روسیه: اوکراین با ۴۰۰ پهپاد منطقه مسکو را هدف قرار داد
مقامهای روسیه اعلام کردند اوکراین شبانه با حدود ۴۰۰ پهپاد، مسکو و مناطق اطراف آن را هدف قرار داد. گفته میشود که این حمله گسترده دو زخمی بر جای گذاشته و موجب آتشسوزی و وارد آمدن خسارت به چند ساختمان و تاسیسات غیرنظامی شده است.
آندری ووروبیوف، فرماندار منطقه مسکو، دوشنبه ۲۹ تیر در تلگرام نوشت نیروهای پدافند هوایی و سامانههای جنگ الکترونیک، حمله پهپادی اوکراین را دفع کردند.
خبرگزاری رویترز به نقل از ووروبیوف نوشت که بیشترین پیامدهای این حمله، در پودولسک، دوموددوو و منطقه اودینتسوو ثبت شد.
به گفته او، دو نفر در این حملات زخمی شدند و چند مرکز زیرساختی غیرنظامی آتش گرفت و آسیب دید.
سرگئی سوبیانین، شهردار مسکو، نیز گفت بیش از ۴۰۰ پهپاد از ساعت ۸:۳۰ شب یکشنبه تا پنج بامداد دوشنبه به وقت محلی، به سوی منطقه مسکو پرتاب شدند.
او افزود بیشتر پهپادها در فاصلهای دور به وسیله سامانههای پدافند هوایی خنثی شدند و ۸۵ فروند نیز هنگام نزدیک شدن به پایتخت روسیه، سرنگون شدند.
شرکت وایلدبریس، بزرگترین خردهفروش آنلاین روسیه، اعلام کرد مرکز لجستیکی خود در منطقه پودولسک را به عنوان اقدامی احتیاطی تخلیه کرده بود، اما فعالیت آن بعدا به حالت عادی بازگشت.
پیش از این، روسیه در یکی از گستردهترین حملات موشکی بالستیک از آغاز جنگ اوکراین، کییف و چند شهر دیگر را هدف قرار داد؛ حملاتی که بر اساس آمار اولیه، دستکم هفت کشته و دهها زخمی بر جا گذاشت و بار دیگر کمبود سامانههای پدافند هوایی اوکراین را برجسته کرد.
خبرگزاری رویترز ۲۸ تیر گزارش داد در حمله شبانه به پایتخت اوکراین، دستکم یک نفر کشته و ۱۶ نفر زخمی شدند.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، این حمله را یکی از بزرگترین موجهای حملات موشکی بالستیک روسیه در طول جنگ خواند.
نیروی هوایی اوکراین اعلام کرد روسیه در این حملات ۴۱ موشک از انواع مختلف و ۱۲۵ پهپاد به کار برد. به گفته ارتش اوکراین، ۱۸ موشک و ۱۰۸ پهپاد رهگیری و سرنگون شدند.
به گزارش خبرنگار رویترز از کییف، بامداد ۲۸ تیر رشتهای از انفجارهای مهیب در سراسر این شهر طنینانداز شد و ساختمانهایی را در چندین منطقه ویران کرد.
ویتالی کلیچکو، شهردار کییف، گفت ساختمانهای مسکونی، انبارها، یک سوپرمارکت و یک خوابگاه آسیب دیدند و حال سه نفر از زخمیها وخیم است.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
حملات اوکراین به روسیه اما دو روز پس از موج دیگری از حملات پهپادی این کشور رخ داد که به گفته مقامهای روس، هفت کارگر یکی از انبارهای وایلدبریس را کشت و دهها نفر دیگر را زخمی کرد.
در حملهای جداگانه نیز یک انبار نفت در منطقه مسکو آتش گرفت.
وزارت دفاع روسیه اعلام کرد سامانههای پدافند هوایی در طول شب ۳۸۱ پهپاد اوکراینی را بر فراز مناطق مختلف روسیه، دریای سیاه و دریای آزوف سرنگون کردند.
کییف حملات پهپادی خود را به زیرساختهای انرژی روسیه گسترش داده است. روندی که به گفته مقامهای روسیه، باعث کمبود سوخت در برخی مناطق این کشور شده است.
حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاه مسکو در سوم تیر سبب وارد آمدن خسارتهای گسترده به این مجموعه نفتی شد و به تعطیلی این پالایشگاه دستکم تا پایان سال ۲۰۲۶ انجامید.
انفجارها در مکانی نامعلوم؛ همزمان با اعلام حملات ایالات متحده به ایران
نیروهای آمریکایی دوشنبه برای نهمین روز پیاپی مواضع جمهوری اسلامی را هدف قرار دادند. همزمان، نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز پس از آن افزایش یافت که سپاه پاسداران اعلام کرد دو نفتکش در این آبراه منفجر و متوقف شدهاند.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، دوشنبه ۲۹ تیر در بیانیهای اعلام کرد «موج تازهای از حملات» را با هدف تضعیف توانایی جمهوری اسلامی برای حمله به کشتیهای تجاری در مسیرهای حیاتی تنگه هرمز آغاز کرده است.
این نهاد نظامی جزییات بیشتری درباره این حملات ارائه نکرد.
خبرگزاری رویترز نوشت حملههای تازه بخشی از چرخه تشدیدشونده درگیری میان واشینگتن و تهران است که پس از فروپاشی توافق آتشبس موقت یک ماه پیش آغاز شد.
تلاش دو طرف برای کنترل تنگه هرمز، انتقال انرژی را مختل و نگرانیها را درباره افزایش تورم جهانی بیشتر کرده است.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، به نقل از خبرنگاران خود گزارش داد موشکهای آمریکایی بامداد ۲۹ تیر چند شهر ایران را هدف قرار دادند.
به گزارش این خبرگزاری، صدای انفجار در بندر «امام خمینی»، بندر ماهشهر، تبریز، چابهار و کنارک، شنیده شد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، گفت تا زمانی که جمهوری اسلامی کشتیهای تجاری را هدف قرار دهد، ایالات متحده نیز به حملات خود ادامه خواهد داد.
او گفت: «تنگه هرمز یک آبراه بینالمللی است و آنها همچنان کشتیها را در این آبراه هدف قرار میدهند. تا زمانی که ایران بر کنترل یک مسیر بینالمللی اصرار کند، ما ناچاریم پاسخ دهیم.»
روبیو افزود آمریکا هنوز هم برای دستیابی به راهحل دیپلماتیک آمادگی دارد.
سپاه پاسداران اعلام کرد در «عملیاتی غافلگیرانه» به «مقر عملیات ویژه دشمن» در منطقه التنف سوریه حمله کرده است و همچنین مدعی شد هواپیماهای آمریکایی مستقر در فرودگاه عقبه اردن را با موشکهای بالستیک هدف گرفته است.
صدا و سیمای جمهوری اسلامی پیشتر گزارش داده بود نیروهای مسلح بامداد ۲۸ تیر با پهپاد، تجهیزات و تاسیسات نظامی آمریکا را در اردوگاه العدیری و پایگاه هوایی علیالسالم کویت، هدف قرار دادهاند.
دولت کویت نیز اعلام کرد یک تاسیسات آبشیرینکن برای دومین روز پیاپی هدف حمله قرار گرفته و دچار آتشسوزی شده است.
کویت این حمله را «اقدام مستقیم علیه زیرساختهای حیاتی غیرنظامی» خواند.
نگرانی درباره عبور محمولههای انرژی از تنگه هرمز از زمانی افزایش یافته است که آمریکا و جمهوری اسلامی، پس از متهم کردن یکدیگر به نقض مکرر آتشبس، بار دیگر وارد درگیری مستقیم شدند.
نهاد عملیات تجارت دریایی بریتانیا شامگاه ۲۸ تیر اعلام کرد گزارشی درباره آتش گرفتن یک کشتی در نزدیکی سواحل عمان دریافت کرده است، اما علت حادثه را تایید نکرد.
سپاه پاسداران ۲۹ تیر مدعی شد دو نفتکش پس از تلاش برای عبور از مسیری در جنوب تنگه هرمز که آن را «ناامن» توصیف کرد، منفجر شدند و از حرکت بازماندند.
سپاه پاسداران ادعا کرد ارتش آمریکا این کشتیها را به استفاده از مسیر یادشده تشویق کرده بود.
رویترز گزارش داد که نتوانسته است این حادثه را مستقلا تایید کند.
در بیانیه سپاه پاسداران، نام، پرچم و وضعیت خدمه نفتکشها یا اطلاعاتی درباره تلفات احتمالی ذکر نشده است.
این نهاد نظامی جمهوری اسلامی هشدار داد تا زمانی که «تجاوز آمریکا» در منطقه ادامه داشته باشد، تنگه هرمز امن نخواهد بود و «امکان عبور محصولات پتروشیمی یا حتی یک قطره نفت و گاز» وجود نخواهد داشت.
بر اساس دادههای کشتیرانی، ۲۸ تیر چهار کشتی از تنگه هرمز عبور کردند، در حالی که این رقم یک روز پیش از آن، هشت کشتی بود.
از ۲۷ تیر دستکم سه نفتکش حامل فرآوردههای نفتی و یک نفتکش بسیار بزرگ برای بارگیری نفت وارد تنگه هرمز شدهاند.
قیمت نفت ۲۹ تیر دو درصد افزایش یافت و از ۹۰ دلار در هر بشکه عبور کرد.
ارتش آمریکا ۲۸ تیر اعلام کرد یک نظامی این کشور یک روز قبل از آن در شمال عراق، هنگام انفجار کنترلشده مهمات عملنکرده یک پهپاد تهاجمی سرنگونشده جمهوری اسلامی، کشته شد.
ایالات متحده پیشتر گفته بود دو نظامی این کشور در اردن کشته و یک نفر دیگر مفقود شده است.
سنتکام ۲۸ تیر اعلام کرد بقایای انسانی ناشناس در محل حمله ۲۷ تیر پیدا شده و بررسی برای تعیین هویت آن ادامه دارد.
با اعلام این تلفات، شمار نظامیان آمریکایی کشتهشده از آغاز جنگ به ۱۷ نفر رسید و بیش از ۴۲۰ نفر دیگر نیز زخمی شدهاند.
جنگ اخیر با جمهوری اسلامی، ۹ اسفند با حمله آمریکا و اسرائیل آغاز شد.
هدف اعلامشده این حملات از کار انداختن برنامههای هستهای و موشکی جمهوری اسلامی و تضعیف گروههای نیابتی آن بود.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در دیدار با جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، از «حرکت این کشور به سوی صلح» و تلاش دولت بیروت برای خلع سلاح حزبالله استقبال کرد. عون قرار است روز سهشنبه ۳۰ تیر با دونالد ترامپ نیز دیدار کند.
بنابر اطلاعیه رسمی وزارت خارجه آمریکا، روبیو یکشنبه ۲۸ تیر در این وزارت خارجه میزبان عون بود. این نخستین سفر رسمی یک رییسجمهوری لبنان به واشینگتن از سال ۲۰۰۹ است؛ زمانی که باراک اوباما، رییسجمهوری وقت آمریکا، با میشل سلیمان دیدار کرد.
وزارت خارجه آمریکا پس از این نشست اعلام کرد روبیو از دولت لبنان به دلیل «تلاش قاطعانه برای بازپسگیری حاکمیت لبنان، خلع سلاح حزبالله، برچیدن زیرساختهای تروریستی آن و حرکت به سوی صلح» تقدیر کرده است.
این دیدار پس از آغاز مذاکرات لبنان و اسرائیل با میانجیگری آمریکا انجام شد. دو کشور که روابط رسمی دیپلماتیک ندارند، از ماه آوریل در حال مذاکره برای دستیابی به توافق صلحی دائمی و پایان دادن به جنگ اسرائیل و حزبالله هستند.
مذاکرهکنندگان ۲۶ ژوئن [۵ تیر] در واشینگتن به چارچوبی اولیه دست یافتند که خروج ارتش اسرائیل از مناطق جنوبی و استقرار ارتش لبنان را پیشبینی میکند. قرار است اجرای این طرح در دو منطقه آزمایشی آغاز شود. مقامهای آمریکایی همچنین گفتند دو طرف در دور بعدی مذاکرات در رم، درباره دستورالعملها و ساختار اجرایی دو منطقه حائل توافق کردهاند.
اجرای این چارچوب به خلع سلاح کامل حزبالله مشروط شده است. این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی که آمریکا آن را سازمانی تروریستی میداند، چارچوب پیشنهادی و مذاکرات مستقیم صلح میان لبنان و اسرائیل را رد کرده است.
روبیو تاکید کرد واشینگتن به حمایت از اجرای «چارچوب سهجانبه» و تلاشهای دولت لبنان برای برقراری صلح، احیای اقتصادی و ایجاد آیندهای بهتر برای مردم این کشور ادامه خواهد داد.
با وجود موافقت عون با مذاکره با اسرائیل، او بارها پیشنهاد ترامپ برای دیدار مستقیم با بنیامین نتانیاهو را رد کرده است. رییسجمهوری لبنان میگوید توقف درگیریها باید پیش از هرگونه تعامل سیاسی مستقیم در اولویت قرار گیرد.
عون اوایل ماه جاری میلادی نیز تاکید کرد نشست با نخستوزیر اسرائیل در شرایط کنونی منتفی است و گفت: «اگر در یک اتاق با او قرار بگیرم، بلافاصله آنجا را ترک خواهم کرد.» مقامهای لبنانی اعلام کردهاند عون پس از دیدار با روبیو، سهشنبه با ترامپ گفتوگو خواهد کرد.
امدادگران در حال امدادرسانی به ساکنان آپارتمانی که بامداد یکشنبه ۲۸ تیر ۱۴۰۵ در زاپوریژیا هدف حمله هوایی روسیه قرار گرفت، رویترز
روسیه در یکی از گستردهترین حملات موشکی بالستیک از آغاز جنگ، کییف و چند شهر دیگر اوکراین را هدف قرار داد؛ حملاتی که بر اساس آمار اولیه، دستکم هفت کشته و دهها زخمی بر جا گذاشت و بار دیگر کمبود سامانههای پدافند هوایی اوکراین را برجسته کرد.
خبرگزاری رویترز یکشنبه ۲۸ تیر گزارش داد در حمله شبانه به پایتخت اوکراین، دستکم یک نفر کشته و ۱۶ نفر زخمی شدند. ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، این حمله را یکی از بزرگترین موجهای حملات موشکی بالستیک روسیه در طول جنگ خواند.
نیروی هوایی اوکراین اعلام کرد روسیه در این حملات ۴۱ موشک از انواع مختلف و ۱۲۵ پهپاد به کار برد. به گفته ارتش اوکراین، ۱۸ موشک و ۱۰۸ پهپاد رهگیری و سرنگون شدند.
به گزارش خبرنگار رویترز از کییف، بامداد یکشنبه رشتهای از انفجارهای مهیب در سراسر این شهر طنینانداز شد و ساختمانهایی را در چندین منطقه ویران کرد. ویتالی کلیچکو، شهردار کییف، گفت ساختمانهای مسکونی، انبارها، یک سوپرمارکت و یک خوابگاه آسیب دیدند و حال سه نفر از زخمیها وخیم است.
خودروهای سوخته در محل حمله موشکی روسیه به کییف، ۲۸ تیر ۱۴۰۵، رویترز
حملات همچنین به یک ایستگاه مترو که پیشتر نیز بارها هدف قرار گرفته بود، خسارت زد و یک زیرگذر عابر پیاده در نزدیکی آن را ویران کرد.
در شمالشرق اوکراین نیز اصابت موشک به یک مرکز پستی در حومه خارکیف، نزدیک مرز روسیه، چهار کشته و ۱۹ زخمی بر جا گذاشت.
مقامهای اوکراینی اعلام کردند در شهر زاپوریژیا در جنوبشرق این کشور نیز بمبهای روسیه به ساختمانهای مسکونی اصابت کردند. دستکم دو نفر در این حملات کشته و ۱۴ نفر زخمی شدند و نیروهای امدادی برای یافتن بازماندگان به جستوجو در میان آوارها پرداختند.
کمبود سامانههای دفاعی ضد موشک بالستیک
روسیه در هفتههای اخیر حملات موشکی بالستیک به کییف و دیگر شهرهای اوکراین را افزایش داده است. این در حالی است که اوکراین با کمبود شدید سامانههای پدافند هوایی طراحیشده در آمریکا روبهرو است.
زلنسکی هفته گذشته گفت آمریکا و اوکراین بر سر صدور مجوز تولید موشکهای رهگیر پاتریوت به توافق سیاسی رسیدهاند و ابراز امیدواری کرد تولید این موشکها تا پایان سال آغاز شود.
محل برخورد یکی از موشکهای بالستیک روسیه در شهر کییف، ۲۸ تیر ۱۴۰۵، رویترز
او یکشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «محافظت در برابر موشکهای بالستیک اکنون اولویت همیشگی و اصلی ماست. ما هر روز به موشکهای رهگیر نیاز داریم.»
افزایش حملات روسیه در پنجمین سال جنگ تمامعیار، فشار بر متحدان خارجی کییف را برای تسریع در تحویل سامانههای دفاعی ضد موشک بالستیک افزایش داده است.
با وجود خسارتهای گسترده، فعالیتهای روزمره ساعاتی پس از حمله در بخشهایی از کییف از سر گرفته شد. خبرنگار رویترز مستقر در کییف نوشت میوهفروشان غرفههای موقت خود را دوباره برپا کردند و کارگران همزمان مشغول جمعآوری آوارهای ایستگاه مترو و زیرگذر فروریخته بودند.
جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، این هفته برای نخستین بار راهی کاخ سفید خواهد شد تا طرحی را درباره خلع سلاح حزبالله و خروج نیروهای اسرائیلی از لبنان در اختیار دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، قرار دهد.
خبرگزاری رویترز یکشنبه ۲۸ تیر به نقل از یک مقام لبنانی گزارش داد عون در دیدار با ترامپ، پیشنهادی مکتوب درباره چگونگی برچیدن «زرادخانه عظیم حزبالله» ارائه خواهد کرد.
به گفته این مقام، عون معتقد است ترامپ تنها سیاستمداری به شمار میرود که از اهرم نفوذ لازم برای کمک به بازگرداندن حاکمیت لبنان و اعمال فشار بر اسرائیل بهمنظور خروج نیروهایش از این کشور برخوردار است.
عون ۶۲ ساله نخستین رییسجمهوری لبنان در حدود ۲۰ سال گذشته است که به کاخ سفید میرود. او قرار است سهشنبه ۳۰ تیر با همتای آمریکایی خود دیدار کند.
رویترز نوشت این سفر در مقطعی حساس برای لبنان انجام میگیرد، زیرا نیروهای اسرائیلی همچنان بخشهایی از جنوب این کشور را در اختیار دارند، صدها هزار لبنانی در پی جنگ اخیر آواره شدهاند و حزبالله نیز با تلاشها برای خلع سلاح خود مخالفت کرده است.
عون پیشتر اعلام کرده بود در سفر به آمریکا از ترامپ خواهد خواست «فشار لازم را بر اسرائیل وارد کند» تا توافق اخیر میان لبنان و اسرائیل به اجرا درآید.
لبنان و اسرائیل پنجم تیر با میانجیگری واشینگتن بر سر چارچوبی برای ادامه مذاکرات به توافق رسیدند.
این توافق با هدف خلع سلاح حزبالله، خروج تدریجی نیروهای اسرائیلی از لبنان و فراهم کردن زمینه برای برقراری روابط مسالمتآمیز میان دو کشور شکل گرفته است.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، ششم تیر با انتشار بیانیهای، این توافق را «باطل و بیاعتبار» خواند و اعلام کرد این گروه نیابتی جمهوری اسلامی به «مقاومت مسلحانه» خود ادامه خواهد داد.
نبیه بری، رییس پارلمان لبنان و از متحدان حزبالله، نیز هشتم تیر هشدار داد این توافق میتواند به ایجاد شکاف میان لبنانیها منجر شود. او تاکید کرد این توافق اجرایی نخواهد شد.
عون سال ۱۹۶۴ در سنالفیل در حومه شرقی بیروت به دنیا آمد. خانواده او اصالتا اهل جنوب لبنان هستند.
نخستین ماموریت عون در ارتش، فرماندهی یک دسته از نیروهای تکاور در سال ۱۹۸۵ در جریان جنگ داخلی لبنان بود.
اندکی پس از رسیدن به مقام فرماندهی ارتش، عون هدایت عملیاتی را برای بیرون راندن اعضای داعش از مناطق مرزی لبنان و سوریه بر عهده گرفت.
عون یک مسیحی مارونی است. بر پایه نظام تقسیم قدرت سیاسی در لبنان، مقام ریاستجمهوری به یک مسیحی مارونی، نخستوزیری به یک مسلمان سنی و ریاست پارلمان به یک مسلمان شیعه اختصاص مییابد.
او در مراسم ادای سوگند ریاستجمهوری در سال ۲۰۲۵ متعهد شد «حق انحصاری دولت برای در اختیار داشتن سلاح» را تثبیت کند؛ موضعی که بهطور مستقیم با مساله سلاحهای حزبالله ارتباط دارد.
حزبالله در پی وقوع جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در حمایت از جمهوری اسلامی حملات خود را به اسرائیل آغاز کرد و اسرائیل نیز در پاسخ، مواضع این گروه را بهصورت گسترده هدف قرار داد.
مقامهای لبنانی میگویند در این حملات بیش از ۴۳۰۰ نفر، از جمله بیش از ۲۵۰ کودک، جان باختهاند.
با این حال، مشخص نیست چه تعداد از کشتهشدگان غیرنظامی یا عضو گروههای مسلح بودهاند و حزبالله نیز شمار تلفات نیروهای خود را اعلام نکرده است.
پس از آغاز جنگ اخیر، عون بهسرعت خواستار مذاکرات مستقیم با اسرائیل شد.
این اقدام تغییری تاریخی در رویکرد کشوری به شمار میرود که از سال ۱۹۷۸ تاکنون بارها هدف حمله اسرائیل قرار گرفته است.
این سیاست به بالاترین سطح تماسهای رودررو میان لبنان و اسرائیل در چند دهه اخیر انجامید و در عین حال، عون را با انتقادهای شدید مقامهای حزبالله و حامیان این گروه نیابتی تهران مواجه کرد.
علیرغم فشارها، عون بر موضع خود ایستادگی کرد و با انتقاد از حزبالله بهدلیل ورود به جنگ گفت لبنان بهخاطر ایران در حال ویران شدن است.
با این حال، عون تاکنون با درخواست ترامپ برای دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، موافقت نکرده است.
هفتم تیر، گیدئون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل، تاکید کرد برقراری صلح در لبنان در گرو پایان نفوذ جمهوری اسلامی و خلع سلاح حزبالله است.
پیشرفتهای فناورانه در سالهای اخیر بار دیگر امکان «زمینیسازی» مریخ را مورد توجه محافل علمی قرار داده و ایدهای را که زمانی تنها در داستانهای علمی-تخیلی به چشم میخورد، به موضوعی جدی برای پژوهش تبدیل کرده است.
با این حال، پژوهشگران معتقدند پیش از هرگونه تلاش برای دگرگون کردن سیاره سرخ، باید پیامدها و خطرات احتمالی آن بهدقت بررسی شود؛ بهویژه این احتمال که مریخ از پیش میزبان اشکالی از حیات باشد و مداخله انسان به نابودی آنها بینجامد.
به گزارش وبسایت «ساینسدیلی»، زمینیسازی (Terraforming) به فرایند تغییر شرایط یک سیاره یا قمر با هدف فراهم کردن محیطی مناسب برای انسان و دیگر اشکال حیات مشابه حیات زمینی گفته میشود.
از حیث نظری، این فرایند شامل تغییر جو، اقلیم و سطح یک جرم آسمانی برای شبیهتر کردن شرایط آن به زمین است؛ اقداماتی مانند افزایش اکسیژن، ایجاد منابع پایدار آب مایع و رساندن دما به محدودهای مناسب برای حیات.
مریخ مدتهاست یکی از اصلیترین گزینهها برای زمینیسازی به شمار میرود و طرحهای مختلفی برای تغییر شرایط آن مطرح شده است؛ از آزادسازی گازهای گلخانهای برای گرم کردن سیاره گرفته تا استفاده از میکروارگانیسمهایی که بتوانند در بازههای زمانی طولانی اکسیژن تولید کنند.
یافتههای یک کارگاه علمی حاکی از آن است که پیشرفتهای اخیر، زمینیسازی را به حوزهای معتبر برای پژوهش تبدیل کردهاند، هرچند هرگونه تلاش عملی برای اجرای آن همچنان به آیندهای دور تعلق دارد.
اریکا دیبندیکتیس، مدیرعامل «پایونیر لبز» و نویسنده گزارشی که برای کارگاه «مریخ سبز» ۲۰۲۵ تهیه شده، میگوید زمینیسازی مریخ تا چند دهه پیش عملا دستنیافتنی به نظر میرسید، اما پیشرفتهای عمده فناوری این ارزیابی را تغییر دادهاند.
کاهش بالقوه و چشمگیر هزینه استفاده از «استارشیپ» شرکت اسپیسایکس، همراه با پیشرفتهای زیستشناسی مصنوعی و مدلسازی اقلیمی، زمینه را برای بازنگری در امکانپذیری این ایده فراهم کرده است.
به باور پژوهشگران، پرسش اصلی دیگر صرفا این نیست که آیا زمینیسازی مریخ از نظر قوانین فیزیک امکانپذیر است، بلکه باید بررسی کرد آیا بشر اساسا باید چنین اقدامی را دنبال کند و در صورت تصمیم به انجام آن، امنترین مسیر چه خواهد بود.
در این گزارش، پژوهشگران بهجای آنکه فناوریهای موجود را نقطه آغاز قرار دهند، ابتدا تصویری از مریخی قابل سکونت در آینده ترسیم کردند و سپس با حرکت معکوس از این چشمانداز، مراحل احتمالی دستیابی به آن را مورد بررسی قرار دادند.
مرحله نخست بر گرم کردن سیاره متمرکز است. بر اساس این طرح، میتوان با استفاده از ذرات معلق مهندسیشده یا گازهای گلخانهای، میانگین دمای مریخ را طی چند دهه، دهها درجه افزایش داد.
مطالعات نشان میدهند مریخ ذخایر قابلتوجهی از آب یخزده دارد که در صورت ذوب شدن، میتواند اقیانوسی به وسعت نزدیک به چهار میلیون کیلومتر مربع با عمق متوسط حدود ۳۰۰ متر ایجاد کند.
افزایش دمای مریخ به میزان حدود ۳۰ درجه سانتیگراد میتواند روند ذوب بخشی از این ذخایر یخی را آغاز و زمینه را برای شکلگیری آب مایع پایدار در سطح سیاره فراهم کند.
مرحله بعدی میتواند وارد کردن حیات میکروبی به این سیاره باشد. پژوهشگران پیشنهاد میکنند میکروارگانیسمهای «سختزیست» که بهطور طبیعی توانایی بقا در محیطهای بسیار دشوار را دارند، با ویژگیهایی مانند مقاومت در برابر دماهای بسیار شدید، تشعشعات و فشار پایین جو مهندسی شوند.
این موجودات که بهطور ویژه برای شرایط مریخ طراحی شدهاند، ممکن است طی چند دهه به شکل لایههایی شبیه جلبک در بخشهایی از سطح سیاره گسترش یابند و از طریق فتوسنتز، روند بسیار کند تغییر ترکیب جو را آغاز کنند.
ایجاد جو قابل تنفس در مریخ
ایجاد جوی غنی از اکسیژن که بتواند از حیات پیچیده پشتیبانی کند، احتمالا چند قرن یا حتی بسیار بیشتر زمان خواهد برد.
پژوهشگران تصور میکنند این فرایند ابتدا در زیستگاههای گنبدی عظیم با ارتفاع حدود ۱۰۰ متر آغاز شود. در این محیطهای بسته میتوان از طریق فتوسنتز یا الکترولیز آب، اکسیژن قابل تنفس تولید کرد.
با گذشت زمان، گسترش پوشش گیاهی به خارج از این زیستگاهها میتواند به افزایش تدریجی اکسیژن در جو مریخ کمک کند. با این حال، برآوردها نشان میدهند تولید طبیعی اکسیژن بهتنهایی ممکن است حدود هزار سال زمان ببرد.
در صورت موفقیت چنین فرایندی، ساکنان آینده مریخ ممکن است سرانجام بتوانند بدون وابستگی به گنبدهای محافظ در این سیاره زندگی کنند.
مجهولات علمی درباره زمینیسازی مریخ
این طرح در عین حال بر مجموعهای از پرسشهای اساسی تاکید دارد که پیش از هرگونه اقدام گسترده برای زمینیسازی مریخ باید به آنها پاسخ داده شود.
دانشمندان هنوز اطلاعات کاملی درباره آنچه در زیر صفحات عظیم یخی مریخ قرار دارد، در اختیار ندارند. همچنین مشخص نیست گرمتر و مرطوبتر شدن این سیاره چه تاثیری بر طوفانهای گسترده گردوغبار آن خواهد گذاشت.
پرسش مهم دیگر این است که آیا مریخ منابع کافی برای اجرای فرایندهایی مانند الکترولیز آب در مقیاس وسیع دارد یا بخشی از مواد مورد نیاز باید با هزینهای بسیار بالا از زمین به این سیاره منتقل شوند.
موانع علمی و فناورانه تنها بخشی از چالشهای زمینیسازی مریخ هستند و چنین اقدامی پرسشهای اخلاقی مهمی را نیز مطرح میکند.
هرگونه دگرگونی گسترده در مریخ میتواند بخشهایی از تاریخ طبیعی این سیاره را برای همیشه تغییر دهد یا از بین ببرد و فرصت دانشمندان آینده برای مطالعه آن در وضعیت طبیعی و دستنخورده را محدود کند.
مهمتر از آن، اگر حیات بومی در مریخ وجود داشته باشد، حتی در حد میکروارگانیسمها، وارد کردن موجودات زنده زمینی میتواند اکوسیستم احتمالی این سیاره را آلوده یا نابود کند؛ آن هم پیش از آنکه دانشمندان فرصت شناسایی و مطالعه کامل آن را بیابند.