در حالی که بازه ۶۰ روزه مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی برای رسیدن به توافق نهایی آغاز شده، پیامهای مخاطبان ایراناینترنشنال نشان میدهد که آنها از تاثیر مثبت توافق بر زندگی و معیشتشان ناامیدند.
مقامهای جمهوری اسلامی میگویند آزادسازی داراییهای مسدود شده میتواند به رونق اقتصادی منجر شود.
شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال اما در پیامهای خود این نکته را یادآوری کردند که پولها در صورت آزادسازی به سفره مردم نمیرسد و صرف نیروهای نیابتی یا برنامههای نظامی حکومت میشود.
جمهوری اسلامی نماینده ما نیست
همزمان با مذاکرات برای توافق میان تهران و واشینگتن، شماری از مخاطبان از مواضع مقامهای آمریکایی درباره مردم ایران انتقاد کردند و گفتند در روند مذاکرات، تفاوت میان «جمهوری اسلامی» و «مردم ایران» نادیده گرفته شده است.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، در روزهای اخیر با اشاره به مذاکرات گفت تمرکز گفتوگوها بر برنامه هستهای جمهوری اسلامی و آتشبس لبنان خواهد بود.
او همچنین ابراز امیدواری کرد دو طرف بتوانند در این زمینهها به پیشرفت دست یابند.
شهروندان با اشاره به اظهارات اخیر او تاکید کردند که جمهوری اسلامی را نماینده خود نمیدانند و هرگونه توافق با این حکومت را به معنای نایده گرفتن مطالبات مردم ایران تلقی خواهند کرد.
یک شهروند در پیامی از مقامهای آمریکایی خواست از ملت ایران مایه نگذارند.
او نوشت: «مذاکره شما با جمهوری اسلامی، یعنی به دنبال مماشات با رژیم هستید.»
مخاطب دیگری هم در واکنش به سخنان ونس مبنی بر آغاز فصلی جدید در روابط با مردم ایران، گفت: «چطور این کار را میکنید وقتی ما مردم ایران به هیچ عنوان این حکومت را به رسمیت نمیشناسیم و آنها را نماینده خود نمیدانیم؟»
یک مخاطب نوشت: «کاش صدایمان به ونس میرسید و به او میگفتیم ما مردم ایران با کل دنیا دوست هستیم، جز جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتیاش و نمیخواهیم شما به این رژیم دست دوستی بدهید و توافق کنید.»
برخی مخاطبان نیز معتقدند اگر بناست مذاکراتی درباره آینده ایران انجام شود، مطالبات مردم و مسائل حقوق بشری باید بخشی از آن باشد.
یکی از آنان نوشت: «اگر ترامپ واقعا طرف مردم ایران بود، حداقل بندی را تحت عنوان حقوق بشر به جمهوری اسلامی تحمیل میکرد.»
سهم مردم از پولهای آزاد شده چیست؟
در کنار واکنشها به روند مذاکرات، آزادسازی احتمالی بخشی از داراییهای بلوکهشده نیز از جمله موضوعاتی است که در روزهای اخیر مورد توجه مخاطبان ایراناینترنشنال قرار گرفته است.
شماری از مخاطبان نسبت به نحوه هزینهکرد این منابع در صورت آزادسازی، ابراز تردید کردند.
آنها گفتند تجربه توافقهای گذشته همچون برجام، نشان داده است منابع مالی آزادشده در نهایت صرف بهبود وضعیت معیشتی مردم نخواهد شد؛ حتی اگر این منابع با هدف «کمکهای بشردوستانه» آزاد شود.
به گفته یک شهروند، جمهوریاسلامی قادر است این کالاهای بشردوستانه را هم به پول بدل کرده و از رسیدن آن به دست مردم ممانعت کند.
برخی شهروندان هم بر این باورند که منابع آزادشده، خارج از ایران و در راستای ماجراجوییهای منطقهای حکومت هزینه خواهد شد.
مخاطبی با ذکر همین نکته نوشت: «به عنوان یک شهروند ایرانی، مخالف آزادسازی پولهای بلوکهشده هستم، چرا که مطمئنم این پول برای بازسازی و کمک به لبنان و یمن هزینه میشود.»
شهروند دیگری در پیام خود به ایراناینترنشنال نوشت: «چرا اینقدر سنگ لبنان را به سینه میزنند؟ حتی پایان جنگ نیز منوط به مذاکره بر سر لبنان بود، در حالی که ما مردم ایران خودمان به سختی داریم زندگی میکنیم.»
به گفته شهروندی دیگر، اگر آزادسازی پولهای بلوکهشده بدون مدیریت انجام شود، قطعا نه در راه مقاصد بشردوستانه و بهبود وضعیت مالی مردم ایران، بلکه دوباره در راه موشک و نیروهای نیابتی و لبنان خرج خواهد شد.
مخاطبی هم با اشاره به روند مذاکرات و توافق میان جمهوری اسلامی و آمریکا نوشت: «سالها ثروت مردم ایران را صرف ساخت موشک، نیروهای نیابتی و نیروهای سرکوبگر کردند تا چند روز بیشتر در قدرت بمانند.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
