق از جمله علیه تاسیسات آمریکا و منزل نخستوزیر و مناطق شمالی این کشور، گفت:«اقدامهای ایران در استفاده و صادرات بیمحابای پهپادهای جنگی به نیروهای نیابتی خود در سراسر خاورمیانه، تهدیدی چشمگیر علیه امنیت ملی آمریکا و متحدان و شرکای این کشور به شمار میآید.»
منندز ارائه این طرح از سوی کمیته روابط خارجی سنا را گامی مهم برای متناسب کردن قوانین آمریکا با سطح اقدامات تجاوزکارانه جمهوری اسلامی در منطقه خواند و گفت این طرح ایران را در قبال فعالیتهای بیثباتکنندهاش پاسخگو میکند.
جیم ریش، عضو جمهوریخواه کمیته روابط خارجی سنا، نیز در ارتباط با ارائه این طرح گفت: «تروریسم منطقهای ایران همچنان به تهدید ایمنی و امنیت شرکای ما در خاورمیانه و منافع امنیت ملی آمریکا ادامه میدهد و در این میان پهپادها به صورت فزایندهای به سلاح مورد انتخاب ایران تبدیل شدهاند.»
جیم ریش افزود: «از زمانی که دولت بایدن به مذاکرات احیای برجام بازگشت، ایران از حملههای پهپادی علیه نخستوزیر عراق، اسرائیل و شرکای آمریکا در خاورمیانه و نیروها و دیپلماتهای آمریکایی استفاده کرده است.»
این سناتور جمهوریخواه خاطرنشان کرد: «طرح جدید سنا هزینههای سنگینی را بر برنامه پهپادی ایران و حامیانش اعمال میکند، تا تهران دیگر نتواند با مصونیت به انجام این حملهها اقدام کند.»
در دی ماه گذشته، یک منبع آگاه در گفتوگوی اختصاصی با ایران اینترنشنال گفت در ماههای اخیر سپاه پاسداران ارسال این پهپادها را به نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه شدت بخشیده است.
این منبع که نخواست نامش فاش شود، به خبرنگار ایران اینترنشنال در اسرائیل گفت که جمهوری اسلامی ایران تصمیم دارد تا در آیندهای نزدیک حملات با پهپادها را به مرکز فعالیتهای خودش در منطقه تبدیل کند.
سال گذشته نیز، بنی گنتس، وزیر دفاع اسرائیل، هشدار داد که ایران از پایگاههای چابهار و قشم برای نگهداری پهپادهای رزمی و همچنین برای حمله پهپادی به اهداف دریایی استفاده میکند.
وزیر دفاع اسرائیل پیشتر نیز اعلام کرده بود نیروهای جمهوری اسلامی در پایگاهی در شهر کاشان در زمینه کار با پهپاد به «تروریستهای» یمن، عراق، سوریه و لبنان آموزش میدهند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، احتمال قطع شدن ۲۷ دوربین و دیگر دستگاههای نظارتی آژانس در ایران را «ضربهای کشنده» برای توافق برجام خواند و هشدار داد تنها سه تا چهار هفته طول میکشد تا احیای توافق اتمی غیرممکن شود. آمریکا هم خواستار همکاری تهران با آژانس شد.
گروسی گفت که آژانس به از دست دادن نظارت خود بر برنامه اتمی ایران بسیار نزدیک شده و پنجره فرصت برای بازگرداندن این شرایط، بسیار کوچک و حدود سه تا چهار هفته است.
مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی احتمال قطع ۲۷ دوربین آژانس و نصب سانتریفیوژهای جدید در ایران را عقبگرد و «ضربهای مرگبار» در روابط این نهاد با جمهوری اسلامی دانست.
گروسی در پاسخ به ایران اینترنشنال نیز گفت که ایران هنوز برنامه خود را برای نصب سانتریفیوژهای جدید به آژانس اطلاع نداده است.
مدیر کل آژانس همچنین سخنان مقامات جمهوری اسلامی درباره ارتباط صدور قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی با سفر او به اسرائیل را رد کرد.
روز پنجشنبه خبرگزاری ایسنا به نقل از «یک منبع مطلع» اعلام کرد ایران در واکنش به قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، تولید و نصب سانتریفیوژهای نسل جدید از جمله آی.آر ۶، آی.آر ۴ و آی.آر ۲ام را سرعت میدهد.
این منبع به ایسنا گفت: «آن دسته از اقداماتی که به لحاظ تعهدات پادمانی باید به آژانس اطلاع داده شود، قبل از انجام به آژانس اطلاع میدهیم و در خصوص اقدامات اخیر در چند روز گذشته به آژانس اطلاعات لازم داده شده است.»
گروسی اما خبر داد که ایران روند قطع کردن ۲۷ دوربین آژانس بینالمللی انرژی اتمی در نطنز، اصفهان، تهران و خنداب اراک را آغاز کرده و ۴۰ دوربین آژانس باقی خواهند ماند.
او تأکید کرد: «دوربینهای ما در ایران در هر مکانی که نیاز به نظارت دارد برچیده میشود.»
گروسی در عین حال گفت آژانس روشهای دیگری برای نظارت بر برنامه اتمی ایران از جمله بازرسان دارد.
روز چهارشنبه سازمان انرژی اتمی از قطع دوربینهای «فراپادمانی» آژانس خبر داده بود و در این روز دو دوربین قطع شد.
این سازمان اعلام کرده بود ۸۰ درصد دوربینهای آژانس در تأسیسات اتمی ایران باقی خواهند ماند.
با این حال بر اساس سخنان گروسی حدود ۴۰ درصد دوربینهای آژانس قطع خواهند شد.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در واکنش به قطعنامه شورای حکام اعلام کرد ایران «به دلیل رویکرد غیرسازنده آژانس، گامهای عملی متقابلی را اتخاذ کرده که نصب سانتریفیوژهای پیشرفته و غیرفعالسازی دوربینهای فراپادمانی از جمله آنهاست.»
شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی عصر روز چهارشنبه ۱۸ خرداد قطعنامه پیشنهادی سه کشور اروپایی و آمریکا مبنی بر لزوم پاسخگویی فوری ایران به سوالات آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره سه سایت مشکوک را با اکثریت قاطع تصویب کرد.
این قطعنامه خواستار پاسخگویی فوری ایران به سوالات آژانس درباره سه سایت مشکوک شده و همچنین از جمهوری اسلامی خواسته است پیشنهاد مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی را برای شفافسازی و حل و فصل همه مسائل پادمانی باقیمانده، بپذیرد.
ابراهیم رئیسی، رییس جمهوری ایران درباره صدور قطعنامه علیه جمهوری اسلامی در شورای حکام آژانس گفت: «گمان میکنید با صدور قطعنامهها عقبنشینی میکنیم؟ جمهوری اسلامی یک قدم از مواضع خود عقب نمینشیند.»
آمریکا: ایران با آژانس همکاری کند
در پی سخنان گروسی، وزیر خارجه آمریکا گفت ایران باید با آژانس همکاری کند و در پاسخ به سؤالات، اطلاعات فنی معتبر ارائه دهد.
آنتونی بلینکن تاکید کرد مذاکرات در مورد توافق هستهای ایران تنها در صورتی میتواند به نتیجه برسد که تهران خواستههای نامربوط خود را کنار بگذارد.
او هشدار داد اقدامات ایران میتواند بحران هستهای را عمیقتر و انزوای این کشور را بیشتر کند.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پس از نشست شورای حکام درباره مسائل پادمانی حل نشده میان تهران و آژانس به ایران اینترنشنال گفته بود: «از ایران پاسخهایی گرفتهایم اما از لحاظ فنی معتبر نیستند.»