آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا، و پنی وانگ، وزیر خارجه این کشور، از توافق میان آمریکا و جمهوری اسلامی استقبال کردند. آنها بر بازگشایی تنگه هرمز، کاهش تنشها، ادامه دیپلماسی و ضرورت رسیدگی جمهوری اسلامی به نگرانیهای مربوط به برنامه هستهای خود تاکید کردند.
آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر، و پنی وانگ، وزیر خارجه استرالیا، در بیانیه مشترکی از توافق ایالات متحده و ایران استقبال کردند.
به گزارش دفتر نخستوزیری استرالیا، آنها نوشتند: «استرالیا مدتهاست که خواستار کاهش تنش و پایان درگیری، از جمله در لبنان، شده است» و اضافه کردند: «همانطور که گفتهایم، هر چه این جنگ طولانیتر شود، تأثیر آن بیشتر خواهد بود.»
آلبانیزی و وانگ تاکید کردند که خویشتنداری مداوم و تعامل سازنده برای جلوگیری از تشدید بیشتر تنش و تضمین یک توافق پایدار ضروری خواهد بود.
آنها نوشتند: «ما خوشحالیم که توافق بین ایالات متحده و ایران شامل گامهایی برای بازگشایی تنگه هرمز و احیای آزادی دریانوردی است. در حالی که بهبودی کامل زمان میبرد، احیای این آبراه تجاری حیاتی برای کاهش فشار بر قیمت انرژی و اقتصادها، از جمله در منطقه ما، ضروری است.»
در این بیانیه آمده است که دولت استرالیا به تلاش خود برای محافظت از مردم این کشور در برابر بدترین تأثیرات این درگیری ادامه خواهیم داد.
آلبانیزی و وانگ از همه طرفها خواستند که از فرصت کنونی برای دنبال کردن یک صلح پایدار و بادوام از طریق گفتوگو و دیپلماسی استفاده کنند، و تاکید کردند: «ایران باید نگرانیهای دیرینه در مورد برنامه هستهای خود و تهدیدی که برای امنیت بینالمللی ایجاد میکند را برطرف کند.»
خبرگزاری رویترز در تحلیلی نوشت که ترامپ با پذیرش یادداشت تفاهم میان تهران و واشینگتن، به مهمترین پیشرفت دیپلماتیک از زمان آغاز جنگ دست یافته است. این توافق شامل تعهد [حکومت] ایران به بازگشایی تنگه هرمز است؛ اقدامی که میتواند به کاهش قیمت انرژی و سوخت، بهویژه در آمریکا، کمک کند.
با این حال، رویترز مینویسد توافقی که با میانجیگری پاکستان حاصل شده، ظاهراً با برخی امتیازدهیهای آمریکا همراه است. از جمله اینکه مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران، که ترامپ آن را هدف اصلی جنگ معرفی کرده بود، به مذاکرات بعدی و یک دوره ۶۰ روزه موکول شده است.
فشارهای داخلی برای پایان جنگ
به نوشته رویترز، ترامپ در ماههای اخیر تحت فشار فزایندهای برای پایان دادن به جنگ قرار داشت؛ جنگی که هزاران کشته برجای گذاشته، هزینههای اقتصادی سنگینی به همراه داشته و همزمان محبوبیت رییسجمهوری آمریکا را در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره کاهش داده است.
جمهوریخواهان نیز در شرایطی قرار دارند که حفظ اکثریت خود در کنگره با چالش مواجه شده و همین مساله تلاش ترامپ برای یافتن راه خروج از جنگ را تشدید کرده است.
با این حال، تلاشهای او برای توافق با حکومت ایران با انتقاد بخشی از جمهوریخواهان و جریانهایی در واشینگتن روبهرو شده است؛ گروههایی که معتقدند کاخ سفید در حال واگذاری امتیازهای بیش از حد به تهران است.
ترامپ روز یکشنبه اعلام کرد «توافق با جمهوری اسلامی ایران اکنون کامل شده است»، اما رویترز تاکید میکند که متن توافق هنوز به طور رسمی امضا نشده و بسیاری از مسائل کلیدی همچنان حلنشده باقی ماندهاند.
تفسیرهای متفاوت از یک توافق
رویترز مینویسد واشینگتن و تهران در روزهای اخیر روایتهای متفاوتی از مفاد تفاهمنامه ارائه کردهاند.
بر اساس این چارچوب، آتشبس فعلی برای ۶۰ روز تمدید میشود تا دو طرف فرصت داشته باشند درباره پایان دائمی جنگ مذاکره کنند. اما تحلیلگران هشدار میدهند اختلاف در برداشتها و انتظارات دو طرف میتواند مذاکرات بعدی را با شکست مواجه کند.
اهدافی که ترامپ به آنها نرسید
این تحلیل یادآور میشود که بسیاری از اهداف اولیه ترامپ در جنگ هنوز محقق نشدهاند. ترامپ در آغاز جنگ از «تسلیم بیقید و شرط» جمهوری اسلامی سخن گفته و حتی از مردم ایران خواسته بود حکومت را سرنگون کنند. اما حکومت همچنان بر سر قدرت است و به گفته تحلیلگران، جانشینان مقامهای کشتهشده در حملات آمریکا و اسرائیل حتی مواضع سختگیرانهتری نسبت به گذشته دارند.
همچنین خواستههای پیشین واشینگتن درباره برچیدن برنامه موشکهای بالستیک ایران و پایان حمایت جمهوری اسلامی از گروههای همپیمان منطقهای نیز در توافق کنونی جایی ندارد.
رویترز همچنین به ابهام درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم با غنای بالا اشاره میکند. ترامپ گفته است آمریکا این مواد را جمعآوری، رقیق و نابود خواهد کرد، اما زمانبندی و سازوکار اجرای این طرح مشخص نیست. در مقابل، مقامهای ایرانی تنها از «رقیقسازی» ذخایر اورانیوم سخن گفتهاند.
آیا توافقی بهتر از برجام خواهد بود؟
رویترز به نقل از ویکتوریا تیلور، معاون پیشین دستیار وزیر خارجه آمریکا و پژوهشگر کنونی شورای آتلانتیک، نوشت: «این توافق احتمالاً بهترین گزینه برای جلوگیری از ادامه جنگ است، اما بهتر از نتیجهای نیست که میتوانست از مسیر دیپلماسی و بدون جنگ به دست آید.»
این خبرگزاری همچنین این پرسش را مطرح میکند که آیا توافق نهایی احتمالی از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ میان حکومت ایران و دولت باراک اوباما بهتر خواهد بود یا نه؛ توافقی که ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود از آن خارج شد.
جمهوری اسلامی همچنان اهرم فشار خود را حفظ کرده است
رویترز مینویسد اگرچه حملات آمریکا و اسرائیل خسارتهای سنگینی به توان نظامی جمهوری اسلامی وارد کرده، اما تهران نشان داده که همچنان قادر است بر یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان تاثیر بگذارد.
در حالی که تفاهمنامه خواستار بازگشایی تنگه هرمز و رفع محاصره دریایی ایران است، مقامهای جمهوری اسلامی تاکید کردهاند که در آینده باید در مدیریت این آبراه راهبردی نقش داشته باشند.
جان آلترمن، پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، به رویترز گفت: «ایران نشان داده است که حتی در شرایط ضعف شدید نیز میتواند هر زمان که بخواهد تنگه هرمز را ببندد. این واقعیت از بین نخواهد رفت.»
رویترز نتیجه میگیرد که حتی بازگشایی کامل تنگه هرمز نیز صرفاً بازگشت به وضعیت پیش از جنگ خواهد بود و تهدید بالقوه [حکومت] ایران علیه این مسیر حیاتی همچنان باقی میماند.
هزینههای سنگین جنگ برای آمریکا
به نوشته رویترز، جنگی که از اواخر فوریه [اسفند سال گذشته] آغاز شد، هزاران کشته برجای گذاشته که بیشتر آنها در ایران و لبنان بودهاند. درگیریهای میان اسرائیل و حزبالله نیز دوباره شعلهور شده و دامنه بحران را گسترش داده است.
این جنگ همچنین به کشته شدن ۱۳ نظامی آمریکایی منجر شده و دهها میلیارد دلار هزینه برای ارتش آمریکا در پی داشته است. ذخایر مهمات آمریکا نیز در این مدت کاهش یافته است.
رویترز همچنین از افزایش شکاف میان آمریکا و متحدان اروپاییاش خبر میدهد؛ کشورهایی که به گفته این گزارش، پیش از آغاز جنگ در جریان تصمیم ترامپ قرار نگرفته بودند.
نتانیاهو و کشورهای عربی؛ دو چالش دیگر
تحلیل رویترز در پایان به دو چالش مهم دیگر برای ترامپ اشاره میکند.
نخست، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، که اگرچه در طول جنگ متحد نزدیک ترامپ بود، اما اعلام کرده اسرائیل بخشی از یادداشت تفاهم با حکومت ایران نخواهد بود. دو طرف حتی روز یکشنبه بر سر ادامه عملیات نظامی اسرائیل در لبنان با یکدیگر اختلاف پیدا کردند.
دوم، نگرانی کشورهای عربی خلیج فارس است که در طول جنگ هدف حملات موشکی و پهپادی حکومت ایران قرار گرفتند. این کشورها از پایان درگیری استقبال کردهاند، اما اکنون با همسایهای روبهرو هستند که اگرچه آسیب دیده، اما همچنان توانایی تهدید آنها با بخشی از ظرفیت نظامی باقیمانده خود را حفظ کرده است.
رویترز نتیجه میگیرد که توافق اولیه ممکن است راه خروج ترامپ از جنگ را فراهم کرده باشد، اما بسیاری از اهداف اعلامشده آمریکا محقق نشده و خطرهای راهبردی ناشی از بحران ایران همچنان پابرجاست.
اظهاراتی که در شرایطی مطرح شد که حضور ایران در این رقابتها تحت تاثیر جنگ، تنشهای سیاسی و اعتراضهای مخالفان جمهوری اسلامی قرار گرفته است.
به گزارش رویترز، مهدی طارمی، مهاجم تیم ملی ایران، در نشست خبری پیش از دیدار برابر نیوزیلند در لسآنجلس گفت تیم ملی خود را نماینده همه ایرانیان میداند.
او با اشاره به ایرانیان داخل کشور و همچنین جامعه ایرانیان مهاجر گفت: «ما به همه ایرانیان احترام میگذاریم.» طارمی افزود که ایران «سالها کشوری متمدن و ملتی متحد بوده است» و بازیکنان تیم ملی میخواهند این وحدت را در جام جهانی به نمایش بگذارند و برای ایرانیان در هر نقطه جهان شادی ایجاد کنند.
این اظهارات اندکی پس از ورود کاروان تیم ملی ایران به آمریکا و همزمان با انتشار گزارشهایی درباره نزدیک بودن امضای توافق صلح میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده مطرح شد.
جام جهانی در سایه اعتراضها
رویترز گزارش داد که در روزهای اخیر بخشی از جامعه ایرانیان آمریکایی در منطقه لسآنجلس در اعتراض به جمهوری اسلامی تجمعهایی برگزار کردهاند. از جمله ظهر یکشنبه نیز تجمعی در نزدیکی ورزشگاهی که قرار است دیدار ایران و نیوزیلند در آن برگزار شود، برگزار شد.
این خبرگزاری نوشت که بسیاری انتظار دارند در جریان مسابقه نیز اعتراضهایی در بیرون ورزشگاه و همچنین در داخل آن علیه حکومت جمهوری اسلامی صورت گیرد.
رویترز همچنین یادآور شد که اعتراضهای گسترده در ایران در ماه ژانویه [دی ماه] با سرکوب شدید مواجه شد و به گفته این خبرگزاری دهها هزار نفر در جریان آن کشته شدند. این گزارش همچنین به آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در اواخر ماه فوریه [اسفند] اشاره کرده است.
اقامت اجباری در مکزیک
بر اساس گزارش رویترز، تیم ملی ایران با محدودیتهای ویژهای در جریان جام جهانی روبهرو شده است. دولت آمریکا به اعضای تیم اجازه نداده است در فاصله میان مسابقات در خاک آمریکا اقامت داشته باشند و آنها ناچارند میان دیدارهای خود در مکزیک مستقر شوند. همچنین برخی اعضای کادر همراه تیم نیز اجازه ورود به آمریکا را دریافت نکردهاند.
رویترز مینویسد این محدودیتها باعث افزایش پیچیدگیهای سفر و برنامهریزی تیم شده است.
امیر قلعهنویی، سرمربی تیم ملی ایران، در واکنش به این شرایط گفت: «ما عادت داریم از دل سختیها فرصت بسازیم.»
او افزود: «به چیزی جز شادی مردممان فکر نمیکنیم و تمام تلاش خود را خواهیم کرد. بقیهاش را به خدا میسپاریم.»
تنشها بر فضای جام جهانی سایه انداخته است
رویترز گزارش داد که هم قلعهنویی و هم طارمی اذعان کردند فضای سیاسی و تنشهای پیرامون حضور تیم ملی در جام جهانی، حال و هوای معمول این مسابقات را تحت تاثیر قرار داده است.
به گفته این دو، شرایط موجود باعث شده تجربه جام جهانی برای بازیکنان و هواداران به اندازه دورههای گذشته شاد و بدون دغدغه نباشد.
این خبرگزاری نوشت که در نشست خبری پیش از مسابقه، موضوعات فنی مانند ترکیب تیم، مصدومیتها و سیستم بازی کمتر مورد توجه قرار گرفت و بخش عمده پرسشها حول مسائل سیاسی و شرایط ویژه حضور ایران در مسابقات بود.
با این حال، غیبت سردار آزمون، مهاجم باسابقه تیم ملی که در ۹۱ بازی ملی ۵۷ گل به ثمر رسانده، نیز مطرح شد.
امید به حمایت ایرانیان لسآنجلس
رویترز در ادامه گزارش خود یادآور شد که ایران تاکنون هرگز نتوانسته از مرحله گروهی جام جهانی صعود کند و در این دوره نیز علاوه بر نیوزیلند، باید با مصر و بلژیک، یکی از تیمهای بالاتر ردهبندی فیفا، روبهرو شود.
قلعهنویی همچنین در پاسخ به پرسشی درباره احتمال نمایش پرچمهای شیر و خورشید یا سر دادن شعارهای انتقادی علیه جمهوری اسلامی در ورزشگاه، از پاسخ مستقیم خودداری کرد و گفت بازیکنانش توانایی تمرکز بر مسابقه و نادیده گرفتن حواشی را دارند.
لسآنجلس میزبان بزرگترین جامعه ایرانیان خارج از کشور است و سرمربی تیم ملی ابراز امیدواری کرد که ایرانیان مقیم این شهر از تیم ملی حمایت کنند.
او گفت: «فقط خوشحالم که برای تماشای ما میآیند. امیدوارم برای ما دعا کنند، ما را تشویق کنند و ما هم بتوانیم با ارائه یک بازی خوب پاسخ این حمایت را بدهیم.»
دیدار ایران و نیوزیلند نخستین مسابقه تیم ملی ایران در مرحله گروهی جام جهانی ۲۰۲۶ خواهد بود؛ رقابتهایی که برای ایران نه تنها یک چالش ورزشی، بلکه آزمونی در میانه جنگ، تنشهای سیاسی و شکافهای عمیق اجتماعی نیز به شمار میرود.
