العربیه اعلام کرد به نسخهای از یادداشت تفاهم جمهوری اسلامی و آمریکا دست یافته است که مفاد آن شامل پایان فوری جنگ، آغاز مذاکرات توافق نهایی ظرف ۶۰ روز، رفع محاصره دریایی، معافیتهای نفتی و بانکی پیش از توافق نهایی و پیشبینی ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی ایران است.
بر اساس متن ۱۴ بندی که شامگاه سهشنبه ۲۶ خرداد منتشر شد، آمریکا متعهد میشود بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم و تا زمان لغو تحریمها، معافیتهایی برای صادرات نفت خام ایران، محصولات پتروشیمی و مشتقات آنها، و همچنین خدمات مرتبط از جمله بانکداری، بیمه و حملونقل صادر کند.
همزمان، روزنامه والاستریت ژورنال نیز در گزارشی اختصاصی به نقل از افراد آگاه از مفاد این تفاهمنامه نوشت که ایالات متحده بعد از امضای آن به جمهوری اسلامی اجازه خواهد داد فروش نفت و سوخت را بیدرنگ آغاز کند. این منابع تاکید کردهاند که این بند بر ایجاد مشوق مالی زودهنگامی برای تهران متمرکز است تا حاضر شود درگیری را پایان دهد.
این منابع همچنین تاکید کردند که بند مربوط به معافیت از تحریمها برای فروش نفت، بلافاصله پس از امضای توافق در این هفته اجرایی میشود و خدمات ضروری از جمله بانکداری، حملونقل و بیمه را هم در بر میگیرد. این خدمات برای تسهیل فروش نفت ضروری توصیف شدهاند.
یک مقام ارشد آمریکایی نیز به این روزنامه آمریکایی گفت هرچند جمهوری اسلامی برای فروش نفت از معافیت فوری تحریمها برخوردار خواهد شد، اما تداوم این معافیتها به عملکرد حکومت ایران در قبال خواستههای آمریکا درباره موضوعاتی مانند بازگشایی تنگه راهبردی هرمز و برنامه هستهای این کشور وابسته خواهد بود.
این مقام تاکید کرد: «با این حال، تهران همچنان به میلیاردها دلار دارایی مسدودشده دسترسی فوری نخواهد داشت.»
همزمان با انتشار این متن از سوی العربیه، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری ایالات متحده، در گفتوگو با برنامه یوتیوبی مگین کلی، گفت که متن تفاهمنامه با جمهوری اسلامی هنوز منتشر نشده، زیرا مقامهای آمریکایی باید «این روند را به شکل درستی مدیریت کنند.»
او افزود: «برخی مسائل حساس دیپلماتیک در جریان است و ایرانیها و برخی میانجیها از جمله پاکستانیها و قطریها از ما خواستهاند این روند را به شکل درستی پیش ببریم.»
لغو تحریمها پس از توافق نهایی
متن منتشرشده العربیه در بخش مرتبط با رفع تحریمها میگوید آمریکا متعهد میشود طبق جدول زمانی مورد توافق در چارچوب توافق نهایی، همه انواع تحریمهایی را که در حال حاضر علیه ایران اعمال شدهاند، پایان دهد. این تحریمها شامل قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل، مصوبات شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی و همه تحریمهای یکجانبه آمریکا، اعم از اولیه و ثانویه، عنوان شده است.
احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی و پرهیز از دخالت در امور داخلی
به گزارش العربیه، در این سند آمده است که جمهوری اسلامی و آمریکا متعهد میشوند به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند، از مداخله در امور داخلی هم خودداری کنند و ظرف حداکثر ۶۰ روز، با امکان تمدید در صورت توافق دو طرف، برای دستیابی به توافق نهایی مذاکره کنند.
رفع محاصره دریایی
یکی از بندهای کلیدی این یادداشت تفاهم به رفع محاصره دریایی مربوط است. بر اساس این بند، آمریکا بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم، محاصره دریایی را لغو میکند، مانع هرگونه مداخله یا اخلال علیه ایران میشود و همچنین متعهد میشود رفتوآمد دریایی را حداکثر ظرف ۳۰ روز به ظرفیت کامل بازگرداند.
در مقابل، جمهوری اسلامی نیز بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم اقداماتی را برای ازسرگیری تردد کشتیهای تجاری از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس آغاز میکند تا این تردد ظرف ۳۰ روز به سطح پیش از جنگ بازگردد. در متن منتشر شده تاکید شده است که این روند با در نظر گرفتن ضرورت رفع موانع فنی و خنثیسازی مینها از سوی حکومت ایران انجام خواهد شد.
بر اساس این متن، آمریکا همچنین متعهد میشود نیروهای خود را ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی از مناطق اطراف ایران خارج کند.
صندوق بازسازی و توسعه ایران
العربیه نوشت در بخش اقتصادی، آمریکا همراه با شرکای منطقهای خود، متعهد میشود طرحی جامع برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران تهیه کند؛ طرحی که باید مورد توافق دو طرف باشد و تامین مالی دستکم ۳۰۰ میلیارد دلار را تضمین کند. سازوکار اجرای این طرح نیز قرار است بهعنوان بخشی از توافق نهایی، ظرف ۶۰ روز تدوین شود.
روزنامه فایننشال تایمز صبح سهشنبه ۲۵ خرداد به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی از آمادگی دولت ترامپ برای فراهم کردن مقدمات ایجاد یک صندوق سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری با هدف بازسازی آسیبهای جنگ در ایران خبر داد.
ساعاتی پس از آن، خبرگزاری رویترز جزئیاتی از این طرح ارائه داد و نوشت شرکتهایی از آمریکا، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، آسیا، آفریقا و آمریکای جنوبی، تاکنون تعهد کردهاند که بیش از ۱۵۰ میلیون دلار از اعتبار صندوق ۳۰۰ میلیاردی «بازسازی و توسعه» را تامین کنند.
برنامه هستهای
بر اساس متن منتشر شده از سوی العربیه، جمهوری اسلامی بار دیگر اعلام میکند که هرگز سلاح هستهای تولید نخواهد کرد.
دو طرف همچنین توافق کردهاند که سرنوشت مواد غنیشده و دیگر مسائل هستهای مورد توافق، از جمله نیازهای هستهای ایران، در توافق نهایی بهطور مناسب تعیین تکلیف شود.
همچنین تا زمان زمان دستیابی به توافق نهایی، وضعیت موجود حفظ خواهد شد؛ به این معنا که جمهوری اسلامی وضعیت فعلی برنامه هستهای خود را تغییر نمیدهد، آمریکا نیز تحریمهای جدیدی علیه جمهوری اسلامی اعمال نخواهد کرد و نیروهای خود را در منطقه تقویت نمیکند.
در بخش پایانی متن منتشرشده آمده است که پس از امضای یادداشت تفاهم و پس از دریافت تضمینهایی درباره آغاز اجرای بندهای مربوط به رفع محاصره دریایی، خروج نیروهای آمریکا، تعهد هستهای جمهوری اسلامی و تعیین تکلیف مسائل هستهای، هر دو طرف وارد مذاکرات مربوط به توافق نهایی خواهند شد.
بر اساس این متن، توافق نهایی قرار است از طریق یک قطعنامه الزامآور شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب شود.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
