جمهوری اسلامی که سال ۱۳۸۰ برای تشکیل دولتی بدون طالبان در افغانستان با آمریکا همکاری کرد، دو دهه بعد برای محدودکردن نفوذ واشنگتن به همکاری با همان گروه روی آورد و همزمان با حفظ روابط با دولت افغانستان، تماسهایش را با طالبان گسترش داد و از بازگشت آنها به قدرت هم استقبال کرد.
۲۳ آبان ۱۳۸۰، روزنامه «جمهوری اسلامی» در تهران، تصویری از دو زن چادریپوش کابلی را در صفحه اول خود منتشر کرد و در کنار آن نوشت: «کابل نفس کشید». پیام این تیتر روشن بود: پایان نخستین دوره حکومت طالبان، از نظر این روزنامه نشانه آغاز فصلی تازه در پایتخت افغانستان بود.
نزدیک به بیست سال بعد، در ۲۴ مرداد ۱۴۰۰، هنگامی که طالبان بار دیگر وارد کابل شدند، روزنامه «وطن امروز» که از حمایت حکومتی برخوردار است، در صفحه اول خود با تیتر «ولایات متحده طالبان» شکست سیاست آمریکا در افغانستان را به تصویر کشید. این عبارت که بازی زبانی با نام «ایالات متحده آمریکا» بود، نمونهای آشکار از روایت شکست آمریکا در رسانههای حکومتی ایران به شمار میرفت.
تفاوت میان این دو تیتر، پرسشی مهم درباره تغییر سیاست تهران در قبال طالبان مطرح میکند: ایران چگونه از کشوری که منافع امنیتی خود را با پایان نخستین حکومت طالبان پیوند زده بود، به وضعیتی رسید که بازگشت طالبان به قدرت را شکست راهبردی آمریکا تعبیر میکرد؟
پشت این تغییر، صرفا دگرگونی نگاه ایران به طالبان قرار نداشت. گسترش رقابت ایران با آمریکا، نگرانی تهران از حضور نظامی واشنگتن در افغانستان، رقابت بر سر نفوذ منطقهای و محاسبات امنیتی درباره آینده افغانستان، همگی در این روند نقش داشتند.
با این حال، سیاست جمهوری اسلامی ایران در قبال طالبان یکشبه تغییر نکرد. روابط دو طرف از مراحل مختلفی گذشت؛ از دشمنی و تماسهای محدود گرفته تا تعاملات سیاسی و همکاری بر پایه برخی منافع مشترک.
دشمنی ایران و طالبان در دوران حکومت ملا عمر
اختلاف ایران و طالبان صرفا به تفاوتهای مذهبی محدود نمیشد. در اواخر دهه ۷۰ شمسی، سیاستهای سختگیرانه طالبان، وضعیت هزارههای شیعه و نگرانی تهران از نفوذ این گروه در افغانستان، روابط دو طرف را بهشدت متشنج کرده بود.
شهریور ۱۳۷۷، هنگامی که طالبان مزارشریف را تصرف کردند، هشت دیپلمات ایرانی و یک خبرنگار کشته شدند. این رویداد روابط ایران و طالبان را تا آستانه رویارویی نظامی مستقیم پیش برد. تهران نیروهای خود را به مرز افغانستان منتقل کرد و تهدید به اقدام نظامی کرد، اما جنگی رخ نداد.
در تحلیلی که اندیشکده چتمهاوس در آذر ۱۳۸۰ منتشر کرد، آمده بود که طالبان در ایران از حمایت اندکی برخوردار بودند و کشته شدن دیپلماتهای ایرانی، درخواستها برای اقدام نظامی علیه این گروه را در تهران تقویت کرده بود. در همان زمان، ایران خود را از نظر مذهبی و سیاسی نیز در نقطه مقابل طالبان میدید.
گزارش سرویس پژوهشی کنگره آمریکا نیز به این بحران اشاره کرده است. بر اساس این گزارش، کشته شدن دیپلماتهای ایرانی باعث شد تهران احتمال اقدام نظامی علیه طالبان را بررسی کند. اختلافات مذهبی و سیاسی ایران و طالبان نیز بخش مهمی از تنشهای میان دو طرف بود.
پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ و آغاز عملیات نظامی آمریکا در افغانستان، تهران از برخی جنبههای حملات آمریکا انتقاد کرد و نگرانی خود را از تلفات غیرنظامیان ابراز داشت. با این حال، مخالفت ایران با عملیات آمریکا به معنای آن نبود که تهران خواهان ادامه حکومت طالبان باشد.
برعکس، با سقوط طالبان، برخی از نگرانیهای مهم امنیتی ایران در حال کاهش بود. حکومت طالبان یکی از مخالفان سیاسی و امنیتی ایران به شمار میرفت و تهران فرصت میدید که گروههای سیاسی دارای روابط نزدیک با ایران در ساختار آینده افغانستان نفوذ بیشتری پیدا کنند.
با وجود تنش در روابط ایران و آمریکا، دو کشور در سال ۲۰۰۱ (۱۳۸۱) درباره آینده افغانستان اهداف مشترک محدودی نیز داشتند. ایران از ائتلاف شمال، مخالف طالبان، حمایت میکرد و در کنفرانس بن نقش دیپلماتیک مهمی در روند تشکیل دولت جدید افغانستان ایفا کرد. یکی از خواستههای تهران نیز این بود که طالبان در دولت جدید مشارکت نداشته باشند.
جیمز دابینز، نماینده پیشین وزارت خارجه آمریکا، بعدها نقش محمدجواد ظریف، نماینده ایران در مذاکرات بن، را مهم توصیف کرد. اسناد دیپلماتیک آمریکا که آرشیو امنیت ملی دانشگاه جورج واشنگتن منتشر کرده است نیز به همکاری محدود واشنگتن و تهران در روند تشکیل دولت جدید افغانستان اشاره دارند.
این همکاری به معنای شکلگیری یک اتحاد گسترده میان دو کشور نبود، اما نشان میداد که در سال ۲۰۰۱، برخی از اهداف واشنگتن و تهران درباره افغانستان به یکدیگر نزدیک شده بودند.
«کابل نفس کشید»؛ سقوط نخستین حکومت طالبان و محاسبات ایران
در آستانه پایان نخستین دوره حکومت طالبان، تهران از شکلگیری ساختار سیاسی در افغانستان حمایت میکرد که گروههای قومی و جریانهای سیاسی مختلف در آن سهم داشته باشند و یک گروه، مانند طالبان، بار دیگر کنترل سراسر کشور را در دست نگیرد.
کمال خرازی، وزیر خارجه وقت ایران، در ۲۳ آبان همان سال گفته بود که مردم افغانستان باید بر اساس اصل دموکراتیک «یک نفر، یک رأی» درباره آینده کشورشان تصمیم بگیرند.
صداوسیمای ایران نیز در تفسیری که در همان روز منتشر کرد، استدلال کرده بود که طالبان باید برای همیشه از دولت آینده افغانستان کنار گذاشته شوند. تهران خواهان مشارکت جریانهای مختلف قومی و سیاسی در ساختار سیاسی افغانستان بود، اما از بازگشت طالبان به قدرت حمایت نمیکرد.
یکی از دیپلماتهای طالبان در دوره نخست حکومت این گروه در پاکستان، به شرط فاش نشدن نامش، به افغانستان اینترنشنال ـ پشتو گفت که پیش از حمله آمریکا، آنان در اسلامآباد با سفارت ایران درباره حملات احتمالی و حمایت تهران گفتوگو کرده بودند، اما پاسخ مثبتی دریافت نکردند.
او گفت: «به ما گفته شد که سفارت ایران پیشنهادهای ما را با وزارت خارجه در تهران در میان خواهد گذاشت، اما حملات آمریکا خیلی زود آغاز شد و ما دیگر از سفارت ایران پاسخی دریافت نکردیم. با این حال، در آن زمان میدانستیم که ایران هیچوقت از ما حمایت نمیکند.»
پشت این موضع، محاسبات مهمی برای ایران وجود داشت. پایان حکومت طالبان فرصتی برای شکلگیری دولتی فراهم میکرد که تهران بتواند با آن روابط برقرار کند و همزمان نگرانیهای خود را درباره امنیت مرزها و حفاظت از جوامع شیعه کاهش دهد.
محمد اقبال عزیزی، مشاور پیشین رییسجمهوری افغانستان، میگوید تهران کاملا با سقوط طالبان موافق بود، اما نمیخواست نفوذ آمریکا در آینده افغانستان چنان گسترش یابد که بر محاسبات امنیتی ایران تأثیر بگذارد.
پس از سقوط رژیم طالبان در سال ۲۰۰۱ و در دوران حضور آمریکا در افغانستان، تهران طالبان را ابزاری برای محدود کردن نفوذ آمریکا و وارد کردن هزینههای نظامی و اقتصادی به این کشور میدانست؛ هدفی که طالبان نیز دنبال میکردند.
این همسویی منافع، زمینه حمایت غیرمستقیم ایران از طالبان را فراهم کرد. تهران به این گروه پناهگاه و منابع در اختیار گذاشت تا بتواند جنگی با شدت محدود را ادامه دهد و دولت افغانستان، برخوردار از حمایت غرب، را تضعیف کند. طالبان نیز در کنار پاکستان، یک همسایه دیگر را بهعنوان حامی خود یافتند.
علاوه بر این، شورش طالبان برای تهران این مزیت را داشت که افغانستان به اندازهای بیثبات بماند که به پایگاهی برای نیروهای ضدایرانی، از جمله جیشالعدل و دیگر گروههای مسلح، تبدیل نشود یا به یک پایگاه نظامی بلندمدت آمریکا در منطقه بدل نگردد.
در همین چارچوب، جمهوری اسلامی ایران در نصرتآباد و اشار در استان سیستان و بلوچستان، پیرانج در خراسان رضوی و همچنین همتآباد و مهرشهر زاهدان، برای شماری از رهبران طالبان پناهگاهها و مدارس دینی ایجاد کرد.
محمد اشرف غنی، رییسجمهور پیشین افغانستان، نیز در یک نشست خبری در ۲۷ اسفند ۱۳۹۴ گفته بود که ایران به طالبان سلاح و مهمات میدهد.
سقوط طالبان برای ایران چند پیامد مهم داشت. نخست، گروهی از قدرت کنار رفت که با منافع مذهبی و امنیتی تهران بهشدت مخالف بود. دوم، ایران فرصتی یافت تا نفوذ متحدان و شرکای سیاسی پیشین خود را در کابل گسترش دهد. سوم، مشارکت تهران در روند تشکیل دولت جدید افغانستان زمینه حفظ نفوذ سیاسی ایران در کشور همسایه را فراهم میکرد.
با این حال، استقبال از سقوط طالبان به معنای پذیرش حضور نظامی گسترده آمریکا در افغانستان نبود.
در ماههای نخست، همکاری ایران و آمریکا در روند تشکیل دولت جدید افغانستان اهمیت داشت، اما در بهمن ۱۳۸۰، قرار گرفتن ایران در فهرست «محور شرارت» از سوی جورج دبلیو بوش، رییسجمهور وقت آمریکا، روابط دو کشور را بیش از پیش متشنج کرد.
از آن پس، حضور نظامی بلندمدت آمریکا در افغانستان به نگرانی امنیتی مستقلی برای تهران تبدیل شد. ایران به گسترش حضور نظامی آمریکا در شرق و غرب خود از منظر امنیت ملی مینگریست و افزایش نفوذ واشنگتن در افغانستان را بخشی از رقابت منطقهای میدانست.
به این ترتیب، میان رضایت ایران از سقوط طالبان و مخالفتش با حضور گسترده آمریکا در افغانستان تناقضی شکل گرفت. تهران با پایان حکومت نخست طالبان موافق بود، اما نمیخواست ساختار سیاسی و امنیتی آینده افغانستان کاملاً زیر نفوذ آمریکا قرار گیرد.
از دشمنی تا تماسهای سیاسی؛ تغییر روابط در طول دو دهه
روابط ایران و طالبان پس از سقوط سال ۲۰۰۱ نیز ثابت نماند. با ادامه حضور نظامی آمریکا و وخامت روابط تهران و واشنگتن، اهمیت طالبان در محاسبات ایران بهتدریج تغییر کرد.
در گزارشهای سرویس پژوهشی کنگره آمریکا و پژوهشگران امور منطقه، به تماسهای ایران و طالبان و حمایت احتمالی از برخی عناصر این گروه اشاره شده است. گزارشها درباره گسترش روابط ایران و طالبان، بهویژه در ۹۰ شمسی، افزایش یافتند.
یکی از محورهای مهم این روابط، همسویی منافع دو طرف در مخالفت با حضور نظامی آمریکا بود. طالبان میخواستند به حضور بینالمللی به رهبری آمریکا پایان دهند؛ ایران نیز میکوشید نفوذ نظامی و سیاسی واشنگتن را در کشور همسایه خود محدود کند.
با این حال، این وضعیت را نباید به معنای همسانی کامل اهداف دو طرف دانست. حاکمیت کامل طالبان بر افغانستان برای ایران نیز خطرهایی در پی داشت. تهران درباره امنیت جوامع شیعه، موج مهاجرت، امنیت مرزها و فعالیت دیگر گروههای مسلح افراطی نگرانیهایی داشت.
از همین رو، یکی از ویژگیهای مهم سیاست ایران این بود که از یک سو روابط رسمی خود را با دولت افغانستان حفظ میکرد و از سوی دیگر، تماسهایش با طالبان را گسترش میداد.
شهریور ۱۴۰۰، حدود یک ماه پیش از بازگشت طالبان به قدرت، ایران میزبان گفتوگوهایی میان نمایندگان دولت افغانستان و طالبان شد. این نشست نشان میداد که تهران پیش از بازگشت طالبان به قدرت، وارد مرحله تعامل سیاسی با این گروه شده بود.
شورای امور جهانی هند در مقالهای تحلیلی نوشته است که موضع ایران در قبال طالبان طی دهه گذشته بهتدریج تغییر کرده است. بر اساس این تحلیل، واقعیتهای امنیتی منطقه و رقابت ایران با آمریکا، از اهمیت نسبی اختلافات مذهبی در محاسبات تهران درباره طالبان کاسته بود.
به این ترتیب، سیاست ایران در قبال طالبان از دشمنی کامل به سمت تماسهای محدود و همکاری بر پایه برخی منافع مشترک حرکت کرد. با این حال، این تغییر به معنای از میان رفتن همه اختلافات دو طرف نبود.
بیست سال بعد: «ولایات متحده طالبان»
۲۴ مرداد ۱۴۰۰، هنگامی که طالبان وارد کابل شدند و نظام جمهوری افغانستان سقوط کرد، نخستین اظهارات مقامهای ایرانی عمدتا بر شکست آمریکا و امنیت آینده افغانستان متمرکز بود.
ابراهیم رئیسی، رییسجمهور وقت ایران، در ۱۶ اوت گفت شکست نظامی آمریکا و خروج این کشور از افغانستان باید به فرصتی برای بازگشت زندگی، امنیت و صلح پایدار به این کشور تبدیل شود.
رئیسی در اظهارات خود مستقیما نام طالبان را ذکر نکرد. او از گروههای افغان خواست برای دستیابی به توافق ملی تلاش کنند. بنابراین، پیام رییسجمهور ایران بر تعبیر خروج آمریکا بهعنوان یک شکست نظامی تأکید داشت، اما نمیتوان آن را تأیید همهجانبه حکومت طالبان دانست.
روزنامه «وطن امروز» در ۲۴ مرداد ۱۴۰۰ با تیتر «ولایات متحده طالبان» شکست سیاست آمریکا در افغانستان را به تصویر کشید. این روزنامه استدلال میکرد که آمریکا افغانستان را بدون ساختار سیاسی باثبات و ارتشی قدرتمند که توانایی دفاع از نظام را داشته باشد، ترک کرده است.
روزنامه محافظهکار دیگر ایران، «کیهان»، نیز نتیجه بیست سال حضور آمریکا را در قالب فساد، ناامنی و بازگشت طالبان به قدرت به تصویر کشید.
تمرکز اصلی این تیترها نه حمایت همهجانبه از حکومت طالبان، بلکه شکست راهبرد آمریکا بود. در روایت سیاسی ایران، مهمترین پیام تحولات افغانستان این بود که آمریکا پس از بیست سال حضور نظامی نتوانست نظامی را حفظ کند که برای پشتیبانی از آن منابع گستردهای هزینه کرده بود.
علی شمخانی، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی ایران، نیز خروج نیروهای آمریکایی را به بیرون رانده شدن تحقیرآمیز اشغالگران تعبیر کرد. اظهارات او بر روایت شکست آمریکا در بحث سیاسی ایران تأکید داشت. سفارت ایران در کابل نیز بهطور غیرمستقیم از به قدرت رسیدن طالبان ابراز خرسندی کرد.
با این حال، در اظهارات مقامهای ایرانی درباره حکومت طالبان احتیاط نیز دیده میشد. تهران در مواضع علنی خود خواستار توافق سیاسی، ثبات و مشارکت گروههای مختلف در افغانستان بود. این موضع نشان میداد که رضایت ایران از خروج آمریکا، خودبهخود به معنای تأیید تمام سیاستهای طالبان نیست.
خروج آمریکا برای ایران فرصتی راهبردی بود، اما بازگشت طالبان به قدرت پرسشهای امنیتی و سیاسی تازهای نیز ایجاد کرد. تهران بهسرعت کوشید این نگرانیها را در چارچوب تعامل و همکاری قابلکنترل با طالبان تعریف کند.
سیاست منافع در پسِ ابراز خرسندی
برای درک تغییر موضع ایران میان سالهای ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۰ سه عامل اهمیت دارد.
نخست، محاسبات امنیتی بود. نخستین حکومت طالبان از نظر مذهبی و امنیت مرزی نگرانیهای جدی برای ایران ایجاد کرده بود. پس از سقوط طالبان، حضور نظامی بلندمدت آمریکا به منبعی از فشار راهبردی برای تهران تبدیل شد. خروج آمریکا در سال ۱۴۰۰ فرصتی برای کاهش این فشار فراهم کرد.
دوم، رقابت با واشنگتن بود. در سال ۱۳۸۰، هنگام تشکیل دولت جدید افغانستان، ایران و آمریکا اهداف مشترک محدودی داشتند. اما پس از وخامت روابط دو کشور، محدود کردن نفوذ آمریکا در افغانستان به یکی از اهداف مهم منطقهای تهران تبدیل شد. تماسهای ایران با طالبان در چارچوب این رقابت گستردهتر اهمیت یافت.
سوم، حفظ نفوذ بر آینده افغانستان بود. ایران نمیخواست آینده سیاسی و امنیتی افغانستان صرفاً از سوی آمریکا یا دیگر رقبای منطقهای تعیین شود. روابط رسمی با دولتهای افغانستان و تماس با طالبان، دو وجه از همین محاسبه گسترده تهران بود.
با وجود این، روابط ایران و طالبان همچنان با اختلافات مهمی همراه است. حفاظت از جوامع شیعه، امنیت مرزها، وضعیت مهاجران، تقسیم منابع آب و اختلاف بر سر ساختار سیاسی افغانستان، از جمله مسائلی هستند که میتوانند بر آینده روابط دو طرف تأثیر بگذارند.
تفاوت میان «کابل نفس کشید» در سال۱۳۸۰ و «ولایات متحده طالبان» در سال ۱۴۰۰، نشانهای آشکار از تغییر سیاست ایران است. اما این تغییر صرفا حاصل دگرگونی نگاه تهران به یک گروه نبود؛ بلکه نتیجه بیست سال تحول در نگرانیهای امنیتی، رقابت منطقهای و تلاش برای حفظ نفوذ بر آینده افغانستان بود.
در سال ۱۳۸۰، سقوط طالبان برای ایران به معنای پایان حاکمیت گروهی بود که آن را تهدیدی امنیتی میدانست. در سال ۱۴۰۰، خروج آمریکا نشانه پایان حضور نظامیای بود که تهران سالها آن را فشاری بر امنیت منطقهای خود تلقی میکرد.
هر دو رویداد تاریخی از منظر منافع ایران قابل ارزیابی بودند. در محاسبات تهران، دشمنی و همکاری اهدافی ثابت نبودند، بلکه ابزارهایی برای مواجهه با شرایط متغیر منطقه به شمار میرفتند.
از این رو، روابط ایران و طالبان را نمیتوان صرفا داستان دو دشمن قدیمی دانست که ناگهان به دوست تبدیل شدند. این رابطه، روایت تعامل دو طرفی است که اختلافات مذهبی و سیاسیشان از میان نرفته، اما برخی منافع مشترک درباره حضور آمریکا و آینده افغانستان، مسیر روابطشان را تغییر داده است.
انتشار ویدیویی از برخورد تحقیرآمیز مدیر یک مدرسه با دانشآموزی در شهر ریز شهرستان جم در استان بوشهر، واکنشهای انتقادی بسیاری را به دنبال داشت.
در این ویدیو، مدیر مدرسه «مهد علم» دانشآموزی را بهدلیل همراه داشتن تلفن همراه مجبور میکند گوشی خود را در سطل آب بیندازد و پس از خودداری دانشآموز، با ضربه به دست او، گوشی را داخل آب میاندازد. تصاویر منتشر شده همچنین از آسیبدیدگی دست دانشآموز حکایت دارد.
در پی انتشار ویدیو این برخورد، روابط عمومی مدیریت آموزشوپرورش شهرستان جم اعلام کرد مدیر مدرسه برای ارائه توضیحات دعوت شده و موضوع در دست بررسی است. آموزشوپرورش جم همچنین از پیگیری جبران خسارت احتمالی واردشده به دانشآموز و خانواده او خبر داد.
شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال با محکوم کردن این برخورد، از تحقیر دانشآموزان، هزینه سنگین خرید تلفن همراه، شیوه گزینش و پیامدهای روانی تنبیه کودکان انتقاد کردند.
پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال حاکی است مدیر مدرسه خودش از این برخورد ویدیو تهیه کرده و در صفحه واتساپ مدرسه به اشتراک گذاشته است.
انتقاد از خشونت و تحقیر دانشآموزان
شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال با انتقاد از رفتار مدیر مدرسه، بر ضرورت آموزش شیوههای صحیح برخورد با دانشآموزان تاکید کردند.
یکی از مخاطبان نوشت: «وقتی یک بزرگسال نمیتواند رفتار هیجانیاش را مدیریت کند، چه انتظاری از بچه باید داشت؟»
شهروندی هم گفته است وقتی حامیان حکومت با رانت و رابطه به مدارس راه پیدا میکنند و سیستم گزینش براساس میزان اعتقادات مذهبی است، برخورد بهتری هم انتظار نمیرود.
مخاطب دیگری گفت: «هر گناهی هم کرده باشد، بچه است و رفته مدرسه تا تربیت شود.»
برخی از مخاطبان هم خواستار برگزاری دورههای روانشناسی برای معلمان و مدیران، حضور مشاوران تربیتی در مدارس و انجام آزمونهای روانشناختی هنگام استخدام کارکنان آموزشوپرورش شدند.
در میان واکنشها، نگرانی از آسیب روانی وارد شده به دانشآموز نیز مطرح شده است.
یکی از مخاطبان نوشت: «خسارت روحی و روانی این دانشآموز چه میشود؟ فقط بحث آسیب مالی نیست. این بچه در این سن تحقیر شده است. چنین برخوردی از یک معلم در برابر چشم دیگر دانشآموزان بعید است.»
پدر زحمت کشیده این گوشی را خریده
بخش دیگری از واکنشها به هزینه سنگین خرید تلفن همراه در شرایط اقتصادی کنونی ایران اختصاص داشت.
به گفته آنان، در شرایطی که خانوادهها با مشکلات معیشتی بسیار و تورم افسارگسیخته دست و پنجه نرم میکنند چنین رفتارهایی شرایط خانوارها را دشوارتر میکند.
یکی از شهروندان خطاب به مدیر مدرسه نوشت: «به این فکر نکردی که پدر بیچاره این دانشآموز اگر کارمند باشد، حقوق حداقل دو ماه کاملش را باید برای خرید این گوشی کنار بگذارد؟»
مخاطب دیگری گفت: «من یک گوشی برای پسرم خریدم و تا دو سال باید ماهی ۱۰ میلیون تومان قسط بپردازم، این مدیر میداند چقدر گوشی خریدن سخت است؟»
شماری نیز با اشاره به ضرورت استفاده دانشآموزان از تلفن همراه برای آموزش مجازی، از برخورد مدیر انتقاد کردند.
یکی از مخاطبان نوشت: «آموزش را مجازی کردید و همه ناچار شدند برای بچههای خود گوشی بخرند، حالا همان گوشی را از دست بچه میگیرید و در سطل آب میاندازید.»
فردی که خود را مدیر مدرسه معرفی کرد، نوشت: «ما در مدرسه بر اساس بخشنامههای موجود، اگر گوشی را از دانشآموزان بگیریم، چند روزی آن را ضبط کرده و در نهایت به والدین او تحویل میدهیم.»
مقررات آموزشوپرورش درباره همراه داشتن تلفن همراه
برخی مخاطبان با اشاره به اظهارات اخیر مسئولان شورای عالی آموزشوپرورش، ممنوعیت همراه داشتن تلفن همراه در مدارس را پیش کشیدند.
موسیالرضا کفاش، معاون دبیرکل شورای عالی آموزشوپرورش، دوم آبان اعلام کرد تصمیمگیری درباره آوردن تلفن همراه به مدرسه، محل نگهداری، زمان و محدوده مجاز استفاده از آن و تعیین تنبیهات مربوط به تخطی از مقررات بر عهده شورای مدرسه است.
از سویی دیگر، بر اساس تبصره اول ماده ۱۲۰ آییننامه اجرایی مدارس استفاده آموزشی از وسایل و تجهیزات الکترونیکی در کلاس درس با تایید شورای مدرسه بلامانع است.
با این حال، این مقررات به معنای مجاز بودن استفاده آزادانه از تلفن همراه در همه مدارس نیست و تصمیمگیری درباره شرایط همراه داشتن آن به شورای مدرسه واگذار شده است.
این همان مسالهای است که اکثریت مخاطبان ایراناینترنشنال در پیامهای خود به آن اشاره کردند، در شرایطی که به همراه داشتن تلفن همراه ممنوع باشد هم مدیر مدرسه با آموزشهایی که از پیش دیده باید این وضعیت را مدیریت کرده و از خسارت مالی به خانواده دانشآموز ممانعت میکرد.
ژاننوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، به ایراناینترنشنال اعلام کرد احتمالا «حمایت همیشگی» پاریس از مردم ایران در برابر سرکوب حکومت، دلیل حمله سایبری جمهوری اسلامی به فرانسه بوده است.
بارو همچنین درباره احتمال قطع روابط اتحادیه اروپا با تهران گفت اقدامات این اتحادیه علیه جمهوری اسلامی تاثیر چشمگیری داشته است.
او دوشنبه ۲۵ آبان در بروکسل گفت: «نمادها اهمیت دارند. فکر میکنم تصمیمهایی که اتحادیه اروپا در طول سال گرفته، تاثیر بسیار زیادی داشته و مردم ایران نیز این تاثیر را احساس کردهاند.»
خبرنگار ایراناینترنشنال پیشتر در سوال از او گفته بود بسیاری از مخالفان حکومت، تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از سوی اتحادیه اروپا را «اقدامی نمادین» میدانند.
وزیر خارجه فرانسه با اشاره به نقش سپاه پاسداران در حمله سایبری گسترده به این کشور اعلام کرد پاریس شواهد مربوط به عاملان اصلی این رخداد را در اختیار اتحادیه اروپا گذاشته و خواستار تحریم آنها ظرف یک ماه شده است.
به گفته او، اکثریت قاطع کشورهای عضو در نشست وزیران خارجه اتحادیه اروپا از این درخواست حمایت کردهاند.
فرانسه ۱۸ آبان سپاه پاسداران را مسئول حملات سایبری اخیر دانست که یخچالها و فریزرهای فروشگاهها را در مناطق مختلف این کشور از کار انداخت.
پاریس با احضار سفیر جمهوری اسلامی هشدار داد این اقدام برای تهران پیامدهایی به دنبال خواهد داشت.
وزیر خارجه فرانسه ابراز امیدواری کرد تحریمهای پیشنهادی در نشست بعدی همتایان اروپاییاش در ۲۳ آذر تصویب شود.
بنجامن حداد، وزیر امور اروپایی فرانسه، ۲۱ آبان گفت پاریس برای تشدید تحریمها علیه حکومت ایران، بهویژه عاملان این حملات سایبری، با شرکای اروپایی خود همکاری خواهد کرد.
برنار کنتن، وزیر کشور بلژیک، ۲۱ آبان اعلام کرد نهادهای امنیتی این کشور شواهدی از احتمال دست داشتن گروههای هکری مرتبط با جمهوری اسلامی در حملات سایبری به سامانههای سرمایشی فروشگاههای بلژیک یافتهاند.
در روزهای اخیر پروازها، مدارس و برخی رسانهها در کشورهای اروپایی با موجی از تهدیدهای بمبگذاری و هشدارهای جعلی روبهرو شدهاند.
روزنامه فرانسوی لوموند ششم آبان گزارش داد نهادهای اطلاعاتی اروپا نگران تداوم و تشدید عملیات منتسب به جمهوری اسلامی در کشورهای اروپایی هستند؛ عملیاتی که شامل طرحهای ترور، آتشسوزی عمدی، خرابکاری، حملات سایبری و جاسوسی میشود.
بارو: جنایتهای سپاه علیه مردم ایران فراموش نمیشود
وزیر خارجه فرانسه با اشاره به کشتار معترضان خیزش دیماه اعلام کرد هیچکس نمیتواند جنایتهای گسترده سپاه پاسداران علیه زنان و مردان ایرانی را به فراموشی بسپارد.
بارو خبر داد فرانسه چهارم آذر در موسسه جهان عرب در پاریس میزبان برنامهای با محوریت صدای ایرانیان خواهد بود.
بر پایه بیانیه شورای سردبیری ایراناینترنشنال، بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی به دستور علی خامنهای، دیکتاتور پیشین ایران، کشته شدند.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، ۲۵ آبان در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال درباره کشتار معترضان خیزش دیماه به دست نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی گفت سازمان ملل این کشتار را بهصراحت محکوم کرده است، اما ابزار لازم را برای متوقف کردن نقض حقوق بشر در ایران در اختیار ندارد.
پیشتر در دوم مهر، ژوزفا بوگنون، معاون سخنگوی وزارت خارجه فرانسه، سرکوب اعتراضات دی ۱۴۰۴ را «وحشتناک و غیرانسانی» توصیف کرده و گفته بود پاریس میخواهد مردم ایران بتوانند درباره خود و آیندهشان تصمیم بگیرند.
در ماههای اخیر و همزمان با ادامه مناقشه خاورمیانه، حکومت ایران بر شدت سرکوب و نقض حقوق بشر افزوده است.
به باور کنشگران، جمهوری اسلامی بهویژه در میانه تنشهای اخیر با آمریکا و اسرائیل میکوشد با ایجاد فضای رعب و وحشت، از بروز دوباره خشم عمومی ناشی از بحرانهای فزاینده معیشتی و سیاسی جلوگیری کند.
در ادامه اعتراضات دانشجویی به کیفیت نازل غذا در سلفها و خوابگاهها، دانشجویان دانشگاه یزد برای دومین روز از خوردن غذای سلف دانشگاه امتناع کردند. اعتراض در این دانشگاه که از یکشنبه آغاز شد، دوشنبه ۲۵ آبان نیز ادامه یافت.
طی هفتههای گذشته دانشجویان چندین دانشگاه دیگر از چمران کرمان گرفته تا دانشگاه آمل و پیش از آن نیز دانشگاه صنعتی شیراز، با برگزاری تجمع، اعتصاب و گذاشتن سینیهای غذا روی زمین، به وضعیت تغذیه در دانشگاهها اعتراض کردند.
تصاویر و ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال از پیدا شدن حشرات در غذای برخی دانشگاهها، کمبود وعدههای غذایی و بروز مشکلات گوارشی - به گفته دانشجویان پس از مصرف غذای سلف - حکایت دارند.
این اعتراضها در حالی ادامه دارد که دانشجویان برای دریافت غذا در دانشگاه و خوابگاه هزینه میپردازند، اما میگویند حتی از حداقل کیفیت و استانداردهای بهداشتی برخوردار نیستند.
اعتراض به غذای ۳۵ هزار تومانی؛ سینیهای دانشجویان کرمان روی زمین
دانشجویان دانشکده چمران کرمان، وابسته به دانشگاه ملی مهارت، ۲۴ آبان سینیهای غذا را در اعتراض به کیفیت آن روی زمین سالن گذاشتند.
یکی از دانشجویان این دانشگاه در پیامی به ایراناینترنشنال گفت با وجود کیفیت پایین غذای سلف، دانشجویان ناچارند برای هر پرس غذا ۳۵ هزار تومان پرداخت کنند.
اعتراض به غذای سلف پیشتر و با آغاز سال تحصیلی جدید در دانشگاههای دیگر گزارش شده بود. ایراناینترنشنال ششم مهرماه در گزارشی که به نقل از خبرنامه امیرکبیر منتشر کرد، از اعتراض دانشجویان دانشگاه رازی کرمانشاه و دانشجویان دانشگاه لرستان به کیفیت غذا یا افزایش قیمت آن خبر داد.
دوشنبه ۲۵ آبان، گزارش دیگری از وضعیت نامناسب غذای دانشجویان دانشگاه دولتی فناوری نوین آمل به ایراناینترنشنال رسید و تصاویر ارسالی دانشجویان، وجود حشره در غذای توزیعشده میان دانشجویان را نشان میداد.
یکی از دانشجویان این دانشگاه گفت پس از سالها، برای نخستین بار توزیع شام در خوابگاه آغاز شده، اما در همان وعده نخست، حشرهای میان حبوبات غذا پیدا شد.
او همچنین از کیفیت پایین و مقدار ناچیز وعده ناهار انتقاد کرد و گفت: «بحث ما تجملات یا توقعات غیرمنطقی نیست، صحبت از ابتداییترین حق دانشجو، یعنی غذای سالم و قابل مصرف است.»
دانشجویی دیگر هم نوشت: «این وضعیت تنها وعده غذایی است که دانشگاه دولتی آمل به دانشجویان میدهد تا کمک هزینه شام و صبحانه را در جیب خودش نگه دارد. آنها بودجه میگیرند، اما غذای بسیار نامطلوب تحویل میدهند.»
به گفته این دانشجو، در دفعات دیگری هم غذای سلف حاوی مو، سنگ و حتی پر مرغ بوده است.
دانشجویان دانشگاه یزد نیز در روایتی مشابه، از مسمومیتهای زیاد همکلاسیهای خود خبر دادند.
به گفته آنها، شکایتهای پیشین نتیجهای نداشته و مسئولان دانشگاه برای جلوگیری از چیده شدن سینیها روی زمین، ظرفها را جمعآوری کردهاند.
به گفته این دانشجویان، محمدرضا صادقیان، معاون دانشجویی دانشگاه یزد، در جمع معترضان از کیفیت غذا دفاع کرد و اعتراضها را «سیاهنمایی» خواند.
کمبود غذا در خوابگاهها و تداوم اعتراض دانشجویان در شهرهای مختلف
یکی از دانشجویان خوابگاه «شهید همت» دانشگاه علامه طباطبایی تهران نیز در پیامی به ایراناینترنشنال از کمبود غذا و ناتوانی مسئولان در تامین وعده ناهار دانشجویان در روز ۲۱ آبان خبر داد.
بنا به گفته او، دانشجویان برای ناهار سالاد سزار سفارش داده بودند، اما ساعت ۱۳ به آنان اعلام شد که غذا موجود نیست و باید تا ساعت ۱۴ برای دریافت ساندویچ جایگزین منتظر بمانند.
این دانشجو افزود ساندویچها هم به خوابگاه نرسید و در نهایت مسئولان تعدادی کنسرو ماهی از انبار آوردند که سهم همه دانشجویان هم نشد.
بر اساس ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، دانشجویان دانشگاه بوعلیسینا در همدان ۲۰ مهر در اعتراض به کیفیت پایین غذا و گزارشهایی از مسمومیت غذایی شماری از دانشجویان، سینیهای غذای خود را بر زمین گذاشتند و دانشجویان دانشگاه منابع طبیعی گرگان در پنجم آبان در حضور یکی از معاونان دانشگاه به کیفیت غذای سلف اعتراض کردند.
اعتراضات دانشجویی به وضعیت و کیفیت غذای سلف به شیراز نیز رسید و دانشجویان دانشگاه صنعتی این شهر ۱۰ آبان با تجمع در سلف، خواستار رسیدگی به وضعیت غذا شدند.
در دانشگاه کردستان در سنندج هم دانشجویان ۱۹ آبان در اعتراض به کیفیت و قیمت غذای سلف و رسیدگی نشدن به مطالباتشان، اعتصاب و تجمع کردند.
معترضان تراکتهایی با شعارهای «غذای رایگان و باکیفیت حق دانشجو» و «نه جنگ، نه سرکوب/ زنده باد دانشگاه» پخش کردند.
در واکنش به انتشار گزارشهای مربوط به کیفیت نامناسب غذا، دانشجویانی از دانشگاه فرهنگیان یزد، دانشگاه الزهرا و دانشگاه علوم پزشکی کرمان هم در پیامهایی به ایراناینترنشنال از وضعیت غذای سلفهای خود انتقاد کردند.
یکی از دانشجویان دانشگاه فرهنگیان یزد گفت پس از اعتراض دانشجویان، مسئولان غذاها را مقابل آنان در سطل زباله ریختند و روز بعد نیز غذایی با کیفیت پایینتر ارائه کردند.
یک مخاطب ایراناینترنشنال نیز درباره وضعیت غذا در دانشگاه گرگان نوشت: «کیفیت غذا بسیار پایین است و اصلا قابلیت خوردن ندارد؛ بدمزه و بیکیفیت.»
افزایش هزینه غذای دانشجویان در سایه کمبود بودجه دانشگاهها
اعتراضها به کیفیت غذا در حالی ادامه دارد که دانشجویان برای دریافت وعدههای غذایی در دانشگاهها و خوابگاهها هزینه میپردازند.
بر اساس نرخهای اعلامشده برای سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶، دانشجویان «روزانه» در سنوات مجاز، بسته به نوع غذا، برای هر وعده ناهار یا شام ۲۵ یا ۳۵ هزار تومان پرداخت میکنند.
این مبلغ برای دانشجویان نوبت دوم و کسانی که از سنوات مجاز تحصیلی عبور کردهاند، بیشتر است.
از سوی دیگر، افزایش قیمت مواد غذایی و محدودیت بودجه رفاهی دانشگاهها، تامین غذای دانشجویان را با مشکلاتی روبهرو کرده است.
زهرا ناظمبکایی، رییس دانشگاه الزهرا، ۲۲ شهریور با اشاره به افزایش قیمت مواد غذایی و تفاوت آن با مبنای قراردادهای سال گذشته، گفت پیدا کردن پیمانکار برای تامین غذای دانشجویان «بسیار دشوار» شده است.
ایراناینترنشنال ۲۴ شهریورماه در گزارشی به نقل از دانشجویی در دانشگاه مازندران خبر داد با وجود برگزاری کلاسهای حضوری، غذای دانشجویی ارائه نمیشود و مسئولان دانشگاه کمبود بودجه سلف را دلیل این وضعیت اعلام کردهاند.
در دانشگاه رازی کرمانشاه نیز دانشجویان خوابگاه اشرفی ۱۴ مهر از کیفیت پایین غذا و انتظار حدود ۵۰ دقیقهای در صف دریافت آن خبر دادند.
دانشجویان خوابگاهی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه هم در پیامهایی از حذف غذای سلف و ناتوانی دانشگاه در تامین وعدههای غذایی انتقاد کردند.
پایگاه خبری رویداد۲۴ در گزارشی درباره واگذاری مشکوک داراییهای شرکت کشتیرانی ایران نوشت کشتی «شهراز» با قیمتی کمتر از ۶ میلیون دلار به شرکت «آدمیرال»، متعلق به فرزندان علی شمخانی، فروخته شده و پس از تعمیر، دوباره به فعالیت تجاری بازگشته است.
رویداد۲۴ دوشنبه ۲۵ آبان با اشاره به حقوق سهامداران این شرکت بورسی، مبنای قیمتگذاری، شیوه انتخاب خریدار و سرنوشت درآمد حاصل از فروش کشتی را زیر سوال برد و خواستار انتشار اسناد معامله و ارزیابیهای فنی و مالی آن شد.
این رسانه واگذاری بلوک سهام شرکت سوخترسانی و خدمات کشتیرانی «ستاره قشم» و تحویل پنج شناور در چارچوب «یک سازوکار خاص حاکمیتی» را از دیگر موارد نیازمند بررسی دانست.
رویداد۲۴ نوشت: «هر یک از این پروندهها پرسشهایی جدی درباره نحوه تصمیمگیری، قیمتگذاری، انتخاب خریدار یا دریافتکننده، ثبت مالی معاملات و مسئولیت مدیران ایجاد میکند.»
حسین شمخانی، متولد فروردین ۱۳۶۳ در تهران، با نامهای مستعار «هوگو هایک» و «هکتور» نیز شناخته میشود.
وزارت خزانهداری آمریکا ۲۳ تیر اعلام کرد تلاشها برای مختل کردن شبکه تحت مدیریت شمخانی را بهدلیل نقش آن در فعالیتهای غیرقانونی کشتیرانی و دور زدن تحریمها تشدید کرده است.
به گفته این وزارتخانه، شبکه شمخانی همچنان از بازیگران اصلی صادرات نفت ایران به شمار میرود و دامنه فعالیتش را به حملونقل کانتینری و تجارت جهانی کالا گسترش داده است.
این اقدام در ادامه تحریمهایی صورت گرفت که ایالات متحده مرداد ۱۴۰۴ و فروردین سال جاری علیه شمخانی و بخش عمده شبکه مالی و کشتیرانی او وضع کرده بود.
کشتی کانتینری شهراز ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۹ در محدوده تنگه سنگاپور به گل نشست و بدنه آن بهشدت آسیب دید.
به نوشته رویداد۲۴، این کشتی پس از تحمیل هزینههای نجات و نگهداری، با قیمتی کمتر از ۶ میلیون دلار به شرکت آدمیرال فروخته شد.
این رسانه واگذاری کشتی کانتینری شهراز را فروش به «ثمن بخس» توصیف کرد. بر اساس اطلاعات رسیده به رویداد۲۴، احتمال میرود که حتی ارزش ضایعات قابل بازیافت کشتی از قیمت فروش آن بیشتر بوده باشد.
بر اساس این گزارش، اطلاعات جامعی درباره هزینههای نجات و نگهداری شهراز و میزان خسارت جبرانشده از محل بیمه در اختیار سهامداران قرار نگرفته است.
ایراناینترنشنال ۱۷ آبان به سندی محرمانه دست یافت که نشان میدهد حسین شمخانی مدتها انحصار فروش نفت ایران در امارات را در اختیار داشته و پس از خرید کشتی با وام دولتی ایران، به جابهجایی نفت روسیه پرداخته است.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، جمهوری اسلامی با در اختیار گرفتن سه اسکله و هفت مخزن ذخیره نفت در چهار نقطه چین، مسیر تازهای برای دور زدن تحریمهای آمریکا ایجاد کرده است.
کشتیهای حسین شمخانی نفت را به این اسکلهها منتقل میکنند و به دلیل کنترل حکومت ایران بر آنها، برای پهلوگیری با مانعی روبهرو نمیشوند.
بازگشت شهراز به دریا؛ چرا کشتیرانی آن را تعمیر نکرد؟
بر اساس گزارش رویداد۲۴، شرکت آدمیرال پس از خرید شهراز، با صرف چند میلیون دلار برای تعمیر و بازسازی، آن را به چرخه فعالیت تجاری بازگرداند.
این پایگاه خبری پرسید: «اگر کشتی با صرف چند میلیون دلار هزینه قابلیت بازگشت به فعالیت تجاری داشته، چرا شرکت کشتیرانی خود اقدام به تعمیر و بهرهبرداری مجدد نکرد؟ آیا پیش از فروش، امکان احیای کشتی از نظر فنی و اقتصادی بررسی شده بود؟»
رویداد۲۴ خواستار انتشار گزارش وضعیت فنی کشتی، بررسیهای مربوط به تعمیر یا فروش آن و صورتجلسات مدیران وقت شد تا دلایل واگذاری روشن شود.
شیوه واگذاری کشتی، تعداد متقاضیان خرید و مبنای انتخاب خریدار نهایی از دیگر پرسشهای این گزارش است؛ از جمله اینکه فروش از طریق مزایده عمومی انجام شده یا مذاکره مستقیم.
بلومبرگ شهریور ۱۴۰۳ گزارش داد گروه میلاووس در دبی که حسین شمخانی گرداننده ارشد آن است، میلیاردها دلار از فروش کالا از ایران، روسیه و برخی کشورهای دیگر به دست آورده است.
حسین شمخانی برای پیشبرد فعالیتهای خود، با نام «هوگو هایک» گذرنامه دومینیکا را دریافت کرده بود. با این حال، بنا بر اعلام پروژه گزارشگری جرایم سازمانیافته و فساد، این کشور در اوت ۲۰۲۵ تابعیت او را لغو کرد.
بخش دیگری از گزارش رویداد۲۴ به ادامه همکاری شرکت کشتیرانی با آدمیرال مربوط است. به نوشته این رسانه، شرکت کشتیرانی پس از واگذاری شهراز، مدتی سوخت آدمیرال را از محل سهمیه امور بینالملل تامین کرده است.
بر اساس این گزارش، فروش سوخت به شرکتی که ممکن است رقیب تجاری کشتیرانی باشد، لزوما تخلف نیست، ولی قیمت، درآمد، مجوزها و توجیه اقتصادی این همکاری باید روشن شود.
رویداد۲۴ نوشت: «در یک شرکت بورسی، منابع و ظرفیتهای تجاری شرکت باید در چارچوب منافع اقتصادی آن به کار گرفته شوند. سهامداران حق دارند بدانند فروش سوخت به خریدار یکی از داراییهای مهم شرکت، با چه قیمتی، با چه میزان درآمد و بر اساس چه مجوز و توجیه اقتصادی انجام شده است.»
این گزارش همچنین خواستار روشن شدن میزان وصول وجه معامله، هویت مالکان و ذینفعان نهایی آدمیرال در زمان خرید و بررسی احتمال تعارض منافع میان خریدار و تصمیمگیرندگان شد.
انتشار گزارشهای متعدد درباره فساد سازمانیافته در اقتصاد ایران، بهویژه با نقشآفرینی وابستگان و اعضای خانواده مقامهای جمهوری اسلامی، در سالهای اخیر بارها خشم عمومی را برانگیخته است.
این در حالی است که فشار معیشتی بر شهروندان روزبهروز افزایش مییابد و پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد بسیاری از مردم حتی در تامین مواد غذایی روزانه خود با مشکل روبهرو هستند.
همایون سامهیح نجفآبادی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، از کسری ارز دارو و تجهیزات پزشکی و افزایش فشار هزینههای درمان خبر داد. به گفته او، ناتوانی مالی برای خرید دارو به مناطق شمالی تهران هم رسیده است.
خبرگزاری ایلنا دوشنبه ۲۵ آبان به نقل از نجفآبادی گزارش داد با وجود اختصاص سه میلیارد دلار ارز ترجیحی برای دارو و تجهیزات پزشکی در بودجه سال گذشته، این دو حوزه با کسری ۵۰۰ تا ۷۰۰ میلیون دلاری روبهرو هستند.
او گفت دولت در سال جاری هنوز اقدام مشخصی برای تامین ارز مورد نیاز انجام نداده است.
نجفآبادی افزود این کسری باید از منابع مردم تامین شود و نبود ارز ترجیحی، همراه با واردات بخشی از داروها و تجهیزات با ارز آزاد، قیمتها را افزایش داده است.
این عضو کمیسیون بهداشت به نقل از گزارشهایی از داروخانههای شمال تهران گفت برخی افراد پس از خرید دارو به ارزش ۱۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان، حدود ۱۰ دقیقه بعد بهدلیل ناتوانی مالی و تعهدات قسطی، داروها را پس دادهاند.
او گفت ساکنان مناطق جنوبی شهر مدتهاست با دشواری تامین هزینههای درمان روبهرو هستند و برخی از مراجعه به پزشک یا تهیه دارو صرفنظر میکنند.
در برخی موارد، هزینه پرداختی بیماران برای برخی داروها با تغییر پوشش بیمهای داروهای تزریقی افزایش یافته است.
نجفآبادی نیز از بیمارانی گفت که درمان را نیمهکاره رها میکنند یا از ابتدا برای درمان اقدام نمیکنند. وضعیتی که بهویژه برای بیماران خاص نگرانکننده است.
برخی بیماران خاص میگویند پس از واریز یا جابهجایی پول برای هزینه درمان، با قطع بیمه و یارانه روبهرو شدهاند؛ چون این تراکنشها در ارزیابی مالی آنها لحاظ شده است.
بیمارستانهای خصوصی نیز با افزایش هزینه دارو و تجهیزات و بدهی بیمهها دستوپنجه نرم میکنند.
به گفته این نماینده مجلس، برخی سرپرستان خانوار برای تامین هزینه درمان ناچار به فروش خانه یا دیگر داراییهایشان میشوند و ممکن است برای حفظ معیشت خانواده از ادامه درمان صرفنظر کنند.
در نظرسنجی داوطلبانه ایراناینترنشنال درباره معیشت خانوار نیز بیش از ۷۰ درصد پاسخدهندگان گفتهاند برای مقابله با گرانی، خرید غذا را کاهش دادهاند یا درمان و تهیه دارو را به تعویق انداختهاند.