پژوهشی روی نزدیک به ۱۳ هزار بزرگسال نشان داد سرعت افت حافظه و تواناییهای شناختی در افرادی که بیشترین میزان شیرینکنندههای مصنوعی را مصرف میکردند، ۶۲ درصد بیشتر از افراد دارای کمترین میزان مصرف بود؛ تفاوتی که پژوهشگران آن را معادل حدود ۱.۶ سال پیری بیشتر دانستند.
نتایج این مطالعه که در «نورولوژی»، نشریه پزشکی آکادمی عصبشناسی آمریکا، منتشر شد، نشان میدهد مصرف شماری از جایگزینهای کمکالری یا بدون کالری شکر ممکن است با افت سریعتر عملکرد مغز ارتباط داشته باشد.
با این حال، پژوهشگران تاکید کردند این مطالعه مشاهدهای است و نمیتواند ثابت کند شیرینکنندههای مصنوعی عامل افت تواناییهای شناختیاند.
بهگفته آنها، ممکن است عوامل دیگری نیز در شکلگیری این ارتباط نقش داشته باشند.
در این پژوهش که با مشارکت سه دانشگاه برزیلی انجام شد، وضعیت ۱۲ هزار و ۷۷۲ بزرگسال ساکن مناطق مختلف برزیل بهمدت حدود هشت سال پیگیری شد. میانگین سنی شرکتکنندگان در آغاز مطالعه ۵۲ سال بود.
پژوهشگران مصرف هفت شیرینکننده رایج شامل آسپارتام، ساخارین، آسهسولفام پتاسیم (شیرینکنندههای مصنوعی)، اریتریتول، زایلیتول، سوربیتول (الکلهای قندی) و تاگاتوز (نوعی قند کم کالری) را بررسی کردند.
این مواد در بسیاری از محصولات فوقفرآوریشده، از جمله نوشابههای رژیمی، آبهای طعمدار، نوشیدنیهای انرژیزا، ماستها و دسرهای کمکالری وجود دارند. برخی از آنها نیز جداگانه برای افزودن به قهوه و چای یا استفاده در آشپزی و شیرینیپزی فروخته میشوند.
افت سریعتر حافظه و عملکرد شناختی
شرکتکنندگان بر اساس میزان مصرف روزانه شیرینکنندهها در سه گروه قرار گرفتند. میانگین مصرف در گروه دارای کمترین میزان مصرف، روزانه ۲۰ میلیگرم و در گروه دارای بیشترین مصرف، روزانه ۱۹۱ میلیگرم بود.
میزان آسپارتام مصرفشده در گروه دارای بالاترین مصرف (۱۹۱ میلیگرم در روز)، تقریبا با آسپارتام موجود در یک قوطی نوشابه رژیمی برابری میکرد.
شرکتکنندگان در آغاز، میانه و پایان مطالعه در آزمونهایی برای سنجش حافظه فعال، یادآوری واژهها، روانی کلامی و سرعت پردازش اطلاعات شرکت کردند.
پژوهشگران پس از در نظر گرفتن عواملی مانند سن، جنسیت، فشار خون بالا و بیماریهای قلبیعروقی دریافتند سرعت افت کلی حافظه و تواناییهای شناختی در گروه دارای بیشترین مصرف، ۶۲ درصد بیشتر از گروه دارای کمترین مصرف بود.
سرعت افت در گروه دارای مصرف متوسط نیز ۳۵ درصد بیشتر از گروه دارای کمترین میزان مصرف بود. پژوهشگران این تفاوت را معادل حدود ۱.۳ سال پیری بیشتر دانستند.
این ارتباط در افراد زیر ۶۰ سال مشاهده شد، اما پژوهشگران در میان شرکتکنندگان بالای ۶۰ سال ارتباط مشابهی نیافتند. ارتباط میان مصرف شیرینکنندهها و افت سریعتر تواناییهای شناختی در مبتلایان به دیابت نیز قویتر بود.
افراد مبتلا به دیابت ممکن است بیشتر از جایگزینهای شکر استفاده کنند، زیرا معمولا به آنها توصیه میشود مصرف محصولاتی را که قند خون را بهسرعت افزایش میدهند، محدود کنند.
ارتباط شش شیرینکننده با تغییرات حافظه
بررسی جداگانه شیرینکنندهها نشان داد مصرف آسپارتام، ساخارین، آسهسولفام پتاسیم، اریتریتول، سوربیتول و زایلیتول با افت سریعتر عملکرد شناختی، بهویژه حافظه، ارتباط داشت.
تاگاتوز تنها شیرینکننده بررسیشده در این مطالعه بود که پژوهشگران میان مصرف آن و افت تواناییهای شناختی ارتباطی نیافتند.
کلودیا کیمیه سوئموتو، پژوهشگر دانشگاه سائوپائولو و نویسنده اصلی این مطالعه، گفت: «شیرینکنندههای کمکالری و بدون کالری اغلب جایگزینی سالم برای شکر تلقی میشوند، اما یافتههای ما نشان میدهد برخی شیرینکنندهها ممکن است در درازمدت بر سلامت مغز اثر منفی بگذارند.»
او خواستار انجام پژوهشهای بیشتر برای تایید نتایج و بررسی جایگزینهایی مانند پوره سیب، عسل، شربت افرا و شکر نارگیل شد.
اطلاعات غذایی این مطالعه بر اساس گزارش خود شرکتکنندگان جمعآوری شده بود و احتمال فراموشی مواد غذایی یا برآورد نادرست میزان مصرف وجود داشت. این پژوهش همه شیرینکنندههای موجود در مواد غذایی و نوشیدنیها را نیز بررسی نکرد؛ بنابراین نتایج آن را نمیتوان به همه جایگزینهای شکر تعمیم داد.
وزارت بهداشت برزیل، وزارت علوم، فناوری و نوآوری این کشور و شورای ملی توسعه علمی و فناوری، حامیان مالی این پژوهش بودند.
سازنده چت جیپیتی در حال آزمایش تواناییهای برخی از پیشرفتهترین مدلهای خود در یک محیط کنترلشده بود، اما این عامل هوش مصنوعی از محیط محدودشده خارج شد، به اینترنت دسترسی پیدا کرد و برای تحقق هدف تعیینشده در آزمایش، به سامانههای هاگینگ فیس نفوذ کرد.
رویترز در گزارشی در همین زمینه نوشت که این حادثه نشان میدهد گسترش تواناییهای هوش مصنوعی اکنون همان تهدید امنیتی را به واقعیت تبدیل کرده که کارشناسان مدتهاست درباره آن هشدار دادهاند و حتی بزرگترین توسعهدهندگان نیز ممکن است در برابر آسیبپذیریهایی که مدلهای خودشان میتوانند از آنها سوءاستفاده کنند، غافلگیر شوند.
اوپنایآی سهشنبه ۳۰ تیر در یک پست وبلاگی اعلام کرد این رخداد «یک حادثه سایبری بیسابقه با استفاده از توانمندیهای پیشرفته حملات سایبری» بود و این شرکت در حال تقویت تدابیر حفاظتی خود است.
این حادثه همچنین توجه زیادی را جلب کرده است، زیرا شرکت هاگینگ فیس مستقر در نیویورک اعلام کرد برای مهار این حمله از یک مدل متنباز چینی استفاده کرده است؛ چرا که مدلهای پیشرفته آمریکایی، بهدلیل ناتوانی در تشخیص مدافع از مهاجم، از پردازش دادههای لازم برای تحلیل حمله خودداری کردند.
این شرکت هفته گذشته در یک پست وبلاگی اعلام کرد که برای تحلیل این حمله از مدل جیالام-۵.۲ (GLM-5.2) متعلق به شرکت ژیپو ایآی (Zhipu AI) استفاده کرده است؛ اقدامی که همچنین امکان نگهداری دادههای مهاجم و هرگونه اطلاعات محرمانه یا اعتبارنامهها را در داخل سامانههای خود فراهم کرد.
مدل جیالام-۵.۲ و همچنین مدل کیمی کی۳ (Kimi K3) متعلق به شرکت موونشات (Moonshot) مستقر در پکن، اخیرا به دلیل برخورداری از تواناییهایی نزدیک به برترین مدلهای آمریکایی، اما با هزینه کمتر و بدون محدودیتهایی که استفاده از رقبای آمریکایی را در حوزههایی مانند امنیت سایبری محدود میکند، توجه سیلیکونولی را به خود جلب کردهاند.
توماس ولف، از بنیانگذاران شرکت هاگینگ فیس، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «وقتی یک مدل پیشرفته در حال حمله به شماست و در زیرساختهایتان بهصورت جانبی حرکت میکند، مدافعان باید ظرف چند ساعت یا حتی چند دقیقه به ابزارهایی نزدیک به پیشرفتهترین مدلها دسترسی گسترده داشته باشند، نه اینکه به یک برنامه دسترسی محدود، بسته و نیازمند تایید هدایت شوند.»
نشانهای از آینده
نفوذ به هاگینگ فیس، که میزبان مدلهای متنباز زبان بزرگ و مجموعههای داده است، جامعه امنیت سایبری را نگران کرد؛ بهویژه پس از آنکه این شرکت هفته گذشته اعلام کرد این رخنه «به هیچیک از مواردی که پیشتر با آنها روبهرو شده بودیم شباهت نداشت» و «از ابتدا تا انتها با یک سامانه عامل خودمختار هوش مصنوعی هدایت شده بود.»
افشای این موضوع از سوی اوپنایآی که مدلهای پیشرفته این شرکت عامل این حمله بودهاند، آن هم با وجود اینکه در محیطی که این شرکت آن را «بسیار بسته و منزوی» توصیف کرده بود نگهداری میشدند، احتمالا نگرانیها درباره قدرت و مخاطرات مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی را تشدید خواهد کرد.
گرگ کاسار، نماینده دموکرات ایالت تگزاس، این حادثه را نگرانکننده توصیف کرد و در بیانیهای گفت: «هوش مصنوعی با سرعتی فوقالعاده در حال پیشرفت است، بدون آنکه مقررات واقعی برای حفظ امنیت ما وجود داشته باشد.»
او خواستار آزمایشهای ایمنی مستقل و اجباری، افشای اجباری حوادث امنیتی و همکاری بینالمللی برای «حفظ امنیت مردم در برابر یک فاجعه کامل» شد.
دفتر مدیر ملی امنیت سایبری آمریکا، سازمان امنیت سایبری و امنیت زیرساخت (CISA) و آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA) تاکنون در این زمینه اظهارنظر نکردهاند.
کیتی موسوریس، مدیرعامل شرکت لوتا سکیوریتی (Luta Security)، گفت این حادثه نشانهای از رخنههای بیشتری است که در آینده رخ خواهند داد.
او مدلهای امروزی را به «باهوشترین اختاپوسهای فرارکننده جهان، با بازوهای بیشمار و توانایی عبور از هر شکافی» تشبیه کرد.
موسوریس افزود: «آزمایشگاهها و نهادهای دولتی ارزیاب باید روی توانایی مهار، پایش و اطلاعرسانی به طرفهای آسیبدیده زمانی که یک هوش مصنوعی دوباره مانند هودینی از محدودیتها فرار میکند، کار کنند؛ ترجیحا پیش از آنکه به شخص ثالثی آسیب برساند. چنین سازوکاری امروز وجود ندارد.»
مت سوییچ، مهندس شرکت امنیت سایبری مبتنی بر عاملهای هوش مصنوعی تالمو (Tolmo)، گفت این حادثه نشان میدهد که مدلهای پیشرفته در حال «کاهش فاصله خود با مهاجمان پیشرفته سایبری» هستند.
تا کنون چه رخ داده است؟
واشنگتن و ریاض سالهاست درباره توافق همکاری هستهای گفتوگو میکنند؛ توافقی که دسترسی عربستان به فناوری آمریکا را فراهم میکند و به شرکتهای آمریکایی فرصت میدهد قراردادهایی بزرگ برای ساخت تاسیسات انرژی اتمی عربستان امضا کنند.
با این حال در خاورمیانه همواره در حوزه فناوری هستهای، نگرانیهای امنیتی، اشاعه تسلیحات هستهای و پیچیدگیهای سیاسی در منطقهای ملتهب در کانون توجه بوده است.
عربستان سعودی مانند همه امضاکنندگان معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) پیشاپیش تعهد داده است بمب اتمی تولید نکند و با بازرسیهای بینالمللی موافقت کرده است. اما واشینگتن بهطور سنتی بهدنبال اقدام حفاظتی مضاعف بوده است.
با وجود این، این پیمان شامل «استاندارد طلایی» نیست که عربستان را مانند امارات متحده عربی از غنیسازی اورانیوم و پردازش سوخت مصرفشده، دو مسیر بالقوه برای تولید ماده لازم جهت کلاهک اتمی منع میکند، نیست و همچنین «پروتکل الحاقی» نظارت مضاعف بینالمللی را در بر ندارد.
این کاستیها احتمالا نه تنها رقیبان منطقهای عربستان، بلکه متحدان خاورمیانهای آمریکا از جمله اسرائیل را نگران میکند و پرسشهایی درباره همسویی سیاستهای واشینگتن برمیانگیزد، زیرا یکی از دلایل جنگ آمریکا با جمهوری اسلامی در سال جاری میلادی مخالفت تهران با کنار گذاشتن برنامه غنیسازی بوده است.
ممکن است در کنگره نیز مخالفتهایی مطرح شود، جایی که اعضا پیشتر خواستار سختگیری بیشتری بر هرگونه توافق هستهای بین ریاض و واشینگتن شده بودند.
چرا عربستان سعودی برنامه هستهای میخواهد؟
بهعنوان بزرگترین صادرکننده نفت جهان، عربستان شاید نامزدی بدیهی برای داشتن انرژی هستهای به نظر نرسد، اما در چارچوب طرح اقتصادی چشمانداز ۲۰۳۰ محمد بن سلمان، ولیعهد این کشور، هدف از دستیابی به انرژی هستهای کاهش انتشار کربن و آزادسازی نفت خام برای صادرات عنوان شده است.
اداره اطلاعات انرژی آمریکا در سال ۲۰۲۴ اعلام کرد ۶۸٪ برق عربستان با گاز و ۳۲٪ با نفت تولید شده است و در اوج ماه ژوئن، روزانه ۱٫۴ میلیون بشکه نفت خام برای تولید برق مصرف شده است.
نیروی هستهای میتواند بخشی از برق لازم را از جمله برای نمکزدایی آب و تهویه مطبوع که انرژیبر هستند تامین کند و به عربستان اجازه دهد از فروش نفت درآمد بیشتری کسب کند.
با این حال، عربستان همچنین گفته است اگر رقیب دیرینهاش ایران به سلاح هستهای دست یابد، ناچار خواهد شد همان مسیر را دنبال کند؛ اظهار نظریی که ظاهرا با هدف افزایش فشار بر تهران مطرح شده، اما نگرانیها درباره جاهطلبیهای خود عربستان را نیز برانگیخته است.
بسیاری از کشورهایی که نیروگاه هستهای دارند، غنیسازی اورانیوم را در داخل انجام نمیدهند و بهجای آن بر واردات سوخت اورانیوم غنیشده برای رآکتورهای خود تکیه میکنند.
اما در ژانویه ۲۰۲۵ عربستان سعودی اعلام کرد اورانیوم را برای تولید سوخت «کیک زرد» ویژه تولید برق هستهای که بتواند آن را بفروشد، غنیسازی خواهد کرد. چنین فرایندی میتواند بخشی از یک برنامه نظامی هم باشد.
سهم آمریکا چیست؟
پیمان هستهای با عربستان میتواند دستاوردهای راهبردی و تجاری برای آمریکا داشته باشد.
همکاری هستهای غیرنظامی بههمراه تضمینهای امنیتی، مشوق مهمی در تلاش جو بایدن، رییسجمهوری پیشین آمریکا، برای پیشبرد توافق عادیسازی روابط عربستان و اسرائیل بود.
با این حال، به گزارش رویترز، این دو موضوع اکنون از یکدیگر جدا شدهاند، هرچند یک توافق هستهای میتواند مشوقی در تلاشهای دیپلماتیک آمریکا با عربستان باشد. ریاض عادیسازی روابط با اسرائیل را بدون تشکیل کشور فلسطین رد کرده است.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، سال گذشته با عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان، دیدار کرد و گفت دو کشور در «مسیر» رسیدن به توافق هستهای غیرنظامی هستند. او اشارهای به توافقی گستردهتر بر سر موضوعاتی مانند عادیسازی روابط اسرائیل و عربستان نکرد.
چنین توافقی صنعت آمریکا را در موقعیت برتر برای کسب قراردادهای ساخت نیروگاههای هستهای عربستان قرار میدهد و همچنین دید بهتری نسبت به برنامه اتمی این کشور فراهم میکند که میتواند نگرانیهای واشینگتن درباره اشاعه تسلیحات هستهای را کاهش دهد.
بر اساس بخش ۱۲۳ قانون انرژی اتمی ایالات متحده مصوب ۱۹۵۴، آمریکا میتواند برای همکاری مهم هستهای غیرنظامی با دیگر کشورها توافقهایی را امضا کند.
این قانون معیار عدم اشاعه را مشخص نمیکند که کشورها باید رعایت کنند تا از استفاده از فناوری برای توسعه سلاحهای هستهای یا انتقال مواد حساس به دیگران جلوگیری شود.
این توافقها مستلزم بررسی کنگره درباره چنین پیمانهایی است.
گزینههای عربستان سعودی
اگر پیمان آمریکا-عربستان حتی در این مرحله ناکام بماند، چند کشور با صنایع هستهای تثبیتشده علاقه خود را برای همکاری با عربستان ابراز کردهاند یا بهعنوان شرکای بالقوه برای برنامه هستهای عربستان مطرح هستند.
گزارش شده است شرکت دولتی اتمی چینChina National Nuclear Corp (CNNC) در سال ۲۰۲۳ پیشنهادی برای ساخت یک نیروگاه هستهای به عربستان ارائه کرده بود.
شرکت دولتی روسی روساتم، که نیروگاههایی در ایران و مصر ساخته است، نیز توافقهای همکاری اولیهای با ریاض امضا کرده است. دیگر گزینههای بالقوه شامل فرانسه و کره جنوبی است که در امارات متحده عربی رآکتور ساخته است.
انتخاب شریک احتمالا به عرضه فناوری، تامین مالی و همسویی ژئوپلیتیک، از جمله شروط مرتبط با مدیریت سوخت هستهای بستگی خواهد داشت.
غنیسازی اورانیوم
مساله کلیدی این است که آیا واشنگتن ممکن است با ساخت یک تأسیسات غنیسازی اورانیوم در خاک عربستان موافقت کند، چه زمانی چنین کاری انجام شود، و آیا کارکنان سعودی به آن دسترسی خواهند داشت یا این تاسیسات صرفا به دست نیروهای آمریکایی در قالب «جعبه سیاه» اداره خواهد شد.
بدون تضمینهای سختگیرانه در متن توافق، عربستان سعودی که دارای ذخایر سنگ اورانیوم در قلمرو خود است& از نظر تئوریک میتواند از یک تاسیسات غنیسازی برای تولید اورانیوم با غنای بالا استفاده کند که در صورت خلوص کافی، ماده شکافتپذیر مورد نیاز برای ساخت بمب اتم را فراهم میکند.
یک منبع به رویترز گفت توافق پیشنهادی آمریکا و عربستان مسیر حقوقی همکاری در چرخه سوخت هستهای، از جمله غنیسازی اورانیوم، را فراهم میکند اما واشینگتن را ملزم به انتقال هرگونه فناوری یا توانمندی مرتبط به این کشور نمیکند.
مسائل دیپلماتیک نیز مطرح است: متحد اصلی واشنگتن در منطقه، اسرائیل، بارها با ایده برنامه هستهای غیرنظامی عربستان مخالفت کرده است.
والاستریت ژورنال ۳۰ تیر گزارش داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، توافقی تاریخی با عربستان سعودی تصویب کرده است که زمینه همکاری دو کشور را برای توسعه برنامه هستهای غیرنظامی ریاض فراهم میکند و میتواند راه را برای غنیسازی اورانیوم در خاک عربستان سعودی باز بگذارد.
این روزنامه به نقل از مقامهای آمریکایی نوشت این توافق ۳۰ سال اعتبار خواهد داشت، ارزشی معادل دهها میلیارد دلار دارد و هدف از آن ایفای نقش محوری شرکتهای آمریکایی در توسعه زیرساخت هستهای عربستان سعودی و کنار زدن رقبای خارجی از این پروژه است.
انتظار میرود این توافق طی روزهای آینده برای بررسی به کنگره ارائه شود. با این حال، جلوگیری از اجرای آن دشوار خواهد بود، زیرا مخالفان برای غلبه بر وتوی احتمالی رییسجمهوری، باید حدنصاب آرای دو-سوم نمایندگان را به دست آورند.
لیبرمن: هر برنامه هستهای نظامی با یک برنامه غیرنظامی آغاز میشود
آویگدور لیبرمن، وزیر دفاع پیشین اسرائیل و رهبر حزب «اسرائیل خانه ما»، با این توافق مخالفت کرد و گفت: «همه ما باید درک کنیم که برنامه هستهای غیرنظامی عربستان سعودی در نهایت به سلاح هستهای منجر خواهد شد و رقابتی تسلیحاتی و دیوانهوار را در سراسر خاورمیانه به راه خواهد انداخت.»
لیبرمن افزود اسرائیل باید مخالفت خود را بهصراحت اعلام کند و تمام توانش را برای لغو این توافق در کنگره آمریکا به کار گیرد.
او ادامه داد: «هر برنامه هستهای نظامی با یک برنامه هستهای غیرنظامی آغاز میشود. ایرانیها نیز به همین شکل شروع کردند. حتی موافقت با غنیسازی در خاک عربستان سعودی، عبور از خط قرمز است.»
یانیر کوزین، خبرنگار و تحلیلگر سیاسی اسرائیلی، نیز در مطلبی در وبسایت «کیپا»، توافق هستهای ریاض و واشینگتن را «ضربهای سخت» به اسرائیل توصیف کرد.
او یادآور شد پیشتر در زمان مذاکرات عادیسازی روابط در سال ۲۰۲۳، یکی از شروط مورد تاکید اسرائیل این بود که امکان غنیسازی اورانیوم برای عربستان سعودی تنها در صورت برقراری روابط دیپلماتیک میان دو کشور فراهم شود.
کوزین گفت اگر در آینده نزدیک عادیسازی روابط ریاض و اسرائیل اعلام نشود، کنار گذاشته شدن این شرط از سوی ترامپ را باید یک «ضربه سخت سیاسی و امنیتی» به اسرائیل تحت رهبری بنیامین نتانیاهو دانست.
نبود شروط کلیدی نظارتی
روزنامه اورشلیم پست نوشت در توافق جدید، عادیسازی روابط عربستان سعودی با اسرائیل بهعنوان شرط همکاری هستهای مطرح نشده و برخی سازوکارهای مورد نظر منتقدان برای جلوگیری از انحراف برنامه هستهای به سوی اهداف نظامی نیز در آن گنجانده نشدهاند.
از جمله، توافق شامل «استاندارد طلایی» نیست؛ معیاری که بر اساس آن یک کشور از غنیسازی اورانیوم و بازفرآوری سوخت هستهای مصرفشده صرفنظر میکند. این دو فعالیت میتوانند مسیرهایی بالقوه برای دستیابی به مواد مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای باشند.
منابع آگاه همچنین گفتهاند «پروتکل الحاقی» آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز در توافق گنجانده نشده است؛ چارچوبی که اختیارات گستردهتری برای راستیآزمایی فعالیتهای هستهای و دسترسی به برخی مکانهای اعلامنشده در اختیار آژانس قرار میدهد.
محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، پیشتر گفته بود اگر جمهوری اسلامی به سلاح هستهای دست یابد، ریاض نیز همین مسیر را دنبال خواهد کرد.
ریاض همچنین اعلام کرده است قصد دارد حق غنیسازی اورانیوم را برای خود محفوظ نگه دارد.
تغییر موازنه قدرت در منطقه
پایگاه خبری واینت با اشاره به احتمال تغییر موازنه قدرت در خاورمیانه نوشت منتقدان بیم آن دارند که این توافق به گسترش فناوریهای حساس هستهای و افزایش رقابتهای منطقهای دامن بزند.
در دوره ریاستجمهوری جو بایدن در آمریکا، همکاری هستهای واشینگتن و ریاض بخشی از توافقی گستردهتر بود که عادیسازی روابط عربستان سعودی و اسرائیل را نیز در بر میگرفت.
پس از حمله هفتم اکتبر و جنگ غزه، چشمانداز چنین توافقی کمرنگ شد و ترامپ در نهایت همکاری هستهای با ریاض را از الزام عربستان سعودی به عادیسازی روابط با اسرائیل جدا کرد.
شماری از قانونگذاران آمریکایی از هر دو حزب و مقامهایی در اسرائیل نگرانند زیرساختهای یک برنامه هستهای غیرنظامی در آینده زمینه توسعه تواناییهای نظامی هستهای عربستان سعودی را فراهم کند.
هراس از رقابت هستهای منطقهای
روزنامه معاریو هشدار داد فراهم شدن زمینه دستیابی عربستان سعودی به توانایی غنیسازی اورانیوم ممکن است کشورهای دیگر منطقه را به پیگیری برنامههای مشابه ترغیب کند.
ریاض برنامه هستهای خود را بخشی از راهبرد بلندمدت برای توسعه انرژی غیرنظامی، بهرهبرداری از ذخایر اورانیوم و کاهش مصرف داخلی نفت معرفی میکند.
مقامهای سعودی میگویند استفاده از انرژی هستهای میتواند امکان صادرات نفت بیشتر و افزایش درآمدهای کشور را فراهم کند.
منتقدان اما هشدار میدهند دستیابی احتمالی ریاض به توانایی غنیسازی ممکن است کشورهایی مانند امارات متحده عربی، ترکیه و مصر را نیز به توسعه تواناییهای مشابه ترغیب کند و به تشدید رقابت هستهای در خاورمیانه بینجامد.
دولت آمریکا میگوید توافق با ریاض امکان نظارت کافی بر تاسیساتی را که در چارچوب همکاری با ایالات متحده احداث میشوند، فراهم میکند و مشارکت واشینگتن تضمین خواهد کرد این برنامه ماهیتی غیرنظامی داشته باشد.
با این حال، منتقدان معتقدند این سازوکار نگرانی درباره فعالیتهای احتمالی در تاسیساتی را که خارج از چارچوب همکاری مستقیم با آمریکا ایجاد شوند، برطرف نمیکند.
به گفته آنها، توافق با ریاض میتواند سیاست واشینگتن در قبال برنامه هستهای حکومت ایران را با تناقض روبهرو کند؛ زیرا آمریکا همزمان با تلاش برای اعمال محدودیتهای سختگیرانه بر تهران، راه را برای توسعه برنامه هستهای عربستان سعودی و احتمال غنیسازی اورانیوم در این کشور باز میگذارد.
دولت ترامپ این انتقاد را رد میکند و میگوید تا زمانی که برنامه هستهای ریاض تحت سازوکارهای نظارتی تعیینشده باشد، میان این دو رویکرد تناقضی وجود ندارد.
به گزارش خبرگزاری رویترز، حمله چهارشنبه ۳۱ تیر به شرکتی که نقشی محوری در اقتصاد مصرفی روسیه دارد، ظاهرا نشاندهنده گسترش راهبرد کییف برای استفاده از پهپادهای دوربرد با هدف مختل کردن تلاش جنگی روسیه و وادار کردن کرملین به صلح است.
کیم گفت انبارهای وایلدبریس در کراسنودار و نوینومیسک هدف قرار گرفتهاند.
۲۷ تیر نیز یوگنی پرویشوف، فرماندار منطقه تامبوف روسیه، اعلام کرد پهپادهای اوکراینی به انبار شرکت وایلدبریس در شهر کوتوفْسک برخورد کردند.
پرویشوف گفت: «هفت کارگر شیفت شب در محل کشته و ۲۵ نفر زخمی شدند.»
او افزود نیروهای روسیه ۲۸ پهپاد دیگر را پیش از رسیدن به هدف سرنگون کردند و در صورت موفقیت کامل حمله، «شمار تلفات غیرنظامیان» میتوانست بیشتر باشد.
در همان روز، در حملهای جداگانه به انبار دیگری از همین شرکت در شهر الکتروستال، در شرق مسکو، ۲۴ نفر زخمی شدند.
تصاویری که ۳۱ تیر در شبکههای اجتماعی منتشر شده و رویترز صحت آنها را تایید کرده است، ستون عظیمی از دود را نشان میدهند که در کراسنودار به هوا برخاسته.
مقامهای محلی همچنین اعلام کردند در شهر آرماویر در جنوب روسیه، بر اثر سقوط بقایای یک پهپاد بر یکی از واحدهای صنعتی، یک کارگر کشته شد.
ونیامین کوندراتیف، فرماندار منطقه کراسنودار، گفت در حمله به یک مجموعه انبار، ۱۰ نفر زخمی شدند. به گفته او، بقایای پهپادها همچنین به دو ساختمان مسکونی بلندمرتبه در کراسنودار آسیب زد، اما کسی در این حادثه زخمی نشد.
مقامها اعلام کردند برای مهار آتشسوزی انبار کراسنودار از بالگرد استفاده میشود.
در مجموع ۱۰۵ نفر در عملیات اطفای حریق مشارکت داشتند.
کیم در پیامی در تلگرام نوشت: «هیچ واژهای نمیتواند تمام احساسات و عواطف ناشی از حمله به مردم عادی، کارکنان ما و همه ما که فقط مشغول انجام کار خود هستیم را توصیف کند.»
کییف درباره حملات اخیر اظهار نظر نکرده است.
اوکراین در هفتههای گذشته حملات خود را به زیرساختهای انرژی روسیه تشدید کرده است؛ اقدامی که با هدف کاهش درآمدهای مسکو و محدود کردن منابع مالی جنگ انجام میشود.
روسیه نیز در جریان کارزار نظامی خود، بارها به زیرساختها و شبکه تامین برق اوکراین حمله کرده است.
مسکو اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان روسیه و اوکراین ادامه داشته است.
درباره وایلدبریس و خرید و فروش آنلاین در روسیه
وایلدبریس فعالیت خود را به عنوان فروشگاهی اینترنتی برای فروش دوباره پوشاک عرضهشده در کاتالوگهای اروپایی آغاز کرد. این شرکت سپس دامنه محصولات خود را گسترش داد و به بازاری آنلاین تبدیل شد که فروشندگان مستقل نیز در آن فعالیت میکنند.
وایلدبریس درباره میزان خسارت واردشده به این مجموعه، اظهار نظر نکرده است.
بر اساس اعلام انجمن شرکتهای تجارت اینترنتی، فروش آنلاین در سراسر روسیه در سال ۲۰۲۵ با ۲۸ درصد افزایش به ۱۱ هزار و ۵۰۰ میلیارد روبل، معادل ۱۴۷ میلیارد دلار، رسید.
الکساندر نواک، معاون نخستوزیر روسیه، گفته است فروش کالا و خدمات در پلتفرمهای دیجیتال معادل حدود ۸.۵ درصد تولید ناخالص داخلی این کشور است.
