وال‌استریت ژورنال: آمریکا برای حمله احتمالی به جمهوری اسلامی پس از انتخابات آماده می‌شود
وال‌استریت ژورنال گزارش داد آمریکا به چند کشور عربی حاشیه خلیج فارس اطلاع داده است که برای یک عملیات نظامی احتمالی کوتاه اما شدید علیه جمهوری اسلامی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا آماده باشند.
این روزنامه به نقل از افراد آگاه از گفت‌وگوها نوشت پیام‌های آمریکا از طریق کانال‌های دیپلماتیک و نظامی منتقل شده و بخشی از نشانه‌های فزاینده آماده شدن آمریکا و اسرائیل برای دور تازه‌ای از عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی است. به نوشته وال‌استریت ژورنال، هدف احتمالی این حملات تضعیف توان تهران و وادار کردن آن به بازگشت به مذاکرات است.
مقام‌های آگاه به وال‌استریت ژورنال گفتند ارتش آمریکا برای تقویت پدافند موشکی خود یک سامانه پاتریوت را از تگزاس به منطقه منتقل می‌کند و نیروهایش را از پایگاه‌هایی که در برابر حملات جمهوری اسلامی آسیب‌پذیر هستند، جابه‌جا کرده است.
بر اساس این گزارش، نیروهای آمریکایی در منطقه در حال تکمیل ذخایر مهمات خود هستند و بمب‌افکن‌ها و جنگنده‌ها نیز برای حملات احتمالی آماده می‌شوند. یک ناوگروه هواپیمابر دیگر و یک یگان اعزامی تفنگداران دریایی نیز ممکن است ماه آینده به حدود ۲۰ ناو جنگی حاضر در خاورمیانه ملحق شوند.
وال‌استریت ژورنال به نقل از افراد آگاه از دیدگاه دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، نوشت او هنوز تصمیم نهایی برای حمله نگرفته، اما به انجام حمله‌ای گسترده پس از انتخابات تمایل دارد که می‌تواند زیرساخت‌ها و تاسیسات هسته‌ای ایران را هدف قرار دهد.
این روزنامه افزود گزینه دیگر، تلاش برای دستیابی به توافق است و میانجیگران منطقه‌ای همچنان برای احیای مذاکرات تلاش می‌کنند، اما این تلاش‌ها تاکنون نتیجه‌ای نداشته است.
کاخ سفید در واکنش به این گزارش اعلام کرد درباره «طرح‌های نظامی حساسی که ممکن است وجود داشته باشند یا نداشته باشند» اظهارنظر نمی‌کند و افزود ترامپ همه گزینه‌ها را روی میز نگه می‌دارد تا اطمینان حاصل کند ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست نمی‌یابد.
وال‌استریت ژورنال همچنین گزارش داد اسرائیل طرح‌ها و اهدافی را برای حمله‌ای تازه آماده کرده و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، برای ازسرگیری حملات با هدف تضعیف توان جمهوری اسلامی فشار می‌آورد.
به نوشته این روزنامه، جمهوری اسلامی نیز از وقفه در درگیری‌ها برای تقویت پدافند خود، مونتاژ موشک‌های بالستیک جدید و آماده‌سازی طرح‌های تلافی‌جویانه استفاده کرده است. تهران هشدار داده است در صورت حمله تازه، اهداف اقتصادی و غیرنظامی در منطقه را هدف قرار خواهد داد.
وال‌استریت ژورنال نوشت هم‌زمان میانجیگران منطقه‌ای در تلاش‌اند با احیای مذاکرات مانع دور تازه جنگ شوند، اما آمریکا بر گفت‌وگو درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی تاکید دارد و تهران نیز برای ازسرگیری مذاکرات خواسته‌هایی مطرح کرده است.
عکس آرشیوی: چارلز سوم، پادشاه بریتانیا، و ملکه کامیلا در مراسمی در روستای سیومو در ساموآ، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۴
چارلز سوم، پادشاه بریتانیا، سه‌شنبه پنج آبان به بی‌عدالتی‌های ناشی از برده‌داری اذعان کرد و گفت رهبران کشورهای مشترک‌المنافع در نشست هفته آینده خود به این موضوع خواهند پرداخت.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که کشورهای حوزه کارائیب با صدایی رساتر از گذشته خواستار پرداخت غرامت از سوی بریتانیا به‌دلیل نقش این کشور در تجارت برده شده‌اند.
چارلز که در آغاز سفر خود به کشورهای حوزه کارائیب در باهاما سخن می‌گفت، تاکید کرد که اذعان به «رنج‌های عظیم و بی‌عدالتی‌های گذشته در این جزایر و فراتر از آن‌ها» اقدامی «کاملا بجا» است.
این اظهارات در آستانه نشست سران کشورهای مشترک‌المنافع در آنتیگوا و باربودا در هفته آینده بیان شده است؛ نشستی که انتظار می‌رود رهبران کشورهای حوزه کارائیب در آن بر خواسته‌های خود برای دریافت غرامت بابت برده‌داری و استعمار پافشاری کنند.
چارلز همچنین گفت بخشی از «بهترین» جلوه‌های فرهنگ امروز باهاما، یعنی «شادترین، امیدبخش‌ترین و درخشان‌ترین» جنبه‌های آن، «از دل تاریکی زاده شده است».
چارلز و ملکه کامیلا پیش از سفر به آنتیگوا و باربودا برای شرکت در نشست دوسالانه کشورهای مشترک‌المنافع، از باهاما و گویان دیدار می‌کنند. این مجموعه ۵۶ کشور عضو دارد که بیشتر آن‌ها مستعمرات سابق بریتانیا هستند.
موضوع پرداخت غرامت در سال‌های اخیر در سراسر منطقه کارائیب بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. ماه گذشته، جامعه کارائیب (کاریکوم)، سازمان منطقه‌ای کشورهای این حوزه، اعلام کرد خواستار گنجاندن این موضوع در دستور کار نشست است.
کارلا بارنت، دبیرکل کاریکوم، ماه گذشته گفت: «کشورهای حوزه کارائیب همواره تاکید کرده‌اند که مساله غرامت، اساسا مساله عدالت است.»
کاخ باکینگهام پیش‌تر اعلام کرده بود که پادشاه در جریان این سفر به موضوع برده‌داری خواهد پرداخت، اما عذرخواهی رسمی نخواهد کرد. این رویکرد با سیاست دولت بریتانیا همسو است که پرداخت غرامت مالی را نیز منتفی می‌داند.
چارلز سوم، پادشاه بریتانیا، هنگام ورود به فرودگاه بین‌المللی لیندن پیندلینگ در ناسائو، پایتخت باهاما، ۵ آبان ۱۴۰۵
سخنگوی کاخ باکینگهام گفت این سفر عمدتا بر «مشارکت‌های نوین و فرصت‌های آینده» در منطقه متمرکز خواهد بود، اما افزود که این سفر برای چارلز بخشی از تلاش «مادام‌العمر» او برای پرداختن به «شرم‌آورترین جنبه‌های گذشته ما» و آگاهی‌بخشی درباره آن‌ها نیز به شمار می‌رود.
فعالان و شماری از رهبران کشورهای حوزه کارائیب از بریتانیا خواسته‌اند از جمله با عذرخواهی رسمی، پرداخت غرامت در قالب جبران خسارت مالی و بازگرداندن آثار و اشیای فرهنگی، گام‌های بیشتری در این زمینه بردارد.
به‌نوشته رویترز از قرن پانزدهم تا قرن نوزدهم میلادی، دست‌کم ۱۲ میلیون و ۵۰۰ هزار آفریقایی به دست تاجران اروپایی ربوده و به بردگی فروخته شدند. برآورد می‌شود بریتانیا حدود سه میلیون و ۲۰۰ هزار نفر را از طریق اقیانوس اطلس منتقل کرده باشد؛ آماری که این کشور را در شمار بزرگ‌ترین کشورهای فعال در تجارت برده قرار می‌دهد.
فیلیپین، میزبان نشست وزیران دفاع کشورهای عضو، ریاست دوره‌ای آسه‌آن را برعهده دارد
خبرگزاری رویترز گزارش داد انتظار می‌رود پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، چهارشنبه شش آبان در دیدار با همتایان خود از کشورهای جنوب شرق آسیا در فیلیپین، با پرسش‌هایی درباره میزان پایبندی واشینگتن به تعهداتش در منطقه هند و اقیانوس آرام روبه‌رو شود.
به‌نوشته رویترز در شرایطی که جنگ ایران آمادگی نظامی آمریکا را تحت فشار قرار داده و تنش‌ها با چین افزایش یافته است، پنتاگون اعلام کرد حضور هگست در این نشست در استان سبوی فیلیپین، بار دیگر بر تعهد واشینگتن به سیاست «صلح از طریق قدرت» در منطقه اقیانوس آرام تاکید خواهد کرد.
تحلیلگران به رویترز گفتند کشورهای جنوب شرق آسیا ممکن است از دیدارهای حاشیه‌ای با هگست برای روشن شدن هدف نهایی آمریکا در جنگ ایران، انتظارات واشینگتن از متحدان و شرکایش و چگونگی سازگاری الزامات این جنگ با تعهدات آمریکا در منطقه هند و اقیانوس آرام استفاده کنند.
کالین کوه، پژوهشگر مسائل امنیتی در مدرسه مطالعات بین‌المللی اس. راجاراتنام سنگاپور، گفت: «آن‌ها می‌خواهند از ایالات متحده درباره میزان اطمینان‌پذیری اتحادها و مشارکت‌ها پاسخ بگیرند.»
او افزود: «و البته مساله مهم‌تر و ناگفته این است که این وضعیت چه نسبتی با تعهد آمریکا به منطقه هند و اقیانوس آرام یا عرصه عملیاتی غرب اقیانوس آرام دارد.»
دست‌وپنجه نرم کردن با پیامدهای جنگ ایران
اقتصادهای جنوب شرق آسیا با پیامدهای جنگ ایران دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در همین حال، تنش‌های میان فیلیپین، کشور میزبان نشست، و پکن، به عامل دیگری برای اصطکاک در مجمعی تبدیل شده که هدف آن ترویج گفت‌وگو و همکاری عملی در حوزه امنیت است.
نشست وزیران امور خارجه اعضای اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسه‌آن) نیز در اواخر تیرماه و اوایل مرداد امسال در حالی برگزار شد که تشدید تنش‌ها در خاورمیانه و رویارویی آمریکا و جمهوری اسلامی بر فضای آن سایه افکنده بود.
وزیران خارجه کشورهای عضو آسه‌آن سه‌شنبه ۳۰ تیر در بیانیه‌ای پس از نشست غیرعلنی خود اعلام کردند: «ما عمیقا نگرانیم که تحولات اخیر تلاش‌های مستمر میانجیگران کلیدی را به‌شدت تضعیف کند و چشم‌انداز دستیابی به راه‌حلی مسالمت‌آمیز از طریق گفت‌وگو و دیپلماسی را کاهش دهد.»
اندونزی، مالزی، فیلیپین، سنگاپور، تایلند، برونئی، ویتنام، لائوس، میانمار، کامبوج و تیمور شرقی اعضای آسه‌آن هستند.
جنگ ایران که با حملات آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند سال گذشته آغاز شد، حمل‌ونقل دریایی و بازارهای نفت را مختل کرده، آسیب‌پذیری کشورهای جنوب شرق آسیا را در برابر شوک‌های ناشی از واردات سوخت آشکار ساخته و امنیت انرژی را به یکی از اولویت‌های مهم‌تر دستور کار اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسه‌آن) تبدیل کرده است.
گرگ پولینگ، مدیر ابتکار شفافیت دریایی آسیا، گفت این نشست فرصتی در اختیار هگست قرار می‌دهد تا به مسائل مربوط به چین، دریای جنوبی چین که بر سر آن اختلافات ارضی وجود دارد، و تعهدات واشینگتن در قبال متحدانی که با آن‌ها پیمان دفاعی دارد، بپردازد.
او گفت: «بیشتر آن‌ها خواهان اطمینان یافتن از تداوم تعهد آمریکا به منطقه هستند؛ آن هم با وجود آشفتگی سیاسی در واشینگتن و تضعیف توانمندی‌ها و آمادگی نظامی آمریکا در اثر جنگ ایران.»
این موضوع برای فیلیپین اهمیت ویژه‌ای دارد؛ کشوری که با آمریکا پیمان دفاعی دارد و روابطش با پکن در پی رویارویی‌های مکرر در دریای جنوبی چینِ مورد مناقشه، تحریم‌های چین و، در تازه‌ترین مورد، احضار سفیر چین، تیره شده است.
وزارت دفاع چین سه‌شنبه پنج آبان اعلام کرد وابسته نظامی این کشور در فیلیپین در نشست شرکت خواهد کرد.
چند روز پیش از این نشست که قرار است در روزهای ششم و هفتم آبان برگزار شود، ارتش فیلیپین اعلام کرد گروه ناو هواپیمابر لیائونینگ چین را هنگام عبور از آب‌های جنوب فیلیپین به سمت دریای سلبس زیر نظر گرفته و تعقیب کرده است.
پولینگ افزود احتمال بیشتری دارد که پیام‌های قاطع‌تر در گفت‌وگوهای میان شرکای همسو مطرح شود.
از جمله این شرکا، گروه موسوم به «اسکواد» (Squad) متشکل از آمریکا، ژاپن، استرالیا و فیلیپین است که قرار است وزیران دفاع آن‌ها چهارشنبه با یکدیگر دیدار کنند.
انتظار می‌رود بیانیه نهایی رییس نشست محتاطانه باشد
با این حال، کوه گفت احتمالا بیانیه نهایی رییس نشست در مقایسه با گفت‌وگوهای پشت درهای بسته، لحنی محتاطانه‌تر خواهد داشت و از ادبیات آشنای آسه‌آن استفاده خواهد کرد.
او افزود قرار گرفتن مانیل در جایگاه رییس آسه‌آن، در حالی که هم‌زمان درگیر اختلاف با چین است، موقعیتی «به‌ویژه حساس» ایجاد کرده است.
پولینگ گفت فیلیپین ناچار است میان «همکاری‌های آرمانی» در موضوعاتی مانند اتصال شبکه‌های انرژی، اقتصاد دیجیتال و همکاری میان گاردهای ساحلی، از یک سو، و افزایش تنش‌ها با چین و توقف پیشرفت در تدوین دستورالعمل رفتاری در دریای جنوبی چین، از سوی دیگر، توازن برقرار کند.
پولینگ که همچنین پژوهشگر برنامه جنوب شرق آسیا در مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی است، افزود: «برای فیلیپین، تمام سال ریاست بر آسه‌آن با چالش دشوار برقراری این توازن همراه بوده است.»
او با اشاره به تلاش‌های این اتحادیه برای رسیدگی به موضوعاتی مانند امنیت دریایی و مقابله با تروریسم گفت: «انتظار دارم در حوزه‌های کاری نشست وزیران دفاع آسه‌آن (ADMM) شاهد همکاری‌های تاکتیکی باشیم، اما در مورد دریای جنوبی چین یا دیگر مسائل پیچیده و اختلاف‌برانگیز، همسویی راهبردی شکل نخواهد گرفت.»
گادی آیزنکوت، رییس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل و رهبر حزب یاشار، پس از انتشار نتایج نظرسنجی‌های پای صندوق رای انتخابات اسرائیل، در ستاد انتخاباتی حزبش در تل‌آویو سخنرانی می‌کند؛ ششم آبان ۱۴۰۵.
با وجود افزایش کرسی‌های پیش‌بینی‌شده حزب لیکود در تازه‌ترین نظرسنجی‌های پای صندوق رای انتخابات اسرائیل، رهبران احزاب مخالف بنیامین نتانیاهو از شکست او سخن گفتند. گادی آیزنکوت خواستار کناره‌گیری نتانیاهو شد و نفتالی بنت اعلام کرد برای تشکیل دولت حاضر است منافع شخصی را کنار بگذارد.
گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار، در سخنرانی شامگاه سه‌شنبه پنجم آبان در ستاد انتخاباتی حزب یاشار در تل‌آویو گفت: «ما تاریخ‌ساز شدیم. مردم اسرائیل درباره رهبری سال‌های آینده تصمیم گرفتند و امشب پاسخ را دریافت کردیم؛ مردم به تغییر رای دادند.»
او با تاکید بر اینکه هنوز باید منتظر اعلام نتایج واقعی انتخابات ماند، گفت: «از همین حالا می‌توان گفت که نتانیاهو خود را در برابر اکثریتی بزرگ‌تر و قدرتمندتر از نیروهای صهیونیست و معتقد به اصول کشورداری می‌بیند.»
آیزنکوت افزود: «یک رهبر شایسته باید رای عدم اعتماد مردم را می‌پذیرفت و همین امروز کناره‌گیری خود از زندگی سیاسی را اعلام می‌کرد.»
او همچنین با اشاره به مشارکت بالای رای‌دهندگان، برگزاری انتخابات دوباره را اشتباه دانست و تاکید کرد که برای تحقق خواست مردم و تشکیل دولتی جدید تلاش خواهد کرد.
نفتالی بنت و یائیر لاپید، نخست‌وزیران پیشین اسرائیل، پس از انتشار نتایج نظرسنجی‌های انتخاباتی در تل‌آویو؛ ششم آبان ۱۴۰۵.
در همین حال، نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل و رهبر حزب «با هم»، پس از انتشار برآوردهای اولیه انتخابات اعلام کرد که برای تشکیل دولت جدید حاضر است تمام منافع شخصی را کنار بگذارد.
به گزارش تایمز اسرائیل، بنت و یائیر لاپید، نفر دوم حزب «با هم»، در جمع هوادارانشان در ستاد انتخاباتی این حزب در تل‌آویو سخنرانی کردند. بر اساس نظرسنجی‌های اولیه، این حزب بین ۱۳ تا ۱۴ کرسی کنست را به دست خواهد آورد.
بنت در واکنش غیرمستقیم به نگرانی‌ها درباره احتمال حمایت نکردن حزبش از نخست‌وزیری آیزنکوت گفت: «ما هر کاری لازم باشد انجام می‌دهیم و تمام منافع شخصی را کنار می‌گذاریم» تا دولتی متشکل از افراد عمل‌گرا تشکیل شود که کشور را مسئولانه اداره کند و در خدمت تمام مردم اسرائیل باشد.
لاپید نیز اعلام کرد که نتانیاهو و دولت او متحمل «شکستی کامل» شده‌اند.
تازه‌ترین نظرسنجی‌های انتخابات اسرائیل؛ برابری دو ائتلاف اصلی
بر اساس نظرسنجی به‌روزشده شبکه ۱۳ اسرائیل، ائتلاف حامی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این کشور، با افزایش یک کرسی به ۵۱ کرسی رسیده و با ائتلاف مخالفان او برابر شده است. در این برآورد، ۱۸ کرسی دیگر به احزابی تعلق می‌گیرد که در هیچ‌یک از دو جناح اصلی قرار ندارند.
در نظرسنجی اولیه این شبکه، ائتلاف نتانیاهو ۵۰ کرسی و مخالفان او ۵۲ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست را به دست می‌آوردند.
شبکه کان ۱۱ نیز در تازه‌ترین به‌روزرسانی نظرسنجی پای صندوق رای خود اعلام کرد که دو ائتلاف رقیب اکنون از نظر تعداد کرسی‌های پیش‌بینی‌شده برابر شده‌اند.
بر اساس برآورد جدید هر دو شبکه، شمار کرسی‌های حزب لیکود به رهبری نتانیاهو از ۲۵ به ۲۷ کرسی افزایش یافته است.
در نظرسنجی به‌روزشده شبکه ۱۳، کرسی‌های حزب یاشار به رهبری گادی آیزنکوت از ۲۳ به ۲۲ و حزب یهودیت متحد توراتی، از متحدان نتانیاهو، از هفت به شش کرسی کاهش یافته است.
در همین حال، بر اساس آخرین برآورد ارائه‌شده از شبکه کانال ۱۲، ائتلاف مخالفان نتانیاهو با ۵۲ کرسی در برابر ۵۰ کرسی ائتلاف حامی او قرار دارد و ۱۸ کرسی دیگر به احزاب خارج از دو جناح اصلی تعلق می‌گیرد. در اطلاعات موجود، هنوز به‌روزرسانی جدیدی از نظرسنجی این شبکه ارائه نشده است.
در مقابل، شبکه ۱۴ اسرائیل که حامی نتانیاهو است، در برآورد اولیه خود ۶۰ کرسی برای ائتلاف او، ۴۳ کرسی برای مخالفان و ۱۷ کرسی برای سایر احزاب پیش‌بینی کرده بود.
برای تشکیل دولت در اسرائیل، حمایت دست‌کم ۶۱ نماینده کنست ضروری است. بنابراین، بر اساس برآوردهای منتشرشده، هیچ‌یک از دو جناح اصلی به‌تنهایی اکثریت لازم را به دست نمی‌آورند.
کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل اعلام کرد میزان مشارکت در این انتخابات به ۷۷.۷ درصد رسیده است؛ بالاترین میزان مشارکت در بیش از دو دهه گذشته که حدود هفت واحد درصد بیشتر از انتخابات سال ۲۰۲۲ است.
این نخستین انتخابات اسرائیل پس از حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به رهبری حماس و جنگ‌های پس از آن در غزه، لبنان و ایران بود.
یکی از هواداران بنیامین نتانیاهو با پلاکاردهایی از تصویر او، به نتایج اگزیت پول انتخابات اسرائیل در ستاد حزب لیکود در اورشلیم واکنش نشان می‌دهد؛ پنجم آبان ۱۴۰۵.
چشم‌انداز تشکیل دولت و آینده سیاسی نتانیاهو
رویترز گزارش داد که نتایج اولیه از احتمال بن‌بست سیاسی در اسرائیل حکایت دارد و در صورت تایید برآوردهای سه شبکه اصلی، می‌تواند عقب‌گردی برای نتانیاهو باشد.
پیشتازی ائتلاف گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار، ممکن است نخستین فرصت تلاش برای تشکیل دولت را در اختیار او قرار دهد. با این حال، آیزنکوت عملا احتمال تشکیل دولت با مشارکت احزاب عربی را که در نظرسنجی‌های این سه شبکه مجموعا ۱۸ کرسی دارند، رد کرده است. این موضوع دستیابی او به اکثریت پارلمانی را دشوار می‌کند.
از سوی دیگر، ادامه بن‌بست سیاسی ممکن است به سود نتانیاهو تمام شود و به او امکان دهد در جریان مذاکرات احزاب برای تشکیل ائتلاف حاکم، به‌عنوان نخست‌وزیر موقت در قدرت باقی بماند.
یوحنان پلسنر، رییس موسسه دموکراسی اسرائیل، برآوردهای سه شبکه اصلی را شکستی بزرگ برای ائتلاف نتانیاهو توصیف کرد؛ زیرا بر اساس این نظرسنجی‌ها، شمار کرسی‌های ائتلاف او از ۶۸ کرسی در کنست قبلی به حدود ۵۰ کرسی کاهش می‌یابد.
با این حال، پلسنر تاکید کرد که آیزنکوت نیز پیروز قطعی انتخابات نیست و نتایج ممکن است با ادامه شمارش آرا تغییر کند.
او گفت در صورت تطابق نتایج نهایی با این برآوردها، آیزنکوت می‌تواند برای تشکیل دولت اقلیت تلاش کند؛ دولتی که ممکن است نتانیاهو را از قدرت کنار بزند، حتی اگر تنها تا انتخابات بعدی دوام بیاورد.
اعلام نتایج نهایی انتخابات ممکن است چند روز طول بکشد و احزاب کوچک‌تر می‌توانند نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری ائتلاف آینده و انتخاب نخست‌وزیر اسرائیل داشته باشند.
ایران اینترنشنال به اطلاعات و اسنادی اختصاصی دست یافته که نشان می‌دهد افشای سرقت ده‌ها میلیارد دلاری تراستی‌ها از پول فروش نفت ایران و جنجال‌های پس از آن، اجزای شبه‌کودتای سازمان اطلاعات سپاه پاسداران برای احیای شبکه فساد این نهاد امنیتی و تصاحب کل بازار نفت تحریمی بوده است.
دوشنبه، ۴ آبان‌ماه، حسین قربان‌زاده، عضو هیات‌مدیره شرکت پتروشیمی خلیج فارس و از چهره‌های نزدیک به محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، در مصاحبه با خبرگزاری فارس گفت برکناری محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت که سه هفته پیش کنار رفت، قرار بود اسفندماه گذشته اتفاق بیفتد.
او گفت مسعود پزشکیان در جلسه هیات دولت گفته است که علی خامنه‌ای، رهبر وقت جمهوری اسلامی، از او خواسته بود وزیر نفت را به‌دلیل ناتوانی در مدیریت بحران تراستی‌ها برکنار کند اما کشته شدن دیکتاتور پیشین ایران و وقوع جنگ چهل‌روزه، این تغییر را به تعویق انداخت.
نامه محرمانه شمخانی به خامنه‌ای
اما بر اساس سندی که به دست ایران‌اینترنشنال رسیده، این علی شمخانی، مشاور سیاسی خامنه‌ای، بود که در نامه‌ای محرمانه از او خواست وزیر نفت را برکنار کند.
شمخانی آبان‌ماه سال گذشته در گزارشی محرمانه برای رهبر جمهوری اسلامی نوشت که دولت پزشکیان هر بشکه نفت را در بازار با شش دلار تخفیف می‌فروشد، در حالی که در دولت رئیسی میزان تخفیف ۵۰ سنت بود.
مشاور سیاسی خامنه‌ای مدعی شد که در این دولت، میزان فروش نفت بسیار کمتر از میزان تولید آن است و وزارت نفت واردات طلا در ازای فروش نفت را متوقف کرده است.
یک منبع مطلع در وزارت نفت و منبعی دیگر در یک نهاد نظارتی به ایران‌اینترنشنال گفتند دلیل اصلی ناراحتی شمخانی از وزارت نفت، به حاشیه رانده شدن حسین شمخانی، مالک ناوگان ارواح، از روند فروش نفت تحریمی بود؛ ناوگانی متشکل از ۵۱ فروند کشتی برای دور زدن تحریم‌ها.
آغاز فصل تازه داستان تراستی‌ها
از سال ۹۷، پس از خروج آمریکا از برجام با تصمیم دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، و اعمال سیاست فشار حداکثری، جمهوری اسلامی فروش نفت در بازار تحریمی را به کمیته موسوم به «پوششی» در شورای عالی امنیت ملی سپرد که زیر نظر علی شمخانی اداره می‌شد. توجیه این تصمیم، جلوگیری از شکل‌گیری ابربدهکارانی مثل بابک زنجانی بود.
قرار بود نمایندگان سازمان اطلاعات سپاه در کنار نمایندگان وزارت اطلاعات در کمیته پوششی، جلوی فساد در فروش نفت تحریمی را بگیرند. این کمیته تصمیم می‌گرفت که محموله‌های نفت به کدام‌یک از دلالان نفتی معتمد حکومت، موسوم به تراستی‌ها، سپرده شود.
به‌گفته منابع ایران‌اینترنشنال، تصمیم‌گیرندگان اصلی در این مورد، شمخانی و محمدجواد باوند، نماینده سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، بودند. باوند، قائم‌مقام معاونت اقتصادی اطلاعات سپاه بود که مدیریت آن را مصطفی احدی بر عهده داشت.
با تصمیم آن‌ها، حسین شمخانی به یکی از اصلی‌ترین تراستی‌های فروش نفت ایران تبدیل شد؛ تراستی‌هایی که صدها میلیون دلار از پول نفت فروخته‌شده را برنگرداندند.
بر اساس سندی محرمانه که به‌طور اختصاصی به دست ایران‌اینترنشنال رسیده، یکی از واحدهای سازمان اطلاعات سپاه در سال ۱۴۰۰، در نامه‌ای به دادستان انقلاب تهران خواهان دستگیری و ممنوع‌الخروجی علی‌اکبر پورابراهیم، مدیرعامل وقت شرکت بازرگانی نفت، شده بود. حجم بالای بدهی مشتریان و ایجاد رانت برای تراستی‌ها، از جمله موارد مطرح‌شده علیه او بود.
با روی کار آمدن ابراهیم رئیسی، باوند دستیار ویژه جواد اوجی، وزیر وقت نفت، شد و مصطفی احدی سکان معاونت اقتصادی شورای عالی امنیت ملی را در اختیار گرفت تا شبکه اطلاعات سپاه پاسداران در فروش نفت همچنان پایدار بماند.
علی‌اکبر پورابراهیم در مصاحبه با خبرگزاری کار ایران، ایلنا، تایید کرد که تراستی‌ها در این دوره ۱۱ میلیارد دلار از پول نفت را برنگرداندند.
اما پس از پیروزی مسعود پزشکیان در انتخابات سال ۱۴۰۳، باوند برکنار شد و وزیر نفت، فروش نفت را به یک شبکه امنیتی دیگر سپرد؛ شبکه فساد وزارت اطلاعات به سرکردگی فردی موسوم به شایان، مدیرکل سابق فرآورده‌های نفتی این وزارتخانه.
آغاز پرونده‌سازی متهمان قدیمی برای متهمان تازه
به‌گفته دو منبع مطلع، از مهرماه سال ۱۴۰۴، وقتی تراستی‌ها بخش مهمی از پول نفت فروخته‌شده را برنگرداندند، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران با همکاری علی شمخانی و محمدجواد باوند، ۱۱ میلیارد دلار گم‌شده دوره رئیسی را هم به حساب وزارت نفت دولت پزشکیان نوشت.
یک منبع مطلع در یک نهاد نظارتی به ایران‌اینترنشنال گفت اطلاعات سپاه با فشار بر محمدهادی مومنین، یکی از تراستی‌های پیشین سپاه که حالا عضو شبکه شایان شده بود، توانست به این شبکه نفوذ کند. مومنین مدتی بازداشت شد، اما پس از همکاری با اطلاعات سپاه آزاد شد و به چین رفت.
سپاه پاسداران تلاش کرد هویت چند عضو کلیدی شبکه وزارت نفت را که از اعضای خانواده مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی بودند، پنهان کند.
اما ایران‌اینترنشنال در گزارشی اختصاصی فاش کرد که فرزند محسن رضایی، دبیر فعلی شورای عالی امنیت ملی، و پسر و داماد دو وزیر پیشین وزارت اطلاعات، از جمله تراستی‌هایی هستند که ۱۱ میلیارد دلار پول نفت را برنگردانده‌اند.
پاک‌نژاد به دنبال چتر نجات؛ باوند وارد می‌شود
محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت، به‌دلیل این حجم وسیع از فساد با فشار برای برکناری روبه‌رو شده بود. او محمدجواد باوند را به وزارت نفت بازگرداند و به‌عنوان دستیار خود در امور فروش نفت منصوب کرد. هم‌زمان، مصطفی احدی به معاونت ۶۰۰ اطلاعات سپاه منصوب شد تا جریان رسانه‌ای را کنترل کند.
مردادماه، شایان از مدیرکلی واحد فرآورده‌های نفتی وزارت اطلاعات کنار گذاشته شد. یک ماه پیش‌تر، حمید بورد، مدیرعامل شرکت ملی نفت و سرپرست فعلی وزارتخانه، به درخواست پاک‌نژاد، علی‌اکبر پورابراهیم را به‌عنوان سرپرست شرکت نیکو منصوب کرده بود.
بر اساس سندی که ایران‌اینترنشنال برای اولین بار منتشر کرد، باوند و پورابراهیم در تیرماه، فروش ۸۶ میلیون بشکه نفت ایران را با تخفیف قابل‌ملاحظه ۸ دلار در هر بشکه به چهار تراستی سپردند که همگی چند میلیارد دلار از پول نفت را برنگردانده بودند. این محموله‌ها در زمان اجرای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد از خلیج فارس خارج شده بودند. حسین شمخانی و محمدهادی مومنین دو تن از این تراستی‌ها بودند. این اقدام نشان داد که شبکه فساد اطلاعات سپاه پاسداران در فروش نفت به‌طور کامل احیا شده است.
گام آخر: پورابراهیم، مردی با کوله‌باری از فساد
آخرین حلقه مدیریتی این شبکه، علی‌اکبر پورابراهیم بود که پس از سه سال بار دیگر مدیرعامل نیکو شد. بسیاری از اصولگرایان او را دانشجوی بیژن زنگنه، وزیر نفت دولت روحانی، و منتسب به جریان اعتدالیون و اصلاح‌طلبان معرفی کردند اما به‌گفته منابع ایران‌اینترنشنال، او در ۳۱سالگی با دستور اطلاعات سپاه مدیریت شرکت بازرگانی نفت را بر عهده گرفت و بعدا، با وجود پرونده‌های فساد گسترده، در دولت رئیسی هم این سمت را حفظ کرد.
بر اساس سندی محرمانه که به دست ایران‌اینترنشنال رسیده، او یکی از متهمان اصلی فساد در تهاتر دو محموله نفت و گاز با دولت ونزوئلا بود.
در گزارش سازمان بازرسی تایید شد که شرکت نیکو با مدیریت پورابراهیم، دو محموله میعانات گازی و نفت خام ایران را به ارزش حدود سه میلیارد دلار با ونزوئلا تهاتر کرد، اما بیش از یک میلیارد دلار از مابه‌التفاوت ارزش محموله‌ها بازنگشت.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که ونزوئلا محموله‌های جایگزین را تحویل ایران نداد و نفتکش‌هایی که میعانات گازی و نفت خام به کاراکاس برده بودند، خالی برگشتند.
تراستی‌های وزارت نفت در این معامله دو نفر بودند: محمدهادی مومنین، که همین حالا دو میلیارد دلار از پول نفت را برنگردانده است، و حسین شمخانی، معروف به هکتور.
در پی این معامله، وزیر نفت ونزوئلا بازداشت شد، اما در ایران، پورابراهیم، شمخانی و مومنین به کارشان ادامه دادند.
معامله مشکوک کشتی‌ها و ضرر ۵۵۰میلیون دلاری
ایران‌اینترنشنال به سندی محرمانه دست یافته که نشان می‌دهد پورابراهیم در بهار امسال، گزارشی به یکی از نهادهای امنیتی داده و مدیر سابق شرکت بازرگانی نفت و وزارت نفت را متهم کرده است که با اهمال‌کاری باعث تحریم ۱۲ فروند نفتکش ایرانی و تحمیل ۹۰۰ میلیون دلار زیان به ایران شده‌اند.
محسن پاک‌نژاد، وزیر برکنارشده نفت
اما گزارش کارشناسی این نهاد نظارتی نشان می‌دهد که خود پورابراهیم دستور خرید ۱۲ فروند کشتی را داده بود که همه می‌دانستند تحریم خواهند شد. جمهوری اسلامی به همین دلیل از کشتی‌های اجاره‌ای استفاده می‌کند. در نتیجه این معامله، ایران ۵۵۰ میلیون دلار ضرر کرد.
فروشندگان و واسطه‌های این ۱۲ کشتی، همگی تراستی‌های شبکه باوند و پورابراهیم بودند. یکی از آن‌ها تبعه‌ای چینی موسوم به ویلیام، با نام واقعی وانگ ژی جینگ، بود؛ دلالی ۶۵ساله که آمریکا او را تحریم کرده است.
به‌گفته یک منبع در وزارت نفت و منبعی دیگر در یک نهاد نظارتی، پورابراهیم با شماری از تراستی‌ها معامله‌ای برای خرید کشتی‌ها ترتیب داد و درصد قابل‌توجهی رشوه از آن‌ها دریافت کرد.
حالا او با بازگشت به مدیریت نیکو، همراه با محمدجواد باوند، فروش نفت ایران را در اختیار گرفته است تا شبکه تراستی‌های اطلاعات سپاه پاسداران احیا شود. این شبه‌کودتا به برکناری یک وزیر، کنار رفتن یک مدیرکل وزارت اطلاعات و سپرده شدن مسئولیت فروش نفت تحریمی ایران به حسین شمخانی، محمدهادی مومنین و دیگر تراستی‌های معتمد سپاه انجامید.
فلاویو بولسونارو، نامزد حزب لیبرال در انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل، پس از شکست در دور دوم انتخابات سخنرانی می‌کند؛ برازیلیا، سوم آبان ۱۴۰۵. عکس: رویترز
خبرگزاری رویترز به نقل از دو منبع گزارش داد فلاویو بولسونارو، سناتور برزیلی و پسر رییس‌جمهوری پیشین این کشور، پس از شکست در انتخابات ریاست‌جمهوری و خودداری از تحویل گذرنامه‌هایش به دستور دیوان عالی، برزیل را به مقصد آمریکا ترک کرد.
بر اساس این گزارش که سه‌شنبه پنجم آبان منتشر شد، مقصد دقیق بولسونارو در آمریکا، زمان ورود او و اینکه آیا قصد درخواست پناهندگی دارد، مشخص نیست.
دیوان عالی برزیل چهارم آبان در چارچوب تحقیقات درباره پول‌شویی، به بولسونارو ۲۴ ساعت فرصت داده بود گذرنامه‌هایش را تحویل دهد. دو منبع دیگر به رویترز گفتند این مهلت به پایان رسید و گذرنامه‌های او باطل شد. بولسونارو هرگونه تخلف را رد کرده است.
نحوه خروج او از برزیل روشن نیست. یک مقام ارشد پلیس فدرال به رویترز گفت بولسونارو از هیچ‌یک از گذرگاه‌های رسمی مرزی کشور خارج نشده است.
سفارت آمریکا در برزیل و وکیل بولسونارو به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
بولسونارو چهارم آبان گفته بود قصد فرار ندارد: «هرگز به ترک کشور فکر نکرده‌ام. گذرنامه‌هایم را تحویل می‌دهم و در برابر این مضحکه، که تلاشی آشکار برای ترساندن من است، از خود دفاع خواهم کرد.»
دوره عضویت او در سنای برزیل در فوریه ۲۰۲۷ (اواخر زمستان ۱۴۰۵) پایان می‌یابد و با پایان این دوره، مصونیتش در برابر پیگرد قضایی را از دست می‌دهد.
این سناتور راست‌گرا که بخت اصلی پیروزی در انتخابات شناخته می‌شد، در رای‌گیری سوم آبان به لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا، رییس‌جمهوری چپ‌گرای برزیل، باخت. لولا با این پیروزی، چهارمین دوره غیرمتوالی ریاست‌جمهوری خود را به دست آورد.
بولسونارو هنوز رسما شکست را نپذیرفته است. او پس از اعلام نتیجه، با اشاره به آنچه تخلفات انتخاباتی خواند، گفت برای ابطال نتیجه رای‌گیری اقدام خواهد کرد. با این حال، حزب لیبرال او چهارم آبان اعلام کرد پیروزی لولا را به رسمیت می‌شناسد.
احتمال تشدید تنش میان برزیل و آمریکا
رویترز نوشت خروج بولسونارو به مقصد آمریکا می‌تواند شکاف میان دو کشور پرجمعیت قاره آمریکا را عمیق‌تر کند. دولت دونالد ترامپ پیش‌تر ژائیر بولسونارو، پدر فلاویو و رییس‌جمهوری پیشین برزیل، را قربانی آزار و پیگرد قضایی با انگیزه سیاسی خوانده بود.
لولا نیز واشینگتن را به تبانی با خانواده بولسونارو برای بازگرداندن این خانواده به قدرت متهم کرده است. رویترز پیش از انتخابات، در گزارشی از تلاش وزارت خارجه آمریکا برای بازگرداندن این خانواده به قدرت خبر داده بود. دفتر لولا به درخواست اظهارنظر درباره تحول تازه پاسخ نداد.
ژائیر بولسونارو نیز پس از انتخابات سال ۲۰۲۲، بدون پذیرش شکست مقابل لولا، به آمریکا رفت. این سفر در دوره ریاست‌جمهوری جو بایدن انجام شد. او سرانجام به برزیل بازگشت، اما بعدتر در پرونده توطئه کودتا و در پی یورش هوادارانش به ساختمان‌های حکومتی در برازیلیا، به ۲۷ سال زندان محکوم شد.
ادواردو بولسونارو، برادر کوچک‌تر فلاویو که در آمریکا زندگی می‌کند، پیش از رای‌گیری از خروج برادرش در صورت شکست حمایت کرده بود. او در ماه اکتبر به استیون کراودر، میزبان پادکست، گفت: «اگر برادرم پیروز نشود، من موافقم که کشور را ترک کند.»
