ابهام در بازگشایی تنگه هرمز قیمت نفت را افزایش داد


ادامه محدودیت کشتیرانی در تنگه هرمز و ابهام درباره مذاکرات جمهوری اسلامی و عمان، قیمت جهانی نفت را افزایش داده است. به گزارش رویترز، تهران بازگشایی کامل این آبراه را به پذیرش شروط دیگری از سوی آمریکا مشروط کرده است.
در پی ادامه تردد محدود کشتیها، بهای نفت خام برنت ۰.۹ درصد افزایش یافت و به ۸۴ دلار و ۳۲ سنت در هر بشکه رسید. نفت خام آمریکا نیز با رشد ۰.۷ درصدی، بشکهای ۷۸ دلار و ۷۴ سنت معامله شد.
حکومت ایران یکشنبه اعلام کرد توافق با عمان برای تعیین مسیرهای تازه کشتیرانی در تنگه هرمز به مراحل پایانی رسیده است. با این حال، مقامهای جمهوری اسلامی تاکید کردند تردد عادی از این آبراه زمانی از سر گرفته خواهد شد که واشینگتن دیگر شروط تهران را نیز بپذیرد.
رویترز نوشت افزایش دوباره قیمت سوخت، توجه بازارها را به گزارش تورم ماه ژوئیه آمریکا معطوف کرده است. رشد بیش از انتظار قیمتها میتواند بانک مرکزی آمریکا را به بررسی افزایش نرخ بهره در نشست سپتامبر وادار کند؛ هرچند بازار معاملات آتی احتمال چنین تصمیمی را از ۶۷ درصد در هفته گذشته به حدود ۴۴ درصد کاهش داده است.
با وجود نگرانیها درباره تنگه هرمز، بازارهای سهام آسیا تحت تاثیر گزارش ضعیف اشتغال آمریکا و کاهش احتمال افزایش نرخ بهره، اندکی رشد کردند. شاخص نیکی ژاپن ۰.۶ درصد، بازار سهام کره جنوبی ۰.۵ درصد و شاخص اماسسیآی سهام آسیا و اقیانوسیه بهجز ژاپن ۰.۳ درصد افزایش یافت.
تحولات تنگه هرمز همچنان یکی از عوامل اصلی بیثباتی در بازارهای انرژی است. تداوم محدودیت در این مسیر حیاتی میتواند با افزایش هزینه سوخت و حملونقل، فشارهای تورمی را در اقتصادهای بزرگ تشدید کند و بر تصمیمهای بانکهای مرکزی و جهت حرکت بازارهای جهانی اثر بگذارد.






مقامهای قضایی جمهوری اسلامی از کشف جسد سوخته حمیدرضا رجبزاده، مداح ۳۰ ساله حامی حکومت، در اطراف تهران خبر دادند. پلیس چهار مرد و یک زن را در ارتباط با این پرونده بازداشت کرده است، اما انگیزه و چگونگی قتل هنوز بهطور رسمی روشن نشده است.
خبر قتل او برای اولین بار ۱۷ مرداد توسط خبرگزاری تسنیم منتشر شده بود.
محمد شهریاری، رییس دادسرای جنایی تهران، یکشنبه ۱۸ مرداد به ایرنا گفت جسد رجبزاده با حضور بازپرس جنایی و تیم تشخیص هویت شناسایی و برای نمونهبرداری و ادامه تحقیقات به پزشکی قانونی منتقل شده است. او تایید کرد عاملان قتل جسد را سوزاندهاند.
رسانههای ایران گزارش دادهاند رجبزاده بیش از دو هفته ناپدید بود و چند روز پیش ویدیویی از پیکر آسیبدیده او در فضای مجازی انتشار یافت. خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، نوشت ویدیویی از او پس از قتل برای خانوادهاش ارسال شده بود؛ با این حال، جزئیات این گزارش بهطور مستقل تایید نشده است.
سعید منتظرالمهدی، سخنگوی فراجا، گفت مظنون اصلی پرونده بازداشت شده و تحقیقات درباره ابعاد حادثه ادامه دارد. تلویزیون جمهوری اسلامی نیز متهم اصلی را یک زن معرفی کرد، اما مقامهای پلیس اطلاعاتی درباره هویت بازداشتشدگان یا انگیزه احتمالی آنها ارائه نکردهاند.
خبرگزاری رکنا، به نقل از اطلاعات منتسب به تحقیقات پلیس، گزارش داد زن بازداشتشده مدعی شده است رجبزاده حدود شش ماه در ارتباطات اینترنتی، او را به رعایت حجاب و پرهیز از اظهارنظر سیاسی دعوت میکرد. بر پایه روایت این رسانه، این زن با طرح قبلی رجبزاده را به محلی خلوت کشانده و پس از بیهوش کردن او با خوراکی مسموم، زمینه قتلش با ضربات چاقو را فراهم کرده است.
رکنا همچنین مدعی شد متهمان جسد را به بیابانهای اطراف پرند منتقل کردند، از آن فیلم گرفتند و سپس آن را به آتش کشیدند. بخشهایی از گزارش این رسانه، از جمله شمار همدستان و وضعیت عامل اصلی قتل، با اطلاعات منتشرشده از سوی پلیس و دیگر رسانهها همخوانی ندارد و هنوز از سوی منابع مستقل تایید نشده است.
این پرونده پیش از پایان تحقیقات با روایتهای سیاسی متضادی همراه شد. شماری از رسانهها و حسابهای حامی جمهوری اسلامی، بدون ارائه شواهد قطعی، قتل را به مخالفان حکومت نسبت دادند؛ در مقابل، برخی مخالفان نیز احتمال نقشآفرینی نهادهای حکومتی و زمینهسازی برای تشدید برخوردهای امنیتی را مطرح کردند.
خبرگزاری حقوق بشری هرانا خواستار تحقیقاتی مستقل، شفاف و بیطرفانه درباره این قتل شد. این نهاد همچنین هشدار داد انتشار تصاویر پیکر و اعترافهای منتسب به متهمان پیش از تکمیل تحقیقات و برگزاری دادگاه، حریم خصوصی خانواده قربانی، اصل برائت و معیارهای دادرسی عادلانه را نقض میکند.
رییس اتاق اصناف کردستان میگوید حدود ۹۵ درصد واحدهای صنفی این استان در آستانه ورشکستگی قرار گرفتهاند و حمایتهای دولتی برای حفظ اشتغال و جلوگیری از تعطیلی کسبوکارها کافی نیست.
شهاب ناصری، نایبرییس اتاق اصناف ایران و رییس اتاق اصناف سنندج، شنبه ۱۷ مرداد در نشستی خبری به ایرنا گفت بانکها با وجود دستور مقامهای استانی، در پرداخت تسهیلات و حمایت از اصناف همکاری لازم را ندارند. به گفته او، مشکلات مالی کسبوکارها به اندازهای افزایش یافته است که حتی در دوران جنگ نیز چک برخی واحدهای صنفی برگشت خورده است.
هشدار ناصری در شرایطی مطرح میشود که نشانههای رکود در بازار خردهفروشی ایران نیز افزایش یافته است. گزارش معاونت آموزش و پژوهش اتاق اصناف ایران در دیماه ۱۴۰۴ نشان میداد شاخص مدیران خرید خردهفروشی در مرز ۵۰ متوقف مانده و کاهش سفارشهای جدید، همراه با فشار تورمی، رکود بر فعالیت اصناف را تشدید کرده است. رییس اتاق اصناف تهران نیز اسفند ۱۴۰۴ از کاهش تقاضا برای دریافت پروانه کسب خبر داده بود.
افزایش هزینهها و کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان از دیگر عوامل فشار بر کسبوکارهای کوچک به شمار میرود. بر اساس دادههای منتشرشده به نقل از مرکز آمار ایران، تورم نقطهبهنقطه در خرداد ۱۴۰۵ به ۸۸.۶ درصد رسید؛ افزایشی که میتواند هم هزینه جایگزینی کالا برای فروشندگان و هم توان خرید مشتریان را تحت تاثیر قرار دهد.
قطعی برق نیز تنها به واحدهای صنفی کردستان محدود نبوده و خسارت گستردهای به بخش تولید ایران وارد کرده است. عزتالله زارعی، سخنگوی وزارت صنعت، معدن و تجارت، تیرماه اعلام کرده بود درآمد ازدسترفته صنایع بر اثر خاموشیها از حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ به حدود ۴۰۰ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است. با این حال، رقم ۹۵ درصدی واحدهای در آستانه ورشکستگی در کردستان، برآورد رییس اتاق اصناف استان است و آمار مستقلی برای تایید آن منتشر نشده است.
ناصری نبود شهرکهای صنعتی مناسب را یکی دیگر از مشکلات اصناف دانست و از آمادگی برای انتقال دو هزار واحد صنعتی از سنندج به خارج از محدوده شهری خبر داد. او این انتقال را به اختصاص زمین مناسب و تامین زیرساختهای ضروری مشروط کرد.
به گفته رییس اتاق اصناف کردستان، حدود سه هزار واحد صنعتی در محدوده شهری سنندج فعالیت میکنند و حضور آنها به افزایش ترافیک دامن زده است. او گفت انتقال این واحدها به شهرکهای صنعتی میتواند بخشی از مشکلات ترافیکی شهر را نیز کاهش دهد.
ناصری همچنین تاکید کرد واحدهای صنفی «عامل گرانی نیستند»، بلکه کالاها را با قیمت بالا خریداری و توزیع میکنند. او خواستار بررسی زنجیره تامین و قیمت تمامشده کالاها شد و گفت قطعیهای مکرر برق نیز با فاسد کردن مواد اولیه، از جمله خمیر نانواییها، خسارت بیشتری به کسبوکارها وارد کرده است.
رییس اتاق اصناف کردستان در ادامه از نحوه ساماندهی دستفروشان انتقاد کرد و گفت برخی افراد چند کارگر را برای فعالیت در این بخش استخدام کردهاند. او خواستار سازوکاری شد که ضمن حمایت از نیازمندان، مانع رقابت ناعادلانه با واحدهای صنفی شود.
در همین نشست، رییس اتحادیه میوه و سبزیفروشان و بارفروشان سنندج نیز تاکید کرد شبکههایی سازمانیافته در زمینه فروش میوه با وانت فعالیت میکنند. حمید رضا گلستانپور گفت یک فرد حدود ۲۰ وانت اجاره کرده و برای هرکدام کارگری به خدمت گرفته است و خواستار ساماندهی این فعالیتها و برخورد با موارد خارج از چارچوب قانونی شد.
با افزایش حملات و تهدیدهای امنیتی در تنگه هرمز و آبراههای اطراف، شرکتهای کشتیرانی مسیر شناورها را تغییر دادهاند؛ تحولی که تردد دریایی را کاهش داده و نگرانیها درباره اختلال در تجارت جهانی را افزایش داده است.
تردد نفتکشها در تنگه هرمز در پی افزایش حملات، خطر مینهای شناور و اختلال در سامانههای ناوبری بهشدت کاهش یافته است؛ وضعیتی که نهادهای دریایی میگویند ممکن است در روزهای آینده به حملهای تازه منجر شود.
گلفنیوز به نقل از «مرکز مشترک اطلاعات دریایی» گزارش داد احتمال وقوع یک حمله عمدی در تنگه هرمز طی روزهای آینده «بسیار بالا» ارزیابی شده است. از اول مارس تاکنون ۸۴ حادثه تاییدشده در این آبراه ثبت شده که تازهترین مورد، حمله ۱۷ مرداد به یک نفتکش است.
بر اساس این گزارش، تردد نفتکشها در هر دو جهت تنگه هرمز به اعداد تکرقمی رسیده است. از ۱۵ تا ۱۷ مرداد تنها ۴۰ مورد عبور کشتی با هماهنگی آمریکا ثبت شد؛ در حالی که در سال ۲۰۲۵ بهطور میانگین روزانه حدود ۱۳۸ کشتی از این آبراه عبور میکردند. ۱۷ مرداد نیز فقط هشت کشتی باری و دو نفتکش از تنگه گذشتند.
گلفنیوز نوشت یکی از شناورهای شرکت ملی نفت ابوظبی، ادنوک، بامداد ۱۷ مرداد در تنگه هرمز هدف قرار گرفت. در این حمله کسی آسیب ندید و آتش ایجادشده مهار شد. نفتکش نیز سفر خود را ادامه داد و سالم به فجیره بازگشت. «عملیات تجارت دریایی بریتانیا» این رویداد را حمله به یک نفتکش ناشناس ثبت کرده است.
مرکز مشترک اطلاعات دریایی اعلام کرد سپاه پاسداران با استفاده از پهپادها و تجهیزات نظارتی، کشتیهای تجاری عبوری را رصد میکند و از طریق بیسیم با آنها تماس میگیرد. اصابت پرتابهها و وقوع انفجار در نزدیکی مسیرهای ورودی جنوبی تنگه، در محدوده لیما، خصب و کمزار عمان، نیز ادامه داشته است.
خطر مینهای شناور یا ثبتنشده در خطوط کشتیرانی و اختلال در سیگنالهای موقعیتیابی و ناوبری از دیگر تهدیدهای گزارششدهاند. این اختلالات در تنگه هرمز، دریای عمان و خلیج فارس ادامه دارد و عبور ایمن کشتیها را دشوارتر کرده است.
در همین حال، ارتش آمریکا حضور خود را در دریای عمان افزایش داده است. بر اساس اعلام فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، تا ۱۸ مرداد مسیر ۵۳ کشتی تجاری تغییر داده شده، دو شناور از ادامه فعالیت بازمانده و دو کشتی برای بررسی رعایت مقررات بازرسی شدهاند. از شناورها نیز خواسته شده است به تماسهای نظامی پاسخ دهند و جز در موارد ضروری، سامانه شناسایی خودکار خود را روشن نگه دارند.
ارزیابی مرکز مشترک اطلاعات دریایی، سطح تهدید در تنگه هرمز را «شدید» و در دریای عمان، خلیج عدن، بابالمندب و جنوب دریای سرخ «قابل توجه» توصیف کرده است. فعالیت حوثیها و خطر دزدی دریایی نیز فشار بر مسیرهای جایگزین کشتیرانی را افزایش داده است.
این مرکز پیشبینی کرد تردد تجاری در تنگه هرمز دستکم طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت آینده محدود بماند. به گفته این نهاد، کشتیها باید خود را برای ادامه نظارت سپاه، افزایش تماسهای رادیویی، احتمال بازرسی و حضور گسترده نیروی دریایی آمریکا آماده کنند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، یکشنبه ۱۸ مرداد در جلسه کابینه، بار دیگر مخالفتش را با تازهترین طرح دونالد ترامپ درباره غزه اعلام کرد. این در حالی است که ارتش اسرائیل زیر فشار رییسجمهوری آمریکا، عملا حملاتش را در این منطقه متوقف کرده است.
نتانیاهو در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر در حال فعالیت انتخاباتی برای پیروزی مجدد است، اما از یک سو با وزیران راست افراطی روبهرو است که از امتیازدهی در غزه خشمگیناند و از سوی دیگر، ترامپ، مهمترین حامی نظامی اسرائیل، خواهان پیشرفت در مسیر پایان دادن به درگیریها بر اساس طرح صلح ۱۵بندی خود است.
اسرائیل از دوشنبه ۱۲ مرداد، همزمان با دیدار نیکلای ملادنوف، فرستاده هیات صلح ترامپ در امور غزه، با نتانیاهو، از شدت حملات در غزه کاسته است. هیات صلح بر آتشبس غزه نظارت دارد.
یک منبع آگاه از موضع اسرائیل به خبرگزاری رویترز گفت این کشور پذیرفته است ارتش تنها در برابر مواردی که آنها را تهدید فوری در غزه تشخیص میدهد، اقدام کند و دیگر مانند گذشته، ترورهای هدفمند تقریبا روزانه انجام ندهد.
اختلاف اسرائیل و حماس بر سر زمانبندی طرح ترامپ
ترامپ ماه گذشته اعلام کرد در اجرای طرح او برای پایان دادن به جنگ، که اسرائیل و حماس با آن موافقت کردهاند، پیشرفتهایی حاصل شده است. بر اساس این طرح، نیروهای اسرائیلی همزمان با خلع سلاح حماس عقبنشینی میکنند و یک نیروی بینالمللیِ تثبیت، همراه با نیروی پلیس جدید فلسطینی، امنیت این منطقه را تامین خواهد کرد.
با این حال، بهسرعت مشکلاتی پدید آمده است. اسرائیل اعلام کرده نیروهایش پیش از خلع سلاح حماس از غزه عقبنشینی نخواهند کرد. حماس نیز تاکید کرده است اسرائیل باید پیش از آغاز اجرای بخش مربوط به سلاحهای این گروه، حملاتش را متوقف کند.
نتانیاهو در آغاز نشست هیات دولت گفت: «اسرائیل سند ۱۵بندی را نمیپذیرد. ارتش تا زمانی که حماس خلع سلاح نشده باشد، عقبنشینی نخواهد کرد؛ منظور سلاحهای سنگین، سلاحهای سبک و همه انواع سلاحهاست.»
او افزود: «ما درباره خلع سلاح واقعی صحبت میکنیم، نه خلع سلاح صوری.»
نتانیاهو گفت اسرائیل در حال مذاکره با آمریکا درباره این طرح است. او سهشنبه نیز اظهارات مشابهی را در رسانههای اجتماعی منتشر کرده بود.
نخستوزیر اسرائیل بدون ارائه توضیحات بیشتر گفت: «آمریکاییها ایدههایی دارند که برخی از آنها برای ما پذیرفتنی است و برخی دیگر قابل پذیرش نیست.»
باسم نعیم، از مقامهای ارشد حماس، یکشنبه ۱۸ مرداد به رویترز گفت این گروه همچنان به نقشه راهی پایبند است که هشتم مرداد با میانجیگران در قاهره بر سر آن توافق شد.
او گفت: «انتظار داریم میانجیگران و ضامن آمریکایی، نتانیاهو و دولتش را برای پایبندی به نقشه راه تحت فشار قرار دهند تا این روند را با انگیزههای سیاسی داخلی و انتخاباتی مختل نکنند و به بهخطر انداختن امنیت و ثبات منطقه ادامه ندهند.»
بتسالل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل از جناح راست افراطی، از نتانیاهو تمجید کرد.
او در بیانیهای گفت: «ما با یک هدف اصلی وارد جنگ شدیم: نابودی حماس. ارتش حتی یک میلیمتر هم نمیتواند از نوار غزه عقبنشینی کند. روند بازسازی در نوار غزه نباید پیش از انحلال کامل و خلع سلاح حماس و غیرنظامیسازی نوار غزه آغاز شود.»
ترامپ ماه گذشته گفت حماس، گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی که نزدیک به دو دهه بر غزه حکومت کرد و با حمله ۱۵ مهر ۱۴۰۲ به اسرائیل زمینه آغاز جنگ غزه را فراهم آورد، پذیرفته است سلاحهایش را زمین بگذارد.
حماس از بهکار بردن اصطلاح «خلع سلاح» خودداری میکند. این گروه اعلام کرده است با تحویل سلاحها برای نگهداری تحت نظارت دولت فلسطینی تکنوکرات مورد حمایت آمریکا موافقت کرده است؛ دولتی که زیر نظر هیات صلح ترامپ اداره امور غزه را بر عهده خواهد گرفت.
حماس گفت برای جلوگیری از احتمال ازسرگیری جنگ و حفظ جان ساکنان غزه با این طرح موافقت کرده است، اما افزود اجرای توافق منوط به آن است که اسرائیل ابتدا تعهدات خود، از جمله عقبنشینی از غزه، را عملی کند.
اسرائیل پس از توافقی که مهرماه با میانجیگری آمریکا برای پایان دادن به جنگ حاصل شد، وعده داده بود پیش از توقف حملات هدفمند، همه شبهنظامیانی را که در حمله مهر ۱۴۰۲ مشارکت داشتند، پیدا کند و از میان بردارد. این حملات دوشنبه متوقف شد.
به گفته مقامهای بهداشت غزه، از زمان آغاز آتشبس تاکنون بیش از یکهزار و ۲۵۰ نفر در حملات اسرائیل کشته شدهاند که بیشترشان غیرنظامی بودهاند. حماس شمار اعضای مسلح کشتهشده خود را اعلام نکرده است.
نیروهای اسرائیلی دو سوم نوار غزه را اشغال و از سکنه خالی کردهاند و تقریبا همه جمعیت بیش از دو میلیون نفری این منطقه را در باریکهای کوچک و ساحلی تحت کنترل حماس محصور کردهاند. بیشتر این افراد در چادرهای موقت یا ساختمانهای آسیبدیده زندگی میکنند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در گفتوگو با اکسیوس گفت واشینگتن در قبال ایران «بیسروصدا» پیش میرود و مذاکرات دو طرف «نیمبند» است.این رسانه مصاحبه کوتاه ترامپ را نشانه آن دانست که او فعلا افزایش فشار اقتصادی بر تهران را به ازسرگیری عملیات نظامی گسترده ترجیح میدهد.
ترامپ یکشنبه ۱۸ مرداد در یک گفتوگوی تلفنی به اکسیوس گفت: «اکنون صرفا ایران را زیر نظر داریم؛ با آن تورم عظیم و این واقعیت که پولی ندارد.»
او تاکید کرد حکومت ایران از نظر اقتصادی «در وضعیت بسیار بدی» قرار دارد و حتی پول کافی برای پرداخت به نیروهایش ندارد. به گفته ترامپ، محاصره دریایی آمریکا بحران اقتصادی حکومت ایران را تشدید کرده است.
رییسجمهوری آمریکا در عین حال گفت با کاهش قیمت نفت به کمی بیش از ۷۵ دلار بهازای هر بشکه، مصرفکنندگان آمریکایی فشار ناشی از جنگ را کمتر احساس میکنند. او درباره کشمکش با جمهوری اسلامی افزود: «همهچیز درست خواهد شد. همیشه درست میشود. مثل یک بازی شطرنج است.»
اکسیوس همچنین به نقل از مقامهای آمریکایی نوشت ترامپ یک هفته پیش به ازسرگیری عملیات نظامی گسترده علیه ایران تمایل داشت، اما مشاورانش او را متقاعد کردند که فعلا از شدت تنش بکاهد.
یکی از این مقامها بهطور ناشناس به این رسانه گفت ادامه جنگ به حکومت ایران امکان میداد از روبهرو شدن با پیامدهای جنگ، خسارتهای واردشده به زیرساختها و بحران عمیق اقتصادی طفره برود. به گفته او، هنگامی که جمهوری اسلامی درگیر جنگ نیست، ناچار میشود با واقعیتی تلخ و بدون راهحل عملی روبهرو شود.
این مقام افزود هر شب حدود هشت میلیون بشکه نفت، با هماهنگی ارتش آمریکا، از مسیر جنوبی تنگه هرمز از خلیج فارس خارج میشود و واشینگتن تا زمان دستیابی به توافق تلاش خواهد کرد حجم بیشتری نفت از این مسیر عبور کند.
با این حال، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، شنبه ۱۷ مرداد به فاکسنیوز گفت تنشها هنوز پایان نیافته است. او افزود آمریکا در «میانه بازی» قرار دارد و برای دستیابی به نتیجه مطلوب از مجموعهای از ابزارهای دیپلماتیک، اقتصادی و نظامی استفاده میکند.
گره بازگشایی تنگه هرمز
در همین حال، مذاکرات بر سر ساز و کار رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز همچنان بدون نتیجه نهایی ادامه دارد. اکسیوس گزارش داد ایران، عمان و آمریکا درباره توافقی برای تنظیم تردد در این آبراه مذاکره کردهاند، اما اعلام آن چند روز است به تعویق افتاده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، یکشنبه گفت مذاکرات با عمان بر سر تعیین یک مسیر دریایی تازه در تنگه هرمز به «مرحله پایانی» رسیده است، اما تاکید کرد دستیابی به این توافق بهمعنای بازگشایی تنگه نیست.
خبرگزاری مهر به نقل از عراقچی گزارش داد توافق با عمان مسیرهای تازهای را تعیین میکند که پس از اجرای شروط تهران از سوی آمریکا و بازگشایی تنگه، کشتیها از آن استفاده خواهند کرد.
عراقچی گفت تهران و واشینگتن اکنون مذاکره نمیکنند، اما از طریق واسطهها پیامهایی ردوبدل میکنند. او افزود تا زمانی که آمریکا موارد نقض یادداشت تفاهم موقت ماه ژوئن را متوقف و جبران نکند، از نظر تهران امکان آغاز دوباره مذاکرات وجود ندارد.
در حالی که آمریکا میگوید در مذاکرات جاری مشارکت دارد، اما جمهوری اسلامی تاکید میکند هیچ مذاکرهای با واشینگتن در جریان نیست و توافق احتمالی تنها میان تهران و مسقط منعقد خواهد شد.
گزارشهای غیررسمی درباره مفاد توافق پیشنهادی از این حکایت دارد که جمهوری اسلامی در قیاس با وضعیت تنگه هرمز پیش از آغاز جنگ در نهم اسفند، کنترل بیشتری بر رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز بهدست خواهد آورد. میانجیگران قطری و پاکستانی انتظار داشتند این توافق چهارشنبه ۱۴ مرداد اعلام شود، اما از آن زمان چشمانداز نهایی شدن آن کمرنگتر شده است.
شش شرط جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه
عراقچی در اظهار نظر یکشنبه خود گفت بازگشایی تنگه هرمز به اجرای شروط دیگری، از جمله پرداخت غرامت از سوی آمریکا بابت حملات به ایران، وابسته است.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، شنبه ۱۷ مرداد، شش شرط تهران را برای بازگشایی این آبراه اعلام کرد.
بر اساس این شروط، آمریکا باید از «تهدید ایران و توهین به مقدسات مردم ایران» خودداری کند، جنگ علیه ایران و متحدانش در لبنان، فلسطین، یمن و عراق را برای همیشه پایان دهد و محاصره دریایی را لغو کند.
ذوالقدر همچنین خواستار خروج نیروهای دریایی و هوایی آمریکا از مناطق پیرامون ایران، لغو تحریمها و آزادسازی بیقیدوشرط داراییهای مسدودشده ایران شد. دیگر مطالبه مورد اشاره در پیام مکتوب ذوالقدر، پرداخت کامل خسارتهای ناشی از دو جنگی بود که او «تجاوزکارانه و تحمیلی» خواند.
مواضع مقامهای جمهوری اسلامی در روزهای اخیر از اختلاف بر سر ضرورت و شرایط توافق با آمریکا حکایت دارد. مقامهای آمریکایی به اکسیوس گفتند یک جناح به رهبری مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، از احتمال فروپاشی اقتصادی نگران است و دستیابی به توافق با واشینگتن را ضروری میداند. به گفته آنها، جناح دیگری به رهبری احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران، با هرگونه امتیازدهی مخالفت میکند.
پزشکیان ۱۷ مرداد گفت اکنون «بهترین زمان برای توافق» است و جمهوری اسلامی به همان اندازه که طرف مقابل برای دستیابی به توافق پیش برود، حرکت خواهد کرد. او افزود جنگ نمیتواند برای همیشه ادامه یابد و باید سرانجام در نقطهای پایان داده شود.
در مقابل، صادق آملی لاریجانی، رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام، یکشنبه اعلام کرد جمهوری اسلامی «به هیچ قیمتی» از تنگه هرمز عقبنشینی نخواهد کرد و این آبراه به شرایط پیشین بازنخواهد گشت.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، نیز تنگه هرمز را «جغرافیای نبرد» خواند و گفت راهبرد سپاه حفظ کنترل آن تا زمان پذیرش همه شروط جمهوری اسلامی از سوی آمریکا است.
حمله حوثیها به پالایشگاه جازان
در شرایطی که مذاکرات بر سر تنگه هرمز ادامه دارد، حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی نیز حملات خود را در منطقه افزایش دادهاند. این گروه یکشنبه ۱۸ مرداد اعلام کرد پالایشگاه جازان متعلق به شرکت آرامکوی عربستان سعودی را با پهپاد هدف قرار داده است.
وزارت انرژی عربستان سعودی وقوع آتشسوزی در پالایشگاه را تایید کرد، اما گفت آتش مهار شده و کسی آسیب ندیده است. این وزارتخانه علت حادثه را اعلام نکرد. پالایشگاه جازان در جنوبغربی عربستان سعودی روزانه حدود ۴۰۰ هزار بشکه نفت خام را فرآوری میکند.
حوثیها ماه گذشته در واکنش به آنچه محاصره خود در یمن از سوی عربستان سعودی خواندند، علیه این کشور در دریای سرخ محاصره دریایی اعلام کردند. ریاض این اتهام را رد کرده است.
حمله به جازان، دو روز پس از امضای پیمان دفاعی عربستان سعودی با ترکیه و پاکستان صورت گرفت. ریاض این پیمان را در واکنش به افزایش بیثباتی منطقهای ناشی از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران امضا کرد.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، گفت این پیمان علیه ایران یا کشور دیگری تشکیل نشده و تعهدی کلی برای حمایت از امنیت اعضا است. به گفته او، کشورهای عضو در صورت وقوع حمله، درباره میزان، نوع و قالب حمایت از طریق رایزنی تصمیم خواهند گرفت.