دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، دوشنبه چهارم آبان گفت پیروزی غیرمنتظره لولا رییس‌جمهوری چپ‌گرای برزیل در انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور «شبیه یک انتخابات تقلب‌آمیز دیگر به نظر می‌رسید». حزب فلاویو بولسونارو، نامزد راستگرای شکست‌خورده نتیجه انتخابات را به رسمیت شناخته است.
فلاویو بولسونارو، فرزند ژائیر بولسونارو، رییس‌جمهوری پیشین برزیل، از پذیرش شکست در انتخابات ریاست‌جمهوری روز یک‌شنبه خودداری کرده و گفته بود پس از آنکه دیوان عالی زمان رأی‌گیری را دو ساعت تمدید کرد، خواستار ابطال پیروزی لولا خواهد شد.
با این حال، حزب لیبرال بولسونارو اواخر روز دوشنبه در بیانیه‌ای به امضای والدمار کوستا نتو، رییس این حزب، اعلام کرد نتیجه دور دوم انتخابات را به رسمیت می‌شناسد.
کوستا نتو گفت: «ما نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری را به رسمیت می‌شناسیم، اما معتقدیم مسائل مطرح‌شده باید به‌درستی روشن شوند.»
بولسونارو که از زمان انتشار بیانیه حزبش تاکنون به‌طور علنی اظهارنظر نکرده است، پیش‌تر در روز دوشنبه گفته بود پس از دیدار با پدرش که در حبس خانگی به سر می‌برد، از دستور پلیس فدرال برای تحویل گذرنامه‌های خود تبعیت خواهد کرد. او همچنین برنامه‌ریزی برای فرار از برزیل را تکذیب کرد.
ترامپ پیش از انتخابات از بولسونارو حمایت رسمی نکرده بود، هرچند رویترز پیش‌تر گزارش داده بود که مقام‌هایی از وزارت امور خارجه دولت او کارزاری را برای بازگرداندن خاندان بولسونارو به قدرت هدایت کرده‌اند.
ترامپ مدرکی ارائه نداد اما به خبرنگاران گفت: «من طرف هیچ‌کس را نگرفتم، اما این انتخابات شبیه یک انتخابات تقلب‌آمیز دیگر به نظر می‌رسید. از نظر من خیلی بد به نظر می‌رسید.»
بولسونارو با اختلاف بیش از چهار میلیون رأی از لولا شکست خورد؛ نتیجه‌ای روشن که تغییر آن برای او دشوار خواهد بود.
بر اساس تحلیل سوابق انتخاباتی از سوی پدرو بورگوس، استاد موسسه اینسپر، در دو ساعت اضافی رأی‌گیری که به دستور دیوان عالی انجام شد، کمتر از ۳۵ هزار رأی، معادل حدود ۰٫۰۳ درصد کل آرا، به صندوق‌ها ریخته شد.
ترامپ گفت: «فقط فکر می‌کنم انتخابات، با توجه به نحوه شمارش و ثبت آرا، خیلی بد به نظر می‌رسید. تمدیدی که داده شد بسیار عجیب بود.»
جرالدو آلکمین، معاون رییس‌جمهوری برزیل، بعدا در مصاحبه‌ای تلویزیونی با شبکه «رده وانگوآردا» از نظام انتخاباتی کشورش دفاع کرد و اظهارات ترامپ را «کاملا نادرست» و «بی‌اساس» خواند.
ژائیر بولسونارو شکست خود را در انتخابات سال ۲۰۲۲ نپذیرفت. رییس‌جمهوری پیشین برزیل پس از شکست از لولا، به اتهام توطئه برای کودتا به ۲۷ سال زندان محکوم شد.
تحلیلگران انتظار ندارند فلاویو بولسونارو بتواند جنبشی ضددموکراتیک مشابه جنبشی که پدرش در سال ۲۰۲۲ شکل داد، ایجاد کند.
پیروزی لولا بازارها را متلاطم کرد
رهبران جهان تاکنون به‌طور گسترده چهارمین دوره بی‌سابقه ریاست‌جمهوری لولا را به او تبریک گفته‌اند؛ پیروزی‌ای که با واکنش منفی سرمایه‌گذارانی روبه‌رو شد که روی پیروزی بولسونارو حساب کرده بودند.
ارزش رئال برزیل در برابر دلار ۸٫۱ درصد کاهش یافت که بزرگ‌ترین سقوط یک‌روزه آن از سال ۲۰۰۲ به شمار می‌رود. بورس این کشور نیز شدیدترین افت روزانه خود از سال ۲۰۲۰ را ثبت کرد.
آندرس آبادیا، اقتصاددان ارشد آمریکای لاتین در موسسه پانتئون ماکرواکونومیکس، به رویترز گفت: «موج اولیه فروش ممکن است با بسته شدن موقعیت‌های معاملاتی مرتبط با انتخابات فروکش کند، اما سرمایه‌گذاران پیش از آنکه دوباره میزان سرمایه‌گذاری خود را افزایش دهند، خواستار تعهدات قانع‌کننده‌ای در زمینه سیاست مالی خواهند بود.»
پیروزی لولا برخلاف نتایج نظرسنجی‌ها، سوابق انتخاباتی و موج جهانی مخالفت با دولت‌های مستقر رقم خورد و روند پیروزی‌های انتخاباتی راست‌گرایان در سراسر آمریکای لاتین را مهار کرد. او در دور نخست انتخابات از بولسونارو عقب افتاده بود، اما توانست رأی‌دهندگان را متقاعد کند که در دور دوم برای حمایت از او پای صندوق‌های رأی بیایند.
موسسات نظرسنجی گفتند مشارکت بالاتر از انتظار رأی‌دهندگان و بهبود کارزار انتخاباتی لولا در شبکه‌های اجتماعی به پیروزی او کمک کرد.
لولا در جریان مبارزات انتخاباتی به کارنامه خود در کاهش فقر و نابرابری اشاره می‌کرد و در عین حال، کاهش نرخ بیکاری، بی‌سوادی و جنگل‌زدایی به پایین‌ترین سطوح تاریخی را برجسته می‌ساخت. با این حال، چهارمین دوره ریاست‌جمهوری او ممکن است دشوار باشد.
او برای پیشبرد برنامه‌های خود در کنگره‌ای که مملو از متحدان بولسونارو است، با نبردی دشوار روبه‌رو خواهد شد؛ زیرا افزایش چشمگیر آرای رأی‌دهندگان محافظه‌کار در دور نخست انتخابات سراسری، ترکیب قوه مقننه برزیل را بیش از پیش به سمت راست سوق داده است.
خبرگزاری رویترز به‌نقل از یک منبع آگاه گزارش داد که بریتانیا به «بانک دفاع، امنیت و تاب‌آوری» به رهبری کانادا نخواهد پیوست؛ تصمیمی که ضربه‌ای به تلاش‌ها برای تاسیس نخستین بانک دفاعی جهانی وارد می‌کند.
با این حال دو کشور اعلام کرده‌اند چارچوبی برای همکاری میان طرح‌های تامین مالی دفاعی خود تدوین خواهند کرد و دو نهاد مجزا اما مکمل ایجاد خواهند شد که در زمینه فرصت‌های سرمایه‌گذاری و چالش‌های راهبردی از یکدیگر حمایت کنند.
در بیانیه مشترک دو کشور که یک‌شنبه سوم آبان منتشر شد، آمده است: «ما همکاری نزدیکی داشته‌ایم تا بررسی کنیم چگونه سازوکار چندجانبه دفاعی (MDM) و بانک دفاع، امنیت و تاب‌آوری (DSRB) می‌توانند به بهترین شکل اهداف مشترک ما را پیش ببرند.»
رویترز همچنین به‌نقل از یک منبع مطلع دیگر گزارش داد دو دولت نتوانستند بر سر مسائل کلیدی، از جمله محل استقرار دفتر مرکزی یک نهاد مشترک، میزان خریدهای مشترک تسلیحاتی و تجهیزات دفاعی، اعطای وام به اعضا و مقررات مربوط به پذیرش اعضای جدید به توافق برسند.
این منبع افزود سازوکار چندجانبه دفاعی بر تسریع سرمایه‌گذاری‌های دفاعی، تامین مالی خریدهای مشترک و تجمیع تقاضای متحدان ناتو برای کاهش هزینه‌های خرید تجهیزات متمرکز خواهد بود.
در مقابل، بانک دفاع، امنیت و تاب‌آوری با حمایت از سرمایه‌گذاری در صنایع دفاعی و زنجیره‌های تامین، مکمل این سازوکار خواهد بود و تمرکز بیشتری بر اعطای وام به دولت‌ها به‌صورت مستقل خواهد داشت.
بانک دفاع، امنیت و تاب‌آوری که مقر آن در کانادا خواهد بود، برای جلب حمایت کشورهای بزرگ‌تر اروپایی با چالش‌هایی روبه‌رو شده است. رویترز نخستین رسانه‌ای بود که در سپتامبر سال گذشته گزارش داد بریتانیا از پیوستن به این طرح خودداری کرده است.
امیدهایی وجود داشت که بریتانیا در دوران اندی برنهام، نخست‌وزیر جدید این کشور، در موضع خود تجدیدنظر کند. آلمان نیز پیش‌تر از پیوستن به این طرح خودداری کرده بود. سخنگوی وزارت دارایی آلمان گفت این کشور به‌عنوان ناظر در مذاکرات مربوط به اساسنامه بانک دفاع، امنیت و تاب‌آوری حضور دارد و در حال بررسی مسائل حل‌نشده است.
بریتانیا و کانادا اعلام کردند سازوکار چندجانبه دفاعی و بانک دفاع، امنیت و تاب‌آوری به‌گونه‌ای طراحی خواهند شد که همکاری نزدیکی با یکدیگر داشته باشند و بتوانند در زمینه اولویت‌های صنعتی نوظهور، فرصت‌های سرمایه‌گذاری و چالش‌های تامین مالی راهبردی از یکدیگر حمایت کنند.
هدف‌گذاری برای جذب میلیاردها یورو سرمایه
بانک دفاع، امنیت و تاب‌آوری در نظر داشته است حدود ۱۰۰ میلیارد یورو (۱۱۲ میلیارد دلار) سرمایه جذب کند و از این منابع برای اعطای وام‌های کم‌هزینه به دولت‌ها و پیمانکاران به‌منظور اجرای پروژه‌های دفاعی استفاده کند.
این بانک همچنین برای وام‌دهندگانی که تامین مالی شرکت‌های کوچک‌تر را بر عهده دارند و این شرکت‌ها وام‌گیرندگانی پرریسک‌تر تلقی می‌شوند، ضمانت ارائه خواهد کرد.
تاکنون آلبانی، بلژیک، یونان، لتونی، لوکزامبورگ، رومانی، ترکیه و اوکراین، در کنار کانادا، حمایت خود را از این طرح اعلام کرده‌اند.
فرانسوا فیلیپ شامپاین، وزیر دارایی کانادا، گفت این گروه روز ۳۰ نوامبر در لوکزامبورگ گرد هم خواهد آمد تا اساسنامه تاسیس بانک را امضا کند.
او در بیانیه‌ای گفت: «عضویت برای دیگر متحدان و شرکای نزدیک که در هدف این بانک سهیم هستند، آزاد است.»
رویترز پیش‌تر گزارش داده بود که برخی اعضای بالقوه به‌دلیل نگرانی‌هایی به این طرح نپیوسته‌اند؛ از جمله تردید درباره اینکه آیا بانک دفاع، امنیت و تاب‌آوری می‌تواند تامین مالی ارزان‌تری نسبت به دولت‌های ملی دارای رتبه اعتباری بالا فراهم کند یا خیر. میزان سرمایه‌ای که کشورها باید متعهد به تامین آن شوند، ساختار حکمرانی بانک و هم‌پوشانی فعالیت‌های آن با طرح‌های موجود نیز از دیگر نگرانی‌ها بوده است.
وس استریتینگ، وزیر دفاع بریتانیا، اخیرا بانک دفاع، امنیت و تاب‌آوری را «سازوکاری واقعا جالب و نوآورانه» توصیف کرده و گفته بود که بانک دفاعی پیشنهادی و سازوکار چندجانبه دفاعی را رقیب یکدیگر نمی‌داند.
بریتانیا پیش‌تر با اشاره به نگرانی‌ها درباره تناسب هزینه‌ها با منافع حاصل، از پیوستن به این طرح خودداری کرده بود.
رویترز پیش‌تر گزارش داده بود که برنهام در ماه ژوئیه در گفت‌وگو با مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا، و همچنین در جریان سفر ماه اوت خود به کی‌یف، در دیدار با لوک فریدن، نخست‌وزیر لوکزامبورگ، درباره بانک دفاع، امنیت و تاب‌آوری در کنار طرح سازوکار چندجانبه دفاعی گفت‌وگو کرده بود.
اردن دوشنبه چهارم آبان اعلام کرد نیروی هوایی این کشور پس از آنکه مشخص شد مظنونان حمله مرگبار هفته گذشته به یک کلیسا در این کشور با «گروه‌های تروریستی» فعال در جنوب سوریه ارتباط داشته‌اند، مواضعی را که «مخفیگاه‌های شبه‌نظامیان» توصیف کرد، در این منطقه هدف قرار داده است.
سازمان کل گذرگاه‌های مرزی و گمرک سوریه نیز سه‌شنبه پنج آبان در بیانیه‌ای اعلام کرد این کشور به‌دلیل تحولات میدانی در استان درعا، گذرگاه مرزی نصیب با اردن را بسته و تردد مسافران و حمل‌ونقل تجاری را در هر دو جهت متوقف کرده است. گذرگاه مرزی نصیب تنها گذرگاه مسافری و تجاری میان اردن و سوریه است.
نیروهای مسلح اردن اعلام کردند این عملیات با هماهنگی دمشق انجام شده است. با این حال، دولت سوریه روایت متناقضی ارائه داد و اعلام کرد تحقیقاتی را درباره حملات اردن آغاز کرده است. دولت سوریه همچنین در بیانیه‌ای بر اهمیت هماهنگی میدانی و امنیتی در مناطق مرزی تاکید کرد.
وزارت امور خارجه سوریه در بیانیه‌ای اعلام کرد دمشق «مخالفت کامل» خود را با انجام این حملات بدون هماهنگی قبلی به اطلاع اردن رسانده است.
یک مقام بهداشتی سوریه به خبرگزاری دولتی این کشور گفت در حملات اردن پنج غیرنظامی، از جمله زنان و کودکان، کشته شده‌اند.
اردن بلافاصله درباره این گزارش اظهارنظری نکرد.
چند ساعت پیش از آن، مقام‌های ارشد امنیتی دولت اردن اعلام کرده بودند که نیروهای امنیتی این کشور دوشنبه پس از تبادل آتش، دو برادر و شوهر خواهر آن‌ها را در ارتباط با حمله به کلیسا که ۹ کشته بر جای گذاشت، بازداشت کرده‌اند.
سرلشکر عبیدالله المعایطه، مدیر امنیت عمومی اردن، گفت: «ان‌شاءالله آن‌ها فقط نماینده خودشان باشند.»
وقوع چنین خشونتی در اردن، متحد نسبتا باثبات آمریکا در خاورمیانه، بسیار غیرمعمول است. حمله روز جمعه به اقلیت مسیحی این کشور باعث شد ملک عبدالله، پادشاه اردن، به نیروهای امنیتی دستور دهد با «مشت آهنین» پاسخ دهند.
المعایطه و مازن الفرایه، وزیر کشور اردن، در یک نشست خبری مشترک اعلام کردند این کشور تروریسم افراط‌گرایانه را تحمل نخواهد کرد.
الفرایه افزود: «این پرونده هنوز بسته نشده و تحقیقات همچنان ادامه دارد. تا امروز، هیچ نشانه‌ای از ارتباط آن‌ها با هسته‌های دیگر وجود ندارد.»
حمله روز جمعه هنگام برگزاری مراسم تشییع جنازه در یک کلیسای ارتدوکس یونانی در روستای حمود، در حدود ۱۲۰ کیلومتر جنوب غربی امان، پایتخت اردن، رخ داد و دست‌کم ۳۴ زخمی نیز بر جای گذاشت. شاهدان گفتند افراد مسلح به مدت چند دقیقه تیراندازی کردند.
مقام‌های امنیتی اعلام کردند مظنونان که در نزدیکی روستای حمود زندگی می‌کردند، به دست عدالت سپرده خواهند شد. اسامی هر سه مظنون در نشست خبری اعلام شد.
تصاویر ویدیویی رویترز ساختمانی را در روستای الجدیده در استان کرک نشان می‌داد که در اثر تبادل آتش، آثار متعدد اصابت گلوله بر آن دیده می‌شد.
اداره امنیت عمومی اردن در بیانیه‌ای که رسانه‌های دولتی منتشر کردند، اعلام کرد نیروهای امنیتی مظنونان را در حالی شناسایی و ردیابی کردند که در خانه‌ای متروکه مخفی شده بودند. مظنونان حاضر نشدند خود را تسلیم کنند و به نیروهای امنیتی حمله‌ور شدند. نیروهای امنیتی نیز به تیراندازی پاسخ دادند و هر سه نفر را پس از زخمی کردن بازداشت کردند.
هیچ‌یک از نیروهای امنیتی زخمی نشدند و ماموران شماری سلاح گرم و گلوله در اختیار مظنونان کشف کردند.
تاکنون هیچ گروهی مسئولیت حمله به کلیسا را بر عهده نگرفته است.
اردن که از شرکای آمریکا در مبارزه با افراط‌گرایی است، در گذشته چندین توطئه شبه‌نظامیان اسلام‌گرا را خنثی کرده است. مقام‌های امنیتی در نشست خبری از هیچ گروه اسلام‌گرایی نام نبردند.
ارتش آمریکا در حال آموزش خلبانان بالگردهای تهاجمی آپاچی برای مقابله با پهپادهاست؛ اقدامی که نشان‌دهنده تغییر ماهیت جنگ‌های مدرن و ضرورت بازنگری در کارآمدی تسلیحات متعارف است.
نیویورک‌تایمز در گزارشی از رزمایش نیروهای آمریکایی در آلمان نوشته است که پهپادهای ارزان‌قیمت، با تغییر موازنه قدرت در میدان نبرد، حتی آینده بالگردهای پیشرفته‌ای مانند آپاچی را با پرسش روبه‌رو کرده‌اند.
در رزمایش «اسکای‌فال ۲» در منطقه آموزشی گرافن‌وور آلمان، بالگردهای آپاچی گردان دوم هنگ ۱۵۹ تهاجمی ارتش آمریکا به تعقیب و انهدام پهپادهای «اوت‌لا» پرداختند. این پهپادها با دهانه بال حدود ۳٫۳ متر، از نظر اندازه شبیه پهپادهای دوربرد شاهد ساخت ایران هستند که روسیه نیز از آن‌ها در جنگ اوکراین استفاده می‌کند.
مایکل شویرتز، خبرنگار نیویورک‌تایمز که از داخل یک بالگرد بلک‌هاوک شاهد رزمایش بود، تعقیب پهپادی کوچک به‌وسیله آپاچی ۹ تنی را به شکار سنجاب از سوی شیر تشبیه کرده است؛ عملیاتی که انرژی فراوانی می‌طلبد، اما در میدان نبرد جدید برای بقا ضروری است.
پهپادها نه‌تنها تهدیدی علیه تجهیزات نظامی گران‌قیمت هستند، بلکه ماموریت سنتی بالگردها را نیز تغییر داده‌اند. در اوکراین، پهپادها تانک‌ها، خودروهای زرهی و بالگردها را تا حد زیادی از خطوط مقدم عقب رانده‌اند و حتی ناوگان دریای سیاه روسیه را وادار به عقب‌نشینی کرده‌اند. خطوط مقدم سنتی جای خود را به پهنه‌های وسیعی موسوم به «مناطق کشتار» داده‌اند که پهپادها بر آن‌ها مسلط‌اند و بقای نیروهای نظامی گاه با دقیقه سنجیده می‌شود.
این تهدید برای آمریکا نیز واقعی است. به‌نوشته نیویورک‌تایمز، پهپادهای شاهد با وجود طراحی ساده و سرعت پایین، توانسته‌اند از سامانه‌های پدافندی آمریکا عبور کنند و عامل تقریباً تمام تلفات جانی نیروهای آمریکایی تا این مرحله از جنگ ایران بوده‌اند. در ماه ژوئن نیز یک آپاچی بر فراز تنگه هرمز بر اثر برخورد یا حمله یک پهپاد شاهد سقوط کرد.
در رزمایش آلمان، آپاچی‌ها با توپ‌های ۳۰ میلی‌متری و مهمات آموزشی و همچنین راکت و موشک به مقابله با پهپادها پرداختند. نتایج امیدوارکننده بود؛ یک گروه پروازی توانست در یک نوبت هر چهار پهپاد هدف را سرنگون کند. خلبانان تاکید کردند که استفاده از مهمات انفجاری جنگی، به‌جای گلوله‌های فولادی آموزشی، انهدام اهداف را آسان‌تر می‌کند.
با این حال، مقام‌های نظامی آمریکا آپاچی را نه سامانه‌ای مستقل، بلکه بخشی از شبکه گسترده دفاع در برابر پهپادها می‌دانند. یکی از مزیت‌های این بالگرد، امکان استفاده از گلوله‌های نسبتا ارزان ۳۰ میلی‌متری به‌جای موشک‌های گران‌قیمت است. این موضوع به‌ویژه در مقابله با حملات انبوه پهپادی اهمیت دارد؛ حملاتی که کشورهای مختلف در حال توسعه توانایی اجرای هم‌زمان آن‌ها هستند.
سرهنگ دوم جان ورویل، از فرماندهان پدافند هوایی آمریکا، می‌گوید چالش اصلی صرفا سرنگونی یک پهپاد نیست، بلکه مقابله با شمار زیادی هدف است که هم‌زمان حمله می‌کنند. از همین رو، ارتش آمریکا می‌کوشد سامانه‌های دفاعی متنوعی را در کنار یکدیگر به کار گیرد.
تجربه کشورهای دیگر نیز اهمیت این رویکرد را نشان می‌دهد. اوکراین از بالگردهای ام‌آی-۸ ساخت شوروی برای سرنگونی پهپادهای شاهد استفاده کرده و آزمایش به‌کارگیری بالگردها به‌عنوان سکوی پرتاب پهپادهای رهگیر علیه اهداف جت‌موتور را آغاز کرده است. اسرائیل نیز از آپاچی علیه پهپادهای ایرانی استفاده کرده و در جریان ورود بیش از ۲۰ پهپاد به حریم هوایی لهستان، بالگردها در کنار جنگنده‌ها برای مقابله با آن‌ها به پرواز درآمدند.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در یادداشتی در ژوئیه ۲۰۲۵ پهپادها را بزرگ‌ترین نوآوری میدان نبرد در یک نسل توصیف کرد و هشدار داد که سرعت تحول این فناوری به‌اندازه‌ای است که بزرگ‌ترین خطر برای ارتش آمریکا، پرهیز از پذیرش خطر و آزمایش روش‌های جدید خواهد بود.
با این همه، پیشرفت سریع فناوری پهپادها محدودیت‌های جدی بالگردهای آپاچی را آشکار کرده است. پهپادهای جدید با کسری از هزینه هواگردهای سرنشین‌دار، قابلیت‌هایی مشابه یا حتی پیشرفته‌تر ارائه می‌کنند، بدون آنکه جان خلبانان را به خطر بیندازند.
شرکت اوکراینی «اسکای‌فال» پهپاد بزرگی به نام «استارگیت» ساخته که توانایی تخلیه نیروها از میدان نبرد را دارد. در سوی دیگر، پهپادهای جدید روسی «گران-۴» به موتور جت مجهز شده‌اند و سرعتشان از حداکثر سرعت آپاچی بیشتر است.
کودی شونوور، مسئول ارشد تسلیحات گردان آپاچی، می‌گوید سرعت عامل تعیین‌کننده است و مقابله با پهپادهای جت‌موتور تقریبا از محدوده توانایی‌های این بالگرد خارج می‌شود.
آسیب‌پذیری بالگردها نیز افزایش یافته است. انتشار ویدئویی از اصابت یک پهپاد FPV اوکراینی به بالگرد تهاجمی روسیه نشان می‌دهد که حتی هواگردهای پیشرفته در برابر پهپادهای کوچک مصون نیستند.
خلبانان آمریکایی اذعان دارند که برخلاف جنگ‌های عراق و افغانستان، دیگر نمی‌توانند ساعت‌ها بر فراز میدان نبرد باقی بمانند. ماموریت آینده آن‌ها احتمالا ورود سریع و پنهانی، انهدام هدف و خروج فوری خواهد بود، نه حضور مستمر در خط مقدم.
حادثه سقوط آپاچی بر فراز تنگه هرمز این آسیب‌پذیری را برجسته کرد. کارشناسان هنوز درباره علت دقیق آن اختلاف‌نظر دارند: ممکن است پهپاد شاهد به سامانه پیشرفته هدف‌گیری مجهز بوده یا بالگرد به‌طور تصادفی با آن برخورد کرده باشد. هر دو خلبان زنده ماندند و با کمک یک شناور بدون سرنشین نیروی دریایی نجات یافتند.
به این ترتیب، پرسش اصلی برای ارتش آمریکا دیگر صرفا چگونگی استفاده از آپاچی علیه پهپادها نیست؛ بلکه این است که تسلیحات گران‌قیمت و متعارف قرن بیستم در جنگ‌هایی که پهپادهای ارزان، انبوه و به‌سرعت در حال تکامل بر آن‌ها مسلط می‌شوند، چه جایگاهی خواهند داشت.
پارلمان مصر به عبدالفتاح السیسی، رییس‌جمهوری این کشور، اجازه داد در صورت درخواست عربستان سعودی، برای دفاع از این کشور در برابر حملات حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی اقدام نظامی کند. قاهره تاکید کرده این حمایت به دفاع از خاک عربستان محدود خواهد بود.
بر اساس بیانیه پارلمان مصر، این مجوز دوشنبه چهارم آبان با حمایت دست‌کم دو سوم نمایندگان در جلسه‌ای غیرعلنی تصویب شد و به سیسی اختیار می‌دهد «همه اقدامات لازم» را برای کمک به دفاع از عربستان اتخاذ کند.
شمار دقیق آرا و نوع حمایت نظامی مصر اعلام نشده و تاکنون نیز درخواست رسمی عربستان برای اعزام نیروهای مصری منتشر نشده است.
با این حال، طاهر الخولی، نایب‌رییس کمیته قانون‌گذاری پارلمان، به رویترز گفت مصر به درخواست عربستان و با هماهنگی دو کشور، به این کشور نیرو خواهد فرستاد.
مجوز پارلمان مصر در شرایطی صادر شد که حملات موشکی و پهپادی حوثی‌ها به عربستان و حملات متقابل ائتلاف به رهبری ریاض ادامه دارد. ائتلاف اعلام کرد سوم آبان ۱۰ موشک بالستیک به سمت جنوب عربستان و چند موشک و پهپاد دیگر به سمت ریاض و خمیس‌مشیط را رهگیری کرده است.
حوثی‌ها نیز چهارم آبان از حمله به فرودگاه ریاض و ایستگاه‌های پمپاژ خط لوله نفت شرق به غرب عربستان خبر دادند؛ حملاتی که ریاض تایید نکرد. در مقابل، ائتلاف از رهگیری موشکی به سمت پایتخت و انهدام سکوهای پرتاب، تونل‌ها و انبار موشکی حوثی‌ها در یمن خبر داد.
تاکید بر ماموریت دفاعی و مخالفت با ورود به جنگ
سیسی پیش از رای‌گیری، در نامه‌ای به محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، تاکید کرده بود حمایت مصر به دفاع از خاک و مرزهای عربستان محدود خواهد بود و حمله به یمن را در بر نخواهد گرفت.
بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه، و حسن رشاد، رییس دستگاه اطلاعاتی مصر، هفته گذشته این نامه را در سفر به ریاض به ولیعهد عربستان رساندند. پارلمان مصر نیز رای‌گیری درباره مجوز حمایت نظامی را به تعویق انداخته بود.
عصام فرید، رییس مجلس سنای مصر، موضع قاهره را «صرفا دفاعی» خواند و گفت هدف، حفاظت از خاک، مرزها، حاکمیت و اماکن مقدس عربستان در برابر حملات خارجی است. او تاکید کرد مصر در کنار کشورهای برادر، «سپری برای محافظت است، نه شمشیری برای حمله».
با وجود این تاکیدها، چند گروه مخالف حکومت مصر از حمایت از این تصمیم خودداری کردند. «جنبش مدنی دموکراتیک»، ائتلافی از احزاب مخالف، با ورود نظامی مصر به جنگی منطقه‌ای مخالفت کرد و خواستار تمرکز قاهره بر میانجیگری شد.
حزب سوسیال‌دموکرات مصر نیز اعلام کرده بود نمایندگانش به دلیل روشن نبودن اهداف، مدت و هزینه ماموریت، رای ممتنع خواهند داد.
گسترش حمایت نظامی از ریاض در کنار تلاش‌های دیپلماتیک
مجوز پارلمان مصر در شرایطی صادر شد که عربستان، پاکستان و ترکیه در چارچوب پیمان دفاع متقابل مکه برای «استقرار سریع» نیروها و تجهیزات نظامی در عربستان توافق کرده‌اند. مصر عضو این پیمان نیست.
بریتانیا نیز ۲۸ مهر اعلام کرد جنگنده‌های تایفون را برای کمک به حفاظت از شهرها و زیرساخت‌های حیاتی عربستان در برابر حملات هوایی حوثی‌ها به ماموریت می‌فرستد.
در کنار این اقدامات نظامی، مقام‌های ارشد عربستان، پاکستان و ترکیه دوشنبه برای گفت‌وگو با مقام‌های جمهوری اسلامی و تلاش برای کاهش تنش به تهران رفتند. وزیر خارجه مصر نیز خواستار بررسی «هر فرصتی» برای حل دیپلماتیک مناقشه یمن شده است.
مصر پیش‌تر در سال ۱۳۹۴ به ائتلاف به رهبری عربستان در جنگ یمن پیوسته بود. نقش اصلی قاهره در آن دوره، اعزام ناوهای جنگی برای حفاظت از مسیرهای کشتیرانی دریای سرخ بود؛ هرچند حدود ۸۰۰ نیروی زمینی نیز اعزام کرد که نقش محدودی در نبردها داشتند.
عربستان از حامیان اصلی سیاسی و مالی مصر در دوران سیسی بوده و میلیاردها دلار کمک، سپرده بانکی و محموله‌های انرژی در اختیار قاهره قرار داده است.
به گزارش رویترز به نقل از منابع مطلع، محمد بن سلمان از آمریکا نیز درخواست کمک نظامی کرده بود، اما دونالد ترامپ با حمله به حوثی‌ها موافقت نکرد. این منابع گفتند واشینگتن به ریاض پیشنهاد کمک در زمینه تبادل اطلاعات و شناسایی اهداف داده بود.
رویترز به نقل از منابع امنیتی لبنان گزارش داد حزب‌الله پس از دریافت ده‌ها میلیون دلار از ایران، برای ازسرگیری احتمالی جنگ با اسرائیل آماده می‌شود. این گروه بر تامین مواد منفجره، تولید پهپاد و بازسازی ساختار فرماندهی تمرکز کرده، اما به گفته این منابع هنوز آمادگی کامل ندارد.
این خبرگزاری دوشنبه چهارم آبان به نقل از منابع مطلع از فعالیت‌های حزب‌الله نوشت آماده‌سازی این گروه برای درگیری احتمالی از سه ماه پیش آغاز شده است.
یک منبع امنیتی لبنانی و یک منبع نزدیک به حزب‌الله گفتند تهران برای تقویت توان نظامی این گروه ده‌ها میلیون دلار در اختیار آن گذاشته است.
این کمک نظامی جدا از حدود ۲۰۰ میلیون دلاری است که به گفته منابع رویترز، جمهوری اسلامی برای کمک به خانواده‌های آواره در مناطق شیعه‌نشین تحت نفوذ حزب‌الله پرداخت کرده است.
نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل در ژنو به پرسش‌های رویترز پاسخ فوری نداد. در مقابل، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا به این خبرگزاری گفت واشینگتن با تحریم و اقدامات دیگر به محدود کردن منابع مالی حزب‌الله ادامه خواهد داد. سخنگوی وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز گفت منابع مالی ایران و راه‌های انتقال پول این کشور رو به پایان است.
تجدید تسلیحات در دوره کاهش درگیری‌ها
تلاش حزب‌الله برای تقویت توان نظامی در شرایطی ادامه دارد که جنگ تمام‌عیار در لبنان متوقف شده، اما حملات مرگبار اسرائیل در جنوب این کشور همچنان ادامه دارد.
حزب‌الله ۱۱ اسفند ۱۴۰۴، پس از آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران، در حمایت از تهران به سوی اسرائیل آتش گشود. درگیری‌های پس از آن با تفاهم‌نامه موقت ایران و آمریکا، که آتش‌بس لبنان را نیز در بر می‌گرفت، فروکش کرد. با وجود فروپاشی این توافق، درگیری‌ها در لبنان به سطح جنگ تمام‌عیار بازنگشته است.
دو منبع امنیتی لبنانی به رویترز گفتند حزب‌الله از کاهش درگیری‌ها از اواخر بهار برای تجدید تسلیحات استفاده کرده و تامین مواد منفجره و تولید پهپادهای تهاجمی را در اولویت گذاشته است. با این حال، به گفته منابع این خبرگزاری، ذخایر تسلیحاتی و نیروهای رزمی این گروه هنوز برای جنگ احتمالی کاملا آماده نیستند.
توقیف محموله مواد منفجره حزب‌الله در شرق لبنان یکی از موارد آشکارشده تلاش این گروه برای تامین تجهیزات نظامی بود. حسن فضل‌الله، نماینده حزب‌الله در پارلمان، ۲۳ مهر تعلق این محموله به حزب‌الله و برنامه استفاده از آن علیه اسرائیل را تایید کرد.
یک مقام حزب‌الله و یک منبع امنیتی لبنانی به رویترز گفتند این مواد قرار بود در پهپادهای انفجاری برای حمله به نیروهای اسرائیلی استفاده شود.
بازسازی فرماندهی پس از ضربات جنگ
به گفته منابع امنیتی رویترز، تلاش حزب‌الله به جایگزینی تسلیحات محدود نیست و این گروه در پی بازسازی ساختار فرماندهی و کنترل خود نیز هست؛ ساختاری که به روایت این منابع، در نبردهای مهم، از جمله در بنت‌جبیل و ارتفاعات علی‌الطاهر، از هم فروپاشید.
این منابع گفتند تاکتیک عملیات در گروه‌های کوچک و سهمیه‌بندی استفاده از موشک‌های ضدتانک، برخی یگان‌های حزب‌الله را در این جبهه‌ها منزوی کرد. در نتیجه، این نیروها برای مقابله با پهپادهای مسلح و خودروهای مسلح هدایت‌شونده از راه دور اسرائیل با دشواری روبه‌رو شدند.
دفتر رسانه‌ای حزب‌الله در پاسخ به رویترز، فروپاشی ساختار فرماندهی و کنترل این گروه را رد کرد. این دفتر همچنین گفت اشغال خاک لبنان از سوی اسرائیل، مقاومت در برابر این کشور را به حقی مشروع تبدیل می‌کند.
ارتش اسرائیل درباره تلاش حزب‌الله برای تجدید تسلیحات اظهارنظر نکرد، اما به رویترز گفت از سامانه‌های کنترل از راه دور برای نظارت بر جنوب لبنان و کاهش خطر برای نیروهای خود استفاده می‌کند.
با وجود این آماده‌سازی‌ها، حزب‌الله هنوز روشن نکرده است که در صورت آغاز دور تازه‌ای از جنگ در منطقه، وارد آن خواهد شد یا نه. دفتر رسانه‌ای این گروه گفت مراقب است بهانه‌ای برای تشدید درگیری‌ها به رهبران اسرائیل ندهد، به‌ویژه آنکه نگران آوارگی دوباره حامیان خود است.
