آمریکا پس از کشتهشدن دو نظامی این کشور در حمله جمهوری اسلامی به اردن، موج تازهای از حملات هوایی را علیه حکومت ایران آغاز کرده است. تشدید حملات دو طرف پس از فروپاشی آتشبس موقت، احتمال بازگشت به جنگی تمامعیار را افزایش داده است.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرد حملات جدید ساعت شش عصر شنبه به وقت شرق آمریکا [۱:۳۰ بامداد تهران] و به دستور دونالد ترامپ آغاز شد. به گفته سنتکام، هدف این عملیات تضعیف توانایی [حکومت] ایران برای تهدید کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز و «مجازات سریع» نیروهای سپاه پاسداران است که نظامیان آمریکایی را در اردن هدف قرار دادند.
خبرگزاری مهر گزارش داد منطقهای در نزدیکی سیریک در جنوب ایران هدف حمله آمریکا قرار گرفت، اما تلفاتی بهجا نماند و زیرساختها نیز آسیب ندیدند. سنتکام پیشتر اعلام کرده بود مراکز نظارتی، زیرساختهای لجستیکی نظامی، انبارهای زیرزمینی تسلیحات و توانمندیهای دریایی [حکومت] ایران را هدف قرار داده است.
تلویزیون حکومتی ایران نیز گزارش داد حملات هوایی بامداد شنبه در هرمزگان، در مجاورت تنگه هرمز، سه کشته و هشت زخمی بر جا گذاشت و به دو پل و یک تونل جادهای آسیب رساند. وزارت بهداشت جمهوری اسلامی شمار قربانیان حملات سه هفته گذشته آمریکا را ۵۰ کشته و بیش از ۵۰۰ زخمی اعلام کرده است.
سنتکام گفت دو نظامی آمریکایی روز جمعه در اردن کشته و یک نظامی دیگر در عملیات مفقود شد. به نوشته خبرگزاری رویترز، با احتساب این تلفات، شمار نظامیان آمریکایی کشتهشده از آغاز جنگ به ۱۶ نفر و شمار زخمیها به بیش از ۴۲۰ نفر رسیده است. پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در واکنش نوشت: «فداکاری آنها فقط عزم ما را راسختر میکند.»
پیش از آغاز حملات جدید آمریکا، مجتبی خامنهای گفت واشینگتن بهای «تلاش برای تشدید درگیری» را خواهد پرداخت. او در بیانیهای که رسانههای حکومتی و حسابهای رسمی رهبر جمهوری اسلامی منتشر کردند، گفت اقدامات واشینگتن نشان داده است امضای ترامپ «کاملا بیارزش و فاقد اعتبار» است و درباره تحمیل «هزینههایی سنگینتر و تحقیر بیشتر» به آمریکا هشدار داد. کاخ سفید به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداد و محل حضور خامنهای نیز همچنان نامشخص است.
همزمان با حملات آمریکا به پلها، تاسیسات برق و دیگر زیرساختهای ایران، جمهوری اسلامی حملات خود را به کشورهای میزبان نیروها و تجهیزات نظامی آمریکا گسترش داد. کویت روز شنبه با موجی از حملات روبهرو شد و نیروهای مسلح این کشور اعلام کردند موشکهای بالستیک و پهپادهای ایرانی را رهگیری کردهاند. شماری از آتشنشانان و کارکنان صنعت نفت نیز هنگام مقابله با پیامدهای حملات زخمی شدند.
سپاه پاسداران اعلام کرد یک مرکز پشتیبانی نظامی آمریکا در اردوگاه عریفجان کویت را هدف قرار داده و یک مرکز راداری در پایگاه هوایی علیالسالم را «منهدم» کرده است. شرکت نفت کویت نیز گفت یکی از تاسیسات نفتی این کشور در «حملات مکرر ایران» هدف قرار گرفت و خسارت قابلتوجه و تعدادی زخمی بر جا گذاشت.
رسانههای ایران همچنین از حمله سپاه به محل استقرار هواپیماهای رزمی آمریکا در پایگاه هوایی شیخ عیسی بحرین و یک مرکز دادههای اطلاعاتی خبر دادند. تلویزیون حکومتی ایران نیز مدعی شد در حمله موشکی و پهپادی به پایگاه آمریکا در ازرق اردن، دستکم دو جنگنده آمریکایی و سه هواپیمای دیگر «منهدم» شدند. رویترز اعلام کرد نتوانسته است این ادعاها را مستقلا تایید کند.
سامانه هشدار زودهنگام عربستان سعودی نیز از ساکنان الخرج و ینبع خواست به پناهگاه بروند. الخرج در شرق ریاض میزبان یک پایگاه نظامی محل استقرار نیروهای آمریکایی است و در ینبع، در ساحل دریای سرخ، یک پایانه مهم صادرات نفت قرار دارد. دو منبع مطلع گفتند این هشدارها پس از حمله موشکی [حکومت] ایران، نخستین حمله از این نوع به عربستان در بیش از سه ماه گذشته، صادر شد. به نوشته رویترز، دولت عربستان اظهارنظر نکرد و سپاه پاسداران نیز اشارهای به حمله به این کشور نداشت.
وزارت خارجه آمریکا در پی این تحولات، با اشاره به افزایش تنشها و احتمال «تشدید تنش پیشبینینشده» در خاورمیانه، برای شهروندان آمریکایی در سراسر جهان هشدار مسافرتی صادر کرد. این وزارتخانه هشدار داد لغو پروازها و بستهشدن دورهای حریمهای هوایی میتواند در سفرها اختلال ایجاد کند.
درگیری کنونی پس از آن آغاز شد که آمریکا و اسرائیل در اسفند سال گذشته، با هدف از کار انداختن برنامه موشکی جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی منطقهای آن، به ایران حمله کردند. جنگ از آن زمان به اختلال گسترده در عرضه انرژی، افزایش نگرانیها درباره تورم جهانی و رقابت بر سر کنترل تنگه هرمز منجر شده است.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، آمریکا را متهم کرد که در پی تسلط بر تنگه هرمز است؛ آبراهی که حدود یکپنجم نفت جهان در شرایط عادی از آن عبور میکند. واشینگتن میگوید در حال اجرای محاصره دریایی است و تهران نیز اعلام کرده کشتیهایی را هدف میگیرد که مقررات تعیینشده از سوی جمهوری اسلامی برای عبور از تنگه را رعایت نکنند.
اتحادیه اروپا و کشورهای خلیج فارس نیز در بیانیهای مشترک از [حکومت] ایران خواستند حملات و مداخله در کشتیرانی را فوری و بدون قیدوشرط متوقف کند و تنگه هرمز را بدون شرط یا دریافت هزینه باز نگه دارد. این تحولات در حالی رخ میدهد که توافق موقت آتشبس امضاشده در ماه گذشته میلادی، هفته پیش فروپاشید و حملات جمهوری اسلامی و آمریکا از آن زمان شدت گرفته است.
ترامپ روز شنبه ۲۷ تیر ماه در گفتوگو با نیویورکپست، پس از کشتهشدن دو نظامی این کشور در اردن، از آغاز حملات تلافیجویانه به ایران دفاع کرد. او گفت عملیات برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای ضروری است و در صورت متوقف نشدن تهران، احتمال گسترش درگیری در خاورمیانه وجود دارد.
رییسجمهوری آمریکا در این گفتوگو کشتهشدن این نظامیان را «مایه تاسف» خواند، اما تاکید کرد که ماموریت آمریکا باید ادامه یابد. او گفت: «آنها جان باختند، چون نمیخواهند ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند و نمیخواهند خاورمیانه منفجر شود.»
در حمله روز جمعه به پایگاه هوایی موفقالسلطی در اردن، دو نظامی آمریکایی کشته، دستکم چهار نفر زخمی و یک نظامی مفقود شد. این افراد نخستین تلفات نیروهای آمریکایی از زمان اعلام پایان آتشبس با جمهوری اسلامی از سوی ترامپ در هفته گذشته به شمار میروند.
ارتش آمریکا ساعت شش عصر شنبه به وقت شرق آمریکا [۱:۳۰ بامداد تهران] موج تازهای از حملات هوایی علیه تهران را آغاز کرد. سنتکام اعلام کرد این حملات با هدف تضعیف بیشتر توانایی جمهوری اسلامی برای «تهدید کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز» انجام شده است.
همزمان، گزارشها از تقویت حضور هوایی آمریکا در خاورمیانه حکایت دارند. جنگندههای اف۱۶ از پایگاه هوایی اشپانگدالم در آلمان و جنگندههای رادارگریز اف۳۵ از یک پایگاه آمریکایی در بریتانیا راهی منطقه شدهاند. واشینگتن طی روزهای گذشته هواپیماهای سوخترسان بیشتری نیز به منطقه اعزام کرده است.
ترامپ همواره جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای را یکی از منافع اساسی امنیت ملی آمریکا توصیف کرده و هشدار داده است که ایرانِ مجهز به سلاح هستهای، خاورمیانه را بیثبات و متحدان واشینگتن را تهدید خواهد کرد. او در گفتوگوی تازه خود نیز کشتهشدن نظامیان آمریکایی را بخشی از تلاش برای جلوگیری از تحقق این سناریو دانست.
ترامپ هفته گذشته پس از آن آتشبس با [حکومت] ایران را پایانیافته اعلام کرد که تهران سه کشتی را در تنگه هرمز هدف قرار داد. بر اساس یادداشت تفاهمی که میان آمریکا و [حکومت] ایران برای تثبیت آتشبس تنظیم شده بود، جمهوری اسلامی باید تنگه هرمز را دوباره به روی کشتیرانی باز میکرد.
چند مقام آمریکایی که به دلیل حساسیت مسائل عملیاتی نخواستند نامشان فاش شود، به نیویورکتایمز گفتند حمله روز جمعه چهارمین حمله جمهوری اسلامی به نیروهای آمریکا در اردن طی پنج روز بود. در این حمله دو نظامی آمریکایی کشته و چهار نفر زخمی شدند و یک نظامی نیز همچنان مفقود است. شماری دیگر از نیروها به دلیل جراحات جزئی معاینه شدند و سپس به محل خدمت خود بازگشتند.
به گفته این مقامها، نخستین حمله یک مرکز اقامتی در پایگاه هوایی ملک فیصل را هدف قرار داد و تا پنج نظامی آمریکایی را زخمی کرد. حمله دوم به پایگاهی در شرق اردن صورت گرفت که بالگردهای بلکهاوک آمریکا از آن عملیات انجام میدادند و شمار قابلتوجهی از این بالگردها در جریان حمله آسیب دیدند.
موشکهای ایران سپس پایگاه هوایی موفقالسلطی در ازرق را هدف قرار دادند. در حمله نخست به این پایگاه، حدود ۲۰ نظامی آمریکایی هنگام شتاب برای پناه گرفتن در سنگرها زخمی شدند، اما کسی کشته نشد. جمهوری اسلامی ۴۸ ساعت بعد بار دیگر همین پایگاه را هدف قرار داد که در نتیجه آن دو نظامی آمریکایی کشته شدند.
مقامهای آمریکایی گفتند تعدد حملات و خسارات ناشی از آنها نشان میدهد جمهوری اسلامی همچنان ذخایر موشکی قابلتوجهی در اختیار دارد و نیروهایش در عبور از سامانههای پدافند هوایی آمریکا مهارت بیشتری پیدا کردهاند. پنتاگون تاکنون جزئیات این حملات را بهطور علنی منتشر نکرده و از اظهارنظر درباره گزارش نیویورکتایمز نیز خودداری کرده است.
ارتش جمهوری اسلامی اعلام کرد در حمله روز جمعه، مخازن سوخت پایگاه آمریکا در ازرق را با پهپاد هدف قرار داده است. سپاه پاسداران نیز، بنا بر گزارش خبرگزاری فارس، گفت با موشک و پهپاد به آشیانههای هواپیماها در این پایگاه حمله کرده است.
اردن در آستانه جنگ و روزهای نخست آن به یکی از مراکز مهم عملیات آمریکا تبدیل شد. پنتاگون شماری از نیروهای مستقر در بحرین، امارات متحده عربی و قطر را به مکانهایی در اردن و اسرائیل منتقل کرد که امنتر ارزیابی میشدند. به گفته مقامهای آمریکایی، پس از آنکه برخی دیگر از متحدان منطقهای واشینگتن استقرار نیروهای آمریکایی و استفاده از حریم هوایی خود را محدود کردند، اهمیت اردن در عملیات آمریکا افزایش یافت.
جمهوری اسلامی از اوایل ژوئیه [اواخر خرداد] و برای نخستین بار پس از امضای توافق آتشبس با آمریکا در ماه ژوئن [خرداد]، دامنه حملات منطقهای خود را به اردن گسترش داد. همزمان، ترامپ نشان داده است که قصد دارد طی هفته آینده حملات به ایران را افزایش دهد و زیرساختهایی از جمله پلها، نیروگاههای برق و شبکههای توزیع را هدف قرار دهد. نیویورکتایمز نوشت کشتهشدن دو نظامی آمریکایی احتمال اجرای این تهدیدها را افزایش داده است، هرچند ترامپ پیشتر در مواردی تهدیدهای مشابهی مطرح کرده و سپس از اجرای آنها عقب نشسته است.
جرنیگان در گفتوگو با برنامه «فاکس ریپورت» گفت حملات جمهوری اسلامی خشم همسایگان منطقهای ایران را برانگیخته است. به گفته او، این کشورها حدود سه دهه پیش با خرید سامانههای دفاعی آمریکایی سرمایهگذاری گستردهای انجام دادند و تحولات کنونی از نگاه آنها درستی این تصمیم را ثابت کرده است.
این نظامی پیشین آمریکایی گفت همزمان با تلاش تهران برای گسترش جنگ، کارزار نظامی واشینگتن نیز وارد مراحل تازهای شده است. او افزود نیروهای آمریکایی پلهای منتهی به بنادر چابهار و بندرعباس را منهدم کردهاند؛ دو منطقهای که به گفته او، پایگاههای مهم دریایی جمهوری اسلامی نیز در آنها قرار دارند.
جرنیگان گفت هدف از این حملات، قطع مسیرهای ورود و خروج از بنادر و مختل کردن انتقال تجهیزات و نیرو بوده است. او از محمولههای پهپادی، قطعات موشکی و جابهجایی نیروها بهعنوان مواردی نام برد که به گفته او، از این مسیرها منتقل میشدند.
او همچنین پیشبینی کرد کشتهشدن دو نظامی آمریکایی در اردن به شتاب گرفتن عملیات نظامی آمریکا منجر شود. جرنیگان گفت نیروهای آمریکایی در آخر هفته هدفی را در عمق حدود ۲۰۰ کیلومتری خاک ایران و در محل استقرار تیپ ۳۸۸ مکانیزه هدف قرار دادهاند؛ یگانی که به گفته او، پیشتر در تلویزیون ایران به شلیک پهپاد به سوی اردن افتخار کرده بود.
سرهنگ بازنشسته تفنگداران دریایی آمریکا در پایان گفت حملات ادامه خواهد یافت و شرایط برای جمهوری اسلامی دشوارتر خواهد شد. او با استفاده از تعبیری تند افزود: «برای ایرانیها، اوضاع پیش از آنکه بدتر شود، باز هم بدتر خواهد شد.»
بر اساس گزارشی از اسرائیلهیوم، دهها هواپیمای سوخترسان نظامی آمریکا در روزهای اخیر وارد اسرائیل شده و در پایگاههای نیروی هوایی عوودا و رامون در جنوب این کشور مستقر شدهاند. همچنین هواپیماهای سوخترسان آمریکایی مستقر در فرودگاه بنگوریون، جای هواپیماهای اسرائیلی را گرفتهاند که به خارج از کشور منتقل شدهاند.
همزمان با این تحرکات، مقامهای امنیتی اسرائیل هر روز نشستهای ارزیابی برگزار میکنند تا احتمال گسترش رویارویی حکومت ایران و آمریکا و پیامدهای ورود اسرائیل به این درگیری را بررسی کنند. رهبران سیاسی و فرماندهان نظامی این کشور نیز از آمادگی برای سناریوهای مختلف سخن گفتهاند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در روزهای اخیر گفت این کشور در صورت لزوم، برای ازسرگیری جنگ با [حکومت] ایران در بالاترین سطح آمادگی قرار دارد. او افزود: «ما سد ترس را شکستهایم. اکنون نمیتوانم بگویم در ایران چه اتفاقی خواهد افتاد. ممکن است اتفاقهای بسیاری رخ دهد. ما برای هر سناریویی آمادهایم.»
نتانیاهو همچنین مستقیما به تهران هشدار داد که در صورت حمله به اسرائیل، واکنش این کشور شدیدتر از گذشته خواهد بود. او گفت: «اگر به ما حمله کنید، آنچه رخ خواهد داد تکرار گذشته نخواهد بود. پاسخ ما بهمراتب قدرتمندتر خواهد بود. دورانی که کسی میتوانست به ما حمله کند، بدون آنکه با پاسخی دو برابر شدیدتر روبهرو شود، به پایان رسیده است.»
رییس ستاد کل ارتش اسرائیل نیز موضع مشابهی درباره آمادگی نیروهای نظامی این کشور برای ازسرگیری جنگ با [حکومت] ایران اتخاذ کرده است. استقرار هواپیماهای سوخترسان آمریکا، انتقال شماری از هواپیماهای اسرائیلی به خارج و ارزیابیهای روزانه امنیتی، همگی در شرایطی انجام میشوند که احتمال گسترش درگیری میان آمریکا و جمهوری اسلامی افزایش یافته است.
سنتکام در پیامی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد: «در ۱۷ ژوئیه (۲۶ تیر)، دو تن از نیروهای نظامی آمریکا در اردن، هنگام دفاع نیروهای فرماندهی مرکزی آمریکا و نیروهای شریک در برابر حملات موشکهای بالستیک و پهپادهای ایران، در عملیات کشته شدند. علاوه بر این، یک نظامی دیگر نیز در حال حاضر مفقودالاثر است.»
بهگفته سنتکام، چهار نظامی آمریکایی دیگر نیز برای دریافت خدمات درمانی به بیمارستانهایی در اردن منتقل شدند، اما پس از درمان مرخص شدهاند. همچنین تعدادی دیگر از نیروها جراحات جزئی برداشته و به محل خدمت خود بازگشتهاند.
سنتکام اعلام کرد هویت نظامیان کشتهشده تا ۲۴ ساعت پس از اطلاعرسانی به خانوادههای آنها منتشر نخواهد شد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در واکنش به بیانیه سنتکام در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «خدا نگهدار قهرمانان. فداکاری آنها فقط عزم ما را راسختر میکند.»
با کشته شدن این دو نفر، شمار نظامیان آمریکایی کشتهشده در جنگ با جمهوری اسلامی در نزدیک به پنجماه گذشته به ۱۵ نفر رسیده است. دستکم ۴۰۰ نظامی آمریکایی نیز در جریان این جنگ مجروح شدهاند.
در اول مارس، شش سرباز نیروی ذخیره ارتش آمریکا در پی حمله مستقیم جمهوری اسلامی به یک مرکز عملیاتی موقت در بندر الشعیبه کویت کشته شدند.
چند روز بعد نیز یک گروهبان ارتش آمریکا در اثر جراحاتی که در جریان حملهای در عربستان سعودی برداشته بود، جان خود را از دست داد.
آخرین تلفات آمریکا پیش از این مربوط به روز ۱۲ مارس بود؛ زمانی که شش نظامی آمریکایی در سانحه سقوط یک هواپیمای سوخترسان KC-135 Stratotanker نیروی هوایی آمریکا در غرب عراق کشته شدند. با این حال، ارتش آمریکا اعلام کرده بود این حادثه «در نتیجه آتش دشمن یا آتش خودی» رخ نداده است.
دو نظامی دیگر آمریکا در شرایطی کشته شدند که آتشبس شکننده میان جمهوری اسلامی و آمریکا در این هفته عملا فروپاشیده و دو طرف بار دیگر حملات متقابل را از سر گرفتهاند.
حملات مرگبار آمریکا با موجهایی از حملات پهپادی و موشکی ایران پاسخ داده شده و دامنه اهداف نیز به کشورهای بیشتری که میزبان پایگاههای نظامی آمریکا هستند، گسترش یافته است.
وزارت بهداشت ایران روز شنبه اعلام کرد که طی ۲۴ ساعت گذشته ۱۲ نفر در ایران کشته شدهاند و بدین ترتیب شمار قربانیان مرحله اخیر جنگ به ۵۰ نفر رسیده است.
سنتکام دقایقی پس از انتشار پیام مکتوب مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی که از زمان به قدرت رسیدن دیده نشده است، خبر کشته شدن دو نظامی آمریکا را تایید کرد.
مجتبی خامنهای، در پیامی که شنبه ۲۷ تیر منتشر شد، گفت: «ملت ایران و جبهه مقاومت برای دشمن آمریکایی درسهای فراموشنشدنی در اختیار دارند.»
مجتبی خامنهای افزود آمریکا با نقض مکرر تفاهمنامه امضاشده میان روسای جمهوری ایران و آمریکا، بار دیگر بیارزش و نامعتبر بودن امضای رییسجمهوری آمریکا را ثابت کرده است.
او همچنین آمریکا را به جنگافروزی متهم کرد و گفت «رشادتهای رزمندگان اسلام و غیرت مردمان شجاع خطه جنوب» نمونهای از درسهایی است که جمهوری اسلامی و جبهه مقاومت برای آمریکا در اختیار دارند.
