کاوه مدنی جایزه «نوبل آب» را دریافت کرد
جایزه آب استکهلم، یکی از معتبرترین جوایز جهانی حوزه آب، در مراسمی رسمی در سوئد به کاوه مدنی، پژوهشگر ایرانی، اهدا شد.
جایزه آب استکهلم، یکی از معتبرترین جوایز جهانی حوزه آب، در مراسمی رسمی در سوئد به کاوه مدنی، پژوهشگر ایرانی، اهدا شد.
کارل شانزدهم گوستاف، پادشاه سوئد، این جایزه را در جریان ضیافت هفته جهانی آب در استکهلم به مدنی اهدا کرد. جایزه آب استکهلم به دلیل اعتبار بینالمللی آن، به «نوبل آب» شهرت دارد.
مدنی این جایزه را به پاس سالها فعالیت علمی و پژوهشی در زمینه مدیریت و حکمرانی آب و ارائه دیدگاههایی تازه درباره مواجهه با بحرانهای آبی دریافت کرد.
او بحران آب را تنها نتیجه کمبود منابع یا تغییرات اقلیمی نمیداند و معتقد است شیوه تصمیمگیری، سیاستگذاری و مدیریت منابع آب نیز در شکلگیری و تشدید این بحران نقشی اساسی دارد.
جایزه آب استکهلم هر سال در چارچوب هفته جهانی آب به افراد یا سازمانهایی اهدا میشود که دستاوردهای برجستهای در حفاظت، مدیریت و استفاده پایدار از منابع آب داشته باشند.
جوانترین برنده جایزه آب استکهلم
نام مدنی ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ در مراسمی در مقر یونسکو در پاریس بهعنوان برنده جایزه آب استکهلم ۲۰۲۶ اعلام شد.
مدنی ۴۴ ساله، جوانترین دریافتکننده در تاریخ این جایزه و نخستین مقام سازمان ملل متحد است که جایزه آب استکهلم را دریافت میکند.
بر اساس اطلاعات دانشگاه سازمان ملل متحد، او همچنین نخستین «سیاستمدار سابق» در تاریخ این جایزه است که به این عنوان دست مییابد.
مدنی در دوره فعالیت در ایران، ریاست مرکز امور بینالملل و کنوانسیونهای سازمان حفاظت محیط زیست و کمیته ملی مذاکرات بینالمللی تغییرات اقلیمی را بر عهده داشت و هیات ایران را در نشستهایی از جمله کاپ۲۳ (COP23) هدایت کرد.
کمیته جایزه آب استکهلم، ۲۷ اسفند سال گذشته و هنگام معرفی مدنی بهعنوان برنده، اعلام کرد او بهدلیل «ترکیب منحصربهفردی از پژوهشهای پیشگامانه در مدیریت منابع آب با سیاستگذاری، دیپلماسی و ارتباطات جهانی، آن هم اغلب در شرایط خطر شخصی و پیچیدگیهای سیاسی» برای دریافت این جایزه انتخاب شده است.
این توافق چهارشنبه چهارم شهریور اعلام شد و برای اجرایی شدن باید به تایید دادگاه برسد. ایالتهای شاکی متا را متهم کرده بودند پلتفرمهایش را با هدف معتاد کردن کودکان و نوجوانان طراحی کرده و مصرفکنندگان را درباره ایمنی آنها گمراه کرده است. متا با پذیرش توافق، ارتکاب تخلف را رد کرد.
بر اساس مفاد توافق، متا در ۱۰ سال آینده مدت استفاده نوجوانان از فیسبوک و اینستاگرام را به دو ساعت در روز محدود خواهد کرد. دسترسی نوجوانان به این پلتفرمها نیز بدون رضایت والدین از ساعت ۱۲ شب تا ۶ صبح مسدود خواهد شد.
متا همچنین تدابیر خود برای جلوگیری از دسترسی کودکان به محتوای دارای محدودیت سنی را تقویت خواهد کرد.
با وجود این تغییرات، توافق به دگرگونی بنیادین در فعالیتهای متا منجر نخواهد شد. دامنه تغییرات عمدتا به محدودیتهای استفاده و تدابیر ایمنی برای نوجوانان محدود میشود. این شرکت ملزم نیست پیشنهادهای شخصیسازیشده یا تبلیغات هدفمند را کنار بگذارد.
جیمز اسپیتا، استاد حقوق دانشگاه نورثوسترن و متخصص سیاستگذاری اینترنت، به رویترز گفت این محدودیتها تجربه کاربران در فیسبوک و اینستاگرام را تغییر میدهند و با هدف کاهش میزان درگیری کاربران با این پلتفرمها طراحی شدهاند.
پرونده متا یکی از مهمترین آزمونهای قضایی برای بررسی نقش شرکتهای شبکههای اجتماعی در آسیب زدن به سلامت روان کودکان بود. این پرونده پس از آغاز محاکمهای فدرال با شکایت کالیفرنیا، کلرادو، کنتاکی و نیوجرسی به توافق انجامید.
فیل وایزر، دادستان کل کلرادو، در یک بیانیه رسمی گفت تدابیر پیشبینیشده در توافق «بسیار معنادار» و بسیار فراتر از اقداماتی است که دادگاهها تاکنون حکم دادهاند یا احتمالا حکم خواهند داد.
جمعآوری اطلاعات کودکان برای آموزش هوش مصنوعی
چهار ایالت متا را به نقض قوانین حمایت از مصرفکننده متهم کرده بودند. ۲۹ ایالت نیز گفتند این شرکت با جمعآوری آگاهانه اطلاعات شخصی کودکان بدون رضایت والدین و استفاده از این دادهها برای آموزش هوش مصنوعی مولد، قانون فدرال حفاظت از حریم خصوصی آنلاین کودکان را نقض کرده است.
متا مدتها استدلال میکرد که نمیتوانسته مصرفکنندگان را درباره خطر اعتیاد گمراه کرده باشد، زیرا «اعتیاد به شبکههای اجتماعی» یک اختلال روانپزشکی شناختهشده نیست.
بیش از ۱۷ میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار از مجموع پرداختها به ۴۸ ایالت آمریکا، واشینگتن دیسی، پورتوریکو، ساموآی آمریکا و جزایر ماریانای شمالی اختصاص خواهد یافت.
متا همچنین ۴۵۹ میلیون دلار برای حلوفصل شکایتهای ایالتها درباره نقض حریم خصوصی در ارتباط با رسوایی کمبریج آنالیتیکا میپردازد. این شرکت مشاورهای بریتانیایی اطلاعات شخصی میلیونها کاربر فیسبوک را جمعآوری کرده بود.
مجموع مبلغ پرداختی معادل سود تقریبا ۳ تا ۴ ماه متاست و در مقایسه با درآمد ۲۰۱ میلیارد دلاری این شرکت در سال ۲۰۲۵، بخش کوچکی به شمار میرود.
متا مبلغ توافق را طی ۱۰ سال و بهشکل سالانه پرداخت خواهد کرد و ایالتها باید آن را صرف برنامههای محافظت از جوانان در فضای آنلاین کنند. با این حال، پرداخت ۳۰ درصد این مبلغ، معادل حدود ۵ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار، مشروط است.
متا این بخش از مبلغ را تنها در صورتی میپردازد که یوتیوب و تیکتاک تدابیر ایمنی مشابهی اجرا کنند؛ از جمله محدودیت یکساعته استفاده روزانه، مسدود کردن دسترسی در ساعات شب و ساز و کارهای احراز سن. این دو شرکت همچنین باید در مجموع مبلغی معادل ۵ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار بپردازند.
متا: استاندارد تازهای برای این صنعت تعیین کردیم
متا در مطلبی در وبسایت خود اعلام کرد این توافق «در ادامه تلاشهای دیرینه ما برای توانمندسازی والدین و حمایت از نوجوانان» انجام شده است.
این شرکت افزود: «اطمینان از اینکه نوجوانان تجربهای ایمن و سازنده در پلتفرمهای ما دارند، برای متا یک ضرورت مطلق است. میخواهیم این کار را برای والدین و نوجوانان بهدرستی انجام دهیم و به همین دلیل با دادستانهای کل ایالتها همکاری کردیم تا استاندارد تازهای برای این صنعت تعیین کنیم.»
با این حال، همه ایالتها به توافق نپیوستند. جیمز اوتمایر، دادستان کل فلوریدا، در بیانیهای گفت: «مبالغ پرداختی به ایالتها در مقایسه با آسیبهای عمیقی که قابلیتهای اعتیادآور و سودمحور متا به کودکان ما وارد کردهاند، پول خردی بیش نیست. در دادگاه با متا روبهرو خواهیم شد.»
ادامه پروندههای حقوقی متا
توافق با ایالتها به همه پروندههای حقوقی متا پایان نمیدهد. این شرکت همچنان با هزاران شکایت افراد، نواحی آموزش و پرورش و دولتهای محلی درباره آسیب شبکههای اجتماعی به کودکان روبهرو است و محاکمههای بعدی آن در ماه اکتبر در لسآنجلس برگزار میشوند. نیومکزیکو و فلوریدا نیز جزو توافق نیستند.
فشارهای حقوقی به فعالیتهای متا در حوزه هوش مصنوعی نیز گسترش یافته است. رویترز ۲۳ مرداد ۱۴۰۴ با استناد به سندی داخلی گزارش داد سیاستهای شرکت به چتباتها اجازه میداد با کودکان وارد گفتوگوهایی عاشقانه یا حسی شوند و اطلاعات پزشکی نادرست یا استدلالهای نژادپرستانه تولید کنند. متا اصالت سند را تایید کرد، اما گفت بخشهای مربوط به گفتوگوی چتباتها با کودکان را حذف کرده است.
خبرگزاری فرانسه ۲۴ تیر گزارش داد ۲۶ کارمند متا نیز با طرح شکایتی، شرکت را متهم کردند که برای امتیازدهی، رتبهبندی و انتخاب کارکنان در اخراجهای گسترده از هوش مصنوعی استفاده کرده است. شاکیان گفتند این فرآیند بهشکلی نامتناسب کارکنانی را هدف قرار داد که در مرخصی پزشکی یا خانوادگی بودند.
برگزارکنندگان مسابقات اعلام کردند ربات «تیانگونگ اولترا» (Tiangong Ultra)، ساخته مرکز نوآوری رباتهای انساننمای پکن، در آغاز دومین دوره این رقابتها در گروه خود به مقام نخست رسید.
این ربات که در ابتدای مسابقه عقب افتاده بود، در نزدیکی خط پایان از ربات «لایتنینگ» (Lightning)، ساخته شرکت سازنده تلفن همراه آنر، پیشی گرفت. لایتنینگ با زمان ۹.۴۷ ثانیه دوم شد که این زمان نیز سریعتر از رکورد ۹.۵۸ ثانیهای است که بولت در مسابقات جهانی دوومیدانی سال ۲۰۰۹ در برلین ثبت کرد.
این نتایج نشاندهنده پیشرفتی چشمگیر نسبت به نخستین دوره مسابقات در سال گذشته است؛ زمانی که تیانگونگ اولترا دو ۱۰۰ متر را با زمان ۲۱.۵۰ ثانیه برد. تیانگونگ همچنین سال گذشته در پکن برنده نخستین نیمهماراتن جهان ویژه رباتهای انساننما شد.
رسانههای دولتی چین اوایل شنبه گزارش دادند که لایتنینگ در یک آزمایش آمادهسازی پیش از مسابقات، ۱۰۰ متر را در ۹.۳۲ ثانیه دویده و به حداکثر سرعت ۱۴.۵ متر بر ثانیه رسیده است.
لایتنینگ همچنین نیمهماراتن امسال ویژه رباتهای انساننما را با زمان ۵۰ دقیقه و ۲۶ ثانیه به پایان رساند؛ سرعتی بالاتر از میانگین سرعت رکورد جهانی نیمهماراتن مردان در میان دوندگان نخبه انسانی.
قد لایتنینگ هنگام شرکت در نیمهماراتن ۱۶۹ سانتیمتر و طول پاهای آن ۹۵ سانتیمتر بود. شبکه تلویزیونی دولتی سیسیتیوی (CCTV) گزارش داد پژوهشگران پیش از آغاز این مسابقات، طول پاهای این ربات را ۱۰ سانتیمتر افزایش دادند و به ۱.۰۵ متر رساندند.
دو ۱۰۰ متر یکی از ۵۱ رشته این مسابقات است. رقابتهای فوتبال، رقص و انجام وظایف صنعتی نیز در برنامه مسابقات قرار دارند.
صنعتی راهبردی
چین توسعه رباتهای انساننما را بهعنوان یکی از صنایع نوظهور راهبردی خود در نظر گرفته است. سیاستگذاران و شرکتهای چینی امیدوارند پیشرفتهای هوش مصنوعی و سختافزار، استفاده از این رباتها را در تولید، لجستیک و کاربردهای مصرفی سرعت بخشد.
اشتیاق سرمایهگذاران به این صنعت اوایل همین هفته نیز آشکار شد؛ زمانی که سهام «یونیتری» (Unitree)، شناختهشدهترین سازنده رباتهای انساننمای چین، در نخستین روز معاملات خود در بورس شانگهای در روز چهارشنبه بیش از پنج برابر افزایش یافت و ارزش بازار این شرکت را به حدود ۵۰ میلیارد دلار رساند.
در مسابقات امسال، ۲ هزار و ۵۶ ربات از ۶۶۶ تیم متعلق به ۱۶ کشور در شش قاره شرکت کردهاند؛ در حالی که در نخستین دوره این رقابتها تنها ۲۸۰ تیم حضور داشتند.
این مسابقات در سالن ملی اسکیت سرعت پکن برگزار میشود و تا روز چهارشنبه ادامه خواهد داشت.
براساس گزارش رویترز، آمریکا در سال ۲۰۲۵ میلادی ۱۷۸ پرتاب فضایی انجام داد که ۱۰ برابر شمار پرتابها در سال ۲۰۱۳ بود. شرکت اسپیسایکس متعلق به ایلان ماسک، با انجام ۱۷۰ پرتاب و استقرار حدود دو هزار و ۵۰۰ ماهواره، سهم غالب این فعالیتها را در اختیار داشت.
یادداشت ترامپ از نهادهای دولتی میخواهد اراضی فدرال مناسب برای ایجاد پایگاههای جدید پرتاب و بازگشت فضاپیماها را شناسایی کنند. رییسجمهوری آمریکا همچنین خواسته است ظرف ۹۰ روز مکان یک پایگاه فدرال جدید برای عملیات بازگشت به جو تعیین شود.
دولت صدور مجوزها را تسریع میکند
این سیاست بر مشارکت گستردهتر بخش خصوصی در توسعه زیرساختهای حملونقل فضایی تاکید دارد. نهادهای فدرال موظف شدهاند برای اجرای پروژههای مشترک با شرکتهای خصوصی مشوق ایجاد کنند، صدور مجوزها و بررسیهای زیستمحیطی را سرعت ببخشند و طیف فرکانسی بیسیم کافی برای عملیات فضایی اختصاص دهند.
دولت آمریکا همچنین قصد دارد حریمهای هوایی اولویتدار برای کریدورهای مهم پرتاب فضایی تعیین و فعالیتهای فضایی را در برنامه نوسازی سامانه کنترل ترافیک هوایی ادغام کند.
ترامپ از سازمانهای دولتی خواسته است، جز در موارد ضروری برای ایمنی عمومی یا امنیت ملی، از فعالیتهایی که مانع حملونقل فضایی تجاری میشوند یا با شرکتهای آمریکایی رقابت میکنند، خودداری کنند.
براساس این یادداشت، درخواست شرکتهای خارجی برای پرتاب فضاپیماهای تجاری از خاک آمریکا نیز بهصورت موردی بررسی خواهد شد.
بازگشت به ماه برای سال ۲۰۲۸ برنامهریزی شده است
بخش دیگری از برنامه فضایی ترامپ به بازگشت فضانوردان آمریکایی به ماه تا سال ۲۰۲۸ اختصاص دارد. ناسا مامور شده است حملونقل تجاری به ماه و ماموریتهای رباتیک بخش خصوصی به مریخ را تسهیل و راههای تجاری اعزام انسان به سیاره سرخ را بررسی کند.
کاخ سفید همچنین استقرار اجزای اولیه یک پایگاه در ماه را تا سال ۲۰۳۰ هدفگذاری کرده است. مایکل کراتسیوس، مدیر دفتر سیاستگذاری علم و فناوری کاخ سفید، گفت سیاست جدید با اولویتدادن به بخش تجاری، آمریکا را برای رهبری مرحله بعدی فعالیتهای فضایی آماده میکند.
ترامپ در آغاز دومین دوره ریاستجمهوری خود بارها بر اعزام انسان به مریخ تاکید کرده بود؛ هدفی که ایلان ماسک نیز برای اسپیسایکس دنبال میکند. با این حال، فشار قانونگذاران کنگره سبب شد برنامه «آرتمیس» ناسا و بازگشت به ماه بار دیگر در مرکز سیاست فضایی آمریکا قرار گیرد.
رییس اداره هوانوردی فدرال آمریکا پیشتر گفته بود اسپیسایکس قصد دارد ظرف پنج سال ظرفیت خود را به ۱۰ هزار پرتاب در سال برساند. این شرکت همچنین پیشنهاد کرده است منظومهای متشکل از یک میلیون ماهواره در مدار زمین مستقر کند تا با بهرهگیری از انرژی خورشیدی، برق مراکز داده هوش مصنوعی را تامین کنند.
